Skip to main content

Full text of "Opera observationum et curationum medico-chirurgicarum, quae exstant omnia"

See other formats


2 47 









Hvfi.helmiFabricii 

HILDANI. ! 

Opera 

OhfervationiLmef! i 
CtirationiLm I 

icarmtb S 

FliANCOFURTl , 

^MPTIBUS' 

J n \ V LUDOV DUFOUR 
GENEVENSIS- . , 

r , B^ltk Christophi- | 
Wusty 0un- 
M.-D-CLXXXK- 






























G VILHELMI 

FABRICII 

HI LD ANI, 

i^ELVSf%JSSIAdI <i^JRCII10NIS BADENSIS, 
^IHochher^enJisy £5’ c. necmn Inclyta Reipithlica Bernen/ts 
(Redico-Chirurgi Qrdinmy^ 

O P E R A 

Quse cxtant ommaj- 

PARTIM antehac EXCVsAs 

Partini nunc recens in lucem edita. 
OMNIA AB MVTHORB RE COG N ltA\ 
multifque in Locis > tum Epfiolu claripmorum Viromm j tuni 
obfervationibus ^ exemplis novis, auBa, 

IN VLTIMA HACCE EDITIONE 

Inftrumenta quarh plurima, in przcedentibus Editionibus inepte depicta, 

& fculpta,nunc fingulari artificio ad vivuiii aduthbraotUr,tnultaque 
alia ab Authore inventa adjiciuntur. 

Cum duplici Jndice, uno morborum fecundum partes corpori; 
altero Rerum £5* Verborum locupletifimo. 



'Francofurti ad Mcemmi 

Sumptibus IO AN. LYDOVIGI DVFOVR denevefifi^ 

Tjfis "Salthaf. Chnficphm Wufij /a». 


A.NNO M. DC. LXXXii, 





mi-om 



GUILHELMI FABRICII 
HILDANL J 

IlluftrifTMarchionis Badenfis &Hachbe^( 

fis &G. InclytsitemRcipublicseBernenfisMedico-Chie 
rurgi ordinarii, rf 

0 SUrU A T 1 0 N‘V M ^ 


CENTURIA PRIMA; 





































































C ENT URI A L y 

penafeto^eraaJnHnoreracamhDm.lItilepri- ‘ Secan^,qno(IfieripoflitsUtrnmpanirvc-l* 
moIabrificando&huniedaDdo ocalo ,neccma- na aut artem quspiara importuno tempore ,pa- j, 

nnotDOtnexficccnir, ut de pinguedine di&im : tanode ;&(5c2gervclc^uafangnmisj'adurae 
ddnde codncndp firmer oculo inorbita. media^ veftigio moriatur^quum tanta jam fit fa^ profa- 
rieinaltenttram vergat partem. Siquidem enim fio. - ' 

teres eftbculasjovalisautemorbhi » neceifaris . Tertio: quod exligatora futurus cfiet gra- - 

fpenintgiandclas ad implendos hinc inde ocn- vHfimns dolor, totisqoindedm.dicbus&u!tra ; * • 

W. Fadt quoque qaseftm majore cantho ^ao-' propterea quod coDjuo<Si7a,in qua fieret ligatio 
dnla,adobtaraQdummeatam, quievidenter pe- utpotcapCTicraniodedud^ajmirolcnfufit prsdi- - 
aetratexoodibrbitajnnafcinj 'nempentne ce- ta.Qim exdolore,utnihHdicamde cerebri IxGo^ 

idoculos,utfitiniis qaibuCfiftnl^lachrymales, temafe^am. -Adde, quod sgerjamdudura 
ab ezerahacglandula .* unde fiiJiant illis oculi afii- debilis ^extenuatus 9 - hos dolores & inquietudi- 
duo. Adeft&rpiritusdfilis&luqdusj.continen- nes tolerare noiipoflet. 

• ter accurrens c cerebro per nervos opticosad Quarto: quddparsocnlifupraligkuram, 4. 

yiftim formandum. . . dumcorrumpereturjfcetorcfuogravifiimolslu- 

, 'Ex his intelligimus j,quam firmiter hsreat ra foret partes principes,&ipfisadfiantibusinto- ' 
^pitiocuiuSj&quam non pote fit ut fponte de- Ierabiii^futura..Relinqu?turincifio,quamrperoa 
ci^t,quacuhque tandem puu-ef^Aione. Etenim nobis taqi dextre fadum iri,propitio Nomine, ut 
. antequam putruerint&nervi.&tunic2:paruma- levibresfintcruciatus&nuUaautmininiaharmor- 
lioque proclivcs/ostor procul dubio invaferit rhagia.Qiod ambigitur,queatne morbus radici- 
Ictbaliterlnfeccritfpiritusamm^esi tuseruir fperoid quidemtadum iri.^Quippejam 

/NuncvideamusquidVulgus deliret , dum pridem excogitaviinftrumentaqiisdain, quibas 
' creditocuIumexcapitcexcidcreppirc.Nunquam, oculumtuto&^jiitef ab ima orbita rccifumcX- 
acciditillavulgocreditaprocidenfia , quinpra- traham. Prstcreaquantuluscunqueiliequipef^ 

' cefferintiftusjvulnus aut affiuxus magnus, ex qui- _ cipitur motus, apprebenfo tumore ficofo nonni- . 

• bus ©rta inflammatione gignimrpusintracon- bilmobinjipemfacitbuncnonlijerereperioftio: 
jun^iyamA:corneam,quodmerobranas.eas ab- cui fiadbsereret, certeeffecimmobilis. 
rumpit^putreftcitdta utdehi/centes," ulcusp^ exeointelligimus,reljquam efle aliquam pingue-^*^* 
tefaciant : quodin.ocuH c-apacicatern penetrafle. dinis & mufculorum ambientium ppnionem 
cppIpcritur.Sexautemmurculi.quuni fint.carno- inter oculum & 05: exquibus operatio tantofa- 
farpaites/acHeafficiunturilla inflammationeex diior , tutior8£ felidor expeSstur. Q^ozd 
quaintumcfcentesdrca ncrvumopticdm^pone b$morrbagiam,egocertenonmhiimoveor,cum»1 
oculum,coardantadeo & comprimunt ciculura, fubltanimonup^aillafangmnisprofufio,, vobis *P 
iitpropulfenturhumorcstps, i^&coganturfimul notiflima. Attamen venseinoculo 


femef,&cum impetu pdrumpere. 


onvidenturiargijjn cmiflurs fanguin 


iumores quum fintcdnfiftentiarua fatis folidi- ., ddanturadbafim:&potcft-dilige 
(cryftdlinus pra:fertirn& albugineus, -.oculi figu- heri erumpens fanguis,quem pofl 

ram repr^fent^tes) vulgusputat, totum proci- viura noneft vcri^fimile multum L._. 

difleoculum. Humoribusficeffufis, membra- niquehauddubjc ex^grimecu & borroremajor 
nx tauquani difplofa vefica, aqua, flatuye diffen- pars fanguinisrccurret ad cor. Confultiflimum 
t*deprimuntur & contrahunturmimamorbi- tamenfueritjextremaligare-araiffime, brachia 
tam * hinc ceflante ihflamnjarioiie &dolore (vere fupra cubitDm,,tibias fupra genua, idque hora: di- ■ 
enimdefinuntpaulo poft) adducuntur palpebrae midioanteoperatignem, utnimirum moIefta& 
adfeinvicem-, vix ulla remanente oculi figura. conftringentchaciTgaturai fanguis avertatur ad 
Hinc vulgus falfofibiperfuadet.bculum c capite illas partesj&-prbcu!abiis,m quibus futura efto- 
exddiffe. ■ ^ ^ ■ peratioi . Atqueboc meum eft de hoc morbo,e- 

: Eiita confultatione, commemoravi apud cla- josque chirurgica extirpatione judicium. Vos me- 
dffirnos DodoresMedicosduos^quasanteapud. didvidete, &denoftrisjudicate, Dodorescla- 
a?grum&D.I>: Rordum in^dtbus&przfentia' riffimi. 

"liufannajDroDofueram: ir*-— 































































CENTURIA i; 13. 

paSim ima CliinirgosGermanos n&stis, ced- miftomimpofiiimiis. loJe Collyriis anodyms,& Olf 
£auiamfie, Le^rinie^Centuriaino loco al>&rriris^taridemeziiccanubusiOculumintra 
viHefepotcriri ieptimanas tres jviiii plane illidp, perAoavimus. 

Interimtamenpnrgarioncsa^notiesiteraOTnns, 


t largiori rianma Icapnlis 
DefenCynraitemttont 


& cucnri)itulas 


nndrs arimovimus. 
tenipoiibusapplifliimu 


OBSERVATIO II. 


Ficus Sdrrhtfus ad majorem easU etn- 
thum,feltcuerexnTpam. 

A NNO IfsS.io.Fcbmarii^adsdesReveren- 
CV di Dom.Petri Durantii^ verbi Dirini Mini- 

lorrholum, ad magnum oculi liniftricanthnmj 
caftanca: magnitudine, colore livido. Semulcis 
venis capilkribnsiritcrtextum,vocatus fui. lUe 
autem tumor ab una parte adharebat conjundi- 
vaemerobrana:, usque ad iridem,'ab altera vero 
baerebat palpebra! liiperiori, St lachrymaii glan* 


R. Mucii. Sem. Cidoniorum 
StPlancag. cum aqua 
RolaceaextraiSx. 

CampburzSt 
Croci ana3C 
Mifce S: applica tepidA 


■stheUifefa 


OBSER- 


OBSERVAT. CHIRURGIC. 

■ ■ ijalcvis»dlitcaufiGaDgrana,miiB-o^3; 


OBSERVATIO IIL 
Dt GtBgTitTtt ex imerctfuene Sfiri- 


tpx duo per fe pofTont c£e caii& Gangrzns: 
quenudmodum in tia&. de Gangrxoa oftendi* 


m fieri ex alimenti & 
IpirituamvitaUmn & natinalium penuria, ant ex. 
eomndem fuffocadone. At alimentum hoc & 

, j ... fciritns, per arterias & venas in partea corporis 

Ad Virum infimduntur, per nervos autem femiendi&mo- 

A/ttpliJJlmutaiUclariJimum,DiiJ>.TELICEM yendi facultas fertur. Poteft itaque pars aliqua, 
PLATTERyjH, Bajiliuijliim Archiatrum vivcre,doDecarteriatSvenaEmunusfuumfadunti 
feliciJpmum,(SBri>fiJfcrcmfrimarihm, interimtamenlenfii&motucarere : ut in para¬ 
lyticis apparet. Quod fi acciderit Gangtat^ 
olngularemtuamhumanitatem, Virundiqua- eam per accidens fieri certum eft, uter fuperio- 
Jqucclariflune&amplillime,quaffle, (quoties riobfervatione apparet, lirinaem'm,qH*gutta- _ 
Bafileamveftram inyifi)amplexuses,mecumani- timeffluebat.&quapropterdecubitumindor- 
mo fepe meditor,nec^squedolore. Quide- fum, excalefaaa& acris reddita fuit, cutemex- 
nim,autqnomodoiftire^ondcam,nonequidem ulceravit. Hinc fequuta eft inflammatio, & at 
video. GratumfinemeeffeanimOjDeurateftor: fluxus humorum. Atquiacotpus a lumbisulque 
fadris vero quum nequeam, votis eundem com- ad pedes liolpiritu animali, ac proinde facultate 
pello, ut pro me benttadla rependat. Siquata- lentiendi delHtutumerat,redditumfuitgrave2c 
menrationeExc.T. gratificari poflim, me quan- immobile. Hinc propter decubitum in dorfum 
diuvixero,promptiliimumhabebit. Cseterum &molemcorpotis, (eratenimhomocorpulen- 

r mExc.T.circaresChirurgicas,a:queaccirca ms&gravis) natescontii)ubcompreflz,excrie- 
medicas,non folum iludiose verliitem, ve- fa&e, & ab urinaS: extjementia humefiattefiie- 
rum etiam cum do&ina tum longo rerum ulu xpnt; undemimmnon eftjGangranicorreptas 
percelebremefle norim: placuit cum eade, quam- fuifle. Vidimus enim fepilfime coccygem in ditt- 
vis in gravioribus haud dubieoccup^,dcpccu- turnis morbis non tantum exulcerari, verum et- 
Eari quodam Gangracnsgenere,&miliaritercom- iam Gangrana corripi. 

rounicare, utlententiamfuammihifuperhacre Meminimealiquoties invifilleNevifia^ in 
riciflim impertiri non gravetur. _ inferiori Germania, cum Dom. Johanne Oum- «»• 

GANGK-^NAS ut plurimum ex intem- gem^bidem chirurgo exercitato,homincmquen- 
perie, & interceptione Ipirituum vitalium & na- jam, qui ex mojrbo diutumopropter decubitum 
turalium oriri, in TtaiSatu deGangnena often- in dotium, primo drcacoccygem ulcus contra¬ 
dimus. Aliquando tamen ex interceptione Ipt xerat p Ex quoexorUeftGangnEna& fphacelus, 
ritus animalis fieri pofle , VESALIUS., & poli qmnatesadolfaulquecotrolit.hominem^tan- 
eum FAIJLOPIUS,voluerunt. Idverbanpri- demexdnxit. Hincperlpicuum fit, Gangra?nam 

matib, an per accidens fiat , liquenti «bfirva- ■exinterceptioneipiritusanimalisfimpliciter- 

■ nemanifeftumerit. fieri,fcd per accidens. T* - • •• 


JUR.GEN »onBpnlvelt,Langenbcrgenfis, fefvationibus 


ex fuperioribus ob- 


buftus II. Decembrisann, 1581. altitudine iS. pe- / terponat,obfecro; ple 
dum in tertam cadens, paralyfi ab umbilico ad dem cum tota familia: 

die advocatus, inveni ipfummaximis^Io 


morbi neque urinam neque alvum 
Exhibitis luppolitoriis&clyfteribusi 
rinam reddidit, &alvum exoneravit, 
ceflavit, pollea- 


3 


& reverenter eai. 

_ , ac boni publici cauA 

diu feliciter valere jubens. Ex Mulcolo noftro 
Machaonico 6 . Septembris Anno uSoq.' 

Tat ExcetttKtieadiUfifimus ^ 
ebfeijmmifmus 
Guilh. Fabricius 
Hildanus. 


cimodieulqucaddedmumquintumdicmmorbi, _ 
iiltraiibrasfexhumorisvilcofi,nullisadmi!lisex- PlTFtlPfnc 

^rementis,nullo4;Ktroodore,ejecit. Egoita- i IdLUCI US iVieaiC. 

queexconfilioD.COSMISLOTANI,Chirurg D, Archiater Balllienlis, Clarisfimo at- 
praftantilfimi, quam potui, diligentiam adhibui. que Experientiflimo Domino , Guilhelrao 

Mhilominus tandem Gangraena natesinvaiit, & FiricioHildano,Medico&Chirurgo 

paucispoftdiebusinl^celumdegenerata, na:. peritiffimo,Ataicofuo 

cesulqueadoserofit:itaut25.die,amorbocon- S, P. D. 

traao,evitadeceflerin _ f^L*ri$meatijuc Amici§meT)n.PahTici,de- 

Interceptionem, autem Ipiritns animalis, ^rAnuiadmmiiasferVrflifiumuofirumytttai 
non limpliciter fuifle caufam hujus Gangrena, certas quejiuues,^uarumui,am Anno\6oa^be. 
exhocapjraret.qubdindiesvidemus,lenes para- tamfrsxeienttanmmihtpriftii^refofaijli, me- 
lyfi corripi,nccpropterea Gangramamfubfequi: am^judicitmexietimjli^ihi rependerem , yW 




icademUB^Uhtfn Cfti 


* hArens ^ pedes mkdefacienSt Vcyus infli 
nens^qHA ftsbuo in Gangranam abity 'p 
^uod centies accidiffe nudaris^ GUrigra 
^uenttoremejfe t ^amhanctnpedtbpuh 


:coracccj>!flejampridem 3 Vir Ciariflimei 
asiiteras, quseinfignem-tuam erga me bene- 

oblivioni, fed plurimis fiibindeincurrend-. 
rgotiistribuas,velim- De obfervadone aU- 


icd,adeo exaEte illiiume 
'Utredihem,fed Hdrrstptu 


»efi. plttres vena partem implicent^etjialiqua intercep 
pnt^aejuibusdamtamenfiv.eimimmumalime} 
accedat,parsndjilomihHS ali posjitatejHeconfiftei 
•itm tttttlto minus ob^iriausammalisprivationem 3 h 

'iop feratur, ^pracipuavifiera, hocdefittura ^ fin 

gue vitaleminfitumfovetitUi^materiam prak 


iiifficuia. Mittic tertio iiips ramu- 

s ad brachia'& digitos : .ne^c defe- 
rrvasillelpirialeni medullam , fed 


ciariiSmc» 


R-OS^fili: 










16 OBSERVAT. 

coOadena, inCnaa t ns tiiarat in concarnm amis 
finiftrx, globulus Titreus inftar pili, cujolinods 
puerorum wrpis pro btmhialibus accommodan¬ 
tur. AdmouitamaterChirurgumadvocat, qui 
globulum extraheret: frulba. Venit &alter,£er- - 
ausitem,&<jaartus,diveriistamentempoiibus: 
« his nemo juvit, quin imo altius infinuatus cft 
ab illis globulus. Exinde^wravit mater de cx- 
trafiione: Scquamviscafum filiae, dobribusafli- 
duisconfiiaatz,aegre ferebat, Deitamen&na- 


lolor: fcd tota pars illa 
capitis, ufque ad liitmam reaam,no&e dieq;do- 
luit,plustamen_minusvepro aeris coniUtutione; 
coelo maxime humidoaepluviofo, quale efthye- 
me&autumno, cruciatus urgebant. Accidebant 
prxterealevo brachio quali ftupores, nlque ad 
digitos, pollfcem'^indicem, progredientes ad 
lumbos tUque, tibiam Sepedem: 8c ut paucis di¬ 
cam, totum latus liniftrum continms iisceu ftu- 
poribus langaebat.Tranfmutatiluntpoftea tor¬ 
pores in dolores graviflimos braebii, humeri, 8c 
«ruris: idque, mdiSum eft,rioau8c aere frigi, 
do & humido. Tuflicula Ccca alhdub aderat. 
Menllrua ex parte fupprimebantm , Se nonnifi 
fonellingulis trimeftribus, aut parum fluebant. 
<^um annis quatuor autquinque fiodoleret,ac- 
ciderunc interdum epil^tics convulfiones : ip- 
fum quoque brachium in atrophiam incidit. Vi¬ 
dens mater tam dira fymptornam, varios adhibuit 
inedic6s,chirurgos&empirico8: Sc quum nul¬ 
lus auris dolor adeflet ( quippe maximi dolores 
obfcurabant minimum) de fymptomatistantum 
querebaturjomifsa primaria morbi causd. Ne- 
qiiicquamautem Hxc omnia juvere,neque enim 
‘ intermittebant dolores,aut fymptoma iulum, i- 
mb augelcebant. Tandem adiit me anno 159^. 
menfe Novembri. Purgavi ipfam aliquoties: in¬ 
unxi prxterea humerum, brachium, & reliquas 
paries dolentesjoleis anodpnis & calidis: brevi¬ 
ter, qiKecunqueneceflaria ad hunc morbum vi¬ 
debantur, adhibui: fruftra tamen , ut priores. 
Quum viderem morbum repugnare omnibus i- 
doneis remediis, delpmbam de lalute. Latebat 
enim me illius morbi caula, nili fortean ex ca- 
tarrho foret. 1 ' 

Interim cogitanti mihi quid melius adhi¬ 
bere pollem,ipfa nec opina ccepitrecitarecaliim: 
nempe quod libi ante odo mnos globulus in 
aurein demillus eflet.Hxc egoaudiens,ccepico-' 
gitare,eameire morbi caufim. Et quamvis illa 
valde r^ugnaret operationi , propter fuperio- 

bo,tandem tamen paruit. Tum ego feliciter ex- 
traxiglobulum line vi ulla, quamvis profundius, 
prope tympanum videlicct,excrementis8£ Ibrdi- 
bus auris firmiffime hxrehtem. Ceilaruntillicb 
dolores capitis, reliquarumque partium corpo- 
ris,&fubfequente node meliuliaile habuit: lic- 
qiie paulatim leni iniindione olei lumbricorum 
reftituta fuit. Ceflarunt, inquam, dolorcsdhi- 
pores, convulfiones epilepticae, .rqliquaque o- 
mnia fymptomata. Reftitutum eftquOque btp-- 
chium : ita nt hadenuSjDci beneficio,* bene fe 


Bajas ejtfttitnis te^esfimt Chrupni . 

scDoSiUjimiFiri, 


__ ^_ __ic funt chirographa. __ 

VirClariffime &Dodillime,I.aHlinna:27. 
Pecembris Anno ipptf. 


eh^queati^miu 

GJahrtciiuHildanHs^ 


H£c autem fceminajadhimcm^ue^uni 
liJof. quo haec fcripfij vivit, ac procera frui- 
mr T^etudine, Sequidem in conjugb minimi 


' ANNOTATIO. 

C ,<Eterum m hac operatione perficienda hoc 
modo proceffi. Primo locum iplendidum 
elegi, ita quid^ ut radii folarcs in aiiris mea¬ 
tum penetrarent. Mox meatum auris undique 
inunxi oleo amjgdalarum didrium, ' Deinde 
dilatato norinihil ^eculo (infira figurato ) auris 
medio (quo faciliuseo poilon introlpicere)tutn 
oculiscontcmplari, tum ^ecillo explorare ceepij 
quanam ex parte tutius pofict inter globulum & 
aurisambiium leu circuitum, immitti cochlea¬ 
re : qua quidem explorata, Ipecillum extrahe¬ 
bam, & cochlear immittebam ufque ad globu¬ 
lum r demum violentia quadam (aliter enim fic- 
.rihon potuit) imj)ullb cochleari inter globu- 
lum'&; ambitum auris, globulum, ut diftum eft, 
eduxi. Habebam quoque in prompt» 
tenacuiam,qua, 11 Forianopos 













OBSERVAT. CHIRURGIC. 

OBSERVATIO V. OBSERVATIO VU- O; 

Itidfidrferferdto cranio,ian mater uUqut 
tramofamigime adharcrtmventa. 




A Mno 159 fi. Paellz Genera infinuawm 'PNUra mater calv^ connefiitui 

pifumin auris meamm : quodquum A.eopej tumutpenfile&ereaum_ 

moxeadtaflct dolorem, fiiadetretiila.foren^ bmm. tumeriamut^ futurasegrellapeticra- 
dam elfc partem affc&am Ipongia madefaiaa k-i nium procreet. Spaaum rero inter (utnrasreaS 
fiecalido. Ex hac humiditate accrefcit piliim: naturaliberum reliquit, ut vacuum quoddamef- 
inde fit dolor vehementiflimus. Vocatusincon- fct inter duram matrem & calvariam: hasnimi' 
filium Clariflinus Dn. D. Andeeas Bonexus, rumobcaulas. Primome quicquam ipfios cere» 
ejus UrbisMedicus celeberrimus, raeadyocan- bri lyftola&^allolaobftareb Secundo, neve~ 
dum jubet. Prxparatis igitur omnibus necet na& arteria per extremam dura matris partem 

lariis, caput firmiter teiiendum jubeo. Deinde lparfa,levialiqubiduinctaniofaaorumperen- 
fupra feriptis inftrumentis pilum fine violentia tur.Poftremb, utruprisinduramatreyenis,lan- 
extrahp. guisnoninterduram & piam matrem, led inter 

Extradiopilbjlpongidin decodlo radicum duram matrem & cranium efiunderctur, & per— 
althea, feminis fcenigraci, florum chamomilli, forato cranio facilius extraherem- - -n __ 
Meliloti,& betonica madefadta,& quotidie ter dinarius natura ordo: nos cono 
aut quater applicata, fedatus eftdolor, & brevi no atque altero obfervavimiis , 
convaluit sgra. ^ bus liquet. 

PUERUM quadrimum ot phthifi mortu» 
ANNO um privarim cum quibusdam Medicina ftudio- 
'i fis anno I59fi.diirecui. Huic dura mater ubiq; 

Laulannain'a4^ueHam Ciahoii Makio- indar periodii vitrea tabula adhaerens neuti- 
Mis.Pharmacopoa^ritiinmi, lanandam voca- quam avelli potuit , nili prilis incolam aqua 
tusfui. Illaantefaiinumiriutriulqueaurismea- cranio. Itaque vena, qua alioqui per externam 
tum' pifum immilerat. Hinc femifurda fada, partemdura matris, qua cranium rHpidt (du- 
circaplcni!uniumroi£iraisdoloribus,tumcapitii, plicemenimdurammatremcumREALDOCO- 
tum brachiorumf&'crurum , vexabatur, ita ut LUMBOalfero) expanduntur, illa in parte ia- 
nofiu vix Ibmnuinrcapercpoiret. .Meatibus au- teriiaverfiucerebrum conljaciebantur. Eratni- 
riuminunfiisoli^amygdalarum dulcium, fupe- hiloininns vacuum aliquod inter duram & piam 
riormn indrumeritbrum , pracipue cochlearis matrem: hac enim cerebro adharebat, illacra- 
medio, piiafJiiciter&lLjc magno dolore ex- n' ' 
traxi: podea breyt tempore piidina lanitati te- n 
ftitutafuit. ’ . n 


r. Hic ed or 
nm&inn- 
exfequcnti- 


quod earum ruptisvenisjfinguis inter cerebrum 
&durammeningemeffundituf. Venaenim,ut 
diaumeiynintetnaparte dura matris fitaiimt, 
ita ut nullo modo languis exttavenatus evacuari' 
, ppflit, quamviscraninmterebeiloperforetur, ut 

ex fequentehidoria liquet. 

t -iracla. RUSTICUS, in pago Geneva proximo, 

' Chefne dicto, vulnus circa.dextrum os bregma- 

A Nnte annos aliquot, filiola AndresMits tis bacUloaccepit: moxinteftamcecidit,vomuit,; 

Colonierifis,aciculam minufilfimam,expnr- & loquelam amifit. ■ Negledlo primum morbo, 
^dis aurium fordibus, fibiinfinfiavitprofim- tandem odlavo pod die vocatus Ibm , una cum 
dius in auris meatum. Advocatus invenio mea- clarillimo Jano Antonio Saraceno. Inveni- 
tiun plenum languine, doloresq; vehementilli- mus iplum febricitantem & delirantem , lingufi 
mos. Qmpropter fpongiaro in .pradiao deco- arida, oculis rubicundis. C^um autem nec rima, 
fiomadefaOtamapplicocalide. Ea rion tantum necfi-afiuraappareret,cranium perforavi Nihil 
dolorem quodammodo Icniv' ' ‘ " eii 


OBSERVATIO VE 


nihil aperti 


)is apparcret.meatu tamenpniisnon- nunimepollctimmitti. ' Unde quum nihil puris 
..o 3. ^eculi lupra figurati beneficio, extillarct, perforatio inutilis fuit : ipfe decimo 
Deinde aciculam parva tenacula apprehenlam, quarto pod die e vivis excellit. Quamdiu dura 
feliciter &‘finedolOrecxtmxi. Podea peraliquot. materreteaa fuit, nempe ab oiSavo dieu^uead 


tueXforpCtjitautcaput i 
id beneficio 


dies Ipongiam in fiipra didta decoftion 
Actam i quotidie bis aut tCr'applicandam 
julfi. Atquefic brevi convaluit 


uumfit, cerebrum r 




ittingeret. Hinc perlpi- 


membranastantum, uti volunt noimuUi. 


Rip&s 


OBSERr 



ptf.%. 9 . 


C E N T U R I A L if 

Hajnsottrenntasima, cerebri Ibiiftamiam re%i-d) 4 /i 
observatio VlUi debat,nii]lismterjcaBmeinBranis:altera£ri- 

nio tam firmiter adhzrebat i ut non mfi vi avelli 
igirdiaturiMcafitisdtiorekbormSiUniem potuerit Preterea cranium in ea parte via papy- 
vtrmemperMres eiecit y deind* rumcraffirieasquabatjubiqueinllaroflisctibrofi 

cmvtUut. perforatum* Cutis quae extra cranium (piracna 

fum^fim caminum ifium cooperiebat, fiavensfuit 

F niusTheodori auff Dtt Soutai t8 > 0111)041 Hominisrobnftilfimicaput vix unquam dobre 

a)funculimei,diutamo vexabatur dolore capi- afeSum crediderim rita ut procul dubioadde- 
tis,qni primum e regione mnfculi drotaphiti finfc, crepitum fenium perventurus fiiifiet j niCpreve- 
W , cum parvo tumore oedematafdincoeperat» niflet cum mors violenta* 

Dolor per menfes aliquot totumfere Caputpre- 
cipueautem partem finiftram pererrabat Tan» ‘■ 
dem vero ab impresfione nafi & oslis cribrofi ut 
;uspermanfit.-tumo-i 


re inlenfibiliter refoluto. Dolor hibBomihi 
femeftrifprtiodiesnoaesquecontinuabat Dt 
indedolore&febriculaauais , & ftemutatione ^ 

denonnihilpurisfoetidiflimiefflnxit : cum quo 
fimul vermis proferp Iit: qua magnitudine & fi-- 
gurahic depiSus eft. Poftea dolor capitis, reli- ^ 

Ocus quoque 


0BSERVAT103C.' 

tMBaJlrofishjdrocefhulus. 

igentibus K&e bydrocepbatoi 


s pareiitibusUaci 




titTandero vero iliaca paffione 
vit poftea dicetur. 

Sequens medicamentum nafo ini 
^o curatumfuit ulcus. 

R.. Aquarum plantaginis 5 j. 
Aqus alutninofe & 

Mellis rofacei ana J C 
Viiciarnogloflijj. 

' Tutixprgparats, - , 

Cornu cervi ufti & pratparati. 
Aluminis ufti.- 
. Lapidis Calaminarisana'5j.' 


n fic natus erat: fed quum 
setatisvixattigifret , cceperat 
^ excrcfccre. bJuilusprarceflerai 


gicum incidit, nec ita multo poft obiit ,Anna 
J594. 19. Februarii. Cranio diflefio coram 
clariflimis doSiffimisque JOHANNE SLO*. 
TANO.&HENR. 1 CO PALLANTJO,Mcdi- 


buscerefariventricuKsaquamcryftailoclarioremj 
ad libras Colonienfes 18. Flaautcm nonfolum 
ventricUlesfed & fubftantiam Cerebri diftebde- 
battita ut totum cerebrum f Cerebellum excipio) 
in facculum extenderetur. Hinc fiebat jutcircum- 
volutiones& gyri cerebri non confpicerentur , 
fed turgerent omnb. Dora &piamatresihtegras 


adliocin mufeomeovifitur. Tertius ventriculi 
cum duobusanterioribusconfufusi non app; 
rebat. In quarto -vifeidain quandam materia: 
parva tamenquantitate, invenimus : reliqua 


OBSERVATIQIX* . 

Mirubilisdiliributie venirum dr arterufstm 
jttgultrtHminttrmrHm^ 

A riebantarmeatusperquosferbfusille humor'ad 

NnotJpS. rogatus a quibuldam Medicina caputdelatus fuerat,quantumyis accurate difpice- 
ftudiofis,privatimiIlisdHftcuicaputdetrun- remusbmnb. Denique cor.pulmo j diaphra- 
- gma,hepar ,ftomachuSjmenfeterinrailien* renes, 
- perquam fana eranr* Quapropter fiinaiones 
- vitales & naturales,eo SEgrotantc,parum ladeban- 
£ tnr : ita ut vix febre unquam laboraverit : quin 
1 imoedebatibibebat.exeernebat , &dormiebat 


icaputdetrun- ri 
narnmjugula- g 
rium & arteriarum carotidum internarum i ob- f 
fervatudigninimam 


immiflis ramulis qiiibufdam ad venam torcular 
diaamconftituendam y in vertice fibi invicem 
conjungebantar,& conftxuebant prope luturam 
re^m, vas capacitate cxaquanspermarncygni 
' m pU matre obroluuia erat. 


-fanus: ipfatat......__ 

Totum enim cofpns(eXcepto capite) perexigu- 
nm&extenuatum remanfitmt patet ex effigie,qua 
ad vivum domi babeo. ASionibus autem ani- 
aulibat Stfanltacibiis, qusexcerebroprodeanc 



ttifilii.tz, yax^hgaaoicK^aelij^nla^ 


O B S E R V A T. e H 1 R U R G I C- 


Prsfentibiis cUriffimk vitis JobsnneSIo- oJ/.i 


”’^nitusfuit*rachiaaatein&tibiasijabia,pal- tano,& Hcmco PalJantio, Medicma Dofio- 
pAraSjOculoSiVolnncarieviiinovebat, atinvo- tibus. ... 

lB<itari£fepias.hoccft^ontrahcb2ntnr&con- . CadaTtrcmafo,virceraficaffcaa compe- 
vellebantur continuo : attamen abfque dolore, nmns : . . „ 

Grcuroferentiaautemiftiaspattiscrann, quam i. fcciracutemtomoribusfubdaviculis re- 
egoexficcatamj&rugofametiam nunem Mu-; pettaeftcopiaiatismagnapuns,mftarpultis,qn* 
feomeohafaeo , continetbanclineamoaoplo coftis&fterno cariem contrectat, 
lonmorero; . z. Cpftjsfellispr«grmdis,&mteftmnmda. . 

Cognovi & puellam Coloni» Dn.Doao- odenum ubique humore biliofo refertum. 
tisToh.Slotani Medid celeberrimi , compatris }- Hepar fcitrhofum& obftruitom. 
mei plurimum honorandi, Hliarohydroccphalo 4. . Pulmoubiquepituitofis&vifcidishumo- 
Wiorantem: quaexoronipattefanapermanfit tibus Oppletus. . 

ufque ad tertium annum atatis.- tumderoumcce- 1- Lapides quam plunmi ex gypfeamatena 

pitipficaputaccrcfcere,verumnonintantammo- concretij&cyftiinclufiproximecor.nimirumin 
lem;Obiittandemexvariolis,coramp3trealiisque ea pacte,qua arteria aorta ex corde prodit,& ra- 
medicis.ApertocranioinveotacftaquamuItain mosfesvetfusjugulummittit : quorum unus 
duobnsanterioribuscercbriventriculis. magnitudinem nucis fuperabat : rehqui parvi. 

Adhitebantautemnpntantum arteriae aott» & 

nis,qui jugulum petunt, verumedama- 


OBSERVATIO XI. 

CmtBotioarehriinprmcifionegkS» > ft 
modum gravijjimoram/ympttmt- 

■pllius Domini Bemardi ab Hatzvelt, Domini 
■L in9CilDmbet8.decennisexaltocccidit.- mox 
vomnit/anguinemquepernares &aures egeffit: 
Verum neque loquelam, neque fenfum,aut mo- 
tumamifit. Quum autem nec vulnus,nec contu- 
fioaliqua extimaappareret, nec febricitaretipfc, 
morbus plane neglefius eft, nec ollum initio ad¬ 
hibitum remedium > capite alioqui perpetuo do- 
lente. Poft menies quinque aucfexcollumrela¬ 
xatum eft>adeoutnullomodocaput erigere,aut 
eredum , nifi beneficio numeil»expelle&xylo 
contextzicontincte poffet.Pbftmoduin afthma- 
ticusfadus cft,& relaxatis ligamehfisid. it. iz. 
vertebrarum metaphreni,glbbofus fadus cft.Co- 
xam quoque dextram imbecilBus movebat ; fub 
claviculis exutraqne ftemipatteatheromata con- 
fpiciebantur; Quum circiter biennium ha aucia- 
tusfuilTet.&fymptomatain pejnsevaderent, pa- 
rentesipfum Coloniam adclarifiirnum Dn. Hen- 
ricom Botterum, llluftr. Haffis Landgravii Ar¬ 
chiatrum adduxerunt, qui variis adhibitisreme- 
dus collum in imarum, vocemque & loquelam 
exparte reftituit. Deinde exortus eftipfi 
tumoradfiniilram aurem,intcr jugulares venas& 
iutetiam arperam,qui fenlim in maximum ablcef- 
fumtudusquumelTet incidendus , aliaqne chi¬ 
rurgica peragenda,accerfitus fiii. Primo, z. & $. 
diebusultralibras fex materi»ejccit,extillavhque 
ea quotidiecopiafatis magna. Hujus evacuatio¬ 
nis beneficio dpbr capitis.omniaqueferefym- 
ptomata ex parte lenita funt; atviresindies im- 
roinut». GrcazS.menfis Martii novus incidit 
catarrhus,qui in pulmonem & ftomachom influ- 
ens,tuffii5.naufeam, Svomimm provocavit ,fi- 
niftrumlatusrefolutumfuit. Nonnulli quoque 
paroxylini epileptici acciderant& ulcusin collo 
penitusexiccatum eft liia utAprilisiyy}. de- 


fpcr» atteri», sfinillro recuirenti ne 
quelani exparte amififfet. 

■ 6. Capite aperto,lapidem ex fimiK materia 

concretum &membranainciufum,inpofieriore 
parte capitisfubfuturalambdoide,interduram& 


7. In tribus cerebriventricidis, hoc eft , in 
duobnsanticis&medio , ulcca libras duasaquz 
limpidzreperimus. 

g. Uicusincellotnmadafperaro arteriam , 
tum etiam ad os bafilare,&foramen quo fpinaUs 
medulla vertebrasin^editur, penetrabat: itaut 
roateriaexulceremanans.tum ex pedore , tum 
excapiteconfluxiffeintclligeretur. Verum pro- 
pteranguftiasviaturo fubtUior pars efiluxerat : 
cralTa autem io lapides concreta erat, quales pro- 
pecor vifebantur. 


observatio Xil, 


C OmmodOcerebriredern morbis acudsnu- 
iperatur. Veruminitio adhibitisidoneisre- 
roediis multoties curata, tum ex dodornm vho- 
rum feriptis i tum ex fequentibus intelligitur ex¬ 
emplis. 

Exemplum L. 


TJ Qnifo,Generofi Viri Domini Herfi,Sati 
A^iuLunldorfDuffeldorpi»,ad dextram pai 


rfijSatrap* 


caphisperc 




mifit,8c; 


evomuit i 
irempernares &au- 
diverforium delatum Cor 


:fm sSlotanus.Illuftriffimi Juliacenfium, Cliven- 
fium,&c.; Principia Archichirnigus adhibitu 
variisremediislanavit: loquelaquoque St mei 
amiira,paucispoftdiebusilUrediit.. . 


























OBSERVAT. CHIRURGIC. 

ExEMPLUKip. .. AdilhdAverroit,CMonSrRAm 

• . , MORBisnrm. 

D tlm fcsccarabatnr , yocatnsrai onacum. 

cbriffimoD.JjDoADWnio Saraceno .-in / ' aNTONIVS FAYVS.' ' 

Sabauiiis vicum qnendamailrufticunHquJCXigui . . 

yulneriscpntafioccafione/npradexiramosbrc-^ 2^f,ffartditalo^uorj9tarranHere^tei'ViM 

gmatis maxima fraaura cranii laborabat Huccii&^fctigixonditbitaxtemiinK. 

febricitabatvehemeDter.& delirabat, fimltfo u- ^Mjieoir!ii,raeMocHi vhUks idaSam 

oiullatererefoluto.CuteadYfignramjoxtacra- • 

nii iraauram incifa, llatimtria fragmenta sslis jm-t^trat^vimC'Si credat arte Metdrdfi ; 

fatisraagna digitis extraxi. Inveni guoqne m 

vnlnereportioriem cerebri ad nocis .magnitndi- merta JrabampstUefofhorU 

nem. ChirnrgnsejuspriprCagebatur enim qmn- ' oue^fi^ijiiu^efaietapfipdlam. 

tusdies)quiimidvidi(ret, ajebatfedefpetarede ^ J . 

lafute: Veram adroonitns cerebri yulnera in- _ _- 

terdnmcnrari.nobis proroilitfiimmamTeadhibir 

turamdiligentiam--N6 s omnia ad morbum, OBSERVATIOXIV. 

fymptoraata ejuaprscepimns. Ceflayitfebris . , .• ;• 

&dclirium: latus paralyfi laborans reftitutum Exfangi) Ktkc^ratorMrs. ' 


&dclirium: latus paralyfi laborans reltitutum ^xftmff‘miUcnratoimrs. ' 

fuit. ^ • 

. Veramquiimreliqua fragmenta cr^piief: ^ QgMUS SLOT ANUS. Chirurgus prsfian- 

fentextrahenda.&Chirurgusipfius prppterim- ^tj(5„us^lu„nemnobilifamifianatam , cui , 

peritiam id negligeret, pofi: hebdomadas aliquot {ee&am, portioqne ejus qusdam exera- 

infebrimaliaquefjrisptomatarea^it , &prac^ foit,„„aefinigo s exortus, curandum habuip. 
poffdiebnsevitadecesfit , adeoqucmcrsLb'- il|e,ab omni propemodum periculo levato argro, 
wrglnegUgenuapcenastulit Si enimfragmep- ^rad3risfymptomatibus,acurationecohtinuan- 

taoffis.uudecuit,eHraa:afuiirent, proculdubiq djaagft„eco3aiisfiiit;quoda.uiaprincipisfuife- 
plefiiflimefanusevafiflet. ... queretur,Barbit6jifor.cuietatdemandata,,con- 

.. -Exemplum .IV. . * temptoconfilip .&. medicamentis SLOTANI, 

' CUperiofi Anno 1604. menfeOaobri,hicPa- nuilaqne habita ratione lociaffcai, piiiverema- 
MterniaciLanfanncnfem 30. annos natum cu- luminis&vitriolinftirnfperfit fimgo. - Indeex- 
randumbabuiicuiaciegladii Helvetici dextram prasftatimdolorevebementifljmo.fcbre acutis- 
' bregmarecifum,&inipfam lubftanti3m_ cerebri fima.delirio.&inffamBiatipne, paucisppftdi^- ' 
nfqucjimpreflum fait.cumfiniftci bracbii tefplu- busmprsfubfequutaeft. 
tionejaliisquegrayioribusfymptomatibus, Fra- ' *''' ' . 

gmentaqdamplurima cranii extraxi. -Tandem - '' ■" '!--r-' . '' 

Deibeneficiopriftinsfanitatireftitutusfuit^on ' - ^ ‘ 

fineadmirationemultorum , quihuiccurationi OBSERVATIO XV.^ 

interfuere. Inter quos fuit ;Re*erendas ac do- ' ■ ^ . 

aisfimus Dn. Natbanael Chambutus veibi di- tegitimafungicituM. 

■ . viniminifter. ; ' ■ . 

• Exemplahscin^tiamtyronum Chirur- A Nno ifioi. p. Februarii D. FRANQSGI 
gorumrecenfereplacuit.quosadhprtor, neun- /AcROSERANlLuftriacenfis Patriciiac trii. 
yve»e>;;aequamdcfanitateatgri , quantumvismorbusma--bunifilins.Petrusnomine.iq.anhoshatus, vul- 
mmlie. 2nusfiierit,acprimafronte incurabilis videatur , nssexcafuiapidis, ex alto diruti ("cujus pondus 





CENTURIA 1 a3 

0#/7k riojo&delaplbvigefifliodicmorfai, ecceno- ftlgacntmimtttitti,ftwu noSetXtU^t-Obf. ti, 
vnmimlam j exortnseninjefteTiilncrefiingas r«W dtUncttiO, 

infignisquiintravi^tiqiiatnorbottsitiexcr»- 
I* jit maenitadine ovi gallmacei eitra aanium 



tertio quoqae die/cquens cnema xo}eci. 
R, R.adicum&foIionimalcbc£, 
Malvarum, 


Flomm Cbamomid. 

Meliloti, 

Horum & folioijim betonicae ana M. f. 
Semin.fi£nigneci> ■ 

Anili ana |f. 

Coquantur in aqua ad confnmptic 
' tiarpatrisjinlb j. colaturaediflblvi 
^Laaat. Et hierae pierae c< 
giij vitellum ovi, falisp.jjOl. _ 

Sj. Mifcefiatenema. Bis vero in die fo- 


Salvi*. 

ChamomiD. His conjunSis fragmentis,latitudo exempti 

Memiloti, cranii facile apparet. Ac quamvis fra&io & ex* 

Rolarum ^ cmpciocraniimagnae^et , nihilominus tandem 

RofroarinianaM.). bridiunobisperfpicuus fuit: cuteenim&por- 

Sem.anifi& ^ tione aliqua carnis tantummodo obtegebatur. 

Ecenigtscianajj, Kc autemaliquaoccarioneexterna facile laedere*/' 

f- InddanturSc contundantur pro fotu. Harum t„f cetebrum,laminam copream adaptari curavi, 
herbarum q. (■ indatur facculo ejus magnitudinis jqnexa pileo,partem illam capitis obtegebat, 

ntmediara fetepartem capitis cooperiat, qui fi.o jquncvero quia natura paulatim. foramen cranii 
intettextus.coquaturinvini & aqu* communis „iioqnodam obduxit,motusillecerebrinonam- 
anapartibussqualibus.&applicefurcaUde. Poft perfeotitur. Vivit,&optimevaletcorpore 
fomm diligenter abftergendum eft caput Unteis jjolefcensille,ad hunc nfque diem ip.MarriiAnn. 

tufrm- quo haec fcripfi. Ingenio quoque aadftu- 

diaiiaque apriflimus eft. 

Vixit adolefcens ille,ad vigefimum quarmm 
fere annum,linc ulla Izfione , aut diminutione 
memoriaeveijudidi. Tandem quadam die Ge* 




R*Radicum gariopbillat. 
Angelicae, 

Calami aromatici an. g f. 
Rad.ari(i.rotund. 

Iridis Florent, 
Ugniguajaciana gij. 


incaluinetjfrigidamaifatimbibilTet, acpleuritide 
^ ^ , correptusfuinetjMedicosquinetiamrationalcsia 

Florum laiviae coirliiiumnonadhibuinet.pieabdormivit. ' 

Summitatum majoraif. _ _ Fragmenta ctanii,fuperins delineata , ad 

Rofraarinianap. j. fiatoraniumpulviste- huncafquediera,if. Aprilisid50. (quobaecpro 
nuiflimus,Deinde fcquens cmplaftmm ap- fecunda «ditione hujus Centuria , ad prxlum ad* 
plicui. orno)inter rariora mea relervo. 

R. Emplaft.de betonica |iiij. 


Gummi elemi diftbiuci in oleo tofaceo | j. 

Pulver, roiarum 

Myrtillorumanagj. 

Mafticis, 

Olamiaromatici ana 5 jf. 

Cum Cq.oLrolacci fiat emplaftrum. 


ANNOTATIO. 


Vefungis. 


Q tlemadmodum in ftirpibtis arbofum hd- 

mores femiputridiper corticem extuberan.^wiBajra» 
tesdn fungos coalefcunt: fiefraSa exemptaquetoreFjwd 
Hisfhngospaulatim&intraqualuordecimdles portione aliqua crafm.acduramatrelaefa, fratim^'" 
fobfidit.Oir!culaquoqoequxcumaliisprimano- humoreseerebridrcapl^maftluunt , qui liVe 
fieextrahihonpotuerantexiemnt ; icautintra oflis,(utAlexanderAphrodifensvolnit)fiveaeris 
hebdomadasdecemplenifiimeconTaleiceret. fr^^tecondenfati , iiiftacfringiconcrefcnnc. 



observatio XVI. 

idijpmiim , (^vermes ad duram ma- 


































padiatem obflruendam (aas fit. 


CENTURIA I. 27 

i* (aperfit, qnan- oii- infir a fig!tta,peiforaufiiitcomea,qnaparte i/i 

— —' - - :onlpicitntln5;£ffiinatDoniubil hamorisaguei. 


OBSERVATIO XXV. 

Exckd$rieu tJpupilUmextirfati<»>e,gravi/. 
fioitfjmptomitd. 


:as oculia£ceretur ptiftqiis : exbis 
«liaacftcicacrixad canthum majorem , mftar 
angulx^us Gr«cisptcry^on didtDr.Confulue* 

. nint me parentes.' (edquumrerppaderem,nihil 
bicmepolTeprxftare > adhibuerunt empiricum» 
quinegavicdcatricemeflc, /ed concretam mate- 
riamdisicin fuperficie come£»'<juamfefacillime 
Zc iioe periculo abflrahere polTe 5 auda&er z&i- 

' atipfeadmota manudilaceravltcorneam. Inde 
dolores vehementiffimijioBammado/ebris» alia¬ 
que graviora (ympcomaca.Tandemque humores 
omnesexddcrunt :ondetunic« contrad» funt, 
&ociiluspiaoc claufus. Honeftiffimam matro¬ 
nam Coloniatin vico novo JmKorb,novi» qu* 
inpueriaajUtipfarctuIitfepe, laboraveratvario- 
lis: unde etiam cicatricem pupilte contraxerat. 
EamempiricusfibicoramillMn , nonmanu/ed 


amiht. Vulnus oiravi ad inodumfupra didam ; 
paerhicquoqdcndnmulcopofivifam recepit : 

ANNOTATIO. 

Omnino bic «grotis cryftallinns hnraor 
compundus non fuit.^fl: enim illef humor prs* 
dpuuminfirumentumvirusjacfuapropria conti- 
neturmembrana Arachnoide : qua dilacerata» 
amplius hamor cryftalEnilsofiicium facere nequic 
Eduxit autem in bi< 


lis aqueus tantum faumor»queni 

neamlocavic. Atquebicquomlit excrementum, 
quodexudavit ex venulis illis, qus inuveatunica 
confpiciaDtur.& drcalocum humoris aquei ter- 
minanrar,aIiquando renafdtur, pracipue in pue¬ 
ris , ut etiam eximius Anatomicus REALDUS 
COLUMBUSdn luis Anatomicis feriptum reli¬ 
quit. Idautem hicnotaodum^vulneratapupilla 
vifum recipi non poiTe, quamvis humor cryftalli- 
nus ntillcrus,& aqueusrena(i:atur: utin multis, 
ac potiffimum in afleela generofi viri Ottonis 
Sch enchi, Dominiab Horft, ante annos aliquot 
obfervavils culteilo perforata pupilla vifum ami- 
^l^ Curavi vulnus utfupra: vifam tamen non re¬ 
cepit» Inevitabilis enim cicatrix impedit » 


nics.indeoculustota vitaciaufus* 


cryftallinuinpcrveniant. Ex quibus 
• busperlpicuumhc, in extirpandaad pupillamci- 
catricc nihil temere tentanduro,ne malum incru- 
defcat,quod ex obfervatione proxime prstceden- 


OBSERVATIO XXVE 

AdoUfctns oculo perforato vifim 

Q UindecimannorumadoIefcentcm , futoris 
cujufdamfiliumGenevajjin vico divaMaria?, 
cum Domino Johanne Griffbnio,Chirurgopr«- 
ftantiffimocuravijcirca annum 1587. cui acus fu- 
toriaperforaverat adnatam membranam prope 
Iridem rhinc fadum, uthumor aqueus ftatim rf- 
fluxerit, & adolefcensillico vilum plane amiferit. 
Oculo impoluimus in primo apparatu albumen 
ovicumaquarofacea, & nonnihil croci: fronti 
autem defenlivum ex bolo Armeno, terraligilla- 
tacumoleorolacco , paucaque'cera& aceto in' 
formamunguenti redadum, atque injecimusfta- 
tira cnema. Sequenti die catharticum exhibni- 
mus > &aQodynisad feptimumufque&amplius 
vulnustradavimus* Deinde collyrio exaqua 
caphrafi?»laccbaro,&tutiaprsparata> cicatricem 
induxHnus. His curatus fuit nullo fupervenien- 
telymptomateibaudmuko poft curationem vi- 
fum quoque recepit. Dodonansinfuisobferva- 
tionibus fimile aliquidrefert. 

Anno iJ5>7. curavi filium MATTH^ 
BARBOTTI,civis&mercatorisLaufanncafis : 


OBSERVATIO XXVJI. 

Bxfiequentioculorum ablutione aqua frt^da 
obfufcatio,& hebetatio 'z/ifus. 

Obilis quidam a mulfis annis^ucfadus,fin- 
EXgulismatutinisdiebus abliiere faciem > &o- 
culosaqua fiigidillima. Hincpauiadmdebilitatus 
& obfufeatus eft vifus.Tandero anno i6o2.oph. 


dum julfit. Sc°hoc mdoTin com- 

moduin.Curatiis eaim ab Ophthalmia , Stagna 
noftra,virum corroborantead tcropusufusilodo. 
ncgueagusfrigidKtcjeaa, vifus acutiorgnam 
acte faaus eft. . , 

annotatio. 

Quam frigns.tefteHippocrate,condenfet fili 

induret, mirum non eft , fi.freguenti ablutione*^*'" 
ocukrrum in agua fiigida vifus debilitetur. In- 
craffatenim & condenfataqup ftigidafpirimm ' 
«Cvum,8t humores oculotum/edimprimismcm 
branam ipiam corneam derdam St craflam effi- 
dt, iuat peream resobjeasadtnworemcry- 



IS OBSERVAT. CHIRURGIC. 

Ohf. zt. ftallriuinCqi^racipuun) eftinftrutncntBmvUus) menacceit.ubiquumfri^difflmaaquaprimo , Ql 
^29. penetraredifeiiItcrpoflint.U(am quoque aquje infuperDiveabluifletfadem , exortus ellftatim 
vebemcnsdoIor,cumtouusfedeitumorc, &no> 
rationi couientaneum efi^retinuit cium & iocluiit dulis durisjlividis & aiperis.Dolor iedatus eft pau- 
humores & fanguinemiavenispalpebratum & larim,fednodu!z&liTorcutismanferunt,itaut a 
adnatzmembranz. quipofteaputredinemStiu- Icprofomen vultu parum differret ipfius facies 
fiammationem contraxerunt. Atqubhihnmo- reliquae vero corporis partes , tum interna: tum 
res ab bflamm2tionepartimrefolnti&extenuati externae,fanz erant omnino. Adiitmetandem 
fuerunt,partim in pus converfi effluxerunt , mii annoi5Pp.qnumperbienniumbocmorfargene- 
rumnoneft.vifumpoftcurationem ophthalmiz relaboraffet.Purgatoprinscorpore,feaaincnbi- 
acutioremfuiffe. to cephalica ,& applicatis cucurbitulis nucbae& 

icapulis, primohocfotu nodulasemolHre fludui. 

' . ——■ ' ' . R, Radicum &foIibrum Althe* 

, , - Radicum bryoniz ana 5 j. ■ 

‘ Florum Chamomillae,Rofarum rubearum, 

' Meliloti, 

Betoniczana M.j. 

Sem.fcenigraeci5C 

^Coquantur in aqua , • 


v: 


OBSERVATIO XVIII,, 
VulnerntAlinguicantie, ~ 

X membrum inhumano corpore repetitur 


/ quodmagismoveatur,quodqueadeofithu- calide applicetur nodulis. HocfomentoperSi- 
. midumlaxumqueatquelingua : Hinc fit, quod quot dies ufus,denno corpus purgavi pilulis aureis, 
ipfius vulnera tranfverfuro faSa , ut plurimum in- & cochiis,& cucurbitulas fcapulis & nuchae appli- 
curabiliacenfentnr. SuadeOtamcn,utnifiplane cui: Deindehirudinesnodulisgrandiotibusad- 
abfdffafuocitfcuratiotentetur, nonenimhujus- movi. Pofteafaciemaquarofacea, Sdilioriim 
modivulneraextotofuntincutabilia,utfequens a!borum,itemfiorum fabarum quotidieabiuen- 
obfervatiotcftatur. damcuravi. His ufus.per paucos dies diiritiesdc 

■ Annojjgy.PuellamtrimamLaufannzcn- nodulzfubfiderunt,&livedoexparteremifit, 
randambabui , quzextenfalinguain terramca- Siroilisferecafusacciditnobili cuidam, mi- 
dcns,partem ilUm quz inter dentes erat, fere ex hi notiffimO.Is quum Juvenis effct,& Baccanalia 
toto abfcidit.&quidem plane abfcidiffct,nifi duo- cum fodis celebraret,!arvzloco ,faciempeculiari 
! ramdentium defeftusobftitiffet. Vocatus, puta- atramento commaculavit: finitis Bacchanalibus, 
bam,dirdffaspartesfuiuraconjungere : Jdvero quum incaluiffer, faciem aqua frigida abluereten- 
gcdquisatrameutumcxficcatum tchaciter 
adhzrebatcud.nonnificum difflcultate abfterg 
potuit, Exviolentis bifre lotionibus primo a- 
quzfrigidz, pofteacalidz, exortuseftdolorin 
facie, Stundiquenodulzlividz : ubi Medi- 
corumquantumvisDoSorum , confilia fruftra 
adbibita fuerant. 


poffeolequentibus ren 
atque feliciter dbfolvi. 

R.Foiioruin StfloramLigullri, 

, Plantagbis, 

Rofarum rubearum ana M- j. ■ 

Corticum granatorum, 

Balauliiarumana |f, 

CoquanturinJhij.aquzcbalybiatz , adeoh- 
fumptionemtertise partis. In colatura dilfolve A^ 
cadzgij. Syrupiderofisficds |ij. Mifcetfiat 
gargarilma, quofiepiusbterdiuabluatur lingua. 

Inorecontinemertenebat fyrupum de rofisfic- 
cis,de Cydoniis,fyrupum conlervationis ceralb- 

fum de Ribet,& coagulum cydor'- 

-Vefcebaturjufculis carniii 

hordcaceis,ladl:e amygdalarum dulci'um,&fimili- . 
bus.HisDeibeneficiopleniflimecutatafuit,neq; fenerantem,mfa.iab.le.neffe,inTraaatuno- 
ullomododepravaafuitloqucla, utpoftea ap- ilrodeGangrzna&fphaceloofteijdiroos. Idve- 
-patuitper duodedmbtegrosannos,quibusvixit; rojamquibufdam obfcrvatiombus confirmate. 


OBSERVATiOXXX, 

De Citarrho idgtngmiUtgingrem ^ 


operz ptedum effe exiftimavi. 


OBSERVATIO XXIX. , 


Excttlefaclifade, tbkti aquifrigidiffana 
grtvia/ymftemata. 


’ morbo acuto lanata, catarrho vehementi ad gin* 
givas,cumnaufea&. capitis dolorecOrreptafuit. 
Adduxenmt eam parentes Dulfeldorpium, ubi 

A Dolefcens inSolbgen 24. annos natus, roa ad conlilium vocati fuerunt clariflimi D. D. Ga- 
buftifliraus.&fangubeiteroperamenti, quu lenus ^ierus Uluftrils. Principis Cllviacenfis, 
hyemali tempore in duello, vehementer bcaluif- Juliacenf.& Montenf.Archiepifcopi Treverien- 
fo,&vntaufculumbfaciemaccepiffcE .-adflu- fisArchiater digniffiinns; & Cofmus Slotanus ‘ 

(apud 






mos ToufadesintnmoteihCTdeinatofame- 
levatafoit. Io finiftra mala tumor rotnndasj da- “ 

ms Slividasmon adeo tamen magons appa^bat. 
Cm^tSTerp. &firaftrapar5ot ' " " 


isenjmfbit deflun 


OBSER.VATIO XXXn. 

tJ^iiBerefficaUimdev(tratum,qiu^>it 
fuffecibuur, Jeftmo tutdem 
' Seegeffit. 


toforum & ff!^donim , ut calidum in) 

pnecedenomorbolabefaSatum, refooilan nc 

pomerit. ItaquetandemeaeGs^^vislabiisque % Nhol59Z. MetzgenauffdeoWalberHiU 
adnafumufquejeidtadeceffit. -A^denar^flicnlumnndiqaeperacmam deglu- 

titit. Primo,iccimdo&tertiodiebasprovoca- 
ExempiumII. r tpvomitu,neqae egerere, neque trans 

. tuit. Vocatustandem quarto die,ir« 

G Eenevscnmdarifs. D. Jano Antonio Sara- jntnsj: extramflammaram , itautvix,u,p,«. 
cenb.Philofopho fuinnio Se Medico K^o, amexfpirate , vel etiam jafculafotbetepoflct, 

Compatrcmeoommftudioreverendo.SeJohan- Urgebjntdolorvehemens, febiTS,delirium , & 

neGrifFonio, Chirurgo prasftantiffimq in dua- eonvulfiones. Qunmofficnlum neque vomitn, 
buspnellisfimilempenecafumobfervav!. Incu- neque inftrumentisullis depelli, nedumexniahi 
radonc nihil quod neceffarium videbatur.przter- poffet,fediamin ipfo gutture abfceflhm proae- 
miflum fuit: nihilominus e* laborantes fcbtc,de- jflet,j|jodynis,quantuin potui doloresfedavi: 8s 
Uriis,fyiKope,vomitu,Scfpirandidifficnltate,tan- j-uppurationeroprovocavi. IntusdecoSumexra- 
demeviudcccfferunt. • . didbusaltheae, femineLiniibenigrsciSecydo- 

niorum, cum oleo amygdalarum dulcium,per fi* 
Exemplum m. phoneminjeci. Exteriusautemcollum inunxio- 

leoanethinoililiorumalborum, Sramygdalarum 
■pHius avunculimeiTheodonaUfbet SOUleil/ auieinmiSccataplafmataexfannafabarnm.flori- 
Acrofionegingivarum propterfcorbutum. ve* [,„5 camomeli, meliloti.fcminelini, fcenigrsci, 
hementerlji^rabat, undeiningangrziiamdc- eoauminhydtscleo adhibui. Interim etiamali- 
generavit erofio illa, S: ut priores, e vita deceflit, enemata injeci,ae vires jiifculis conferva- 

comdoloribusmaximis,ahisqnepeffim!sfympto- ^inf-neaddiera feptimum. Tumperosrejecit 
inatibus.Summa%ituradhibenda eft diligentiam puris,Gmulque officulum.cujus magni, 

hujufinodimorbisoris: proferaminjunionbus, 'tudinemhicfubjeciificquehberata.S: brevien- 
quipotrediniobnoxitfiiuf.tumquiaparsorispec eatafuir,ac per multos annos a curatione feheiter 

fccahda eft&hurnida, tum etiam qu6dconIl»tu- * 

do puerorum talisfit. Ideoqueprofpiciaot tyro- 
nesChirurgi nc temere polliceantur aigris, qua: 
przftarenequeant, & qurqae3nt,ficleliterpraE- 
ftent. 


OBSERVATIO XXXI.. 

^mJamjiermpruikfitiim devortnsfrujlum 
c»rii,frofemBdumfuffauUM,tt«dem - 
convaluit. 

A Noo menfe Majo, civisSefutorqui- 

dam ^oionienris,e regione divi Laurentii, 

fium , quod ilio prs rifiihiante gutturi fe infinaa- 
vitSeinfixit. Provocavit ftatimvomitum : fed 
nequeregerere.nequedeglutirepotuit: quapro¬ 
pter homo ille propemodum fufFocatuseft. Vo- 

ne Kuenio Briderobachio Med. D. protinus 
injeci gutturi dccoSum emolliens ex radicibus 
Akhea:, femiuislini, foenigratei, cum oleo amy¬ 
gdalarum dulcium: deindeflylo argenteo incur¬ 
vo corium ad capacitatem llomachi depuli iquod 
iwftfemeftrefpadumperalvumegeflit. Opera- 
tionipreteralios quamplarimos interfuit Rev. 


OBSERVATIO XXXIU. 

Spintipifeto gutturi, tieaniopoft excitato ab- 
JcejSu, tnexternacoUipartecxtra- 
eia. 

A Nno 1594. Coloiiiaracceflit me mnhers 
.^laborans tumore infigni ad maxilliE infe¬ 
rioris partem dextram, quitnmorfefeadalpe- 
ram nfqueaneriam, aurem , & furculam exten¬ 
debat, rcprajfenrabatquefteatoma : mollis erat 
fine inflammatione. In primis emollientia & 
difeutientia peraliquotdies apjilicni: fed quum 
viderem his nihil profici, caufam penitius inqui- 
fivi. Hlarefpoiidit.fe antebienhiumintereden- ■ 
dum IpinampifcisdevorafTe, quscoefophagoad- 
hzfiffet, in dequr ftatim exonum dolorem maxi¬ 
mum ,'itautdifficilecibumS: potumdeghitire 
pofiet: tandem dolore fedato, colium pauiatim 
iadmuifle. Ex hac declaratione cognovi .fpi- 






OBSERVAT. CHIRURGie. 

r „afflant^Cnsport;onema<U.acremanetc.hinc Wecompt^a mcheiaartem.quagntturiin-oi/jS. 
^ aifiippntantia confugj.Siippnratnstumor.»Lu- cum°‘t,protinus«ifto(atiiranimal-quod Icqn*" 
iovico Glandorpio, tum temporBClHnu|?s to- 

iioibi cuialioprofidtcens curationes conuniCe-, 
rain,incifuseft.ManavitmatetiespIatima: (pina 

poft apparuit^quam ipfe integam Sc incottnptam 

r irn -^- Ulcaspoftpaucoiiies coaluit. A Nuo •59f'Coloni*Agappin*, merdtori 

**cuidamientandofruftumcutispern*affat*. 


Ex^lum I. 


OBSERVATIO XXXIV. 

£x liegktittacicuU horrendiori 

ftemiti. 


cuidam jentando fhiftum cutis pernsaAat*, 
ac^apanislalc&pipereafpetj* , infixum eft 
^tniri: unde protinus dolorvebemens. conruU 
fidhesjtigor^c undem rufibcacio,ecufnnt. 


■p" OdemamioCoIoni*rouKer5pertranfienspi. 

^biUffimi Vin,Ottoa Schenckron Nide ck. comedebat: Ibjusfrunumquum adbnfif. 


Exemplum HI. 


at Coloni*, ( 


__j_ imfenfitdo- 

lorem , aciculamjamdudumpcrfeceffumdqe- 
flamfiiille.fpctabat: fed decepu fuit nulera illa. ^ 

Quarto enim die,ptimo in fimdo ventricub, mox 

quoque circa pylorum exortus dolor & crucia- . 
tus,adeovebemcnsSeacerbus,utdiesnoAesque J 

exclamareSulularecoaSafuerin Egofextodie buius'pla,iieus-'deglmitu:., ____ 

a rilorbo incepto aocati^inveniipUmp teneo- infinuavit. Vocatus qifidemfuUedpuerantemi 
inTam3o^m^nf^M<atS umadpentumfuffiautusdeceffit. ^ 

famiut nemiiem 3gnofceret,ncccibum & potum —____^_ 

expolceret. Convulfionescolli , btacbiorumSc 
crurum , maxim*& borrend* aderant. _ Ali-- 
quandofefe ex una in alteram partem leSi , tali 
impetuprojiciebat.ut tresviri,quantumvisrobu- 


& manibus ventrem, non alitet quam fi ipfum di- 
lacerarevoluiffet.traSabat: & (utvetbo dicamj 
videbatur potinsa daimoneobfefla, quammotbo 
laborare- Quum vero aliquando per boram in¬ 
tegram,aut circiter,ita vexara, Scconvulfionibus 
bottibilibus.cum incredibilicrudatu, ex unam al- 

batpaulifper, &unqnamfemimoituajacebat : 
rurfus & repente priou fymptomau invadebant 
eam. Egointetimjufculis.pinguibus caftrato- 
rum,item crematura hordei mundati, quibus dd- 
mifeebam butyrum reeens , &oleumamygdala- 
nun dulcium, ptiffarta quoque & ladearoygdala- 
to,corpus continuo nutriricuravi. Pr*terea ne 
excrementajnpartealiquaintefiinorum indura- 
ta,acicnl* impedimento effent, leniter illam pur¬ 
gavi. Sic divino favore aciculaminillocruciatu 
tandem decimo quarto die egefiit. Pofiea ledad 
(nnt dolores, rcliquaquefymptomataitantbrevi 
priilinasfanitaticefiicutafuerit. 

0BSER.VAT10 XXXV. 

Bx rehu extnnea , gtttmiinfxi $, 


OBSERVATIO XXVL 

^Medmeximtndipjpmlt,& alms reognilu- 
tiinfixiti. 

. /^Uampericulofafit motahac inre , ex fupe- 
'^rioribusiatis confiat. Subito i^ur diligen¬ 
tia adhibenda , utquicquid gutturi infixum efi, 
quamprimum extrahatur. Idcpqucftatimoleum 
amygdalarum duldum,autofivatum { cave tamen 
ne (ubftimas butyrum^in cefophagum infunden- 
dum.Deindedigito,penna , auttoilialiquoin- 
firumentoinosimmifib.vomitusprovocandus :, 
hisenim f*piu$fecnmexpellit, quicquidgutturi 
inhau-et.Poftearpeculoorislingaadeprefla(fio6- 
ficolumfefevifuiptsbeat) toftro corvino inent- 


TNt< 

ifpit 


fpinspifds, aut fimilequid gutturi inh*reat .< qualehicdepianmeft,dcglutivit. 


gnitudine,eamquecompaaam,filo longo &forti 
alligatam, & oleo amygdalarumdulcinminun- 
aam,*grodeglutiendamfuadent, filum digitis 
tenente Chirurgo; fieri enimfic potefi.Utdegju- 
tita egro fpongia, fecum fimul in ventriculum de-t 
pellat id,quodgutturi inhzrcbat.aut retraSa fi¬ 
lo eadem, fimul nonnunquaro extrahatur, vomi-r 
tuverejiciatur.Autpoteft globulus plumbensfilel 
alligari & deglntiri , atque denuoexttahi: utde 

fpongia jam diSum efi. 

Nihil vero prarfiautius, aut aptius a Jextra¬ 
henda officnla. & fpinas pifcipm d gutture, hoc 
fequentiinftrumento, quo ego feliciter ufusfum,. 
tnmalias,tnmpr*cipueanno isoj.ifi. Augufii 
inLndovicoTiflbrLnftriacenfi.qniintercCenan- 
’ ’ ' ' ' .(ederaffum , 




CENTURIA E 


aucem fiihik argentea ast meor-^ 

vata, crafime penna; oloru> longitodine vero n- 
niaspeaiscumdiimdiojaatcirc^ maE* 

^ plorata. In iua cztrenutate vero hab^ 


&drramda^i qne 


Hocpfofiimlivls ce^pll^O, c faUcet poftea.«tra^. > ofliculum aut quic^oid iimxie 

Ini^uIaniamvertd)ramcojS.,. Seprinu^meta- fuerij^extralumtis.. fi enim accidit, nt foramca 
plireni/e adeo inlinuarat,at neq; degite, ne- aliqui fiftula;,officiilumaut Ipinam excipiat,tum 
quer^i«rc|)Offct.Adi^tes^t3mpQErumpr<^ fimnlcumfiftulaexqrahitar: finminus,aipaitas 

ftmdiusinipfiusgulammtrom^efunt, &Vonu- oflis^n^adJ^^it,&iuolocpamovebitur: 
tiimprovocanint,fcdfrafixa t ita quidem, ut no* quod &ego experienda comprobavi, antequam 
fiemm^odoIore&fuEocationismetu tranfi- fiftulam petforatanu 

geret. Sequentidie,pcncfuEbcatmadmedact- Non tarnenoiliculmnautipina prima vice, 

tur. Ego oleum amygdalarum duicium, cefopna- dumintrornittunus fifi-iilamjPvfr^bimr j necpro- 
goiariscopioseinf^, & un(%; exterius tolium pterea ab incito opere defiftcndura: Aliquotic* 
eodemolepinumd. Pofteajuffi, uteittocrentur enim quinquies aut fraes fiftulam intromittere 
manus&caputjinterimegOjd^^priusUngi^ coadusfui, donec tandem ofliculum fuo loco 
fpccuioorisjinftrumcntummftousdcpidura.m amotum & extra&im , vel (fi aliter fieri non 
gulamintromifi,ufq;adoflIcuIum.£enfimq;8cmo-- potuit) in ventriculum depuUum fuerit: quod 
dicedrcumdudocxunainalterampartanm^* ^ periculo vacat: praeftat tamen per o* extrabe- 
tnentojdonecidpauladmadlatusomculijpfotun^ te, fi fieri poflit* 

dius depuIerim,Deiiide tetrabeudo, ofliculum fi=* .. lubacbperadoneautemcirCUm^e&eagen*^^ 

mulfuolocoamotum&extradumfuit. Atqjbrc» dumineinfirumenuimina^eramarteriamt lo-*^ 
vi convaluit*Hu jus operaripnis Sc cnr^onk teftes qelMbagi, immittar , qnod vald^ periculo- 

lunt» DaniclTavcllus,& Samuel G3lIiardus,ainbo cflto Itaque ut Chirurgus pardum a- 

LudimagiftriinScboIaPaterruaccnfi* jiatomiam laatjnccefle eft. Incumbit autem ce^ 

fophagus vertebris colli: A^era verb arteria an- 
fwtTA(^d€jiripti6pY*diSiiinJ(riifHiHUi . teriorem partem occupat» Itaque quamprimum 
; Chirurgus linguam Ipcculo dcpreflerit:cxtremi- 

tateminflnimendfuijubiipongia (quae oleo a- 
mygdalanim dulcium aut olivarum prius inun* 
genda) alligata efti Vertebritimponatj aclcvitet 
® ^ Jeniterqj deorfum immittat. Sic enim ratione 

* i operculumlaryn^)deprimitur,&^eraarter^ 

■ Qu^tUitt ad ^oilglam flio alligatam i dfe 

qUamentionem fecimus, non ufqucadeb ilii eft 
fidendanii, ^ntrariumeniminenarr^opera- 
doncex^tusflim* Et quOihodo fieri poflit, ut- 
1 rpbngialevilflma, Vel fimile quid tranfeat in ok 

infixum in.cefophago ? :Hujus monitum volui 
^ lcaorem,ncfel intidli confidat: at interim a^ct 

I pcriclitetur. Habeat igitur Chirurgus fera^ ia 

I . . ' promptuinftrumenta,ad hanc operationem ne* 

' = ' . ceflariai cuneari enim haciii re nottiicet. Si id 

1 alpetatnaftcriam quidplam iilapfum fueri^ 

M ' hui^torium admovendum eft naribus t veluti ^ 

g ^md piperis 3 aut euphorbii i yei ellebori albi t 

J hem qubrundam,o.mnittb abftinendum. Tuflis ea 

J himfiialMntefariiaceiditiacidaverb&tefopha- 

M gum&alpcramarteriam,,&quicquidatt!ngunti 

‘ • . toardanticonftringdnt&angufliora ^ciimu 

^aproptercPntmuborefeneatSyrupuindeli-i 
^ ' quiritia,depolytrichb,&violadum,aut(quod^d 

^p musf^) oleum amygdaleum duldmh, hjc- 

\ ' Peft extraefionemoflisj guttur fepe abiti-j 

^ ^ ciidumeftdecodohdrdeaceo,autaquapiantagi-> 

0 .* lii^ cummcUcrofacco&diamoronci Si dolori 



S E R V A T. C H I R U R G I C. 

fcquend derc poterit Tera^udom&aJiquomodoin p 

gnizinfimm, defcendere, & niliilominm^ud 
relinquere poterit Siveroannexaeftlpongia,os 
veladventricul^ detrudit, velliulum fecum ex- 
Veronicsefubtilils.pulverilianag f.- trahitjuriegocumalias, tumiS.^rilisifijj.in 
OtamygdalarumdnlciumlR ' Juvene BerDenfi,Joh.Bietermanni i5io,«pertus 
Syrupi violarum fine Ipiritu vitrioU q. C fum. Hasc, mi Candidel>a6r,hon contradicen- 
M2ceantnr,fiatqj EleQuarinm mediocris confi- diftudio, qninporius, nttt in hac operatione, 

ftentia. • tam magni momeno,erudirepolfcm, tuum ei% 

*- Avino, &abeisomnibusqoscaIefacnmt, omniabenigneinteqiretati. 
abfiineat , ne inflammatio & dolor excitentnr. 

Utatur juiin!is,panatellis,aem^ra horda, la- VIRO 

irigidoram maiorumjiisque omnibus, quatdc- ^ Cltnjjimo ac DoUiJfmo 

glutiri,&concoquificilepoflunt. Sisgerjuvo- Dn. D. PETRO UFFENBACHIO, 
nis fnerit,&fitinflammationisiu^icio jcleSuat IlluflriffimiLandgralBtHafliat&c. necnonln- 

' • " '■ -Tbrola- clycatRcipub.FranckofurtenfisMedicoordinaa 


:o rolarum, e 
cuandus eft,' Et vena bafilica brachii deatn in^ 
ddenda. Exterius inungendum eft collum oleo 
roiaceo, & myttino, & unguentum de bolo ap- 

Prarfigutati autem inftrumenti inventorem 


Guilhelmus Fabricius Hildanu* 
S.f.J). 


i> 'I "^Abric 
} quot. 


I Abricando nof fabros fieri. Vir Clarifli- 
me; juxta ac Doaiffimc,ante Menfes ali¬ 
quot, in juvene ifto viro , cujus mentio- 
a fcd circa finem Oblervationis jfi. 
ipla expertus Ium. Tam vehementes 


D.Gualterum Ryffium, ^udArgentora- 
f ramali, tenles Medico-chirurgum longe celeberrimum, 
fiiifle arbitror : qui & delineationem in magna 
fiia Chirurgia,mihipagina 3 S.habct Antequam 
-vero ego prteicium inftrumentum ex Dn. Ryf- 
fi6mutuatu5eflcm,cathetere, quo utimur in af- Cent_^ 

fefiibusvefiese (cuiIpongiamannexi) cum fnc- eniminipfocraht convulfiones,& corporis 
cefluufusfum; prafertim in futore quodam Co- cufllqnes jamantrorfum,jamretrorfum,dextror- 
!onicnfi,Mag.Calparo,dcquo,videlupraobf3i. fumacfiniftrorfum, uttresviri, quantumvisro- 
Sicatheteradmanusquoquenonfuerit, filo fer. bufti,ipfum,nc membra difomperet,vixconti- 
reononnihilincurvato, (pongiolam fcmiter an- nere poflent,donectandem ofliculum, cefopha- 
nedej&utere.Hzcineum finem fcribo.necHi- goinfixum,ad ventriculum detruderem, per os 
rurgus propter penuriam inftmmenti, operatio- enfmedudnon,^tuit. Quid fit? Inmaximisiftis, 
aem(quzmoramnonadmittit)procraftinet. cOnvulfionibus, dedentium conftridionibus, in- 

Etfiautemprsdiduminftrumentum,! D. ftrumentummeumiatforte,&exaurichalcofii- 
GualteroRyffio acceperim, nonnulla tamen per- bricatum, lub dentibus adeo confi-egit, ut plane' 
quam neceflaria , in ipfocorrexi atque emendae inutilefafium fit. Sed inquSmfinem, inquies, 
,“£'”^jVi, mancum enim atqueimperfedumefleRyf- proverbium? Dicamfincere,in hac operatione 
imftrft- ^inftrumentum,Ieaot; haud difficulter co^o- fflecdoaum cfle, inftrumentum, utaDomino 
aumtff,, icet, fi pn.RyfKinftrumentumcummeocqn- Ryfl!oinventum,&mihialiouoriesi,firi fnir non 
ferre voluerit. Primo enim,quia aliquomodo in femper tutum effe. Sienit 
acutum definit, facile in operatione , ac incredi- inter dentes atgrifrangeretu 
bilico^joris^^^ agitatione, in afperam arteriam ventriculum defeenderet, quotnam bone Deus 
mtrudi-j^gramq; lufFocare poterit, obtufume^ mala ? quotnam iymptomatapericuipfa atque 
iiimutiit,neceflceft.. Deinde ipongiatamutilis^ mortaliafequerentur ? InprjediAairaqucopent. 
stoU uti- tamque necefl^ , in ipfb defideratur 3 tripli- tione edodus fiii , prasdidum in&iimentmn 
cem enim ufamiiabet in hoc inftrumento; Pri- (quod omnium quacunque in hoc e£fe^ exco- 
mb impedit,neinoperatione, &maxiraa'Corpoa. gitaripoterunt,aptiflimumeft)quiaproptcrmul- 
risagitatione,mftrumentuniinajperamarteriam titudinem^oraminum per iemmis imbecille eft, 

,1 ug f^cilc fieri 


im Ep^Iomdem deprimifc poteft, fi ftyli 


4um elTet.. Spongia ei_ ^ ^ - ^ 

afpcramq; arteriam claudit. Hic tamen nii 
duseftChirurguSjdrca^igiottidem moramad- t 
hibendamjOfHculumq; diu quareridum non efle^ n 


ab artifice ini 




richaicOipradido 
m verfijSj^fir- 


c? Cr^us ntfic 


_, . :er annexus plurabatusq;fner 

<ie Ipongia afperam arteriam obturet, 'relpira- ftylusill^necefte quidemeft, ita tamen adaptari 
rionemq; impediat. Secundo impedit fpongta, debet, ut in medio fiftuIacoHocatus, - foramina, - 
ne cefbphagus ab afperitate inftrumenti ladatur, neobturentur, &ufusinftrumenti imminuatur, 
es€orieturq;,quaexcoriarioperic(donon vacat: non attinet. . , 

pIerumq;enimdolores, inflammationes,&gan- , Ut autem fpiffitudinem fiftulafimi3i&^- 
^ama fequunmr, utiledor exemplum annota- Ii, in ipfa veiuri medulla in ligno abfc6nditi,'re* 
tione dignilfimum3oblervationc 35.Cent. vi^ de cognofcas>&diffentiam, qua inter fifttdam 

&fty. 





centuriat. 

Olf.^7, &fl^uineflcconveni,videas,enfrufeim fifciiiE O BS ER. V A TI O XXXVlH, 

mesapenzcum fuo^lo A. Qotaio. 

Porro qaiagraTiiCmos&penailofiisjiinA InfignUcuratfo admaxil/arumjun^ 

moralis cftafeausjuti ex obi^adone35.CenLi. Qutam, 

appare^ioadeo j utfideiisacdiligenscfjinirgiis, 

ramenimncqaaquamidnStaffeausifte, nti k 

inpr2mdoju7ene&aliis obiervavi Nifi en' 


}dnuilii»m h^iirfac,nifi queprimumcorpore, & inbracbio ejnfdem kte^ 
rompm habmiTCT, dei- nsincisacepbalicajOptimoqQeprzfcriptoviGcre- 
pioaaumhuflet , wopter dolonsenim vch^ giminc,perrupiScexedicfcharoridsfcpticisdac 
menaam , i^m^auntbiimores, m^efcit tumorem: ulcusrerbproptcrcontinuuib ma£il- 
co ura, fc^uiru^; fiiffocauo, plen^que cnani' la:motum, non ante cicatricem perdud-potoit» 


inflammatio & Q- 
Cent. J-. videre p< 
Dodor 


Detis.dMffimemi Dn. effed duobus ligneismftrumeotis, parei fiicu- 
levaorcm admomramdre cupio, las duas A. & B. infignitas', habentibus, quas 
fuperiores & inferiores dentes collocatas. 


m Excellendam 
Epiftoiium hocce oblerv. j 6 . Cent. i. 
apud.vos excudatur,, ad calcemaanedere velit* 
Vale Vir Clariflime , & Fabricium tuum amare 
pa-ge. Raptim Bema: 17. Novembris 163 j. 


OBSERVATIO XXXVII* 

Ex ulcere circA fauces appetitm vitiofus , citra 
quem cibus degluttri non pourat, 

M ulierem quadragenariam lapias invili Co¬ 
lon \Xi qu2 ulcere maligno circa fauces > ex 
pituita lallat capite deftillante, per annosaliquot 
Uberaverat: adebiit partes quaedam palari, l^^uti 
funt amygdalE, uvula, epiglottis, & porrip gulae) 
cxelae ^ent. Vix loquebatur: dburh & potum 
non nili maximo cum dolore poterat deglutire, 
Hxc autem imprimis notatu digna : quod quam¬ 
vis minime gravida elTet, interdum haec vel illa, 
praegnantis inftar, appeteret, nempe halcces, car¬ 
nes & pilees l^tos& infumatos, aliosq; corico- 
dudimcilescibosjuti&frudusimniaturos. De¬ 
inde (minim magrs)qubd talia quantumvis du¬ 
ra, fine dolore ullo deglutiret, li modo appeteret. 
Ver^ appetitum& deglutitionemlllam plane fu- 
pernaturaiem illi, faramo Dei beneficio aeddif- ■ 
Ic, non dubito; alioqui vita in tot annos protra- 
hi& foverinonpotu^t,quumnuilomodo hor- 

le quippiam forberepoflet, abhorrente ftomacho, 
adeoque fepifliiric totum triduum a dbo & po- 

d appetebam 


dentibnsbendicio aenei fili, quoH per forairana, 
literis O.O.notat^traducebatur, alligabam: Sic- 
qae procui^bam, ut os neque claudere neque a- 
perirc poflbjfuprai^nitudinero illoruminftra- 
mentonHn.Corpusinterira julailis,aliisq; liqui¬ 
dis, cochleari cibari ju/fi : atque adeb intra mu¬ 
cos dies ulcus plene curatum fuit. 




* i ^ licetido-* 

ncum, naulum, & nonnunqUamparoxyfnios fe¬ 
briles inducebat. Ex quibus intelligimus, non 
i^per aegrotis leverius densanda, quae natura 
fiimme appetiuSiquidem videmus, & nonnullos' 
haud prius exquanana aliisque morbis dironi- 

fo appetitui latisfieret. Sed,^ curatio-no 
a imo neque ifta mulu 


:OBSERVATlO XXXrX. 

Ahfcejfus pcjl nares ferius apertus, febrim & 
mortem induxit, 

A Nno IJ9,. incunte Aprili, quadragenariam 

roudcm nuncupant) laborantem vidi Nulla 
adfiutm pnneipio febris,neque leaodecumbe- 
bat,imo domeffica adminiftrabat. Donum cir- 
m decimum quartum-morbi diem, quum abfcet 
lusadpugramagnitudinem excrevife, &mate- 
ria plane effctprsparata , fcd propter duritiem 
cuos diutiusretenta, viam deorfum fibi petebat. 
Tumadvocatus, invcni abiceflum exlcmetipfo 
^te aHquot horas ruptum: puellam vej-b febre, 
bpothymia, naufea, & cibi faftidio, vigiliis item, 
doloredorfi & renum, laborantem: 'nihil tamen 
aut parum « abfcelTa effluebat^ nequepusfur^ 
1^ revocari potuiti Itaque paucos poli dies b 
vim decefiit i Ex quibus peripicuum eft, in bu- 
juCnodi abfcefiibiis, five fintin emunaoriis, live 
in «rjnia, non efie expedandiim, donec Iponte 
erumpant: iit etiam liquet ex obler- 


. mode 


OBSER- 















40. 


tiis tandem behfe fellciterqne ^eraSis,| 
tnoajpparatuUnteum reduptiamm, ovicand 
probe conquaffato intindum Mpiico; fedat ci 
dolorem, fanguiaeraq; j fi prefi^a fiftiu Seci 
dbfequemdigeftivum impono': . 

IL Terebmthins Idtx ih aqua 

Betonicas 5 y* 

Cefasiiovasg'!! ' ' ' 

Giimmi demi 5 j. • - 

Olei tofacei & amygdalafUmi duiciUm 

Difiblvitar gummi- cum dlcisj additis tere- 
bintbini &^a F* unguentfii»^ addendo vitcEuiix 
bvbCroci^i; ^ - 

Fadaica^digcftione adfextum lifque diemj 

dextra in finiftram ducOidonec .pies fbiie bume- 
6:ac^fit amou, & extra ruliraspropendeaii qUb 
pofiitabftergi. ' Deinde foHura beders i Knteo- 
JomoUiinveiumm, indiesbisimponc), idoneis- 
que fafdis contineo^ & hoc pado cousque cura 


_ Fctri Satldenos a^io &: qu^ta&pfiibi cii 
[ido 'dcficcatioquas quidem £craddne qualitatis ca- 
Kdas & iicqs j qu^-^nis demetiturn^ferfo im- 
prinik. Hincalccra, hicrum tariien ptibris^ac- 
cidens: cdirobodiub videlicet partis , qfiamaffi- 

ferro deficLta fit. ' Ut eniin Imffliditas hitnia 
immoiliti laxat, ftupefacit, & ineptas reddit par-, 
tes ad filas fundnonesj fictemperata fiedtas con^ 
trarium poaseftdfficcre; Janl difqu!ramuS,num 
adiones & qualitates ifixfint ad infHtutum no- 
fixum; Siquidem adhibetur f^teus fiihiculus 
loco^o,ad derivandum acreyellendum humo¬ 
rem quemlibet^ nihii opus locum fanum dcficca- 
riaucrobbrarLNamfivdimfetaceumad fealli- 
cere humorem ex parte afieda,nohmodoexfie- 
canduscftiocusi cui applicatur, fcd <oatra hu- 



36 OBSERVAT. CHI R U R G I C. 

t2tevi(as&&deipamiim» nec <ldlccanda, nec fberunt remedia. Ego tandem cum clariffimo^/y^ 
rc^randacfleietacd vel cauterii loca, cervicem Dn-DJiRNOLDO MANLIO, MediczfecnI- * 
Scbrichia: imo contra roborandum locum do~ tam in iHuftri Academia Colonienii Profdlbrc 

eftaffluxus, Seteceiisverbfuni(^us*noftron^ fulmran^&a^Iicavimils,cujasbcneficio,&:di- 
deficcatj^am abfic calor: necrobom, in: ‘ 


l^tat potius, (juumlblvatur continuitas* Tertio 




dro, olim Amico, acFautori raeoplurimumho-* 
norando,ieSionc2,ConfiUj.mihiDon probator 
ultis ferri candenti^ obphantauaiUj &horrorcmj 

ouempleriqueomn« exeo concipiunt. Agee-» ^ ^ .. _ 

iro, quot homines ex fola phantafiaingravifli^ nc,quo defluxus ad nuchami 


Jo^ 5 .grayiflmeex variolis iaboraffe^Si 

Ho,mife-e ve 3 tatafuifl*et; neculHsremediiscu- 
Ipofletjl^cei tandem, 1589.3000, adhibitio- 

^_ . ^ . ^ ,quo defluxus ad nuchamrevocatus drevacua- 

osmorbos incidunt, febrim, ^copas, epile-= tusftut,paulatinl&ip^k,&,ocuIiejus,defiuxio- 
pfiam, apoplexiam, &c? Adeo ut fint nonnulli, numimmunes,gfatia Deo, convaluerunt, 
quosdtius ad prolium adigas, quam titferro can^ 

dentifefepermittant. DoIornonmajor,qu^in £x£mplum IV. 

pblebotomil:mfi quum fit digefiio. Sed quid hoC 

re^c&idolorisexcauterio? Atqueh^cdenoftro A Nno 166$. curandam babui puellam ex z~ 
letaceiadhibendimodo,fufe%is, di&afimtb,ul ■^groMuratenli, & filiam honefti viri 




ne ad oculos, 


mpkne 


OBSERVATIO XLl 
VeprdfiafJttafetacei, exempla quatmr* 


ne exe&, & .plane cofruptse fuerant, 

InCatarrhis&deftiIhtionibusadpe£fcus,ni- 
liil prajflialitius elTeTctaceo, quamplurimis exem¬ 
plis, fi opiis eflet , probare poflem, qme tamen 

liquiddeipfiusexc^eUtiafubimJgere. Setaceum «P“enmt, hoc remediopr»- 

autem,auam magni faciant prx&tilfimi Medi-^ cUraflc,ut in .tertia Cent. Obfervatione 58, 
cia&tisperlpedurababeoj neullaitaquenfuscjus 

luculentiflimus,apUd eos indiget dcmonftrationc: TPKTm /k 

ledqniamultiempirici, quoshujusremediiprs- Lr Xb 1 ULA^ 

ftantialatetjdtanquamcrudelerejiciunt: placuit j ’ a 

hicjingratiamjuniorumChirurgorum, exempla ; 

nonnulla in.m^umadferre, quibusipfiusprsE- ^^erum iperiendum^a^tur^ 
ftantiam^fummamutilitatem i in quamplurimis 

- cerebri morbis comprobabo. Clarijfmo eS BoUiffimo Firo» 

JACOBO HAGENBACHIO, Mcdicinx 
Ex£mplum i. & Chirurgia: Dodlori celeberrimo , 

" Amico fingulari, . 

A NnoifpS.JuWriemLaulann* 15.annos na- ■, .n.rv/; 

mm,curandumhabui , quifingulisferedie- 
bus,l^eladminimum,acccfi«)neni' 


Guiljbelmus Fabricius Hildanus 


ptaadhibebanturremedia* ^opurgato corpore 
pilulis aureis &cochiis,m{Htutoquc regimine 0- 
primo.Setaceum ipfiadbibui. Ifinc accelfion^ 
remifcruntj&pauktim ab epilepfia liberatus fmt, 
corpore ejus pofl leniteraiiquotiespur^o* 


F niaSIMONIS ENGELGRAFF,habitantis 
Colonis, poft variolas Ophthalmia ex utro¬ 
que oculo adeo laborabat,ut de vifii periclitare¬ 
tur, Multa ipfi quoque, Xedfruftra,prseladpta 


R E^fiads , clariflime amantilEm^ue 
mi Dn.Do)3:or Hagcnbach, quod ca, 
qu2 de mftrumento,ad fetacea conib- 
Hdata iterum aperienda & renovanda, 
promifi, in mentem mihi revocas. Inter tot e- 
nim mdleflias, curas, atque labores, quibus dief 
nodesq; circa zgros fut de mcerore ac moleflia 
mea, propter obitum amicorum, uccam) occu¬ 
patus fiim, id fere oblitus eram. Unum tamen 
ante omniaTe feire < 






. GENTliRI iy 

riifideflovofordpe^rehenla j &acnpafof& roparteadleeftjqiidfbrammibiisitadilc! qntacg^^j; 

utipofteaexdelinearionibiisyidefais. 
m nndique Cum itaque fetaceiun cicacice qbda&nm 


ampliut^tunc vulgatis methodus pracHcorum eft, 
otlaqueo j unguento aliquo corrqfivoimincioj 
caBoCtatem abliimant. Verumenimvetocum 
videremjjocmodonontamcntem , quamfim- 
dum foraminis erodi^ proinde fetacei ufumpe- 


4i.ingratiamchirurgorum,fimul&tegrorum , 
anne&atur epiftoiahxc: hujus eniminiirumenti 
bcncficio,plerumqncadannosaliquot,coniolida- 
tionem letaceorum retardavi, 

. Eftautembftulaexargentofabricataj pbl- 
lices circiter tres lohga» & nonnihilincurvata, ut 
eo melius collo adaptari polli^crafla vero magni¬ 
tudine fecacei:eft& ex interna p^ aperta,defi- 
nitquealiquomodoinac'-'- - 


lUtadaptandum eft filum duplicammj veltri- 
p!icatum,quodfilhdi ad inftar medulhe inhareau 
Filum hocin medio, 6cquicquidfiftnl£adinfiar 
ineduUsjUtdixijinditumj craffumsex utraque ve- 


Iblvesin formam linimenti,atque hacmixaoUw 
lutojfive medullam fiftuk inluccabis; pofteafi- 
" ‘ '■ - ^ --legemtparsaper- 


dorfiun vero jfive pars clau^ cutem relpiciauhoc 
modo politoeaulHco jinfima pars letacei cotro a 
detur,cutis vero ilhela confcryabitur.Inftmmena 
cumfuo caultico ad horas fex vel oa 


, _ digeftivoinunans i adeafum ' 
usqueElcharsimmittendus,& quotidie donecEa 
lcharaexcidat,renovanduseft. Neauteminftrua 
mentum loco fuo excidat sdub mento filum cona 
neSereconvenit-Quod liEfchara (ntaliquoties 
mihiaccidiflememini) ptinia vice non latispro- 


tcrdelmeationemi initrumenmm quoque ipfue 
adTemittOj fiforlanaurifaberilludexdeljnea 


:erVive.RaptimBernje.ij.Septemb.ida8i ' 


TiftukcumJiM Medulla. 



•fuperioriAhiumHoadTeliripfl.&inlirum&iii 
* i - ipfumadid ameinventum, fimul&delineatib- 
rtYUm C^Jjtmum Doinimm lacoburii nernmiliiAbeotemporemolefliE&^guftia il- 

Me^inst^ChL i*maxitrii,inquibusmatronamquandM,exn6- 

YKrgitDaam-emExcetitmk- \ bilitatinOffira ; cttm fiib fetacebcic^rice obdu- 

/S.TT^ -e ■ r '■ ^ojconftitutamclfevidebamii ari^mihiurte- 

^Uoar^oietaceum elaufura, .Dodiflime b.uerupt,intendereanimuminid5vlaeIiecfutmo; 
'^miD.Ddi^enbacBjrBtfusfitapenendum, ^maliqueifl ; quomodo ietaceiun apertum , 




38 OBSERVAT* 

i^ iaflatafao coDfcrvaripoSetaiaycnireai; 3 iJqu'e ; 
lionfmeni^aixuhiii^^iSt, utmoxintdHges* 
autem MatronaiHaNobiE^Domma Mana a 
CiesbacbaDobilifijEni ac &enm ViriJJomim Sa- 
^maelis^^underlichjDommiinWorb a cdnjuj^ 
qu^ajuventutefere doloribus capitis i propter 
m^maminteraperiem calidam b^ati^ obooxta 
fuit>pr2fcnimabeotempore,a quo in inattimo- 

Quumcnimfterilisefiki aecmenlbfem- 
per^edeflucrentjauda fuit intemperies hepatis, 
lifflui &dolorcapii3Si Miiltos quidemadmbuit 
Medicosjfcd paura cirni fiiccdTu.: Tandem anno 


^inam Verfiis^pedii 
tem mamsmamsquec 
:^autem%Im 


,du./edWn<.nnMm.*»^»- 
ptafipoifit rEjuslongitodi- 
ifeSuperna autem p^s qtue 
otata,quam dorfum ^pelio. 


ticulum Vcto plane relpuit. Originem enim mali 
ex hepate eflesperfoaderi non potuit. . l 

Setacenmhocmaximo cum frudu per annos 
aliquot geftavit : cum vero plane fanatam 

dfcustft.utledica-iaurbem S vehendam curare , 
coaclafiiericAnno' i62f.MenfeFebr.ubi non fb- 
lumfetaceurti denovo, verumetiampoplitidex- 
trofonticulum applicui. 

Vixcredibileefi:, quantocumfruduabeo 
tempore aperturis iftis ula fuerit. Ad ilias'' enim 
naturavclutiadcloacaufis exjrrementaprincipaii- 
um membrorum prq|fellit, &nitemperiem cali-' 
dam hepatis coiTigit.-'^Si^Hdii autem autumno, 
quum fetaceumcicatrid^bduGeretur necaro 
jnoreftiieretjhaudp^um anxlafurK^amTienim' 
unguento nonnihil&ri cicatrizationemfetarda- 
re vellet, parum tamen eccere potuit: nec pro- 
pterpeftemjqu^apud-nrnsgralTabatur, in urbem 
venirevoluit. MdnleyerO Martio. ,,cumpcfti« 
remififlet, ad me ve^, tttmpriUsftngat^coiq^^ 


diuseificit. ' - / 

Adapto itaque inliramento cum fuo fiio,et 
utraque parte,ut patetexdelineationc, ulcerilo— 
co funis ferici inigendum , hlumquefiib mento 
arfte,ne inftrum.entumfuoloco amoveatur,ftrin,^ 
gendumeftt^ Poterit iemeiinmenfenovumin- 

tiussquam exaliquo alio ligno, fabricandum efle 
inftrumentura hoc,arbitror* Habet enim lignum 
hoclpedalemaiiqiiamfacultatera attrahendi bu- 
mores; Experiorid quoque in meis fonticulis tdtr*, 
quibus loco pilbrum.giobalos,cx hocUgnoator- 
.nkriofonciunatos, impono. CommodilTimi 
^fegie eniraattrahunt, & non nilrlemd 
' in mehfe eos ■m«tare-,-& novos imponere, eft ne- 
cefle. H^c Dodilfime mi Domine Hagenbach, 
quia inpraxi tuaaliquandd tibiprodefle 

poterunt, .celare nolui. Vale! Dabaiu , ./ 

. .. -^ Berna;8.JunnJ Anno ^ ^ 



OESER- 



CENTURIA l 

OiT-A» OBSER-VATIO XM. dolorecontimiotdm. 

43- VeftnttneBsincarviu infuntulerum, tuffij&nonnn ^ ^ ^___ 

mfin opimo. menCbiiSTexams^. Mortuicadarainddi, & 


icipitii j tomdrcaoLmopk- Ohf ^ 
IU defiillitioneadpnimbnesi 
aliSiiSquot 


fum fu 


/^Uia pro &2ceo pueris nonnunquamadibi- 
V^betur fontanella in cervice , maxime drca 
primam &£ecundam vertebram, idquenonfinc 
ipibrumdamno&detrimentoin^M , placuit, 
peculiarem noftram hac de re opiiuonem in me¬ 
dium adducere. Prrefinibunt autem pradici in¬ 
fantulis foncanellam hanc pro letaceo, quod'to¬ 
lerabilem credat, &minus doloriiicam, ^ l^p 

-—^les & turbulenti , fub- 


ndeexcidit e vulnere pilutn,livea!iudquippiam 
rulneriinditum: quo lublato llatim coalefcic ul- 
its , itautdifficilepoflit apertum teneri utide- 


dextram partem pro^emodum ahfumptam; fi-' 
nifiramnonmediocriterinflammatam, Scpleura 
coftisq; mediante callo quodam i firmilfime ad- 
harrentem. Sed^uodmirabilins inpericardio 
ultralibrasquamor Imiiofi languiiiis, Stmateri* 
purulenta: inVenh Nullum tamehindiriumiolu- 
tionis conanuij iieqneinipio cofde,aiioqui ex- 
tefnafui parteleviterinflamtnatOjneque in peri¬ 
cardio: necpatebatvianlla j perquam niatcria& 
aqua illa lerola, ad pericardium percolata fiiille 
videretur. Idtamenexipfcnonnunquamaudivij 
quum a:ger effet j percipere fe interduih ad par¬ 
tem cOlh utramque, quacaroridesarterhealcen- 


tedelabeutem ad pedoris redonem. Difledio^ 
Biinterfuerunt,dariflimi&dodiifimi'Viri, Ja¬ 
nus Antonius SAiiACEjius , Medicus regjusj 
Marcus OrtREDus, AndreAs BdNETus,SAL- 
rOR VEKDETUSjGEORGiUS jENISCHIUSj Mc- 


incommoda uttoUautur , necefle eft ardiflttno 
ligare vinculo caput, irtcorona: figuram: necefle 
itera ad continendum in ulcere globulum, dupli¬ 
catum linteum imponere, ut formetur ulcus al¬ 
tius: Nam in fumma cute parum purgabit. At _ 

exhacligaturaeccemajusincommoduffl. Quum dicinsDodores,&quamplutiraialii7 
puerulisol&, imptimisverb craniumfittenemm 

& cardlaginofiim, id ligaturaficcomprimitur, ut ^^ . :— 

nihilo magis poflrt in latitudinem cracere,quam 
cucurbita:,quas Iblent mulieres adlagenarum u- 
ium in medio ligare, dum crelcunt; in altitudi¬ 
nem vero totum excrelcit. Inde perit capiti(uc 
vidi in pluribus) fua portio & rotuAditas in lon¬ 
gitudinem eduda. Deniquequodgravifllmum 
-n. —.jxioitamonftroseedudo in 


eft,, 


m ejusq; 


ventriculi fimul et 


_ amprirhuntur, unde, Ipiritibus non la¬ 
tis elaboratis & praeparatis, debilitatur caput, & 
fecatarrhis obnoEius,& fi adolefcant, (quod ra¬ 
rum) ingenio fijnt tardiore,nifi mature omifia li¬ 
gatura , dilatatum fit cranium & nativa forma 
redditum. His ego rationibus ftatno,tuhiljuvari 
cauterio ifto pueros, imb contra morofos effici. 
Compreflb fic cerebro , quae pars corporis hu- 
midiffima, coguntur excrementitii humores, qui 
inibiaflidub oriuntur,viquadamerumpere, un¬ 
de quum non detur tempus quaerendo naturali 
meatui , modo in dentes, modo in ftomachum, 
raodbinpulmones,aliavelocaincidunt. Quod 
quum dtra dolorem nequeat fieri, eb redduntur 
pueri morofiores, qubd defluxus in partes ner- 

Setacci noftri dolor, cura ex iis quae fiipra 
diximus,leviseft, tum tolerabilior in loco exti¬ 
mo : necnonutilisillead attrahendosme^is ma¬ 
gisque humores fuperfluos a cerebro, ad colli e- 


( OBSERVATIO XUV: 

Ahlafos ia pulmone-, exinfiammuione or, 
m, feliciter curatus. 

A Nno IMenreDecemfari,Pitter Mn 
_^i)tlDi(f/civis Colbnicnfis,S: mihi‘a£Bnis,per 
aliquod terapusfoetoreanhelitus, nec non diffi. 
cultate refpirandi laborans, quum agitato ali- 
quandocorporeincaluiflet, poftmodumrep9nte 
in fcamno decumbens, nodis frigori fefe expo- 
fuifid, cprreptus fuit febre & dolorepleuritico 
lateris dextri Neglefto in principio morbo, 
nullis adhibitis idoneis remediis, in peripneumo- 
niamincidit. Tandem advocatus una cum cla- 
rilfimo dodiflimoq; Dn. D.dlENRic6 Paean- 
Tio, Medico celeberrimo , 'hominem pene fiif- 
focatuminvenimus. Aderant enim ptater alia 
lymptomatagraviora, pratcordiorumangufti^ 


OBSERVATIO XLUI. 
Hydrocardia. 

^EOR.GIlIS BENEDICTUSpharmacopo- 
>Jla,^uinquagenarius,lcirrho hepatis, ob^- 


tns,&c. Adhibitisfomentationibus , &embro- 
chationibus,anodynis & emollientibus : intus 
verb,qua ad facilitatem expnendifaciunt,medi- 

camentis, veluti lyrup. deliquirida, de polyfri- 
ch0,&c. ruptus eft tandem circadedmumdiern, 
ingens abfceflus in pulmone. Inde tnlfi ejecit, 
primis quinquediebus, quotidie circiter duas li¬ 
bras puris, cadaveris faetorem referentis. De¬ 
inde diminuta paulatim puris quantitate,ac foe- 
toris vehementia, perlanatus fuit : ut ad hunc 
annum i 6 o^ ulque, quo hac fcripfi,l^ntariter 
Dei beneficio vivat., 

Placuit hanc hiftoriam meis oblervadom- 
bus Chirurgicis fubjicere, propterea qubdiarif. 
fimeulcerein pulmone laborantcs,valetndinire- 
ftituantur; imbextabelcant,&lenfim morian¬ 
tur. Motus enim continuus pulmonis, confo- 
lidationem ulceris impedit. Adde, quod diffi- 
D * culter 



4 °- 


OBSERVAT. CHIRURG. 


riiSmiVirij D.JoHANsisKfiETHOciiG.Piiilo- n 




j._,__inAca(ie- ths interdes,'Vi 

\x Hebraicz Profefibris ytimem fiveconj. 
'lusdeclaratuivquamhic ficaixut'' 


JOHANNES RHETHEiUUS, - dJin^rL^to,' ^ __ 

G- P‘ ,3 -, . : ■ ■ demfit cjmiGrucaSi^h^^i , offi^disquireiu 


GUILELMO FABRieiO HILDANO,. 


p}! 4 ^fiJe^,^ammKsaifseap,fr 4 ami!fi»e 
* Fabrici. CrebraemmpercoTTtatio ma exfiulffe- 
ratfromifmfcribendt^hhifeas &;ger- 

iUms Mujm-um m)^i,genm,-v 
ne mhilisfimiiCAROLIVTENHOVII MEO. 
C}fm02ns,^ide Colonii Vhiwimi, Angu¬ 
eo menfe, i «oo. amtsfihi veri-fabilaM Clmfium 
commtgfmttSi apftd quem fanBtsjima tndxdgmtia. 
{xlAmaSyC^ feciihramfiahtlts icterniimSahbathi- 




^ five y^thertienfi 

vccabato.^^imohm imerrogMpimirejpondtffe, /bi 
pufi aale>iu»),iUti)s^ffre omnes medicos firiptores, 
^^icn.videri, mntantiimBlcminpulmone , cxm 
corporis satenmtiime(^ttihe,fed amplius quiddam 
p^ifcare,quodiiiJiiiuat PJalA6. vox quadam He- 
braa.Subobfiari emmtumihiifia, pgtanquamper 
nubem. V.cinamnemriUetot negotiis id tempc 
defiineretur ebstapUnampkxamq^ 
bi,iuittupofimoiijimintrrrogares, a: 
regrefum;eb-i/lmsobimm.l^ndub 
lis homoJpirdus aluq^mentis', magnum quia ext- 

‘gnor^ndui. vcllu Sd Thl^gU^a fir 

ducisadmedicosfatis.vaUmemlHonoramedicum 
(audujprppten 

' ■•»¥’ - - . „ 

:a/n ‘^aeurarairaculHmingenSy<:^fola~ 
.... imum igiCiiy.de Hf:braa,.^uamreauiris, 
voce^nm ^<eca appellatione^ cum bono 

fayptte ^fcuUpioJnHebraoffalmicitaticonte^ 
.xtuunaoccnmevoxSchachdt,iiu£adiSt^mvGr£- 
cumppsftt accede, c$* hauddubteh^ inteUe^a V- 
't&lSlHOVtO efip nempeverJicu!odecimo,ubideper~ 
fonaJiia^avidi^ptcedeChrtfioyerbprophecat,fu~ 
turumin fepukhro incorruptum Chrifiicerpuf, ^ 
JlibfecHtfiram.poJimodo intaminati ejusdem corpo- 
risre^rreHionemx Nonderelinques, inquit, ani¬ 
mam meam in inferno,nec dabisJknBum tuum ‘vi¬ 
dere com^tienem. Interpretes Graci venerunt 
Sta^s^,uticitatPetrus€yFpoJh>lus,AlBor. 3 ,Jtem 
li.Reciefane : NamHebr^isftaneidemejifcba- 
chat,quod g-racis ,vebetiam quiddam in¬ 

tentius. inserim Hebraicavoxji^ificatquandoq', 
Jocumip/um-Tx': Jip<$3ro'^f3 corruptionis^Afum- 
- ■ ■ ifefepulchrem: .imirgquandoqifofam 


Ktuumjpecies. PrimaeflyiimKgenerettiofi-cmiUt 
■is: Secunda,eixscomraria^e^d,corrteptid 
fiveinteritus-.Tertuc,eu^t,i!K,accretio;Quarta es . ' 

juscmtrartaasdimihdimmuttodQumtadnaiimK, 

Sexta i raril tiemPoxi, mutatio fecundum 

les,aldiinomtnlitAlctt, ipu,lm ^ * 

KfjqsyioimilxotiiEsi yiq 

mrEtfta igi^ip-mi.ldcffmiliteretuimdeAccre-^'’"^'^' 
ttonesj-de cyoafvedjmintltione-.lSiibilenimde- 
crefcitiielaugeturnaturaliter, qttodnannmridtur. 
SicinPhrffcisdd^mar.fifyonappomt. Itemirt...., 
mciiflyfidiidojetEhilofophA^ 

inumverfaehihfophia,qulminCatmoriitfcdl1di 

pasfm appellat 9&1W. uAt quum isddn diminui 
tummdnxit, defgnamitti^tummotum iUum,qui . 

nonillum motum duntaxat,fedeominmtaiemejus 
adinteritumipfum,inqummotiis tlle^fnit drrei■ 

fs,&£.dicuntitriiAtr«,,qmtmdecrefcuntj^ver.i^ , ' 
addixerunt. Hocfenfe q,yei, medicis erit 

iifVecorruptioheaicaapiacorpustdbefcitpigriui. 

nuiturconttnuousqmadinterrttum. Hmdformd ■ 
&fne. Sed-quum-Medtiiplyfcimi ' ~ 


Pbthifimefe pulmonis exulcerati.,,,,» lumje. 

bri&macie,perpetuaqi vomtca. - famiongeftiso^ 

mnihusdtcamiu-.Phthifseflco-rruptioheaicafebri. 

culofa corpxrtt, propter exulcerationem pulmoni!, 

quacorpiistabefct&mmtiitur.cumperpetuavo- 
mkapueadinteritmn.Tabemnimislat^^ 
neded inopia vocabulorum 3 reddunt Lacifit: quo^ 
modoHippQa-atis-hiterprei'i;>^phorifrn^ SeWone 5. 

_Hecintu^atiam,fuavisfme Fahriei, prater 
oJiitutumAbinempeobficutus.Obfequio 




C E N t tJ R I A T. Ai 

OBSERVATIO XLV. pnlraonnm.&pr6pteratttaaionem,qa2&ra-<3i^ 


ciiivtre , gihhjitiai cittfi tbditk i» 
i^iieflmcraniD, qxif^evendirariaif CiB-iefs 
farta in media ferefidmmiijiibfiim- 
tia dep-ebenfu 


A Doletensipueritigibi&afthmatavexa- TurmlAe^erethracai»cavuatem 

Atus,t2ndemexphthifipbiit,draaon“n«a- dela^ajtujp ejtauHIur^ 

Eisdccimamfacmm.Hujascramaniapenjipr«- ' , •= ^ _ 

phi* in GeievenC Schok Profeffore ordinario, F^WCItm 1^. 

Luece!eb=rrimo.PHEJBERTOSARACE- 

NO, MedidnsDottorelongeExceilentdflimo. ^ Patermace^em ordina- 

InTeniproceSramfiTiinterftitiam,aatf^tuinil- «ura-. , 

lud quod eminet in medio oflis ethnibidis, fen A- Ntemniameexcafatum velim , vtrClarijfi- 
- •' (irnninmreffuscraffitiemoaDYriexcedere rS.rr>e,<^dtamdiitnmUt.eraritmadtefcrivfe- 
























mp: 


41 OBSERVAT. CHIRURGIC. 

ijluataimvismamtj-iaerl>i,feniiat.Bavera^- fine iJolonsfenfa effluit. Interna vero lafcera o- 

eSienimvirfrolaa^fdedi- mnubeoehabenf, nequetnffisnlla^atrerpiran- 
'• ' >■<-/;-1. di difficultas adeft. Uti non ira oridm ad il>' 


' T. E. ajUi&iSmns 


OBSERVATIO XLVU. 

HidrofsfertimbilitHmevaciintsa. 


fruedentem Obfervitimem 

rejpmfio. 

Omatjffimo Viro.DnJACOBO Gipr, PW- 


Clariffimuillac Bo^unttm Virum, Dn.D.A- 
BELUM ROSCIUM, R;<ap.Laulannenfis-" 
Medicum ordinarium atque cele¬ 
berrimum. 


Guilhelmus Fabricius Hildanus 


■ GuilhelmisF^icimWlclMKS S. P. IK 


L Itera:tux,pr2ftantiffimeDn.Gny, amico- fumus.^Audivienim, ipliimpoftdifceffiunno-, 
rum 6ptime,gratiflimsmffii,fuere. Cafus I(iuffl,nondiu iuperftitem fuifle. Quamobrem 
quemcommuni(^,reveriiadmiratipne nonva- peoOptMar.gratmagoiquod paracenteUsipfi 
cum marimepulraonis iftius^ultaMattr^ d nobisfa&anon foerit. Quandoquidemcun&i 
cisindieium cxiftat.IncidinuperrimeinCht- caulam mortis ipfi a^ipfiflent : fed injuria. 
>iam cujul3amParifien1lis,Clururgicdeberri- Morbus enim jamper fe propter vifcerumffiepa- 
.Pierre Pigraynomine, qui nonabfimUemre- tij (olicet& plenis intemperatutam maximam, 

Biprta citat cafum, quem, quia forlan non vidifti,_brevi- j 1 t e ri . 


busrecenfebo. Milesquidam>inquit,l&ufclope- pianeincutabiliserat. Nifienimviicera interna Par 









^ 9 -d‘!o'- 


CENTURiA t 

qniimcadiyetipfias apcri- 
_ _ ibilicaknljqiiaifladaltism 


diriffitricr ip^flinioqac 
lino Johannc SlotanOiMedicoDoabfe,u- 
Lenoftrumvifmneftjinprimis cuiandumefie 


IjganittltnHiipIebatcoalelceri.,-- ^ - 

giflime pennam anfcrisper eam immifflem.Ei hydrOpei^eeumorbumprimarium&cauiami 

lasperlpicuumfit ^nonfbluma^jam ' — 


ambuiaeyacuatosrmile.LIonamigiturmnynro^ vitn^orrnagia ex nare aexnra.atqu 
pios, arte&indaftriaaUqaaaperaohaKumbili- ^,atfa 6 itouliraEbras 4 .ejecerit: « 
dBeripoffet.' Verum debiscorammternosai copeilagetidddit.VocatUsin?eriiipiimiiemia- 
Kas. Interim^.virclarlflime,&me,nt&cis,_.a? nimern: ianguinetamenfappreflb, nOn tantum 
jnareperge. PaterniaaAyenticorump^eptemb. TiresreftaaratEfiint,veramctiamabhydropeja-i 
Annoi 6 o 5 tStuUorumaiiorumremedionimufiim 


OBSERVATIO XLV.in. 

Hydropsfirfudendaevumtust • 


j ratqseftsgcrAedprc^tefraj-qUoddehinc reme-' 
' diaoiimiarefpuit,ad2citateuonpenitusliberatnSi 
biennio poftexfebricominiiadecesfit, ■ 


quadragenarium afcite laborantem , eiiran- 

tom etiam externa , ei absque frufiu' adhibita fue¬ 
runt.Tandem vero adeo copioie in fcromm dela- 

fequutafitgangrana. Adhibitis,quzadgaiigri- 


humorisferofi' i uta morbo Kberatus fitieger,&' 
diu fupervixent lanus: atqaef fi bene memini) li¬ 
beros aliquStj!rdcreatit.TeftesauteiBttatataob' 
duxerat calibffiquadamfubftantia, qua eos dee 
fcroti obtegebStjkab externis injuriis vindicabat! 
De hoc cafiji& qui curatione, plura videin quin¬ 
ta Centuria Obfipp. ' 

OBSERVATIO XLIX. 
Exve^<ttortis,hydropici tibissadhtbifh.Gan- 
, " grtaiotmmmort, 

U sitatum efipradticis, quandoque' vefieatoria 
ex cmtHaridibus,hydropicorum tibiis appli¬ 
care , atque ita puHulasexcitare, quibuscorpus a 
lerofishumotibusexparteevaeuaturi, Verumid 
onvincit. Ge-. 


genuscauteeflb adhibendum. In; 
nim &■ valenttbribus qUandoque effit 
fausvero,^5cquifauScai ■ ' 

Hdum,exitiolhm plane 

OBSERVATIO L. 

£ a : hydt 0 ftn€rn) 6 Yum opticorum objlrUciio 


Y EtTrGEKa TlienhauferiipfbpeHiidehii^ 

genstriccfimum , incidit ih leueopbleematiani 
maximani,. ita uE a vertice itsqiie ad pedes iiitu= 
mucrit. Iride obf^^ funt n^ioptid, &fen> 
fitac^CBs faa«sefl. Adeumcaranduin 


. - OBSERVATIO Ll 

Adoleftemper umhltcum excrementa excer^. ■■ 

- ' nem.: incujmHiJfemoneJedecimfmt \ ~ 
Ohjervauonesluculem&^ 

A Dofefceiisduodedniaririos oattiSjcacodiyiiu.' 
tumore infigni duro & dolorifif 6 niu-i 

borabat. Ruptotriniore, cxcrethciitadiancViam 
: hebdomadi qu 

Ego ve 

o^ilimo Petrd Ca-* 

., jGeprgbJehifchioiPhilibertaSara^enOjMe- 
4.i,cin2 Doloribus j & MaSimone , ChirurgOi 

teftinisfu^uia. ' : - 

2.IiJt5ilmajpra£terriafiirdem fitarrijmifbguo- 
daril modo intertexta. 

-j.IricoioverfashypocKondriafiniftra, ulcus 
& osllbfdrti* 


^ ^.fo'firiem’gferitei-iitumbriii%ms&pr£edurusi' - 

inteftiiiumtd£i«m adeo cOmjiririienSj ut fexindc 
riihii excerni pbffet. ' 

5. C^odreliquumfuit excrementoriimirim- 



V. . 


porMm^ cavmij 
Hepar exangue&ft:irfhofurii. 

1?. tSiapbmgi^aundique tuSforibiis ioirhbfe 

&fteatomatis^atens..,-'*«. ' 

14 . iri pecore & pulnioriislubiiaritia, iteniciir 
« cbr^vdfajafophagumi &alperamar|cfim j 
tohi quamplurimi, &fteat 6 mata peneinriurae- 
rabiltti 

»4 15 . in 



OBSERVAT. CHIRURGI C. 


observatio LII. 

Vafi fanguinis exumbilieo infintuSfrefiuvi- 
um, tonitscorftri(imbedBttas,a tat- 


> Clmsfimtim ae cekberritKem •virum Di 
GALEJSIPM fyJESPTkf.gmeratdifs. EUSorii 
Trrucn^&c. necmnlBujtriJfmi aivcnfium, 

• IMacmfium, & 

Q lXoties animo tuaiilamme 5 Vlf 
Clariinme'& praflanoffime , propen&: 
volantasj&amor atenerismeu annis 
yi-aremo omatlfllmiHoirid Wieri,Treverenfa 


nem.’ H quod Colonisin duobus in&ntnIisNo- ^c-T-relmqnere.R.emorantuir 

biLraatronzacddiiTemenuDi, quorum vires na- obfiftant tua illa amplifluna munia* 

turales,vi£afesve,exhBjnsmbdibamorrbagiaad- “f8°“>“““<i“indrfefla,quibusvereornet£-* 
eofueranteshauftas.utnuUomodoreficipotae- potius unportmo meo alloquiopariam j 

rint,donec tandem languidi e vita decelTerint. E- dokaationeni aliquam adfe- 

InfruSa j-am; itjqjjgloSpiusdupIicato diligenter liganda - Verum eoam j quum T. ExcelL norim■ 
tum"' vafiilfeu Admajoremquoqjiecuritatemvidcant “tca res medicas .&ehinirgicas libenter verlari, 

' Obftetrices,ntinftni(asfintlequentipulvere,qui ^“^"'^^“““““^“tj&macontemplatio- 
poftquam abfciflafiterint va6, illico inlpergen- “ ratiMmaaonemdigna non (int:(Nam exil- 

Sus*. . ^ '^«^'“““«^«Italia.Florentisinprimis:, 

R.Aloes, . -■ “«npfftob verum cognitione ,& in iistra^ 

. liuiris, ■ ^^.<•“te^tate,T.Ecs^lLachumanitasmihi 

Sanguinisdracorasana5j. ^^“Siittpottivit, quumD. Cofino Slotano , 

Cornucerviufti. - / Clmurgoeaperientu5mo,opet^dafem: ) Id- 

TerrasCgillatz, . , . .t eohoc nomme aufuj fum , tecumrfatbiliariter 

. Farina AdLanagij.;. - ■; ^““““‘«‘•oiaSKJvulgarc quiddam, quod non 

. PibIeporummi^^.incifaumgi:Mil^ 

OBSERVATIO LII! AnnotiSoi.menfeOaobri,Nicod.Efto- 

_ ■ PV*P^““S“oTre7,quinquagenarius& homo 

ExumbtbcubfifftonefibtUmors. robuftilTunu^acutifliino dolore colico,maidme 

' A dolefcensquidamipoftvulnusexiguuminter fnbcoftismendofislaterisfiniftri,&v'enttiscba- 
f^^biUcumj&coftasmendofas,aciegIadiiipfi Spadone correptus'eft.Quum autem nulla adBi- 
innia:ura,moxhumiprocuinbens,quampnmum buiii^idonea remedia,& excrementa fiinra 

e!Cpiravit.Vocaeus,miratusfum,eumtamlevivul- dum indurata,peranguftiam ( quam'Cafp^ 

nereaccepto,&circa locum(meaquidemfcnten- Banbinus, Anatomicusas BotaScnsinCenis in ' 
tia)hauditapcriculofum,tamfubitodecesfiire.Se- colointeflinoprimusobfervavitj perm^enon 
3 uentidie,cadayeredefeao.caulimperveI^, poffent, inteftinumveroinea parte excremen- 
invemmtenoraommaiUaria.przlerumbihcalem torum & flatuum copiaturgeret exaqerbatuscft 
venam,inadulmligamentumpotius;quKquidem. doIqr& cruciatus. Indefebrisvehemens&conc 
venapianeabfci^ ^ ^ “"“»>i“m!omitus.ryncopaifrequentes,deliria,' 

V4.,um In&n ^'te ’ 

Bum ufm. namnmbilicalcmadfetrahitalimenmmjdatopu- odloinflammatiodegeneravitin ab(ceirum,^2 
ero venailla(nepcnitusfitmatilis) fcnfimindu- ^“crementa,&Iumbriciaiiqnotmanarunt.E- 
in ligamenmimcujusbcnefido heparumbi- go iraqucHterisclarlffiniac reverendi D.Johan- 


nut,ut homo nequeinfpirare.neque expirare.pof- deratoris, advocatus, sgrumiri extremis invenia 
Ct; imolufibcetur.illico. Devafisumbilicalibus, languoribus. Namprieterlympcomatarnperio- 
pluraliDeusyitamconcefleritdhfecunda editio- « sip& quoque excrementa toto bimel&i per 
netraaatusnoftriGermanici,deprallantiaAna- ulcusemanarant. Remediis tamem tumintetuis 

. tomia: videbis. . *™^o^usadhifaitis,dolor/ebris.aliaq;^pto. 

OBSERVATIO LIV. J5“gtatia.prifiinsfanitad,nullarejeaa^^°’ 

Bxvehemertti]limoiulotectlico,dfiejfiuinfi- dere baaenus. 

xipro hjfochmdrK^umimepimmj;one,a-cxcre- Verumtamai ^qmdprKereade eittaaio- 

memmottper ukmeitaicxe, feliciter ' ' ’ '^^“ter & amice^dicam. 

- aeratuu , ■ immerito. CeVus difficillimis 




CEN T II R .1 A L ' ■ 45 

-"^Ti&cqaenterinhislods adcr ok^fir/9jqHtfanno.obebSfts./ib tftUone akert chU 
^ccriar,indicsadminkula & damviinosegcps,^'ergjilimdewif»^^^ 


. Hzcplacukadte, viruadiqua^uedodiiTi- ope^irftrgicifratHsfitit^quipofaafeprmf} 
meacexpericntL^ime^deiiirce duobus Chirurgi htifjHfarvixit.ScnktmamAntomiisBi} ^ 
(^.capitibus Ictibere^iion modo ut ce^ua occa- der^d^unonnuBacTt^andis t^rlm^ 
fionejpoft tantum filentiam^a&rer , & de tua tiohHmcat^SiHdt£?^fiimlia< ^ 
ValetiKUnej&rebuSsfoiicitummetG/^er ;fedet- f,-*-" -- 


3 r Meditor etiam de iUa foetus £ 




remabstccornparabo. V^e-(EfcuIapia foboles, ^eU^CH)duadAvefmho^tiiomeofemt,fHntmvm~ 
mecjae ama,utl:acisl PaterniaGi Aventicorum. ti > quorumUnusadhucwhxrebatporv cholagogo^- 
6.MarmAHno.!£o2. ; cUvi,atalterpenirfaratinlot^r:quosegom7Jtnve-- 

. ' - ficxl^feliisgemtoTtfedexmefitnispermeatHinilium 

• - ■ / r.Exc.^aisfif^m^^chfe- ^^ueMeveUqm[opot&i^^^ 

qtiemisjtmiti feUerefcnar/icorponhydroptco: EJincetiamalte- 

. ■* , ••_Vr:u fUm'vermer/9penftrtaaUmentladheparvenetra{fik 

‘ veriftmHeefi.CalctiKs'9^arafedk'€dnfertamfede~ 

■ ■ AT^OTATIG ' frehcndiffetn^mtFernAylih.r^fukmed. 

^ .t , ,» indi^eSHonebhfeHri^iimmusciTarunfeO:. Plwa 

ausN.co;d;EftopeyDe.bendicio^dhuncusque 

. . edomo. Bene ■vdi ioM 

■tfe,fy.omiinoteci/>»'igomea^falit^ 
tir. %^timD’xfel&jii i^. Ta^ 


GJLENyS WIMRF-S 

Reyeicndifs, Elc<S:oris Trevereni 

fej && Ilee non lUdftrifi. Principis Cliviaeen- 
QuilhelmoFibricio HildanOiChiruri 


Si P. D. 


OBSERVATIO IsV; 
GengreenoexhemtdimtllmiU, cumittleflixi 
'■ trofamcumiOi . 

>^0bilismatr6naMai-gare£h2 aGIerefle, fei 
I-iH;^tendecim anriis iniigni heiiiia iabormt ; 

menie Decembri Ai 


T P'os,m'naii!jime vir i hem rainUs doSoi-, n 

tjuoni exferitmioflenoi occefi lueras ,, ram impulfum 
^ssamhidttflicixominefuerunt^oti^ ves,fimuI&inHainationem>aliaque|rayioralym-i 
tna , tumquodlecufdetesomrisergaTne ptomata coiidviu 'VocatusdeniinnKi-Januarii 
) ejitodJsnguUretmmjuvan- ijrjS.invenidestrum inguen gangr^a'afteciumi 
‘ ..Scarificatoitaqudtuinore&caiterissquiEadgaiid 


fojleacomxxdumedicameneis^itjrr^ripasjcoi _^. 

-n,.-. ir I ., ,. velutilei&coscij pcrabdominisriipturamexceri 

^ ^ 1 nebatur,circitcrmenfe$duos.;Sfe^aiaineh,mut 

^fceljibui,plure- tum mirantibus adftantibus/avehte Numine, ia-i 
malt^.muriifRoliatx de parte Cafirea D. Prait- nata& arupturapeffcfte Curatafuit-,nallardi&a 
.eifciR^jfetitMediciGolUtipiiUber multa haheele- fiftula,aut herniatiildicium'.,: - ” ' 

Se ittilisjiraa tSH/Qmini.egOtMonfftlii d Procepta. .. t '■ 



4« OBSERVAT. CHIRUROIC. 

CiirJtmm fepiajmter£ber(^qiriaclanatio- hemiaria,camTinoalbo,cmnonnM melIisro-oi;:5^. 

” iiUteftesfimtiNob.GabrieliB!on^ , Baroea fccdadrfcebam.pcrfii^fmta^, mnlasqne 
Cliaftebn^ NobJhilippns CoTaausJJomiDas poft araris incolumis mit. 

dEDencfi,&RCTereiidasCiauiiiusMerlinosiVil- Retulitmihia%uotiesCo<masSlotanas,.<<««S/»- 

Ipfang. X. MpytcsBettc— Chicurgus pr^ftantimmuSjle diflccuiile cadaver 

tus^ plurimi alii i quoram etiam mentio faSa hominis, non oblom nominis , cujusvefica ad^”” 
fuitinprimaOblervationCjTmtautemmatrona magnitudinem capitis in&ntis,icirrho exten&fu- 
iliausquead finem fere anninSij.obiitquepefte. it. Laboraretatilieantepetannosaliquotidiffi- 
Exhisduabus jamrecitatisObleryatiohibusj-pa- cultate mingendi,cum maximis doloribus. Ad- 
lamfit,inteiUnorum Tulnetanon efleprorfusde- hscfitautem undique finniflime Icirrhus corpori 
plorata. veficac,pr»:erquameairiparte,quauretcresinTe- 

. - —-^--- — ■ ' ficamingrediuntur,nbinaturafibiduausadpe- 

OBSERVATIOLVI. nemusqueproexcretioneurinarelervaTemt. / 

OtvermiculkApfum-uefuafutridtrufio, t,onamSqrori“cumcSZVaR™cir] 
cumunnA excretis, MedicoccIeberrimo,& ClaudioMarione, phar- 

^ ^ ® macopceoperitiflimo,invifi>cuifcirrhusmagni- 

CUrtffr^o atque ExcelUntijjtmo Vn. D, tudinempugnicxcedensjinipfoveficsc corporf 
JACOBO ZWlNGER.O> concretusfuit. Magnitudofarrhi' * 

dico ejusdemqtiejicademUceUber 
ProfeforiceUberdrno, 


concretusfuit. Magnitudofdrrhitum immiflb 
in colium m atricis digitOjtum ftyio expipratorio, 

. - Anno 10P Coloni» Agrippin^cuihD.D. 

O Ndenamiftairamsnla tuamme bcncvolen- johanneSiotano,Medico celeberrimo, juvenem 
tia,\^Ciarilfime&Excellentiffime,qi^me, virum curandum habui , cuiexcafuiadonfum, 
^^□mjamfepias ante , ac nonjtapridem denuo tirinaretentafuit. Multaei remedia adhibuimus, 
^ "buSjLucuIIicoSd^latonicocxcepcus irinam tamennifiimmilTo cathetere usque adi7* 
^ompIeaeris?Refpondcrequidcm diem redderenonpotuit: demum rupto in vefi- 




par&»quura:^re^dquid,autquomodo ? Ad Ca.«wiv».aaiaj . ... 

fiientiiimredigp^i^TanrisMhnbeneficiisobruor, bere excrevit» ac brevi convaluit: utalibifufius 
ntquantumvisprovirifi^ceR T.Crapromptis- declarabimus,quumjamproptertemporisangu- 
Cmus,ac talis,quamdindiyii»nobisgiatiavitam ftjampluranonliceatinlerere. 
benigneconcefferit/uturuslmriistamenminime hscfunt,quaeadT.Exc.ChirHrgica- 

refponde^. Porro,uttandemj^conraquo- rumoperadonumde^errimeadhibiBrumaian. 
rundamobteroperarem petitionibus, poftmeum tilfimam, hac viceicribehda potilIimumduxi:ru- 
avobisdifceflum, manum Obfervationibusmeis p^r qua re judicium tuum cxaSumviderepcrcu- 
Chirurgicis admori: In quibus quum cafum Deum Opt.Max.oro,utT. Excel, cum 

quendam{meaqmdemopinione ) nonitafre- totafanriliaquamdiuriffime incoliimen confer- 


dem T.Excell. in fimilibus haud dubie in confili- 
um adhibits,infctiptumjuc, fihujusforfan argu- 
mend haberet exempla,ea huic in gratiam ftndio- 
forumfnbjicere, & prpfiimmp innatoqaeinge- 
niifiriacumine atque doariiia, luculenrius expli- 
ir,meishifce Obfervatio- 


qtientisjimiti. 

G. FAhriciiisHildim»s. 


JjACOBUS ZWINGERUS 


rurgo Pneftantiflimo. 


o autem leniter 


S.P.D. 


lafuit)qtrinquagenariamquidcm, ied 
tamen robuftiffimam , quam inveni laboranter 

vehemcnriflimiscjrca imum ventrem doloribus , i • - .ti i .ci - 

cnmmanifeftaduriric. H»curinam& cxcremcn- Olllliclino FfibllClO friilQSno j Oni« 
tanonnificumgravilfimis doloribus,parturit - « - — 

tis fimiUbus,excemebat/cbrim, quandoqjetij 
lipothymiam patiebat 

applicui: His peraliquoc dies adhibitis,ruptus eft 
tandem in vefica abfcefTus, isque o<5o aut novem 

diebus excretus fiiit. Quoties vero »gra lotium ‘prifiarimedehltip^xod, 

reddebat (reddebatratemfepius ) limni edam imc,f[exisverbis extoBsflrfTJdiciu.QHiciptidfi-, 
mulcupurisfcetidi, innumerisfcatentisvermibus i7tgenuitatem{uamar}^U£toriinprij>nst(uidoconJi~ 

(qualesincafeonafeuntur) eminxit. Indeicriad Umatessn^ijmdcefijiipJi^ani&iisoferiaiombiss, 

Cmt dolores aliaque lyroptomata. Poftea in- ^nsfilas fnclaro fuccep tnies obivi- 

jeaoperiyphonem in yeficam diebus aiiqnot fii. Probe mextt PTippecretes , decere nos 
decofloexcentaurio, abfynthio , hypericone, eo<pm as tardyar , quod commodjwtde’"''"' ‘ 


i 01 


'indo ergoiu^itijjme Fabrici , p&s 


,reipfa 





fUUMsCoinofiTifemsifSexmflumimitOTfs-.^M 
mtitnimbil,aie>ituiMeJkostafiwfis,t»»>ul>a- 
lixfaxorumpzp-xribappexfis.fiBmtiu chfirvati 
fxaftp-n. - 


.- - .'revocavit Hippo- 

riaiiPro^bficKX.i<jiK A ^ ixdj-miy 




r.4ka;w<t(Ti< 


rtoi-xivuSIg.ya^^ot. Hocumapteiiraomipitm 

t. pa^qiicdfeiihiipfprtfinthriimnbnoljiciM. Er- '' 

_J.._.^_J. obthorant gb,/jia>iidtterimmid«mefl,majbre^cumiimhigKi- 

thbbria^nprimisfimethbdicdfidtrit i [tMuUlittui tiiteju>!ai<m:dblbresjaigranikst^i»tarhecim,»t 
nonUretynt ^attoxaixgemanxvuimmtdict io'- agritui.ammi^Hb^deli!jummarcep!ierm, eUii. 

jitaispcreprmcipiisieoxftiix«t-,puttitd- felicior Medicities, ^xiveri mediciqxe ruiionii 
me«ft£Si„^ra,fxguUrmmmomexta(mniajic»- fsii^KddSssjj eidemescpssgrsando flremambpermi 
ticoxSMguBtyihfislliliilidecurfaprdJigssariireltiiU xdvafi seoiplh evemu,cpiem idemxbfierfenexft^ 
iiyssseofiiltemjpilicioMeiiic£dcetsomU,fed(f hst- licipdriter pidivinat : imfisijsasgsi 

txmfibrp^hs/brias,optatisevexul!xLbl!iles,h-. yjr<ds^Ji~sD^emiitdmeaiu,qsiifMdui»psii .. ' 

tufidetuif 'u.^fcriptM,puhlicit«scommxniciiriaU delirihis,&ferraibiumnsitisfxdHm.Iacosisis'incbd-j^^^- 
jtt his cxm spfefisystt ereSior cosptssm opscspeUgdii- 'cis ; Si pUs^nipxit,CbrrieptUm apparet, cwtsfiedob- J 

tisiagexiiprobati^,jpdsciitxs coxdigxusisfxcxiit, dere & dobre , Jigxijwat»rttlcies mfpBnaereca. j,a.iiA 
bHitereriSihdcmeaiofmbfhbrMdas (^filxitaa-- vssmma>ljife(irfirdids»», akii-acbrpbrevtficaie^i, 
sbavidebaris. . ' .. : ^stocstmtsri!tacrd]fd^dbpimes,mbdbpies^atseb- 

Ml^ssaxdotsemihiardistUtttaffeaiitristarii leiisexci&Mnd/sm^fishJidetmimi.HimeUsisxos 
Osefitcanstttexpeudexdssmpbrrextflsijssaaitet/svss bmssarsjkhetcssrattoxKna^xr q^a/i,-,^tsbdml- 

,d£mta- txi^^^fa!!-'itThtZ^,‘Pf^'^fi^x^s^^i. 

extem.firte rstiualbamtSrUnamhypojhifincaniHippbiraieti 
•imlegaxteradremprafextisnegbtiifacientia. prafiolahimitr‘,firsfecm 
Jibfiejfssr " ' - ■ ■■ ■ 


Jibfctfftss mfcaeji, ipuem defiribii, eventa pmrida coUitmesvaitmfaciat, quipoieriinaitird 
ramfitstdigkilfihstis.ami&tttsmor emnisisi ebdahcaleriegrddsieediVerfshiinsbrihtUiejHsdeiti > 
obfiejfsimdeihuiMabfcedixsfteftravefottimd^^ 'ikiitam&caUrU pus elicere! ^KandoYielnpmgm. 
Sxm,effapcitj«t!ibet htetmri}ptdletsdlifsconger hkquidemgenerationeidpoief^ braxesilliiispor- ' 

ftsisparietpbihiutuoifctimbexteiftibleiiat at- iioxes,ejttsdemJ!xtfitbjiaxtia^daidextitiix. Ergo. 

. tollit: initio tjxidenfitbxfatis mente coxcipimus i fimdferialabtsixtervenerit,hbrteddebiitiaii^en-. 
guopaSb imcavam -veficafeperfibiemillitjxido iisxMtira.ttoxMteriaUcitigravibridamnoadfcri-' 
obfdeat, fiuxadaxtaXatJsmplmtenrn^ , duid beiiddefi.Sicfti,Fabrici,nr aVi'j/e d».,,iJHtppp- 
3 « ufa ^aaxtxm-jis ttexica,fittoxiexta: ' idedtmftatisit. c-ramaeneymee. felici experiniexib attabrittiem 
'/.II. <dalex ite: cum excTementifehpdxniaxat recepta- dedifl -.utipfe HippobrOies vicifftm iuitm hocce ex-, 

II. etilUm ejfetpraplicisditra^ meixbraxa amtaum perime'ntiim,&iexiei@-Vacfs, apiijfixecolliiieans 
Satutal illamftfeciJfe.Eebatra.cttasxoxobfiurealibidui pradixiJemdeiur.^anloergbmajctrefi,efixceti- 
ai e:dBvalidtJfit>taiattrtbuat,^uas nequeat tratis- fianscoxjeUuraAiediciariis ,iantb prijldiifiofes 
Judaxdopernseareurina,eiiddHfclepiadieeratfi- MediciiidemttmfuturiJiimj^Hicertaetinne-rfd- 
mmum,evititaprioredMhiiandianfa,nox d.§te- les ex incertisfxgxUribUs s mirdjttdicii feliiiiaie 
^ muf id,^Hodcttm Hippocrate idem tefidturGal. conderepofiint. ' : ' ' 

"i°-7'afeaionis jaxedtaacapacemeffemficam.Ec^uP ' Ceronidielbcb,xditfigebii cxjitsdmmsiiis 

•vis Odiens hac dcio loca ‘xonnihstadverfa concilid-s breveni delineationem tibi oboculiscbllbcare, ijUi 
turi.haudgravatimlargiamur,cumpleri^ Ana- exttrioribstspgnisiiioim-mn-nihildifimilUjiimmdr 
tomtcipraterunamVefcaproptidWietiamattera dumhmcdsfjuiftitmislocumnonfelpuerevidetur. 
obfervext,faafortxfectis dperitonao advextar.ha- Virgo 4 : 0 . ciciter dnxoriim,ecjHo ext‘erriio dejeBai 
rums^utdemprtmoxaturalmmfacxU. memixtjfe >.e<x,bouUiinctsrrii Sutfe^uiniiyitsdKbKsfubKhta 
Galenu,m‘,fol,sisaut^mpraprta,qUsxtodexfupara biiiciregione,tstmo-risfxbndfceniiiindiciaanimad- 
it . A- itoitpraflatijfimo vertii,quainCrer4emieproveHaiadpiUfatgrandio' 

ArchangeloPicolhomixeoiAxatomtco Romano magnitssdinemhocipfoiemporeexcTevit. tAdcai 
•eu. Mfiribmjjuipritereami,}stdfaficitperitbxosa Bumdsmesefium/r,dcanieihcumbenteattprafe 
um, binas alias obfervas propriasiijaibxsixtarim fe-(i,libergrai/ioriidbbrisexpers‘,ejiiani]uam, duyii 
>ruJlofae,uidampeBisixtegatur. Hinc enim Conlf }iuis-ntmin[es,(flsiHniautempratererdinemfreduF- . " 
gti,quodttt^uo^expertusdicto-,:ntdxmpropriai ter,uiagriusmnpmeladfeiatur)exaaifenfus,tas ■ 
jamdtaaiwfeftetabfcejfut,raptauiteriare,quiie. gentisVelinOtmbentismolepam, quantumvis leve 
xutoefi,,x cavum veficafeexonereticumfiiiuipa. nbnferai.Vrinam mofenfe-vefca excernitpitx^ ■ 
t‘0,puodimerperitoxtituxicam& vefcaprbprid-atutamen,nefcienspibusobftaculisinier.eiptd,exi- 
tntercedse.fisxfinuaretfaCiliiuperitonairuptapro- guamrxoramtrahit i dumlibere, hauditllbdolone 
pagixe,alsorftmevd'deret.mrratPseolomixeses.e: fenfipiofUat.ConfderandumUiekubtllabuteiur 
rtttdemlafontenox admodumdipf mile exemplu, malL,,tterone,ani,efca,-velfaltemmefenterib,aitt 






C E N T, U R I A I. 49 

nlJ -OBSERVATIO LXE cepto^dextremaniciifarioriemi vixnnqqamfor 

ta^qusfolent JaacS doribai^dcregrainiEaii 

'T^Heodoriaufbcr^lUctim.J^ttem/ puerum - . ^ ..,:- _ 

-1 diijuotiainvifijqui dolore fi?o & continuo, 

mqmreretn.Apcrtoco^rej inveni inteffinom ^ ~". 

ccecumcontradunijinintefliriumiieumiyemfi- K Nnoi6ii;<jaumHiliiehamprofeSoseirem; 
nuair^idque opplc ville, adeo ut nihil ex fuperio- ^^^nedi^umViniminarce NelTelrod prope 
ribus inteftinisad cobnpermeare pbfTeuindeiK- IhifleldorpiamiapaidGerierofumViruniiDoini- 
aca.Deniquefifroileo,&exemptoc<tcO, iciubiq; humWahelmum Kederiim&c. cujusturrit^. 
inflaiflmatum&pr^tumens inveal Prieterea p6ris,quanlvis<cn^,cratd6m^cus,vidi:qm Si 
{cirrhusexulccraras,au£pbtiuscanceiexulcera“ coram Generofbfuo;^ biiiniaquje acciderant ex^ 
tusinipfiuscceciinteftinifilndo conljiiciebatuf. poluitfequcab eotemporei quoamecur^us 
ANNOTATiO; fiiitjquanio^tiriiefeliabuilfejConftantei-affiniia- 

Diverfeconftimanturcaufeifiacsp^id- vit; ^ 

nisjquamnbrinuIliniilcreremeiappeliahtPrasci- • . _ ... '.! 

puaautem eftikiconftriaio& coaraario. Itaq; Tir« t VTiT 

hujusreiindagand 2 caufa,diverfacadaveramrpe- OBSERVATIO LXIIL 

xn&quanivisutpIurifflamfcecor^eOKteferat, AbJcejfiKjuhffoiimtiJcHlomciJiis(^iii- 

utvixpoflentexquifittomniacOnGdcrarii idta- ratat; 

meninonlnibiishdaenusobfervavi, principium . ; . 

, &ofiginemhujnsmprbifui(fecircamintettinurii /^OfmuiSiotanus,Ghirurguspfse(iantiliiniui 
Ooecum ; hoceft,(a(Xuluaic[aiiafineilei&coU ^inSerS^eittl/adhorieftammatronamacceri. 
principio confpicitur. fitus,eam invenit decumbentem cura-acdtiirimis 

^ ^amabremexiftimOvaivulam(qtlampra:- doloribuscircalunibosdebrejeipothymia,&uti-i . 
ftantife.D.CalparusBanhinus ,• AdatOmicusSt nsdifHcuitatei E quum ex doloris ijiecie,aliis- 
Botaracus inIigniSj in principio inteftini coli ina queindiciis co^oviflet j apofterilaefle internum 
venit) primumexintelHnicceci infkmmatidne ( exterius enim nihil apparebat i hectaSu 

adeocontrahi &conftringiiUtpline nihil excrea quicquamapprehendipocerat)niinimmiubplba 
mentorum jiermearepollitificqueaccrefcereiria mufculo,quiVelaiiofemUrihdveritiumlextus,& 
-flammationem, utCandem totummteftihumilea fepamamufcubrnm tabula noSavaverde-noa 
um,imo&circumjacentespanesigangtena8dphaa tatiis eH, vitzpericulamptidixitinififdrteapertd 
celdcorripianturiutoblervaviindmnibusiquos latcreilld.hdntentushumdrelfluerct. Anniienti- 


OBSERVATIO LXll. 


BusimiCisiipleadlpinatddffifitus, ciitim &mua 
Iculdsexteriofes ad pldam usque inddifriqvaquia. 
* Effluxit cdpidiiis humdr purulentiis & fetidus! 
Ab ed tempore mitigacifimt ^mpfohiati omnia 

&ipfabfevirellitnta,vixit&vaJuitmultdsarinos.' 


biemwpofi Mum.fi , reti- ais& nTedicameGtis mundificS^^sT^bfa: 

aafu tttdefifiulafim- ^tibnsillinitis/apertumretinnit.Poftealare6tia 

cis carne implevit,-Ab in jefeonibi^ tamerij quk 

A Nnoi 5 pi.adiifmejuyenls robuftiflirtius da lyphone&miplane ablHnmt. <%od etiam in o- 
- -^^ptimiquehabitas, laboransperangnflaqui- rdnibusaliis vnlneribus&uleefibiisifiVeeainpe- 
dem,fed profunda & perpetuo doloriflcaflftula , 'fiore,fiveininferioriventrefiierint i Obfervan- 
ad dextram lpina:dorfipartem,circaquartOTvera dumi&cilhiheenim pars aliqua injeSiOnis in va- 
tebramIumborum.rsnarrabat, libi antelrienni- ?0“mpe&qrisaufvenftisdeIaberetur,ibiquenort 
umcultroillatum vulnus, in quodanl tumultu ; leviora ^mpfOmata, magnoeunipericulo igrda 
quod aneminebademiscuraripotuiflet. Dilata- tands,excitaripdflent 
tafiftulatrochilasdeminio&fpoi^iis prspara- . SlmilemplanecuraSOnem'feficiter abfel- 
tis,itOT radibus gentianas juveni in ima parte oba Johannes' GrifFoniiis j Chirurpus prieftantis- 

longi cnici dimidium , cujusmucrodefixusfuit “l^^i^juteilitretishunianhllmiatque doiaifn- 
intertercam6cquartamvertebram,reliquumcalr raivirii>,DsClandiiBoucardijnAcademiaLaua 
locbduSum. Incilo callo excaxiculcum: cujus fssdenfiPhilofophiaProfeflbris celeberri- 
longitudo cum latitudine hic Ipeflatur, Exitt mi,adirterailfls,apparet;quaslucfub, 
mundificatouIcere,cumpu!verepraEcipitato, & jicerevifiuncft, 

unguento quod Apoftoloruni vocant , juvems 
brevi tempore convaluit, 

Idautemhicinfigneeft, quodavulnereac- 


G.Fa. 



OBSERVAT. GHIRURG. 


G. FABRICIO HILD. 

I CUnfimo , Chirurgo DoSi^ttn^ 


J&SimefOpMfhVir omiitisfjtie, t 


fcrtimprou^M coiBgatriarit, ifffrrteruaturitm 
iocaUtertt^ malm hurrtores domui rum obtinet liruUotuLi^ 
pthfmationemnehertientem^febrirfi citissimo-Oe Anmti- 
euufenfus^iffisacutisjimeferientem^xeii/ereJolet: odai 

JenfibKsperciperetw.PretereaijuumJiiinonpreme- 
retxn^er^uuitndeiilmdamjeSarelket, quttrairt 
cacochjmoarrporepitititamtanropereredttndajfe^tt* 
eaventriatUtimicepenitutimbum, cihumcftidem 
omnemfajiiSrenti •verumtnmen nuUopotus dejtde- 
rio nimis humi^ ipfutenerentKr.Accedit, cjuodju- 


\ g unnosiniveritD.Iohmnes Griffinius , eaventriculitunicepenitusimbum, cihumquidem 
Chirta-gm opprime expertus, tjuamque omnemfojiiSrentitierumtomennullopctusdeftde- 
methodxmfeijuutusfuerilin perienda interiore rionimishttmi^ipSdtenrrentur.Accedit,quodju- 
‘oomicuctum ohcoquiperfomitus eji,^ etiam nunc yenisad mAtosannos in locis maritimis commcrra^ 
'stpudnosfoperjiei^fanusvinitldiligenterinquire- eusfieerat,ubijicutretulit,pijcihus, idgenitsefcis 
rem: tumquaf^is exphraea forent, ad te fideliter pituofis viliitareconfi^erat.Doloresintenfpartim 
perfiriberemfimninomihiperficiendumejfe, facile exnonnullainflamationenafcebantter, partim ex 
manimuminduxiStfienimmihiinmentemvenit, memlhranarumdieh/mrum, aliarumq^fentientium 
tequirertqamedicarum,c^chiriergicarumlongees fortiumdijtemioite, quanimiahumcnrumcopiafit- 
peritisfimusatbhomineipjocorampercontando^ul- pra modumturgefientes, infiantemjolutionempra- 
tomeliusomnia^fingulamorhiaccidemia,compre- fentiehant. ‘Deniq^exactaiedohrthuefiomnicapefi- - 
hendereanimopotuijfe. Q^a tamenfenfi,de haere fendifacultasademptajnhocvaletudinisfiatucon- 
rrseumaterecptiri]udicium,noncommmendumpu- fiitutushtrmo,(fienevam ( dquachitatetumferrte 
tavi^t,offi:iummeum,quod ceperis omnibus inre- proximeaheria) dfuieperducitur. Ihidquodam 
hustihidehetur,quastuprotuadignitateiS-amici- edrbtedicefcujusnominideindufiriaparco^tanqua 
tiajttredefiderareexmepotcsdnhacunadefuifetii- nephriticu3,hahitits^ eicceptusefi, qui renis ejus 
deatur. Quomodoin hac curatione fefegefierit,D. fubfiantiim velpBle^ne laborare,vel quoquomo. 
Griffonius paucis nunc aperiam, prosse mihi narra- 'do obfirulhss,ipJum iis othnibus potionibus intus pro¬ 
diit 'isrjui ab ilo fecundum Deumpn bonam valetu- luebat,quedr injlammationefedare, ejn calculum ex 
'SnerneffrefiifUtsisiquiq^nonitapridemludimagi- renibusdifiurbarepoiehter'valent. Sed perperam, 
'fiermpagp 'fi^bigenenfi, nunclUaufannaapudnos namnecmiBiostrdense^labortofa.neetsrsnamuro- 
' habitat iviffrohusslrmihifamitiariferconjunBus. fa, nec alvus impeSta,quefunt ddp^tbniefiri- 
Jlicmno 1585'. juvenis, adhuc annum agens prope /©• fignd,Jefe oftentahan't,fed contraria dSnatura- 
yigefimsisafeptimumfiumex Cinecii montisfiafii- iiaomnia.^apropteruhipofimultosdiesnonfiicce- 
gioadra^esdefcendit,infehfita'admodumprocli- ditmedendiinethodm: Tandxmdpharmacopceo ad 
yi,fibiminusprojpiciens , repentinoimpetucecidit D.IehannemgrfoniumadduSusefi.Quiconfefiim 
'fsspinus.EtquodadmAicumulumaccesJit,enfisejus quodaliumquendamJtmilitertfifeBumnonitapri- 
'capAusfsd>cofiisnothis,cprenefinifirdinterceptiis, demcuraroeratpotumqupderatmorhicpmaliaagho- 
'iumbosnonlevitercentuditatq^obtrivit.Neq^tanie vit,(p-injirmojuvenidiJerteexplicavit,acfimulni 
nuncten^orisautfema^operelefiemfenfit, aut ai ars naturehac in parte deficienti epimpotenti opem 
'incoepto itinere deflitit. ■' Tofialiqsiot deinceps dies, ferret.puri^intusconclufiexitumquoquomodopa- 
remifusprimumdolordnpartelu^orumfiniflraab raret,ingenpemilliimminentemq-,perniciempradi- 
eopercepiusefi-.quifenfimtamtncrevitpetaderucia- xit.lPfimirumfore.utSJruptotandamadpartesin- 
tumaermentiqj vimaccederet.Hincvigiliaasfidtia, terieresabfiefiujjumoresnoxiiinefiulvac d^ufi, (p- 
appeientiadejeUa,quuminterimnecJitismagna,hec in abdominiscdpacttatemdilatati, renemfiubjlan- 


febris admodum fenjlbilis;hdminem affligerent: r. 
'veroetiaminafflel}aparielivor,auttumor,autni 
cula extrinfecus omnino appareretifedplana omm 
dnaturalifitU:^oltrreve nullatenus tUferepam. 
'Quoslreiipfiufeventuspofieaperfilicue docuit, 1 
'gens'humorumvisex univerfi corpore ad eumst. 


tiam,peritonaum,(pfenfimviJcera corrumperent ; 
praterquam quod tetrivapores dubio proculex tam 
luculenta fentinain cordeJmus ejfent afcenfieri, qui 
tumfehrilemipAccidentariumin eo calorem accen. 
derent,tum nativum Jisfflocarent d* extinguerent, 
tum^iritusperuniverfumcorpusfiargendoslabrfa-, 


fculumfecejferat, .quifinifier'efidtdfiumdorfim^^ Barent. ashenonpofevitamincenufisdifirimfire' 
norumxjuospfoas Graes dtcunt,, msq, penitiores non adduci. Quibus acceptis,ager totum fi benevoli 


lumboriimpartesdiljiofiti , renibus fubfiemuntur. Osirurgicommifitin-bitrio. Sic verequamprimuM 
Mu/,oli OuippeldpJusiSefupracommemoratus,&veheme- ifludeuravit (quainrefin^areejuseluxitindu. 
vT/f’ ‘‘"^>’i^J'<‘’‘>‘“>t»partemfiuxuint pccqfmem de- firia)utmateria,quauniverfi,m lumborum regione 
’‘fi“l°‘‘,‘“derat. . Jbiinpufiiis humores concSfHprehibita occupAiat.in unum ejus locum , adhibitismedica- 

‘ml/'ulkiuruinahrceffiyneffeceruntNamutdocetGalenus,pril ubifculet &pracipuavifapaucaejfint,tp^tus 
,r.,,.odi.mol.dedifflerent.-febrium,c.p promisjlmeputre- 'infirumenta minus inter operandum Iodi pofflent. 
suppeu,fiuntormiiacalida&hurmda,incalidislpctsconten- Quodfofquamfiploargenteoparteidentidemper- ' 
'‘‘”i^^>‘^dolo,isfinfisqfecutumfiefevidit, iUico 
uuou mo-^'&stJueth.pasfim..J>orro^u,shusnormhocaifiefi (negleBapurgationepravia, quam ager paulo ante 
tu. i oo,ufudom,narttur,fiquodfint,am,quaras. Exiftinm cumma^avirmm jaBuramultotiesfufceperatjad 
,0 ssmpo quamvis ceteri non defuerint,pstuitamtamen qu^ tatusfinifirum,quirtalumborumvertehr£, nova- 
‘ef^"‘’‘¥’‘^‘”“<”>f‘^erajfi.Huiuscere,argumentum culdignitdvulnusinfiixit.-profisndumcertequa». 
'mihiftsppeditant^tomataipfa. Sam bilis,pra- tum digiti indicis longitudo ex volaproh>inet,ficut 

expe-' 























EN TURI A I; 

' ilHiio,&PIjilibeft6i JaniAntc 

HedicDo6tIridifleiMdneTifi{ahtbbGmnidi- 


OBSERVATIO LXX. 
it^ttbefcens^^etimminme frivats. 


2 . 1 iitclHniini Cdldiij pirster confiictadi- 

_ hem arSum drcailiafiniftra. 

, fpereoiMveficigEmteftmUmreaumj 
i4^osnjiam j qicecirdter iA^umsetaai tuberculum foirbofum, ^quofepeunna diffi- , 
lii2,pauktimintabemincideri%qaaiuorfequeh- cultas,acinterdumetiamiKOuria. . 
ri^amidrumfpatiaftalabdfamiutpemiiex^ ^ 4.Adrdtatofcmfembrisde«n^emabf- 
tabe&aa£hefit;appetitutameh ejus vix uriquani huihbrem purulentum cbpibfiffimum.fut 

mminutbJ-Ianicnmedebat '& bibebatnonpar- praHbrhpdutlm cedens: hincerbfisaracuaii.; 
tmsjquamfiiadafmflet, &exercitiafuapueriIH garataoss mhibiosenammuicdlisluxatin,quanl 
..iitplurimnm peragebat i nSquelca&deciimbei P“P“S . 

bat:nifiperfex aut£ptemfiebdoraadasantedbi- fi Sub mufcuid pfbd fimftrd, c. 

tnmjiebricnjacameh&tufliculavexabaturconti- pinjbit, quiquemcruhsmterjoro pai___ 
niid. Taiidem penitus extenuata fabiit idnb. tur,mgehsatherdmaiultrahbtasduaspurbuaM»- 
menfeJahuarid.Vbcatusadcadavei defccand(imj cdntinens: ibidem^ue tres autquatunrluni- 
fcan&riiquemaliiriveftigarid^ ; referi mefm- oQJHtnv^djrgjitac^e affeiSg _i uteariini&u-; 


Reii iri- 


w^banL* Hiacchyii^ 
&vcn^port^, adh^ar pcr^ 


pbrtani mmeresfcib: fteatsma^^magnimdiheduorumpugnbrum.er- 
i qubrumnbnnuUiovi tusabinfendrepartepawreansimteftinumducU 
i eircumdederatjUc ut peritdhscq teaUsial-i 
qUafi ventriculum mentiretur. Materia pef 


ibsvehspdrtaeinipiumpancreasdeCnentes J 


Quumcdrpusdil{’ribniSrt{mtmi?ey-!^e^cti^ afflueBat. , , 

beihexortamfui<le,quiseft qmairibigat v . 8.iniiepatefcirrhofo* apofteifiata exigiiS 

qud^uedbcaniam,excrementaqadtidiebisteri, inulta; 

fiqoida&chyldpaniifta excernebat. '' .p.LierttniusCbfruptiismultps cbntiiiebat 

, .ihreiredcxtrolapis erat ejus magnitudinis ^^^itids; 

&%ntz i qualis hic dqiiausea teumque-inter - ,■ ib-l^-dmniftflammatiisimiiitiste&ttuigiari- 

taiioraniearefcrvd; dolis. ' _ _ . 

■ a *b^P4iiptrlideftefmjadciavicularumcoh; 
- juhaionem,/tfecrdmaoHmd*ithdiUe. 

, .t^Apofteinalubaladextra, ihterpieiiiam 
& cbftas; niaximi piigni niagnitudirie & graved; 
IcnsicUjuspurUlentamiteria,quartamjquintaffiS: 
fextam cbftam erederat. Atque adeondn modo' 
^ erantC£)lli|vertebf.s i fedStfumma 

Hcp3r,qaqueraaunierat,ftomachus&%Jen p^e qua vertebris jurigiintuf; usque adeo caa 
indum-natoram rilane 3|jpg_. riecdrrUpt^utfadle eximi; digitisqUe friaripoC 


•?e>n^ohfuiiredepravatumjra{idniednfentan( 

Ih dextrd Jdbd pulnidais ablcelfus erat pue " 
tridus8cfcetid'us,iriquo—• ' • 

iinclulum^dlibrar 


jqiMdrahld dtiramater inHaniinata., 
iq.DUtqniatrc detraSa; tumprfcirrkdliis 
iripia-inatte ad fiaiffrariifaiaspaiteni* 
riioifuit iraula doloris c^jiitis i ^mto> 


. . - : HsBchi _ 

fteatbmata^ fcirrhi multi undique per Tubiiari:; tum bieijniuixi perie 

tiampulmouis;; CorflaccidumA planeexteHua- ifilntcrmcmngas&cetebhimickdfmuk 

tumeratd . .... tus; > 

. - . J^^-Pi^xustkoroideSihfiammatus; 

.t7-<ifca cercbribafih&cerebelldm; fohfc 
&ampliuSejuguliribusiriterhil 

- AfdNoTAtic:); ■ 

Intellihiedii dngulHara hdtUraldraiihfim; 


observatio LXXl. 

^incifi tadivere nri fkfimdiohferviiii 

dtgna; 


■i iv ; , -e ; inteitimcdU 

AMedensquidanifaberbgriariusiquadrigilita ftraparteK.Cafpi_ 

*->-Mn« iMus ; b.^iarrartsper intervaat gBisiindtavit.Hujus^ufi ; d’dldres'cofidiri ‘5 

parteplUrimunr&oriuhtUr, & exaderbantur : . 
A^ppean^iaiba&eileo 

£3 pfi* 




^4 OBSERVAT* ICHIRIXRGIC 

Pibznmfoill Galenoiib. 6.dcdifleGiioni- ^daparra indfioae ( neipl^aerliederetar ) Olf. 
^-2, busmui^orumficdiai, renibus ^jaceotj & novaculaHnteisjtnflaademinvoiuta; deindeim» 

' Vdjdio fimt femurmovcntiamfcxtLtohisnoi^ im^ipccaIoani,&quodreliquumdiktato,fta- 

nonquamoriunturapoftematagrawlSnia&peri- tim eft excrementorum cbBuvies. Hinc 
cnloia, ut ftioleeo declaravimus. _ venterconfeftirafabfedi^reliqua^ei^ptoma- 

: taremiiJafant. Inanum demum immiSpera- 

— ■ ■ — - I ^ liquotdiesfdhilamplumbeamdnun&amiingueii* 

observatio LXXIh toquodamdeficcantfcvelutidecerufT^minio, 

Exmtloule&enterocekyqAnffdnii& diapdmph6l7gos,&fimilibus.Hisfadadcamce, 

m9rs(equui£. ^ pleniffiraeconvaluit. Anno i&i. dam^emos 

^ , I^eSifimul & amicos in oppido Madmahinvi/e- 

Exemplum L rem,aDOmino@ri§ ^Ug/ibidemconlulerela- 


immihifuit, przdid&m puehun ad annum l8. 

vaiTet pondusing^ > omentum ei prolapfumeft -- _■•■ - 

in ixTotum 5 & quia redudum non fiiit, intumuit, 

indedoIoracudifimus,mfiammado,febris,vomi- OBSERVATIO LXXIV. 

tu^iiiaque graviora{^ptomata exorta, deniq; 

inorsfequutaeft feptimodie.^ ^ouna cumjo- Bxcrementapr inguen egerifiUti. 

anne Griffonio, Chirurgoprseftandlfimovoca- - ■ V 

tus ) Icrotumprsefentejano Antonio Saraceno, A Naoitf04.iy.Novembrisdie,vidihicPar' ' 
Medicoregiojincidimusj&invcnimusomentum, ■^niaciadoiefcentem , cuiparsinteP^"^^" 

imoetiamteftes&vicinaspartespianecorruptas guinepropendebat:Egohancremj?^r^“®'. . 

& gangrsnainfedas. duxiipfuminadesmeas, 

buUmerquos mt D.Ni'^f P™‘>i,hujBsR^c.- 

ExBMPinM Ii. pubi. Senator dignar^“.N>“l>“DeBrn4& 

A Nnois?^ cuidaminteffinam fcrotumceci- l-bens „ob-uiligeDtereaexplorantibusaperui<v 
AaeruhuUnde.quiarednaanonfnemntex- eodeni-^^n^^PO^vimus. 
ortuscftdQloraIiaquefymptomatasraviora.Bar- tv i t • 

bitonforemm'cbnfeuma5vocats|er.Isfomr<.- EratautennsnaooneDelphinas,-ex pag® 

tum exablynthio Scrofis,vino rubeo coajsappt tninns,adttura^UOTeonnndBSjnams as.an; 
carijulfit- fedut erantalienaamorbo,fic quoque uosautcirciter,C*far Luurenominf, juyenixro. 
ingravefcebatmorbus-Egovocatus cum clariffi- buftus.Scbono corponshabitu pr:editus:habeb«. 
mS doaiffimisqueD.JanoAntonioSaraceno,8c adjunaum fratrem , Petrum Luirre24. 

AndreaBonetb, apud Genevcnfes Medie. Do- circitCTannosriaturn. Attedus autem talis eft. 
aoribus/crotummagnitndinemeapitiscxcedeus PaulofiipramguendeiOTum, adlataslbioflisa- 
invenimus;febriseratvehemens,lyncop$. Sevo- perto aut rupto abdomme jinteittoum, emergit : 
mitusfrequentes. - quodlongimdmcSpithamacumdimidiapropen- 

^ . Stadmfomentnmexradicibnsalthes/emi- det.Scadcraffitiem brachu juxta carpumferead- 

floribus chamomilk, sqoatur. Ruptursautap^rs, nihilominus 
/,«.»» meliloti,foliismalvarum8cviolatumappliaiimus. andiquefirmiteradnatumefthocinteftmum.car- 
Maff., r.DeindecapiteincKnato, Sepedibus Ualmmele- nofum,itemrubicuudam.acundiquehumorevi- 
iuandt. vatisjeduaumeftinteftinum. Sed quia propter fcidoScalboafperfura. Habet quoque tabefimK 
inflammationemSecompreirionem , inruptura multarubra.nectamenufque adeodura-HujusaU 
abdominisjam coeperat corrumpi inteliiuum , teminteftimquattacu-aterportib, quamvisfu- 
paucis poli horis e vitadeceffiu - . praabdominis aperturam furfiim creda fit, uti 

poftea ex figura apparebit, nihilominns tameUi 

_'Li—— — . —. cuminferidre parte continuaiac nullis inteflM- 

- ; tiis diflindaeft, multo tamen durior taduper- 

OBSERVATIO LXXnL cipitur: quapropter excrementa non recipit j 

atque C uti Juvenis nobis retulit ) femperex- 
AnicUuifi ttertie, e^curathiili»fi»te, traabdomen propendet: •iquumtamenqnodte- 
liquumcftinteftini,fecilemannintromittitur; ud 

A Nuo 1595. vocatus fili in Medman prope cgometpericulum fcd: quandoquidem indice 
Dnflcldorpium,in Ducam Montenfium, ut dextropofito in extremo partis, quarde intefti- 
inviferemin6ntulum95uiclaufo ano natus, jam no exeditur i fecilim? eam intro reduxi , atque 
nsqueadlextumKtadsdiem, cum maximo ango- (quod amplius cftjdigimm in ventre circumcirca 
re torminibuscmci3batur,Sr(utvwbodicarajia ruptnramcircumduxi. Eratenimrupdoabdomie 
vitic periculo verfibatur. Venter enim inflatus ex- nis ampla trium digitorum, in iadmdinem pofitor 
tentusqueerat,ldpothymia:Sefiidores&igidiad- rum,led8eaiiquandototainfereportionem,qu3e 
erant,anusobdndaeratmembrana pmdura, in deorfiimpendet, ipontelurlumretr^ividimus, 
quanullum fereindiciomautvefligiumani jprte- fiadmi tamen denno redit, atque fimul excre- 
terqnammaculanonnihiilividaapparebaf. Illic menta multa liquidavilcofii,fpumolaSe fiaVafe- 


Excrementaftringaenegerifilitt. 


ticliHji ifertia,&curttuini«firit 























CEN TURl A t fr 

A-SiWa£&exIigQofebrjcatajpolHciscrafriti^ modo enim facile retinetur cmriutam and? His- ( 
'loo^mdsnk ceomnibus,utdix^e^dios,vertetsgerelavem 
fgt>n graiThiem penngoloranon rvc^i^ir-. Qn^nyA F. notatahi 3 iit aperiatur fiilula. - -Moxveficani 
qtmangnflaasfueritfiarameafiQailg. tanto vio^ inanibus comprimatis detorquet': (icclyfiier 
I fftrtiig JV-aigi^algendeiifiyflyr aA fnr«»fHn3. - he ulla dificiiltate ^ inttftina perveniet. 

B. CanriukeftyuIgarisdyftefum j <^ ina= - Aptiffimum dlhbc&ftriimmhim ; nam fi 

numimmimtur. , qnislupefioremihftrH6Bonem' lcquatur5'^vo 

C. Yefi«efi bovinaj iri qii^ infiiiidendus. cumac^oao fibiipforietexl^ebkclyfterem;ut' 
eftdyftcrj' Illaautenjexunapartefiftiilzlitera in me ipfofiepitee expertus fiim.i^bd fi fue- 

notat^ex ^fcera vero parte orificio veficx iite> rit^sgdr^^ilis j itaiit ex le &b 'egredi iibn poffit* 
ra0.iibfatb,exlignoquoqiie fabricato > fimii- habcatinpromptupeivimiquamfiib^enibujds 
terefiaiiiganda. • . , bbiefvationis delmeatam^afa^» ■ 

E. Superioris orificuciavis.efi, - Tandeni recltifa tlavi E & apertaE.^nflan- 

F. CiaviseftfiftoIjeA.noEatjBi ciijusbenefido da feft vefic^ & reponendi iitbdiccetur&con-^ 

ciyfterinveiiaCiiotaaj ^libiniraggrotantis iervetur. . • •• 

iretinetuf. . . . ' ; ; adfanitai^eon^rvandam, propter fic- 

Pr^af^o'igitur clyftere 5 & in veficam ,inr titatern&cbnftipatiOnem venfriS 'j aliquando 
fiifo, atque cIavibusE.&F.notatisbeneclausa clyfteribusuti cogiintur,non bpus^l^nt) ut in 
vcfic^^ger in dciOTum latus dccurabrt: & c^- le^o decumbant, fed fedendb pOflimt fibi ipfi- 


ti dc^iimpopritem fele i 


OBSER-VATIO LXJOX 
ArthriiU inveterau ^ tortura finaU^ 

Au ' 

tLeverendurA at CknjRmum "^irum , D», 
T>. ^ANTONiVM FATVM, S, S. 
gMopiUCexeveiifesfrofeffiriradi^iiJmBmi 
nec-non fhihfcfhicamm ac Medicx- 
, rumrerxmjcruiiaoremcliliiew- 
ikjimxm. 

■O Arim ad te quam vellem Icribd' i vir uridt 
•1-Vquaque doffiflime, atque reverenter mihi 
°°fa ^de » quod Tu* Excel/i iii feriis ftudiis, 

reverear? 'Hac“tamen oblata o^ccafioncT*'te 


medica ad te bis Medicuni 5 &abditanim re mni 
Icmtatoreni diJigeritifrimum,quiri feriberemjab- 
ftinere minime potui. Prsteritishiscediebiisob- 
brtus efi: mihi iri finiftro brachio catarrhus , qiii 
ifte per aliquot dies vehetrieriter excruciavit, cujus 
riihiiomiriusnuJIumfiverubbrisfive tumoris ap- 
paruifvcftigium. EgOirifurrimiscOnflitutis do¬ 
loribus j non alio remediorum genere, quarri ve¬ 
hementi brachii exCerifione, haud levem doloris 
iriitigationerii fenfi. Quod autem riecefiitas tale 
dolorum ^odyniim excogitarit,maxmi8 adriura- 
ius fiiirii Recordari tamen ccepi,Vir dodiifime, 
& abs teolim iri familiari colloquio mihi dido- 
rum,& a me noriabfimilisimius aut alteriuscx- 
empii haud iu pridem obferyati. 

Nam 





' propeLan£!nnam,MARBJAnomine, ofloge- Dj 
Bariam,cnmdolprifauses:retenaone nrihzjpro- veL- 
pcerabfcdTamiadu&iurinario, aifii&atuiDjCa- 'mihi 

randumii^ai - - - • 


dierum uriaam-rcddere non potnit, ni^porre- nufiefilutan^iofebr.i5o4. 


•rr^o^Valej vir cbrifiimeac perpetuo 
quam tecum ^o & Golinecea mea chariffima,de- 


,&sin altum bracbus,& projedij in fiinem ad id 
aptatum manibus, atq;ita reliquacotporismole 
e!a:enla,nonlecusacCtottar3afEceretur. 

Tandem rupra ablcelTu, pus fceddifllmum &- 
manavit, dolores ac reliqua lymptomaiarcmifla 
(untatquelicptilHnam&nitatemj quaadhncDei 
beneficio frnitur,recuperavit. 

Porrbintermorbpsplandincurabiles, aut dif¬ 
ficulter curabiles, ipla Artbritisin' 


Exc. T. addi&ijpmus ^ tbfi- 
qHextiJJtmits 
G. Fabricius Hildanus, 

ANTONIUS FAYUS. 

GlULELMO FABRiaO HILDANO, 
Chirurgo prsfiantifiimo -' 

tantumdodiorumcpnlenJujudicatur, ledetiam n , 

ip&experientiacomprobatur; Peccans enim ille 1 >^clar^jatte^am!cijfime,>ii!r-^ 

vilcofiis&lentushumor, ardeolis, ligamends, *‘‘‘‘*‘‘‘™'“‘>ii‘l’'-a^iitdnonocKlKvide- 

nervis,&junauristenaciteri^tens&infidens,,^;^’-^f'^?*’'^^‘’''»'f^‘*»>''Vacc^«-<»:i Vir ’ 
medicamends haud tollitur, necradidtus evacua- , pnpterocculM cum 

tur. Violentatamenilladiftoiffone&expanfio- qu^iaieadhihna, 

nemembrorum,quafitintortuWi¥ihtinaU,pe- . 

nicus illam fuli^acamfuifre , tumexquorundam '^eroitytdebaturTunmta^ 
virorum fide dirorum relationeliabeOa tum et- 
iamegometinviro quodam oblcrvavi.' fopeanontantw 

Anno 1596. Nobilis &Magmficus ABRA- 
HAMUS @rafftnrte&/R.eip.BemennConfulvi- 

gilantiflimus , prs/ente Nob, ANTONIO a ^ . 

©raffettrieU/ ejusdem Reip.nuncTribuno vigi- ^o^fvrattoau/lared^lipotefi.Sedj 

lantiliimo i & nonnullis aliis, Bernse domi fua* - ^ ^f”^^^fa«tcemiestddocere poufi , ouideplo^ 
narravamihi.CommilTariumquendam (eujus 

nomen nobis quoque aperuit) arthriticum, gra- adft/re, ut admirahiUum tuarum cura* 

vium facinorum fulpedum , ante annos viginti incredibilis ^ 

Beraamaddu&im, ibiqjmultotiestomir» fub- Cognovi idnovijfmeycpuumjv^ 

jedum : Inqj ea, quum intrepide innocentiam ^^ONItui (tit^UenimtuumnonafpeUem^cui 
luam tueri pergeret, non modo criminis, verum '^^^f^fi^f^^^^Deumreflituifii) manum ; t^uam 
&arthriticoruradbIorum, quibus antetorturam humero brachio femimortuam vide- 

duriter affligebatur,ablblutum fuifle. prt^quamad teyanquam ad alterum ey£fcu-^ 

SicegononinfirasIbrtisquendamiS-abbinc 

annisfamiKariternovi, qm ance annos 1 6. gra- intuerer. Non dubito 

viteraccufatus, Bernamadduchisfuitsubiqunm ^ ka-^n fim,» in t«ic 

tortura multis vicibus ipfi rigidiflime adhibere- 

tur, ille vero innocentiam fuam conftanteraifir- Meditufamilmjlm allatta-i. Legimod 

maret, tandemabfolutus, & priftina dighitari ’”‘fifi“^^yr‘>"‘rUfiript!!m,placuit. Os\pi- 
reftitutus eft. Hic antea per multosannospo- ^^>^‘‘i‘^’«‘^P‘ti!,pa!iraah Apolline, m ijni- 
dama miferrime cruciabatur: a tortura autem “^,1'“^^^’’'‘’’’’’dignitm, Qnantjnam venor, 
^oftquam thermis Valefianisufuseflet, valetudo rmht faveat in. verfiiu pangendis hoc 

ipfiusadcbconfinnataeft,utulqueadhuncdiem ^“nmjamdiitahitlitiscaflrisSJcejreritn 

luperftesjnulla doloris anhririci veffigia a tortu- medicine, faciendacma, xt Chriflot^ejut 

rztempore fenferit, federeausin pedes,'quan- iE.cclefievocanti parerem, medicinamij, ccrplric 
tumvislenex,infiftercatq;incederepotisfit. eum Medicina anime commutarem. Dominam 
Ejusdem rei hiftoriart^memini T.Exc. ali- tp^pnlnrem meitm,Paterniacenfa 

quando me przlente narfafle. quendam nempe ^ppi^fi^pnfieremfideliijimxni, tjxefo effeiose mas 
podagricumincarcercmconjechim, &quzllio- ‘nsrhufaltaa. Igp&utcormeatihicb-tixirritiiala- 
" 'um, poftea taroenpriftinz dignitati latemdidmns, (^■dDcminofidntis Anthvecreca. 

, ab arthritide fimulliberatum fuifle. ”’'^-^^-^‘’“^‘‘'6.Fehruarii,tyinnoi6o/^. 


Exempla hzc Obfervadonibi 

amicorum admonitionibus, ii_ 

edendis,in(erere decrcvi,fiforlan 


tisCh 


1 ANTONIUS FAYUS 

piamutilitatishincaliquidconf^rSrro- . ChL 

indefihiftoriamtuampleDiuscommunicarc, at- rufgoPrzltantiflimo. 

que Cmul exiguo aliquo carmine halce oblerva- S.P.D. 

t.onesdluftrareExc.T.dignerar.idmihigra{if- \J[1mtAi,vir clarisfime. Epigramma, pedM a ,r. 
fimumfuent, coquemeobimagisacmagisto- *^*”mmvmApoUim,qy.iadcteApoinecalL 'il^i, 





care julii,qtioadpars^incipefetrubelcere< Tum naarinotavimus. 

przfto fuit famulus j'^iri{(afvo<Juodam inltru- Similem profethddum cafuiftvii in pueruloj 
mento ex cavato coraeo praecipna brachii vafi duorafii ihcnfiuni matis_,, NobiUlEmi ™i JO- 
lugeret. Hinc tofum btachiumi hmnerum,- coi- HAfWIS a W‘lLJCH Bteilau, quipereundeni 
Ium. &peauscBmfaccolumbricoramy &oleo obiitColonia^^mo ijfjji.io.Julii. 

amygdalarum dulcium limulmifbsiiriHnxi.- His - ~ ' '_ ■-.- __ 

Deobenedken^^cbjrapriftino ' OBSERVATI© LXXXB, 

“ Er^peUs okoiBttudum,i« ganffoiim 

^(o)^ terminatum» 

T> tifticus quidam, l^fipektephlegmohoei-^ 
iN.de in fimftra manu laiboi^te , extoofbris 
cOnfilio fibi inimxit per aliquot dies manum & 
brachiom oleo rolacco; undfe dolores, inflara- 

































6t. OBSERVAT. CHIRURGIC. 

. OBSEBLVAnO UQffiVL nonpolEt. Negkfiiemnimorruscamsrabiofi, oi/. Sff^ 
- Ven^f.c^urM4. ' StSpoft lot^ 

Ad tempus.omnibus pambos prindpilMS , labem 

ClariflimnmacDoaiflimamVinira; Dd.D.A- atqae pcrnicjem^oiirauinicant, ita ut tandem 

BELU.\tR.OSCIUM,IUip.Laul^enfis bomo infiirore moriatur. Nonne Baldus, em-EieafliaB 
MecUciim ordinminm atque cele- naius ille Juriscoiriultus , a cankulofuo in labiis 


berrimum. ^ morfus,negleri:omorfu,poftqumuormenlesia-' 

, ■ bidosperiit? Sednontantummorfampemicio-Qj] 

VIA multi hilbriam de qnadammatrona, fiu5&mortiferumeire,ledip&mlalivam,teftaa-.e« 
^^quamaliqnandotibi coiamnarravi,vir un- tnrGalenus,&pofl:eummulriviri dofii. r« 

diquaquedo(StilIime,atqnearakeplnriniumob- Qmnta autem bujus veneni fit feyitia atque"? 

iiam, quantumvismemorabilem,oblivionefe- obfOTare.’primumfifitSE3AS'nANl'cVISI-;.j 
pdire. Hoctamenanno-.qniaduofeleobtule- NER.IjPaterm'aceflfis'fiiiaj quamordfedmannqs 
runt exempla, quibusillaconfirmaripoteft, au- nata. IBa a rabipfo cane vulnufculi quinque in 
dcnrior facius fiim, uthiftoriamipEmletbeisa- tibia acceperat, Parentes illam vetulas empiricas 
■qnispeneimmeriam,Uteris£anquaiiireniisadri- curandam commiletant. lllavtilneraferro.can-' 
pa m^^p ellerem, tibiq|rerum raturaliuni ^ue dentiinnflit, pol^ neto quo lingaenta 15. die- 

communicarera. Hiftona autem illa erat de exptontum relatu collido ) 'non latis prOfunde 
. raatronaquadam,qu$exleviffima(ufvidebatur) immiffuta fbitcauterium mature nimis ob- 
occafi6neinhpdrophobianlinciderat,ac tandem duftae' fuerunt dcafrices , accidit utpoft menies 
morte fiiblatafuerat. Porro res ita fe habet. In treslubitb ,melaHcholi%triftitia,-mcerofe, &ei- 
viaobviamveniteicanisrabiofus,quiveflemejfis morejac paulo poft fiydrophobiacorrepta fit. 
dentibus arripiens, huc & illlicirahebat, donec Ego tandem accerfitus, ^yeni ipfam in mortis 
tandemveftelacerata, cutetamenmulieris illzla agOrte, Maximusardorjfudores, anxietates,& 
&intadla,canisaufugit. Illa vero nelciacariem_ fitisaderant:aquam taraen,ueque vinum videre 
rabiofumfuife laceratam.veftemfflo(prout potuit,nequeCTiamfibinominaripa(raeft.Lin- 
latcinatrices faSitare folent) dentibus abfcilfoj gna arida erat. Ddmefticos non agnolcebatj . 

refarcire coepit. Unde nullum quidem per tres qnos quandoque dentibusapprehendere tenta- 
.menfesfenfitincomUMdum.^ Poftea.yerbfen- bat. Atque in eo angore paulo pdft e vita de- ' 
fim melancholica fafta, imaginationibus,Viuo- celfit ' - - \ . 

ni^s horribilibus &q!avoribus,.^aricospit,& Alterum exempluiH fuit (Je JUVeiiS ^uodaiftri 
^aulb poft, aquam&viaumodi(&,.&quodps- vigintianhosnato,DanielPctrinnpmine. Bfuu 
jus eft inftar canum latrare, aomciHcos non a- pcribri £eftate,tempgrenleflis,a felerabiofofca!- 
gnokereidenubus arripere, atquemodbKuiic, pturamindexttopolU^ accepitj ubiepiderrais 
modoillummorder^entans: Donec .tandem in vix offenfafiiit. Af‘quiaipfcinfciusfelem ra- 
eamilenaammam efflaret. Hsceftliftarjasvir biofum fuiffe ,'haiicfelpturam (qusiiondiu 
riarifrime,quamnqnnulli, hujusvenenifevigam poftlponte cOaluitd^lahe neglexit. NuUuseuim 

Quomodo autem vcnenUmpartesnobilesin- liud.lymptoma. Prqximaverbdiei.nicnfisMar- 
fecerit,jamoper®pretiumeftperquirere. Ve- tii,pauIatim'incepitmelancholicUsfieris &pa- 
nenum hqc univerlamcon^leaonemacmplem vOribuS , atquefilfis imaginadonibus commo- 
huraorumJn eorraptionein trahere , ac.omnes veriiitaquidemutppftero die domo egredi,atqs 
' partesprihcipesinvadere,15miptomata,qu2in- in publicum prodire .non auderet, tertio 

defequuntnr,Iatis-fu^erquetetotur. Cere- die ejusdem menfisVocatns,inVeni ipfam hydro- 

'ni inprimis a veneno pOTpm, furor phobia correptam #Aquameiiimi vinum, 1 

' Jnnia^jlplendidaadeoabhorrebat, BtUcvidere*" A”' 

'• quidempoffet , Uec Vellet; imo iaterrogatusan , . 

- - - ,t. --^ veIletbibere,ftatimaltavoccexclamabat,Ieque 

tempenem^jdam&ficcaexorm,i^thymia, abfcondebat. Vnltas, coUum,&peausinflara- 
inceadium,fe6ris, ^dorlingu?. fiusvchemens, mataetanc^oloreczruleomifto, fudores&an- 


ta,denotant._ Mnc certum eft,-excrementa Bc .alteramleoipartemfefeita projiciebat, iittres 
lalivam prscipue ( qus in canibus rabiofis par- viriquantumvis validi, vix eum continere poC- 
timcerebri, pardmpulmonisexcrementuincft') -i-di-i.-. x 


Pofteai^uoquein corde, &£fiate'Jumm 


:ao,partimexipkvefte, labns^d fe-nationeantinfpectione calids, expayefcebat & 
quod demde paulatun adpart^nobi- tremebat, atque in ea mifcria adem aode c 
. lesTeipCit. Tanta enim eft hiijus veneni fevkia vitadeceffit. - 
ac malignitas, ut hominis judicio comprehendi Vides iK^qe^Tic doiStiffime, primam, quam 




hacefi, vraex/i^y mi>afsd^mtU^oprictati>ro- 

iaienJmum iiLjihxs '^,intm-fi, hfJitK, MitcoH- 
t^!3ii,fidivt!tiiine, vel mina corpa centingitm, vel 
incirpmhtisrelinpmmm.QuiefoteflmeagiintJiex 

tumenecem. ig.tmteta{iehftamia nebtptm 

adverfa, vmiat^rferimfinieaeiciftum, ea^nevet 


ABEL ROSaUS, Med.D 
GHILELMO FABRICIO HILDANS, 

Ctir^go prajftantiflmio 

S. / 

J^ASdehydrophohia objh^i^ianes i^ n. 


t, -cerebrum, fel,[anguis, Ijac, faliv^ 
: Vd demum mineralia iffa/^uorum 


^veram^^fenejamoblivionitradiderarayin- me^ proprietas ,_mnnuUicelerem, tardiorem alii mor.^ 
moriamrevbcarint; tumdxni^ueqfd>d anptmmU- temobeunt,funt ^ui facilem, d^ilemalii: Juni 
hidedertsexmfcriftOydehoc.pdjoTmrbigenen^, etiammnnulii ^ ejuivenenapn^arantXexTheo- 
^ ohfer‘'Sare mihi licuit,ad te Jcribendii phrajto) ^uajlatU ^certisteT>^oribits,qubmodone 
fropterqubdjoujusargumemtpramamhus 3 ^d p- 'CHtTquedemumld?et,interimant: ,Quadam itiant, 
tiusprameniehabeo, Ubemisfme expon^. In^ quacoieuinhibent,c^generatii:>niadzierJantur,Sed 
primudtuaopinione^fintentianon deflebo, ajo^ 'quia venena, qua intro[umpta , lethumad/eruni^ 
tecum , mulieremi&<^.mdentibid rumpenehfilfem, nonJunthuju!sprbp(fd , de iis [ua extra adhibitd' 
fpumavenen^dinqutnatumii^gingivisjingudet- hocerefolent, qH&ab-animald>KSfiilicetvenenatib 
iamfor}itan,oreq^,pannsmtlingendo,fefttangendo, infU^ntwr,h^dviterdicam. ' , 

lethiferarahiM canis falivdinfedum , venenum Horum certe quttdamohjhrvantureffeintotum 
JubtiliJfimumcontagio^fimumrepentefacHlb- adeoexitiSa, ramqiyfdva^'horrendainveher^e^ 
me attrahere potuijje, Q^m dubium non Jit,facul- ^mptomata, ut damoniorumpotiUs quam morbor» 
tatemtandem aque exitialem inejfefalivafeufpu- gener a dicantur. Quaigituraciujhoc eJl,animaUfi 
m£canu,alteriusveammabsmrabiemaBi., Jied iBu,morfuve,faUutmtha[ieupermCiemadferunt^ 


tdum,e^ in. eandem rabiem; qua da videntur. Ji<fo?Jibm^JklivdJeuJputqlxduntca- 
■fertendum, ncnaliferqudmjtabi:- nisrebiduSjhtfoniSiX^a^idistereiumquoddamge^ 
rjumfuijjet. Mirabilis quidem ef nus. Morfutantuvipera,fcohpendra,musaraneus\ 
fervatd hiforia,fed non incredibi- phalangium, dryinis, dipjas, ajpis, ham'orrhois, 'nd-^ 
>enijfe,tejlaniurgraves viri; huic irix,cenchris,ceraJlesjC£cilia3amp,hisbana,Jeps iiy^^ 
n <tAndreas haedus, udltera inter conti£,qu& fi ejaculando ^rdet, Amtuodites ex Ae^ 
iuenees,accBmmuneseVentusejire- tib,^reiiquafirpentumgenera,acpleraq-,atiaani^ 
nverhag^eqrediderimjnijfte (cui mdHa^B^lifius^Catoblep^,quadupferpentum 
ejlemoculatumfuijfi afireres. Et- genera,etiamhalitu(^intnitu,^jbktt^u(nterji- 
exerementigenerejicc^imb, nulla eiunt.SolotoBuetiamnbcentSalamandra,Eruca 
t,quA tam celeriter vulnuSifiuJcA- pini,^abidicdnisjpumaiquarabidoshominesquoi 
injicere queat: Etquacorporis hu- quereddit.ldexvariistefidtumefihiJloriis, pracim 
ime vitiet. Sedquumitaferesha- pueq;extua JdtisliquetfiniSa nempe muliere j qUd 







64 OBSERVAT. CHIRURGIG. 

^^dintAsisf^.t)iinfcBi!mahfc;da. Sedij-ht^omm, a 
'irruMiirerafr/sfenimJdlivalcthilli!evadit. ' 


liijiea mncarere arhitrarjeirritaiiifiitisjimit^il 

teUigoMlefcd ' ' ' ' 

jrefeni 


\nferant.QMdifhbmwef^i,d4tc^e,^^^id 

fer^Z:ipLaidiimfHtM?^Mti^avi<nresmlrr- 
fiaefe. afcmtxmmdlitie, maU^itatis&vevem 
nasfVmarn nobis eUeffei 


«. _, ..jinmvAia, d^fre^ifmspeB0ru(^ 

rie- ^italiumfartiumOirdoradifi^anhelitusafiuans, 
tiy fehruvaUdatircafinem.i^denhirenamrabiedffo- 
Bicominiiotxjtccarhdrtmd 
fidaes kJiccitatc incidere»Jitin 
exhaKfiamJdebhoCvenenumtJocm 
Udsim^e^ariexfeHentia^n^.it C, 

Qusm enim di^eBui» efa Monacm cujiesaam ca^ 
daver^A nbtdndafcr^ta^^rui^eiprinthmllam 
a^ifehfmndiiatemd^.bjaminferkdrd^^^ 
quefxijfe confAm^Ain»ahi^eohbc venmo: Secun- 
dhjinks corduconJpeBds;^ifearidoii 

'' dejiitHtos : "^tih in pericardio portionem 


freqaenUim plenam.Fenene&am hec omniagenrra, 
non qaalnatwHS HlltSifedtoUHsfuhfiantiaproprietd- 
ie(at fHpradixtnuts)operantiir»(^admvis calida aut 
fi-igtda exijitmentur. Igmtamigiiurhorum ■, 
nem i expertruf»effeBus inreparvd .fapecontingit 
admiratione omnt longemajoresi AdmiredUt^nos 

ammdisrahiepercini effeBus cenfeO» tranfeunte 
contagio ab alteroinalterum.neffidtimfiprddeHn^ 

' illefalivbjksyquii^orere^ientisanmdlisert^atury 
■ vim veneni in fi habens» fenjimfiiritUs»Jkngmnem, 
humores,acpartiumjubfiantiamcomagidnelab^a 
' Baty uiinc^uit FERNELlVS» longiusfirpendo « 
pdrtesprincipesy fidadeofignite-/} e^permoriUyUi 
nullum fere per principiafintiatmaluni egetidc^p- 
ptered nefiiant,<fitantdparnicies lateat , t^udm t 
tumfercy cjuuniadco^'» & cerebrum jam pertingit» 

hbrrenkisfimptomatis hominem Affligit» febrem td- 
. menplerunq\non excitat hac cbntdgio,niJ:ddpojire- 
rnurn cjuumjam propagatum fuit mM; per partem 
. pojl partem ad interna,ac demum adprecordidr,tum 
Ctfthrem fepiitm coru 

ffi!m.cenvellit,iicf(>^t!mitrtl)rKnlfme!is,fiii'er? 
'» &ltthnmtulfen. ExprddUiispatetfmimewiihy-^ 
dr,phohia,fe,crdhitic4Mtfimtii. Fjiemmta- 


tUdi,pateihivc , ^uia «ixfidfiimaimraidiit 
,,„.revt«tr l huj ffd ^ 

fediae.SxprtdithiB^ifet.^uiimfemicidJai. 
mtdigKUs^exKmhsfa htct^eUxs: Ntu» 

" ' ... '&qxamvtsdt»latitti. 


hocTmrhigenxSiqmdsnteirdtm. 
fes&mnosfittfermevmmaar. 

Hefert GVBINERIVS in traEiatx frd d- 
ninqmdcmd/unfofii&.atipHmacanernhidbm'^- 

fii mem xqHxncceJfmt. Is(arr4m dUi ddjeptit 
mumanmm,aliiadduodectmumlatuiJfif,fi^*„j^. 
Miram etjuidemefiy ^uddtamcunaanter(^fau^ 
latimagntttmtnfcfixmitamperuxhfxm, -^imi 
contngiofxmvcncmgtnxSiUttntAntHmtmpnsdift 


qxUqxdsAm 
-'jhkjuseffecir 




fh 


fftlddfft 


dtpravant.ContxgiafdAciKr^quznakuno in a 
:mnlilahestransfertKr,(j-fci^ei^cm!teSx. F, 


(falii^eofiiciam, 

(^‘vebtimcendiiBridmeffeinfempericxt/yrKptomti- 

ialxcxlmeroflendiim^ri! - ' ' ' 

litdsjsdxft , igmem interi 


....txdverlnntxrdcaklemfironH-Z 
,,x.,„eii.,...dieqmfxperitrzfofxnt,fedi,elhnxflai 
^ vel eidCKUtaince-rporehxmmo exifleniid,femper 
igxni,vitam eppxgfdntiafinpermcietntdndem hd- 
minesdttcmt:e.^ioUlaahasciti,aUd<iardeper- 

. ficitxr. HujxsdiverJlMuratioadxehxspendSiVXz 

deUcet,velexvidemiafextmhecmtdtedeeniii,vei 
afivtituMnefeipelimtiitepatientis. Rdtieneagma ' 

daimemciHJftme , md&longbtefaporledere, ex 
jusdemviclemia, velniajorevelminire. /d terni, 
iter inferpemthiisi protempartsdnmMiierfitate & 
mutatione, "dfamkpteme non a^uevtgei eorum vei 
nmum,acsiaie,nu tam cito penetrat, cS-immord 
fiitii eorum mtrfiis. Nec tamrepcnttnam mortem 


ct!la,ardentefjria, hoc affcSu percellantur cane 
Z>/ldefiqU!tter,quod quodcunq-yhumidiuscxifiit, 
,rariut,(^infreqzcntiusittq;mitixs,hocmoriopr 
hendatttr.Dixiefecerehriprifmim, S-cordis i 
temperiem, ^iaafiplxrimaaiiaparteshicinvi. 
Jsnt,pctisfM!mttamenceretrum(^cirra§ciumtir, 


c- 'us,cpneodemafxmpco 

ntxr. Hiefiantibxs Scendum. 
virxsrahidumfignefiindge?!. .. 

zmorfie agere. Cw autem m 
, — aliis tardtxt rahiemproducat, 
hocexf atiemisrationefieri ajfero.proratione for. 







df a - 


C E‘N t U R I A i. , ' 65 

ris.CxihocflrKad- *- Sicai^ Jn^THIOLt/SMca,(iduas'vidiffe oj,jl 

___ ^ nquivcnatuMue- h(mincs,<^uij^umdtMtumfeYfufs,nuUo^uidemtu: 

vdhchaa-e,cia,Ter:aeremciruntJIccderMei n&rfuacceptoi!siln(are,rsd!icm comraxijfem. 
rMrophohia{Svocantje}entia,faticdixiSi-ui- JOH.mRlVS rALEmANVSr^e-n^ch 
decr.fi deEtmahccaddidero. NouienhicHydro- ,ytticanemrdhieUhoramerad,ffecteeram, edafe- 
f^iayadhuricmorhumexfrimendummncompe- B«ixhdlati'om • • ^ 

QuuBStnirarahidihomimsiionfilumayuam, pertosfuip. , , . 

' mtimeam,(ficjHic- ^Aitetidmurmam-ralioficai 


fsefiicaciff!ma 


, cidcatam>'valde7iecere,m 


I? Sedhicdifiu- tag.hdcexpertentta. QmmR, 
lAU rahiefercm, perculfiufiurm agttatufih i 1 


tandilocMmmefiAumetiaranminAUrabie.percm, perculfiufiurmagteatufiine-■Mvuhrevimtgraadu 
qmriiemefimperconfiantmdnpotefiergpdeUjrifihu- ejfeixtelligeret,^demes,^meumvt«culuco-/!firiclS 
jusmorbipathoffioTmnUonftgriuconfiitHere.fierKra teKeba«t,mfurgruemermiJfioxeohmxe.rogavtt,ut 
iiecomittMsus.Eoru,quiacanerahidodemorfifae- quosdxferturusefietItheros,fibtdeofiulan.ltceree^ 
nsdt&exed/beKemperieruut^uamplurimaextdt Qmdquumeicjincejfumejfiidtieruijptfculahhtfiet:, 
Ufioria 4 pudAmhoresfiBfi/fim^viceH!tam,Gale- prafocatuseJf.Sedeccefepitmopofidtefitberseodeid 

‘coLEbrenemum, Fracafiorixm,ForeJiuri>,Georgiu fimmam-ataracummortccom^aararrunt. 
‘fialmam,P.SAmm,Eidium, Aadr.Bacciumydm. . fritereafi-cidilfifcrtbu,exfirarmmstsqmfuei 
Lufita>iumiPabaariumfijoh.SauhiiiS,ep’Aiosper- rabteperctndect!hsierast,efu,eqms, boves, & oves-, 
multos.Eoravero,!juidrahiecurati<^firvalifiie- quijiramemumdegufiajfextsrabtemcontraxsfie. 
relegunturapudPdlerKlam,Paraum,Forefiu,PA- SVRIVStnfius commenturus.reriim orhegc- 

murium,ilimum,(jemmam,Galenum,Scribomum fiarrum,tnDucMuWtrtenbergenfievemfienarrut, 
LargumpeliosqrHujammeamObfervationemfiih- cauponemqtiendAhojpmbxscuraesporcs,rahiduca- 
^ ' is ,fedprius aliquot alias, ex varus nssmorfitJnfeflats,edendaspropofusfefparumcerti 


‘Ostthoribus excerptas ^ ■ 
^’‘%ihUARET£VS,dral 


irnota. hofifta/iterjutihomissesejsssret ^ _ 

moieverfi in rabiem, mutuis flmorfibsu lacerarunt, 
t factem Inter obfirvdtioms D. ESAIsrE MEISCHc 

'avent. NERI hac continetur,hisverhis. Puer adolefcetts, 
_ . . , apudeqmtemnohtiem, fortefonunasnvemtdelites 

pofieUbr.sfiefign.&cauf.acut.tmrb. fi:entemfisbfionduigladtum,qdoexaBtsflursbusan- 

Afierit quoq; CcALIVSitAVRELlANVS, nisjcanisrahidtssconfojfusfisirat.isfiht utconcedec 
•qiiofdqmfevidife, quiinpaffionemhjdrophohicam returpetut ■, qmfaSoquumenfimrubtglneobdtt. 
deverterunt filius ajpiratiomsodjrre ex rabido cane Sum extergeret,sfipesyotsre vellet, puer tmprovsc 
qdduSb. AliosrahididnimalisungmbusUfisfinra- dusfibtdtgtto tnfitxttvAnufi:ulsim,underabieperx 
iieminciMfe.oAcut.m6rbMb..}.cap$, cttus,nemineadvsrtenteperut. Tamavtsveneni, 

Memoratidemauthor, quendadgdtbgAllinaceo cujus venenumper dtes (p- antios exolefcere , muki 
putante leviter tafumyrahie correptum. Ibidem, asitumant. _ 

-Similis cifits adducitur ah ANDR.BACCIO 'ieflaturP.SALIVS,fi'vidi]fedliqseosdcanerd- 
infmsprolegomenispSamUot.quificinquie. Hfo- btdo demxrfos, tn qutbusnullauriquamfuddelirii 
vumcafism & admrrandumfisbjangam. Huannts fitfpicto.Imo,tnquir,perfuafiadbibendum dicebant, 
Olitorem inhortAuFfariiecorrepittm , infrovifi cUudlteocuIosnevideamuss&omnsconaiuConpci- 
infukte a veterigallogallinaceo, rofiro atroci dc ru- te intra osaquS.O' ulsa qua inpotu prodefe pojfum i 
bricpennu,iqfinifirramanBUfiim,fangmnieguttt5 quumq^denttbusfremerent.moreq.canu aliosmerx 
etiam duSis i rae Vifiem.eAc prima ipfa dieringen- fupetereoh virus rahtdum Cogerentur , precabantur 
'temerehomineminventum^eCferronee igne^nul- adflantes,uteosvalidecommerent,ne'amanihusee- 
lisprafiditsjuvantibits , cum adfiantium ac tetius rumadaliquemmordendumexilirent, eo<q-,admot. 
viciniahorrorepugnacisgaHiinfiaroculis decumbe- nehant4aadoseorummanu,velaliampdrtemcarc 
tera,iertio Seinteremptumvidimus. Unde quum porismn admoverent, ne exeapropinquante coce- 
fabulofamUltaverisinvolveritamiquiias, nona- rentureosdentibuspetere. Hoseosdemproptermifi- 
liumcreSderim BafiUfcum. _ riamcficalamtatemlamentannovt.conquerentei 

'aifispraSSus Autber Aserelmnust fartrt- l»orhtprmcipmmnonviSdioppuonatumfu^e,feid 


cemquanda,quumchla?nySmfiijfam rabidis mt 

.jibiu,farciendamfiimeree,acq-,orefiammacompo- dantet,ab eo peccat _ _ 

neret,,ir iinguapulafitmraecommgertt,fiuforfim irnplcrantesauSvi.Hac^fimUiafividifedicit, 
lambera afuendo,quatranfitum acus faceret faci- ir^iospermultdsnoidremhifioriasriuasfiribire'' 

liorcmpeniadievtnifeinrabiem,Ub.j.cap.si. oA- proExius foret. Nunc ergo admeamolfavSiontm 


incohfiliisfOH.eMATTHEI de ^addt-.legi, 
iuriMagnif.pn.]oh.CuqueranuminfeBumfuiffe 
rahiepofimuieosdiesi exfilaimpoftionemanusin 


Anno a Betpardvirginispiertu lqis.tuenfifixtis 

lipnatrona quadam, hmeft^;mulier,SaorisceU- 

berri»ii,filia,qua nobilis ver ante duos annosin uxo¬ 
rem duxerat, hac mihi familiariter hota,proxi- 




ohfSe. 


OBSERVAT. CHIRURG. 

OBSERVATIO EXXXVit *?• 

A^fmunisrdidicurnth. 


titm-.infn^ohriiM^r>mdttmyiani,^conco. 

maner ferculftilUcociaemintafcMm^em^i- ^£riculofiffiinom effe morfum canis r3]>i<li> 
^otUvociai^fuerimtfedKlidoSisJimiMedicl^nt [ experientia, tum omnes qiii de bac ma- 

exftiJheremeJutprifiripfirtmtifare^nfelUap- jerkfcriptaprotUderuntjfidcm faciunt, .Qna- 
pmeruUj>tfmmt.Peresnaate4lexipharmiuafr<>- pfQ(,jer ftatim ab initio adminifttanda eft Cura- 
pinaricurarum. Brachiumfupravuhus,ligatura t Quandoquidem (utDiofcOridesSiomnes 

vaiida.mncubxraisjim exceptum fuit. Topna jj^^^ent Medici) fik^timaauxaia primis iebuS 
attndientia,foras^ve!ienumevoCamta,ejuiqi^im pueauf-rau^niifla, alienum deinceps erit, & 

retunientia,a&mta.‘Denirpferrumfiinm]Ke eamemfcalpro circinate, &uftionem experiri, 
UfoappUcuit Chirurgue. Tandem elapfiipauctsdia- methodo jaffl aliquoties hujufmo^ 

t,m,‘DeetiolemeJal'Va&incclu>»ifei)^t,veleva- ^rfut curaverim , hoc exemplo breviter pro- 

nicefae remamlle^i^c<ttpi>re,ui apparebat,re- iSoa. 30. Julii adolefcenS qmdam Ea, 

^anteveneno.J^rh»^tiideveneriti4!fdieiitafo.Se- ^gjfjjacenfis, DavidWillometus nomine, pro- 
ttfifwo ah hinc arme recurrunt fjrnptematafavura eubitum dextrum d cahe rabido vublus acce- 

rnuUo : perfentit in hrachic aUds lafe delerer» acer- r ^ ^ Augufti. Tum pts- 

yisjimum. velutid caninis dentibusdifcerpiiClr di- paratis omnibus , lic procedi. Primo morluin 

laniari. Inde pauce interjeSe tempore furar ^ men- J^alpeBo icatificavi, cucutbitulamq; cum hipo- 

tisalienatiofuhfequuntur,mxror,triptia,vigtlta rigammaappofui,&qUantumfieripomit , fan- 
,xi. Deinde totum brachium pofc^ 


urorurrruernjjae ,„4 diffoluta eratthctiaca , parumqueiabs 

\petu ahherruit. NeC U- ^ galiva ehim caSis rabidi ifl paf, 

"■ ■‘ -^-^-.Mertt „ aliqua cutisexficcata , nifi mature&diligen- 

eracvr- abluta & abfterfa fuerit, rabiem excitare po- , 

.....,,tadili-- Poftea cauterio aftnali morfum undi- 

: fisere. tur» profunde inufli. Hic monitos veUra ty, 

5Chirurgos, ut diHgentet prolpiciant, Ufc 

„ r,—cj.i;...;.:-r bujufinodi 

indefefiti 


Jumma,J,m metmnmu ,jeeru r 

ma-virium propatte : ciborum^nt^uc^ 

U-velfalutieffes.Sedintottmtie^uemalis, 
eentisjime ei manus auxiliares adhibita fut 

apr4antiifmisMedicU.tumddemtpcU,. 
paucos diesperfealfanata-vifa fit. 

,r,rsm sh hs,. .,.- peccent. Quum enim morDusutexttcmu5,i 
'»ae rremum quoque requirit remedium* Expei 
triti fui, mirabilibus,iisf.gravisfimismor- [g^gr. Filia enim Sebaftiani CniCneri (cujus 
.... am tentariccepit,principio duae djinipe anteamemini)frnftra pa{&eft'cauterinm,abem- 
iSebrachio. Tormina lethaliafenfit,vomitiones & piricavctulaadhibitum, quod hon laris profun, 
ruausinc-redihiks,omniaq-,fymptomataatrabtlarta jy™reffum fuilfet. Audaaeritaqueatquefaris 
fupnuit.vigUias&fitimmaximampafiaea. altd,fiparsaricaaconfenrit, imprimendum eft 

cationem, tir delerem ingentem in loco prius marfe eauterium admodum ardens, ut Galeni verbis '■ 
hahuit.Curaturiterumdiligentisfime,!Srmemafen- Quandoquidem ex levi applicatione caut 

tefanitati,utvidebatur,rejlituiturperfeae,-aptis i lTr. -Klnnen; 

adidadhibitisremediis. Sopitumtantumjudici 

mdum,nondeletutiuStcmanfitpn- annosfex.dnne reliaa.&mature irim 
vigefimo a vulnere accepto, denuo recurrtt^eaui, canens portio aliqua. 

excitantur acctdentiautprieribtisannis, redeumf, ferpendo ad partes principespervenit, casvj, 

eademfymptomata. Sedatisannolcyuentiiisdem, pemiciem trahit. 

rurfus tematurhoneftafomsina. Subfetjuemianno . yunc adpropofitumrtoftruraredeamus.Poft 
repetiitmalumbie. rimo proxima illapfi ter tta inuUionem non ulque adeo follicitus fui de le, 
cerreptapn.Hocannojamhis.Atributannisfre- niendodolore.tlnSuofa enimSc Hcharamfela- 
quentio-resjfedbrevioresfueruntparoiyfmi. Tres xantia,velati butyrum,oleum, & fimilia, multo 
aguntur hebdomades, tjuod ah ultimo prehenfafuit, ^ refrigcrantia& repellentia medicamenta, 

e^evafitparoxyfmo Inommhusferettmporummsi- ^dhiin hujiiiinodi ulceribus non ulque adeo 
tdtiombusfibihrachium vellicariperfentit.Hereor, probantur. Illacnimexhalarionem.evaporario- 
nebrevivitamanxiamdrcalamitofam.cumtaorte jiem^jycneni impediunt,bsc vero finguinem, 
fapiusoptatacommutet.HujMreitefiisfism: hac e- _ ^um covaienum ad partes nobiles pspel, 
gometvidi.TuisfiriptisrefiiondiJfem citius ,fiper At quia omnis dolor, ad fe amabit ladgui- 

neootialicuijfet. IHunCyquum aliquantulum otii ucingchumores excotpore (utGalenustefta- 

f,m naam, his rep-ndere volui. TUarum er - - 

tistm.ea baniconfutere,gralt 


^‘libMtisi. 

cortfumitur virus illud, atqucmalignifasacane/i«ra. 
relifta.&matureirimiscoalefcitulcuS. Hincre- 
- '■-'mpartea£feSa,fan- 


ur» eBpar- j^r) vetifimile eft, dolorem prodeffe hujusmo- 
maaccipere. In- diuJccribus,dummodo levis fuerit. Itaque poft 
cenevaie. iruiu,-„uj....,.a,decimo quarto uftionem , vulneri impofui goflipium madefa- 
Qdend.Oaobrisydnno\&o/^. Qum aqua vitat,'in quo diffoluta erat tberiaca. 

Poftea fequens emplaftrumfupra linteum exten- 


•K(o'jbtu 















mcarabiigc giftir , GlobuUisverOafinonnunqaani, 

propterparacnlarcmplambi facultatem iG;Cor- 

pore remanea^ongam&difiicilem-redditcura-, 

oonem proptereaquod asgr-e. carne obdo^po^^- 
globuius. PraJterea fi gloijulus in partem 
quam ncirofamprojcSis fuerit & nervum 

quemjtendinem, vd membranam coraprefient, 

deliria,febres,inflammadoncs , ali^ue graviora 
accidentia.Sicirca ventris alicnjus regionem k- 
teat fphsnilabombardaria, verendum neiiicc^ 
fu temporis in ventrem ipfiim penetret^de novo 
morbum exdtet. Mutat enimfitum&locum 
propter pondus. Si circa vaTaarteriarum , aut 
venaram fuerit,hsmprrhagiaumenda eft. -Aut fi 
tandem remanfo:it2!obuIusfubtcrvafeaIiquo,& 
calIo6quadamfubftancia-obdu&usfueritj. peri¬ 
culum eft,necomprimatadjacentia,vara,& impe- 
diat,ne fanguis Sc ^iritusiibere permeare poifint. 


Pr^ftat id digitis fier 


ncati^mes, apudBartholomseu 
lonfumFerreum5 &Ambrofiu 
dere. Quod fi autem globuJus pr 


A. Fift ula eft argentea aut xn 
' polita,longitudine uniusped 
un(ftaoleorofiiceo, immittei 

Jum^quanturferipoKA^ 


:& globulo 


terebellis(majuslcil!cec,mediocrc,8: minui 
rum primum ad angufta vulhcra,& parvos ^ 
los confedum fitjdque cralTmem pennz' 
non excedat: ftcundiim paulo crafiiuspri 
Tertium adcrafildemdigitiindicisaccedat. 
jusautem inftrumenti, cumluacannul 


da eft quoque ad globulum usque: 
iquantulum longiorpriore, quoipfi- 
J praeminere pofiifc: ut infra exfigu- 
Hsc .autem ftciinda fiftula irt 
acc D. notata, dchticulata vel ferrata 
n ita, ut cufpidcs dentium ex finiftra 












_m ienifiinc* Adhibitus 

inconfiliamqimC)arifi.D.D.Amoli3o Manlio, 
Medies Facultatis in Colonienfi AcademiaPro- 
feflbrepriouriojdeprehendi maximnin tumorem 
in hepatisregisne,pauIoanteriytumquamad7e- 
niffemusjcnmtantofoetoreutnihiliupra. Inibi 
. cxdtatumeftulcusingens.otijooplunmamate-. 


mulq; plures omentiparaciilsjntdthepatislobo¬ 
rum planelyderats emanarant.llnde paucis poft 
diebus obiit. 

t-.Eximfl. ^ Johannesoufbnr&ft/ Hildenz in Patria , 

^o clunelaboralTetjad confilium vocavit Barbi- 
toolbrem DuIleldorpenicm,qui nulla habita mpr- 
biratione,mu!tisun&ionibus , &cataplafmatis 
tumorem ad fuppurationem provocare Ibuduit. 
Hineexortainflammatione, &doloreacutiflimo, 
novaculam tumoriinfixit j fed nihilpmerquam 
aliquid fanguinisaduftieffluxit. Dolorindies fa- 
Sus eftvehementior.itaquidem, utnullomodo 
Iedari'potuerit,ulcusque intra paucos dies totum 
cluneminvaleritilabiisejusdem in altum elevatis, 
inverfis Sccallolis. Incredibile eft, quo dolore 
iple excriidatus fuerit. Ego illum aliquoties 
cum ClarilsimoDn. DoS .ReneroSolinandro, 
IBuftr.Princip.Clivi* &c.Medico,& Cofmo Slo- 
^o,ejusdem PrincipisChirurgoprsEantiffimo, 

dem eiiim ipfe io ea iniferiaSc cruciatu dcceffit,i7. 
MajiijSi. v' 

p , DdminusPolerius,civisLaulannenfis, Vir 
” ingenio & virtute prsftans,mibiqu£ amicus, tu- 
morccancrblbadmagnitudinemovi gallinacei, 

vexatuseft. Suaretuntipfialiquando Meid, ut 
'tentaret tumorem paulatim emollire, & difeutete 
emplaftrisdemucil^nibus,demeliloto,&fimiii- 
bus: Sed quamprimuin ejuscemodi medicamen- 
tatmrioriiimovit,ftatimcxortus eftilolor&in- 
mario^tautillaabllrahere, &frigidi 


^ rsditumeffe,^ 

Idqne^ocnminaliis,tumprscipuei.&i 
inquadtagenarioRn^ero in ” ' ' 

genfi,obfevavi. Is quum,utraquerocma au mal¬ 
leolum transverliun libi confregiflet , meadvo- 
candumjuflit. Offa in Ctum naturalem tepofi- 
ta , Cngulis matutinis horis jejuno ftomacho, 
drachmam unamhujuelapidis, in marmore cum 
aquaradicumfynlphitiprsparatij^hibui: primis 
quidemdiebnscumptifana,autjufculocamisre- 
centis; poflmodum vero cum vino. Iis, qua 
£raSurzapplicni,medicamentis,eundem lapidem 
pulverilatum&prarparatum admifcip.' Indefa- 
Sum eft, ut ^atio triginu dierum pleniflime re.* ' 

ftituta fit tibia;itaut fine admieuk) incedere po¬ 
tuerit, Notandumqn6que,hancftaSutam,non 
tantum completam',hoc eft, ^borum fodlium, 

. verumetiamcempofitamfuifie. Quandoquidem 
propter maximam cacochymiam corporis,&con- 
tufionem partis maleaffcSs, ftatimabinitiodo- 
lormagnus,lebtisitem, &herpesmiliarisfuper- 
venerunt: itautcoaSus fuerim, aliquodespur- 
gare corpus,fie fingulis diebus femel ad minimum 
folvereligaturam,& mutare medicamenta.Motus . 
autem iHe&agitario tum corporis , tumtibis , 

praSicoramlatet . Ex quibus perfpicuum fit , . ' - 

huncIXpidemraultumei profuifle. Solebatenira 
fimplexfraSuta in tibiSjUbinec vulnus, nec in¬ 
flammatio aut dolor magnus adfit,m lenibus prz- 
cipue,ncnnifi duorummenfiumlpati6,autcir- 
citerconfolidari. 

' Annoidoo: Eaulannz'famulum Jochami i.Esusyi 
,R.ohaud,pharmacoptEiperitiifimi,lexagenariam, 
qdadradragintadierumfpatio, hoclapide,ex fra- 


dem,quum ipfemet experientiacxplqra(ret,hunc 
dolorem atque inflammationem ex hOrum emol¬ 
lientium ufum3nare,ab eis plane abftinuit , diuq; 
pofteafiiperftcs fuit, 

• ■ observat, xc. 

I>tpr£^anmltpdU oJieocoOt, iu fuHa. 


OBSERVATIO XGI. 

§lmn<tn!mommodaexufa Ofliocollumptu- 
demer exhibita ac aderefo£!iit, ' 

P X optimoriUo& maximo fuccelTu Ofteocol- 
J-<la:,quem in fiupetionbusduabus obfervatio- 
us , aufi3S.fiim illam omnibus fia- 
cuj uscunque fexus aut statis fue-* 

_ tbam.Vetumtamcn 
ibilis quidam Belga, ju¬ 
venis I4. annos natus, Nobiliflimi Viri Domini 
Othonis Schenck, Dom. jur Horft filius,robn- 
fins,langnine2complexionis, &bonocoi ' 

u.k:... —L . fQQlij jg’ 


QS 


tur,adcffilumtisqueextollant,quid'deeooblerva- fafciasfolvi, quo tempore nullaexcrclcentiaaut 
rim,paucisindicabo. Gravitertamenerrantim- deformitas calli apparebat' Vigefimo vero die 
- poftores nonnulli, qui hoc lapide lefiafturas , morbi, quum falciasfolviflem, invenio callum , 
pancorumdierum Ipariopoffecurarcjgloriantur, ptzcipue circa Ipinam tibiz adeo magnnm&e- 





oyf 51 . 


: CENTURIA i ji 

(g^atam,tjtp^etuam(!e (iefonnitas dbisl^- pans&KemsJapidesrenma&vefica', 
qnnEafniflctsnifiprotiiiiis ab ufiihnjns Iapidis ab- ar^aetotias corporis imbecillitas. 
fgjjoi0bn,caIlnmquciatfeqnitiir-, repreSifiem- Oacmadmodum autem exi^ dammam ■ 
pjino itaque caliomfequditi decodo emoUieati, lampade^oleagihola &pinguia, fi nimis Tifcida & 
qaoddiebisfomentavL . g^minola faerin^ntfuntpn:,cera,tcrebmdima j 

Kadicum & foliorum Aithxse , Bryonia^ ievum&idgenusaliaaexlonginquodifficulterat- 
^ LifioramAib6rara,B*^csElIribi^FIorum trahere poteflyta procul dumo Alor nativus par- - 

MeIiloti& Chamomcli anaM.j. Abfinthii tinra3iiribe.dUasredditus, hujusmodi languineni 

■ .. nisiiniaPcemgracianafj. ^ madvertens,nanqnaraae^otis&vulneratis, hu- 

Coquanturinuna parte ^ea («terrtiat enini jusmodi alimentaprafbipfi aut cbticeifi j. licet 
&cxficcat}&quatuorpartibusaquse,adcomfam- iriultaS&infignes&af^urascuraverira. OfiaCTiim 
fionem tertia partisJn hoc deco&o maAthd:am fut GaIenSteftatur,& fexperientiad6cet)habent 
^ongiam,autlintemnred4piicatumi calidelocO fu^ cavernulas 3 in quibus naturaliter mulmm M«W« r 
3£&dx> applkui, Pofteaifequentiunguento cal^ continenthtimoriscra^&:al&i;ad id tomparati, f- 
iuminunxi,- iitoflanutriat.^illoipIbautemDl&nutrimen-'^”^®'**'- 

B-Ajcungia-hunianjEjUrfijAnferisanal ij. ro3mfr^urisgenefatfit£aIIus3 authSreGalend/'*^' " 
SucciIunibricorum,&AcctiScyllitician.f j» Itaquec6ncludo3riipervacai 


s nutfimentis nataram gravari.Sui5dt cniniprimo,- 
utChirurguifuainduftria&aitepartemaffedaitt • 
i a lymptomatibusjdolorefcilicet 3 inflammatione 
(qUoramlymptdiaatum ititervehtunatura afuis 
’':et. Deinde ut 


alutam extAfum applicui. , 

, R..Empi^.dc Ranis cum Mercurio. 

Emplalt. de MuciJagihibus aiia| j. 

Hifpefdiesiex procel^, taiiiimqi non ?oium escficcctj&qubdrclitjutimefl; , benefi^ naturie 
fertfdflivijveriim etiam mianifefte diminui. Poftd relinquat. ' - 

loco emplaftri latninamplumbeam adaptavi§c ^ » 

applicuijhrmitefque fafdafuperligavi. His reme- 
^ divino favOre-callus emo][litus,rclbIutus,cxte- 
fitiatus&depreflusjdbiaque inpriftinum ftatuni 
acrobfirrcftitiitafiiitHinc^eflpicuUm fit 3 hoc 

TNfi4auri.tibiafuin curandis, nonnuili Chi- , 


OBSERVATIO XClli; 

DefitutibUrumfraciarunif 


TN&a^uristib 

4- rui-gi non levem committunt errorem, quum 
r , , --- . _ yolunti^iamereftaniinfifiefetalojTcxquafitua- 

observatio XCB; 

efmmfrofit,mtiyuef,t,necne? fcruntur. . Dolor autemiUemultosJdfetrahit 

Q .,. i r A ‘ - humores, quiiaiprajunaura.acipatiis inter offa' 

Uiadefra^,&generaaonecaffimfupe^ pedis&aaa,atdueligamentaretinentur, Etquia 
rioribusoblcrvauonibus tradavimus , noii fituatione,ven2: &arteri2ecornprimuntiy, 

cntabsre/iquid dealitnenas vifcofisdbfervave- ^proindepars afFeda, fiio calorequodammoio 
nm,paucis hic aperiam. - ^ delbmiturjhkeirariocondeniantur& refrige- 

Quadragenarium, & bonfectoplexionis Wfaihumores!nip6 jun&ira, &fpatiisinter 
hommemcognovi.cmmfeauraubi*,viausra- oflipedis.IndecuratafaCinra, pesnbvamadfert v 
rioabempmeqprsfcnpfafmtffivifcofis, velua nioleftidm.tohenim&difficiiltermoveturiun-' 
pedibus,capmbus &imeftmisvacraram,boyis, anra,feqmmtuf «Cnonnunquam aliaquampes- 
capranim,ovmm&c. Curata qmdemfniteifra-j^jy^ jg^jjj^ 

aura,fpatioquadr^tadieram.-fedpau!atimin ^ Anteanuos aiiqUot,cUrtiD.D.Jano Anto- 
cacheatammcid.t.dtaque,amiaerit.a„amdolo. Saraceh<i,Marco Offredo,&:Andrea Bone, 
rermum,aUorufflquevrfceruralaboraTtt, donec . MediciniDoaoribus, cnmndnmhabm 
tandcmhydropicusobut. . - NqbiLHenrienmBalbannm. Kiilceribnsnon^ 

ANNOTATIO. iiniijsintibia laborans ,,exereaa'illafituatione 

pedi^^gnenaadtaiamcorreptasfuitiquiipfi,& 
Quum eunda fuifimiliaprocreent,^utrede nobisjnon parvas attulit moleftias, ita ut tibiam 
'Galenusferiptismandavh , &experientiadocet, abfcinderecpadifuerimus.Eredaautemfituatio 
ncceflc.eft, utexalimen^ yifcofischylusgene- pedis, primaria caala hujus mali fuit. Primoe- 
retur yifcofiis: ex quo vena melarricse Acile ob- nim dolorem tali excitavit, qui ad ,£e humorem 
ftruuntur. Etdiquid hujus chyliadheparpewe- Sclanguinem attraxit, unde confequutacftin- 
ni^eflicitjuttotainaffafanguineareddamrviico- flammario. Senindo contufas&quafTatus fiut 
glutino&.ExhujusraodilMguine vilcolb fi- talus ex credaillapedisfituarione. Tertio, ar- 
widelncepsobRrudiQnpsvifceram,Iarrhihe- data&compreI& fuerunt ex eadem fituarione 




OBSERVAT. CHIRURGIC. 


ven^j&arterlziqusperipfiimcrus, Sctibisepol- fe<juebaQtur<ioIoreMpeftamretmereiionpotmtQ^P 
O J~y^ namdeC:endunt;itaatIanffuisScfi)irkus, adta- Confciidatoifflturuicere.&denuoapplicato loco ^ 


le tempus magno eum frudu apec^ 


iomliberedcfccndcrei ^ 

qaoquetibi^ cxicnfio,nonparumhuc fedt: di- 
ftenos enim valisjiun^m calidum & ianguis ne¬ 
queunt defcendere in partem afe(9am, unde tan¬ 
dem ea frigefat & interitEa porro extenfioneva- 
fbrumjpoue&gdccrcpartcmaffedam, ex eoin^ 
teiIigimr,quod equitando per frig^d^ tempefta- 

peadeant>perfeocyusincaIefcant.Sanguisenim& ’ * 


OBSERVATIO XCV. 


caior.patentibasipfisvafis, iUico ad pedes recur- TErifl-unumeftquodolimGalenusfcriptuin- 

^ . . • • • V reliquit,detemperamentislib. j. inquiens,- . 

^rofpiciantigimr airurg^nem^^^^ Qo^ verorefrigerant , anoftro corporenevel 
' ' ’ ’ ’ fed.ipfumftatim 


obiafafciis/pleniis&ftupis, aimcapfukadida- 


itaTit,Frigiditas enim 


ptacoIJocata:(utGalenusdocctMe*.Mcd^ enimaqua copiofe injeSa i-'» 

^^guit:f.c calor^tivasfrigifcafficitnr. 


^ inhaniynodoinalterampa lanuminuiEuucspnecipucami 

^a<*tibia,ut*gerali^inh<K,aliasinal^ cmuntur,yidere«ntW^ ' 
decumbere poiTit. Sic emm multa accidenoaevi- ^ ^ 

rabuntur. ' ' ExeM-lum I. 


nae.pnella 


' ^OBSERVAT.XCIV. 

Exapplicathiiecau/licifubgem, dolorvihe- at,dedacitur abimptrita quadam foeminaelecio- 
memiffimnsd«fiimmiitiddrfebris. 'adputcum:hinchauftafitulafrigidiffim2,(qualis 

eft fere puteorum tunc tcmporis)iminerfisq; ma- 
/~'Auteriorumpotentia!!um applicatio tum ad nibusadretagerationem corporis, itatunexor-. 
V£emcem,tamadbrachium,fubgenu,fireae tuseftdolormfacie.&ubimnqueagua atugerat, 
adm;niftratafuerit,omnipericulo vacat,!mo&(i- e™tumore&byore.Propmquineglectis reme- 
nedoloreeftifiveroimprudenterapplicati fue- ^s>nitiolalutaribus,poftoaavumdiemme-™- 
rintjdoloremadferunt&pericnlolafunt. Quod 
tuminaliis , tumprieripuein Claudio Marione P™ 

Pharmacopolajinfua?"-" disii 


xampueiliE adeat- 




Pharmacopola,infuaarteexpertiffirao, vidimus, oigitoruinanaa, a.vMciiaerata : u.m 
Isemm,quiimfibimetiprefubgenadexttocaulH- noftrodcGangrsnafufiusdeclaiatur. 
cumappIicaret,neclocum cui applicandum erat, ExempiumH 

latisobfervaret, fu2ia hac operatione ignor^ Anno ifpv.ineunteJunio, nobilisquiifain 

tia:,mgratammerc«dem3CC(^it. Sequutusemm inR.ol,adlacumr- 

eftpatdopoltapplicationem, doloracerbiflimus, ■ 
iAflammatio,febris,inquietudines, &convuIfio- 


:erincaluiffet,& in lacum le¬ 


am, &OS lacrum^ , 


anetbino calide in: 


&pleureli pericuioliliima correptus,eft. 


Quem accerlitus,divino favore rellitui. 


■LUM III. 


, >ns,mqu!et 
nis mttus. Accerfitus itaque,c 
oleo vulpino,lumbricorum,8 
unxi: deinde defenfivum/upra genu applicui- 
tibiam fefeia tnadefaaain onerato involvi. Ba- 
filicamdextramincidi.ItemelchariEfuperficiem , , 

qu$ pratmagnaerat(nimisenimlateappiicaverat. Miferabileetiamipeaaculum, anno idoi, 
cau(ficum)relccai,quo vapores exhalare, &me- Studiolialiquot Laulannsprsbuerunt:'quidunt 
icamentapenetrarepoflent. Poftea unguentum in diebus canicularibus, caletaSocorporeinfri- 
fequensadcafumelcharaiapplicui. _ gidamaquamjnfilirent, poftlotioneminpleure- ' 

R.UnguentibaliUci,butyrirccentis&loti finletbaleminciderunr. 


aqua rolacea 
Olei liliorum alborum aha 5 C 
Olei de vitellis ovorum JiJ.Crocig J. 
Mucila^is fen. Cydoniorum cxtract 
cura aqua rolaC&i|j. 
Mifceantur,fiat unguentum; ■ 
Sicpauladm dolor, r^quaque lympfbm 




mIV.. 


Egoeoampuerduo_ _ - ,_ 

2lHvotcrop6re,plus quam parcflet, fiuminibus 
frigidisinnatairem,paialyl!mlingU2 indecontta. 
xiicujus incommodum permultos annosfenfi. 
Dil^enterigiturfibi caveant omnes, quide 


remiflafunt.Sedqaia caufticumadcoarticulatio- optima valetudineconlervanda Ibliciti funt , 
nemEbakcumtibia,ubivalidilEmum ligamen- 'corpusnimis calidum , necaqua frigida eo 
timexit,appUcuerat,&Iigamentum boc attigerat " ^ergant,!iecaquis innatent,nifiralore 
caulHco,fontaaellam propter continuos, qui inde ' prius temperato. 



CENTURIA V. 
OBSERVATIO XCVI. 

n.uaroffa.ijr.n..fy.fU^.,a. 
fnoifS9.aieBu5 Onicul^us, hoheftusac 


a^6°de"fartorofirum,& fyruporofafofoluti- dupUcato^c imb«opofca,ftadmceffavitdoI^ • 
vo.comjofed tumrhabarbafd&renna, yenagi itautpoftefodiepkniffime Enatus fit digitus. 
brachii&niapertaj&topicisprimoadftringentU ANNOTATIO 

bus,trfrigerantibus , tepercuaeHtibus^; deinde AJNJNUI A 1 lO. > 

iisqukrefolvunt&difcutiant, adhibitisjininte- i ., , . 

grumDeofavehtemanusreftitntafuit.,’. . , Hujik curationis^ftiannoljsij.pnmnm 

Memini quoque, meaudivifleex proprio P^^ummuxoretneafeaflem. &eivotofiic- 
ore plurimnraR.everendiD.Beza:, fecbghoviffe > pofteainrupradiaismatrbriis,acmulds 

hominem magninominisiqUihoc modbexacaro “i^j^eximacum utiliateigrorUm, adminifirat 
interiit.ExquibuspJah.fit,primbfummahomb W.Etfemperadung^m fubcutenOnihUichotii 
hiSmiferiaidiiip< 3 ftlapruft»)infiiUds,hoceA,ulcra Jiiveru.Scdneceire-eft,ftadmutabimtio fiat inci-^ 
trecenta,morborumgeneribus ■, obnoxius fui^ •fiohic-alioquihexdoloris Vehcmeiitiacitocona 
quorum velctianiminiiiius hominem ocadere cuiTunthumorcs,quiinfiammatibnemactumoa 
poffib Deinde quodmbtbiraagni non tantum rem excitantiatduerubjeaam cafricmjmo etiain 
ceniendifunthi , quiprincipes&pr3efl:ahti6res o(raerodunt.Effcnim eutiseainparte admodum 
corporispartes^^iitcerebilimjcorjhepar ) occii^ denfa^taiitmateriaparonychi«f<^Ua 2 per fe mali- 
pant,autquiexieipiis magni fiihtf veliitiangina» ^n^^ft)4^dmnulj<imbdoexhalaripoflit j majo^ 
pleuritis,peripheumOnia &c.^ veruUi etiani qui ex rbm acrimoniam & venenofitateinacquirai: digi- 
■cacochymia&malignitate humorum proveniunt: tus quoqueiimb tota riiaiius, iitopter doloris ve- 
teGaIeausiib4.&7. Method: medendiadmo- *’tmenriam inflatur , parumque prddeft incifiq ' 
nuit. hzcjnifiprius materia cofiai &inpusconverla 

- . .. Vacatautettiebniodbfaaaincifib omniperia. 

' OBSERVaTIO XGVII: culojricc eftdbldrifica,rieque nervos aut tendo- 

neso£fehdit,quumfit fiiperlicialisi Alius vero 
tMariai five furonychik inciiendx rnudui mmJusapudpiaaicospaffimuliupatusdncifionia 
mmrnta, & tompettdufi ' ni>rumquafiafiipetficieadcentfHm,&yerfi,sos 
caratio vaidepencuioraeft.liasditenimriervOs&tendones: 

Q llauidoldri{ica,&long*d.fationisfitparoa' unde dote ac«biffimus;inflammado,fdiris,d^^ 
nychia^neuiinem pralicbruhilatetiSitLca “1“ Symptomata oboriuntur. 

: otsakvATioxGVm.— 

asgriiprouthaaenusin-picrisque expertus fum. EmfUltramftypticumPardcelfi , fivefodtu^ . 
C^od fequentibui exemplis iUuftrarc vifutri eft; iiQnitmi indole dfplkaium pericu- 

Ante annos aliquot toldnia: Agrippina U/um 

adpiam & honeftani matrdnamiUxorenlD.D Jo^ 

aa.Burgois.diviniverbi miniftri fideiili. & amici 1 A MpiaftrumStipricUmfivefddicaabnum,quda 
rahimuItqmobfervMi,lafaorantemdolOreat I^ParacelfusvernaculafiiaLrigUa ©tic6ppa({«f 
cerbuTimom extremtatcdigip,eumfebre, hpo- appcUaf, fi aChirurgo rationSi i &iis mntum ^ 
tfaymia,aau^ aliisque^ifioribus iymptoma- vulneribus quibus cdnvenit aoDliccturDrsftan- 
t!s,vbcatus fui; Digitiista*enridndum inflam- tiirimumeflemedicamentura,experieii*Etbfu- ' 
matus auttHmefaaaseratifiquidemmbrbns.tan- perqiieddcuit. Contra vero peficulbfiimeft 
^inapicbat. IdcoquecUraaonemficinlUtui. fiabempirieoeiripirice,hoceft, HuUababitara- 
PnmoqmdemdigitumEaevacaiJoiinquofld- ridnevulneriiautpartiskfieapplicetur. Quod 
r«ch3momeli;mcbloB,lOTcnfenlgra:ei&cydO- multisefempfismonftrarepoffim: fedhocuni- 
mommincoaieranf j allquaUtuIum foraentavi. Cum fufficiet. ^ 

Dcindefuperfciemcutispaulatimdi&cui.Abm- AuHcusquidam IliuftriTufiiCliviae.Tuliat 
la cute macula: qiwdarambiculids apparebanu cenfiumi.\lontenfium &c. Principisj yuliinscif- 







nulli ablciiSfiiCTnnt. InddirihmanusEmpirid, 
qui hoc folo emplaibolcpolTeiprura curare,glo-i 
nab3tur.Bre7i quidem cicatrix obduda cft vulnci: 
rijfed brachium moxintumuit ac doluit, tandem-^ 

nova,&coUcdumfuit pus in imo vulneris. Ex 
ilia demum putrefadione, exef^ &denuo aperta 
vena^tantalcquutaefthieraorrhagia, ut vulnera- 
tusinterierit. 


liquiritis 

tlvaram paularum ana^j. 
FcEuiculiaiiajiJ. 

Fiatdecodioinf.q.aquje purilHinaradcon- 
fumptionem tertisc partis. 

Injfej.f. Colaturajmfuridantur&mace- 

BJi^^ari eledi ..( rentur C zi 

Agaricireccntertrodiiicatana gliii* * 

Foliommfennie|ij. . 

Fiat Ca. Apozema pro 4. matutinishoris. 
Hisebrpore purga^Oj& regimine ipfiprse- 
. , _ . j[aipto,adtopicapervenimus. Itaque quia cutis 

Comhu(liok^is,€Xufu medjcamentorumfn- ufufrigidorum medicamentorum indurata fu- 
gidoruminhirpetemexedentem de^J^e- efatjftatimabinitiohacfomenurioneemollientes 

rtiffSy€jue^herpetis curatio. totam tibiamiiDgulisdicbus bis tervefomeptah- 

damcuravi. 


OBSERVATIO CXIX. 


I UvenicuidamGaHojCuipuIvistormentariusa 
pedes incenius fuit,tibia a pede usque ad genu 
comburitur^evitertamen, quandoquidem cutis 
vixlatlafuit. Accedkisad Empiricum, qui fta- 
timab initio &perdiesaIiquotempIaftrumexar- 
gUlaforhacum & bolo armrao,.cum albuminibus 
ovorumj&fuccis ianpervivr& iolatri applicuit. 
Poftealinteis,inhujusmodi^ccis & eorumaquis 


R. Radicum bilhialvse cum tQto^patacuti, 

ScrophularisB ana ?ij, 

^ ^ho^ Malvar. 

Florum meliloti 
SambucianaM.j. 
min.Fcenigraeci | £ 


Coquam 


inagiiaad confumptlonemter- 


dUHIiatisinrinais,cibjaminvolvit. Dolor quiab tix:partis.LintearedupIicata,autlponghEmagn£e 
5n.i-fogravisfue:C^t,exum horum mcdicanMntOr- intinaaeinhacdecoaionejapplicenturtoatibia?; 
audas eft;mdcfebris,inquietudmes, affla- fomencataeper horam Icquens empla- 


Xupinprumanafef. 

Fcfinigra?ci delini ana |ij. 

Radicum aIthea?recent.cod2 & cribra- 
tsfiiij. ^ 

Pulver. Florum ChamomiL 
Memiloti, 

V Rolarum rubearum 

Etabfinth4^ulgar.an2f b- 

Fiatha-CataplaCna. 

Hac methodo procefflper di( 


totius cruris ufque ad 
jymptomatalequutalunt: tandem vero herpes 
exedens totum crus invafit,idque adeo vehemen¬ 
ter,ut Chirurgi de ablcifflone tibis cogitarent, fi- 
qmdem eain genu fieripotiiilTet. Poftmenfesfex 

methodoj&remediisinfra fcriptiscuratusfuit..' 
Primo hac potionecorpusleviter purgavL 
R. RadicumScrophuIaris majoris. 
Corticum interior.rad.frangul3t. 
Radicum poI)podiiana|£ 
Herbanfumari^, 

Cufcut«&Icabiolk anaMX 
Foliorum fens mundats Jiij. 

'Fiat decodio in aqua ad^iiij. 

Ih colatura dilToIve confliamech.5ij. 
SyrupiRoEti Iblutii' 

' MifcejBatpotio. . 

Sequemidie badlicam ejusdem lateris, ubi 
tibia labor^at,incidi,& ad uncias (^tem {angui¬ 
nis extraxi. Poftea ad majorem humonunprjc- 


^Pbfteaulceribuspulvei.-ijij^iiti,jpiui.uuiu,a- 
multis infufio- quaplantaginis&rofacealomminfperfii & fe- 
qucnscmplaftrum applicui. r - 

R.Emplaftridcmuciiaginibus' • 

Empiaftripalmei anafef 
^pl^ d^ranis cum Mercurio |ij. 

ChalcanthianaJ 3. 

Oleirofaceiqu^tum opuseft. Terantur 


Corticum interiorum rad-frangube, 
PpIypodiijPetrolHinijConacum Tam: 

rifdanafj. _ _ 

Herbarmn agrimohue 


Sequenti quaque 
R-R-adicumScrophnliriat majoris. 


gP^gulat^alm, 






i#ii 


CENTURIA l .7f 

- C&nqnaffentfirraiices i deinde in lefaete nimeranuneftiqaodeqtudeinaE^ioaesobier- 
enmpingnedine&fiicciscoqnannir^fdccorum vavi. Unicum tamenhujus mali exemfIdmiiiaii 
confiiinptionem,colenmr, Screfecremr^gue- yulgarecScfubjiceceruffiit. 
do.HujnspinguedinisR.ig'}. PueUaquedamif.annosnata; erhbbpifc 

Mreris Alnmirfis& iniliaorta , quumDuHeldbrpiiiiicaterraacqije 

Vitrioliufli cbpvennindbilinm Bacchatialiacelebraret,-fai^ 

Farina: lupinomra eft ntadoletehtes yirginnniveftes i & vidffiiri 

Baccarumlauri yirginesadbl^entumcalligas&Veftesinduerenti 

Cincruminliginisana|.£ ' nndendnmuit6poftpueiIa,ejasmodiveftimen- 

ArgenavivieninSi|ij. risiifijcircafudta^dQidremcdntraiit, & prii- 

TheriacE|j. FiatC a. on^enbmiri ritum perSepit, nbxque exortzfflntpuftnfie & 
fflonariojqmsinul^ur tota tibia hora tilcefamahgna, ^uitamenmAiobverecundiam 
matutina. indicareaularibnfuit,iiiquedumpr6pteringra- 

Sngnlisfeprinianis&mel ad minimuni Je- vefcentia.ulcera&dblbria vehementiam incede^ 
viterpitrgavieumiidquefupta fcripQ^ribne j revixpoiTctampUusTaridemautemaccerfitns ; 
autahquoaliophamJacctcoavenicnri: velati pi- inVenipudendajpartemcblJiuteriSc veikxadin- 
idisdrfumbterraii.eoiifeaidnehamecHielea^ teftinuifireiftumiBque/oendiffimouicefeexcia: 
rioIndbmajbrii& iimilibusj cum decb&o fuma- ^hin&erei qlibque nim vciiciE tum ihteftiiaire^ 
riatifcabidfecufcutei&eaificarH lapat acurieihi- erofi erant: quapropter urina inhul&excremenu 
birisiHisfemetliisdiviiofavorednbrnm nienfiu nlviinyoIuntarieeiflueBant. R.eserathbrrenda : 
^ariocnratusfuit. , ^ prarierulcusenimdobresacntiffimi,febriscbnti- 

i^NNOTi^JO. , 'nua&ardena,vi^£jnai^,&cibifaiiidiuinade- 

fcau&rahujusher^etis fuifle uiiim medica- fdit.AtqueineamUTeriaintrapaucos diespiiella 
>• mentorum frigidorttni & emplattrorumnullum deceffiu ,, . ' 

eitdiibium jrigidumenimfiitHippbcratesreSe , Quuiii autem ante obitdmj de hujusihorbi 
docuit)ulceribus rnordaxicuterii bbdiitat,- doloc taulainveftiganda mecumiblicitieflentjwentesi 
rem infiippUfabilem facitjdenigrat.- rigores febric atqueex i^fa piicUa blfatere vellehtinum ex ibpuc 
iesjcdnviilfibries&dlffierifibriesfcreati HinchuC lationecujusquammorbupiContrariflet : iUafc 
mores ratibnefblutionis continui i jH dbibris ve- ntinquam virum cd^bviflensultisjuraniehtis afr 
hementiaconfluxi.abufU medicamentorumfric fimiabatlnquifitiboeitaq; fidtaiadolefcms (cu¬ 
borum fub.cute retenti feruni^ique juscalligas pucllainfuamp^kiem,t»itttfas8i 
putre&Si j & acres redditi cutem erOfenint i decbrUm induerat) lueveherea^viflhUeinfea 
quemadmodumintrafiatnnbftrddecpn4uftiba aUsinVentuaeft; r-, . . , 

i^us,faventeDed,fufius declarabimus; ^ »«#.«,? 

“ . % LECTQRL 

riveJii/ei vive Deo,ham vivere Muhdoi 
Mdftiis opu4 ; ^ivd efi vicere viU ptf#, 

fcENTURiE .PEJMaE ' ^ 

FlNlS. 


o#/:s6. 


Luesvetieret,ex vefieioMrn morbe itife^i 
, cemraSitt 

T Uemvenereani ex veftihientis.fudorej i 
"iehore ulcerum infeaSsjpbfle conttahi, t 


GVIL. 





GUILHELMI FABRICII 
HILDANL 

liluflriirMarchionisBadenfis&HaGhbergen^ 

fis&c. IndytsitemRcipublicsBernenfisMcdico-Cki- i., 
rurgi ordinarii, ' " 

0 'IB S E R V A T 1 0 N U M 
ET 

C y RAT 1 0 N F M CHlRVRGJCARyM 


Magnifici, ftrenui, antiquifs. Equeft. profapisB Herois Dotnini 

HENE-ICI A LYCKE , Xoparphafin Ovcrgaardt.SeroiUs, 

Regi Dani® a ConliL Cailri Ornrisurgid && Pnefidis . 


T)n.Dn. GEORG/O, tj- FRA^aSCO a LTCXE, 


efiatione 






olfp 


c EN T:ti jii.A.-ir.' 


.77 


eaamntnieritoV.G. InftininoBes fa 

jnica%noaiizprideHieditas,infcripfe!t. , 

CsOTum indiifcffioni&os Anatomicis vii. g^urri perducere poflu^omnesinteridit iiervos. 
aiidmdad!!iirabiiiuskutartificioCas,ffimaurao-. Ego DeumterOpt.Vfe.fuppliciicrofOiUtV.G. 
cu2faamani,mco(jaidemjudicio,0ccurrituitmer SpiritufuoSaiiao magisniagisqHeilluftrarejftd- 
iitopercicellentiam, creatoris appeilecur mira- dikreftrisbenedicerei corpdreipiihetiam incoi 
rmlumi HjncfeauimeftjUtahaKinacfperOmne JuniescoiifeuKarfeveiic i qupincceptam veftrani 
zTum^denionftrandiad oculumi. ocuii anatr^ peregrinationem per Galliamj Angliaiii i aliasque 


..j_j ■ parentibus Tei ---r r-— 

te&feduio perfequunttir, difficile Sflequantur; MufeOlo meo Machaonico api .Anguft; Aimd 

MembranzenimtrespofteriOfes vixeernuntuf: .Chrifti idop; ; , 

addeqiiodiiidifleaionibiis pSifcis fpeaatOribus : 

ealraci Opportunitas'prOpecadarer Sontingtt j -'.-. 

£itracadaycrisafuriiiaonfttatipoffit.Ecquiapfi- no Medice Chirurgo cetebemmo i 
dido ftudionbn mediocriter obiddor i meo e- Amico cokttdo^ 

«juidemMartetaiemaggreffiisTumcOncinnareei- 

figiemmuipridemClariffimOiSclofigeexcelleri- .. Si A Dj. 

nffimoviroOri.D.CarpardSkuhinO.AhatdmicS .. ,. . 

&BotariicoinllgiiyE<omind& amico meditipefa jlhibitdfiisinoks i Fabrici cLzriJ/imr , amici 

petuumebiervando,aliisque viris iddis perplaa :^m«lixtncolendi,Uierama,ctm oculifiroBurd, 
buiti Et qdiaGiV. huic ftudidautanteadlxijob- dfabreddmadiimejiuclcniorgdhaex^imeate.Grata 
iedari iciam, nec fabricanihahe ingratam fibifd- equidem iU^^aiiorhaedum 'odiantlic 'mimijmmis 
~ ■kra,jurearnicitii,ijdaia'durriraeciimvi- dmiijuii,ammiiideniij^inmsfre!pjsnftii^aiiff!musi 
cprsientiaveftra-gederbiitatisamiliaiii quemfanumie&umergaiiiis mfoferum uCfoveai, 
iftraviftisiampliffimisquehoriOribnsdea rbgamusfiduldmdaiitrioferdmiuiemdemvernoit 
-"-lidcceiiiuriurcur imefrufta.temgoriCniiniervaia'i 


fortriamacmagnimdinem.Primiimqudd Orcur^ efi.T. Hum.tum ColmdLiuafidShme^jJlma, 
riiobfegumencunicralTutn,albumqne,pinguedi- ioid^fdmilid,pripiieaiisDeiiuield committimus. 
ilem,quac mufcuIdsObtegit,reprzfenrac. Deinde rak^isjlrae Fabrici, Chifuriicidifcipimecolsc 
niufcmos iex expreffiie&sque iit ad natiiraleth for- meri,ri'6flrum^ decui hdtidpbfreraum. Dabamur 
inam tflagisaccederentiex cdriOfiibrofabricavi: GerieviifjiiCakndiSepiemb.Jimbi6o% ' 
exquibusqiiatuorreaijduo obliquij- Nervilni . ' 

^—r—tnufculds difper- 


prztereamotoriumper onineS mufculds difper- QBSERi 

fiim « eumqucuriaaimcxtrerriitatibusriiuicuicK «a- r / > / / 

nimantriembrartaiftrcolumboinnomiriatamdi- Fieglobttlofkmheo; 


CllBSERVAtlO Ii. 

Sm^membrartaiftrcolumboinnotniriatamdi- Vtglomloplumbeo; menfesfexnuOo lymfto^ 
&m)defineniemvidebitis. Humofemaqiicuni . maiefugervementeimcerebrocontento. 

6mifi;illcenim qudraodd vere e^ngi pdffic j ^AA 

ndridiiiriTfideci; Membranas onines inter fe ita Reverihdum ac cUriJpmum hlrum , I?, 

cdmplicd,utrotudumc6rpusdcuUicamfuohet^^ ANTONIUM FAYUMj S'Si TneoloHa apud 
vddpacdjexhibeantj&quid^utfihgulsB divellij L. 

divulfe nidnftrarijEutri denud cdrhplicaripofiirit. lofiphicdrkm Ac Al 
CryfhlUriusaUtenihumorrelidetincr^aillappl^- ■ ^ rem£i 


G, Fah-iciiisHildanttSu 


_& cdrpcs videre potue- 

intaftudui verum efegere ac fabricariociilumi 
iltme Siamicdsali^uarJdd fccr^emjcreatorisq; 
nieiiafiientiamj apud huj iis artis ignaros illuftm- 
reni.atqueiilirabilein feddereiiuVobis vero V.G; ^ Lobulum plumbeum. Vir ReVefeiidiffime , 
firuSurahicnonfolumjucundi j Verunietiinl VjatqueEternummihiobfervandiffimednva- 
utilis.&ad ftudiumveftrnmAnatOrnicum&Chi- ciiovenfris,aufintetmuiculds, admultds annos 
rHrgicum,vcramqneaffeauum ooilornm cognia interdum delitefcere poffe, experientia ipfatefta- 
tioneniinon parum fidet Mafie itaque V.G. m~ ttir. In Cerebro Vero id fieri, nusquam vifum eC 
genio & in ftudiis pergitote. Hibetis Mularum fearbitrOr. Attamen retulit miHJohanaesGriffo- 
veftrirnmaufpicemprOvidnmDrt.D.ToXotium, niuS,apudVosolim Chirurgus celeberrimus, ca- 
virum pietate & doariria ornaciffimutnjinptimis fum tam' adinifationc,quam annotatione digniffi. 
Philofophi®,Medicinz, variarumque rerum fd- mpm. Nimirumtempore belliinterDucOT Sa- 



7S. O B S E R V :A T. -C H I R H R G 1 C. 

ObC^ banJiz&Gencvciifejnspu^iaconecaftri, U 

Clnledifli, qaendamexGenCTenfibnsClergec amarcfergeVMs} ^ ^ 
nominciifiuinftbpctiin&Dntecaminfignifea- mhtmmihifalgta.Genevt. fofiridieNon.Mart. 
etuTiai--' -="■- ■ -^,/r~. 


craniiaaepifle. ^poiemunormoGcne- j 
iiu&o, fe mcthodicamioftimiflecBrainK - 


ladoncni^ {jrmptomatisgraviffiims, quantam OBSERVATIO UL 

quUemfieripptuitjprolpeaiflir: oflaquinetiam - ' 

noapauaextraxiCTe, globolumtamennullumle Otaraniiintriiteffuneautdeprejjiom- qum 
o£Fendi{re,a&mavit.NihiIbminas vero mifcum' grivijftmtjymtfmatafiquiiU,Ex- 

mpUaUquo,. 


ejus-apeqait,&globulum eregioneveroos^nter . KnoI{77. QuaJragenarlasquidam Novifiit 
cranium&durammatrem, adlatusfutnrzreas /\inEpifcopatuColomenli.globoferreo, qrn 
invenit, mcmbranatamenplaneaglobuloiUsfa. nltrajibraanamcumfemiffependebat,infiniftru 
Naturaenim,atiilediligenterannotavit,eaiapar- bregmapercaffus,cum infignicraniidepreinone , 
temateriamquandaracallofamprocreaverat,qn2 gjfraaara,interramqaafimortausprocidit , & 
dupz matri ad inftar culcitra lubjacebat. Hujus loqmlani,vilum,auditumque planeamifit, quin 
admirandscu^onis, quumtuamB-evercntiam. etianiexoppofita parte paralyft correptas fuit, 
ocularem teft*e£fefciam,obmxe rogatam ve- poft dies aliquot cranio elevato , Stinnaturalem 
lim.ut fi quidomiferim,illud adjicere non grave- gtamreduao,loqaelamrecuperavit, lymptoma- 
tur.Sicenimme , &artishujusftadiofosfibiob- taquoquereUquapaulafimremirenmt,tandemqi 
ftringet.ValevirReverende,&memeosquepro pHftmzfanitatirelHtutusfmt. 
innatatuahumanitate^amareperge.aq. Februarii 

annoidod.. . ; ExEMttuiill. ' 

“ ANTONIUS FAYUS ' -p Odemfere«fcm^reinagroNovifieni;,inat^ 

Gullelmo Pabricio Hiidano, Chi. t^^rc^m 

rurgo Prseftantiflimq. exigua craniiimpreflionepercuffasfuit: fedcum 

S.T-D. ' - . ab initio vix ullum fymptpma apparuerit , vul¬ 

va, qmiacituiUnmre- nusque exiguum fuerit , morbum neglexerunt 


£ehxiemmklfecljfe. Pofldieskbquot atgro gravilfimis lymptoi 
SedliintelUxcr^^efcrAeadafKiSferevocama , correpto,MJoan. Dumgens ( apuaquemtum 
'nonoidivionemlfid negotiorum tmba i jikntium temporis Chirurgiam exercebam ) iiiconfilium 
meumin bonamfanemimnfretahere. DeCiergeto vocayerunt.Turoipfiimfebricitantemdeprchen- 
ijuoifcrifji,fipemecumipfolocutumiiffrmo,exijuo dimus,cumdolorecapitis,vigiliis&inquietudini- 
fanatusefiexvahereidi>qii 3 oincapite , glunde bus,vulnereinflammato,finuofo,&puris pleno , 
plumbeuinipfi cerebro ad multos menfis retenta. cranioverodepreflb.Audtapaulatimfebrijdeli- 
Pofitjuemaufeminexcurjionealia fauciatus.vitam rio.&paralyfi unius kteris oborta , tandemex- 

riicafusilliusintiepgaresur cauja,audpviglandem fixEilPtUM iH. 

iSam in ipfi cerebro repertamfuijfe ,fed hoc ego non A Nno i doi Xufbiaci ia agroLaufiumcnfi, put 
■vidi.OuodautemalterimiUticomigit.-juod^ue ego aierumcurandumhabubcuiexdepreflbcfanio 
nono^stantum,fedmanuaj>prohatum,nondubito graviffimafymptomata fiqjervenerant. Elevato 

^ ’ ’ ■ " " cranioaautporius exemptis fragmentis cranii fra- ’ 


icraniumsfedutra^ aijljunptomatarem 
'acerebrifubflantia. fufiusdeclaravimust 


imipfacerebri fubflantia. 
iConflantinusnofler. Tum 
nniilamfgnarelibuit^uodhicap- 


sObferva 


ueconvaluit,ut 


tAcereratJuveniscmedio cui vulnus adaUo 
Eficapitixerebripars quo^cxftfuit. 

Me tamen mvit-Si credas-ane CMelampi 


\ 6 oi. MenfeSeptembri,adfexageha* 
iquendamhaud procul Paterniaco,vo- 
£ui, cui os frontis finiftrilaterisin ea partes 
ubi capilli prodireincipiunt, latusfiniftrum ver- 
fuSaexiSu lapidis, profundius impreffum erat 
In ipfo momento iS-us, in terram prociderat, e-' 
vomuerat, fimul & loquelam, intelletSum, vi- 
fum ac auditum amilerat, totoque latere oppofi- 
to paralyfi correptus fuerat. Ego o^duo poft ca- 
fum vocatas, Scvulnere, quod parvumfitiserat, 
inlpefio, adftantesadmonui,operat pretiumefle, 
ut vulnus dilatetur, & cranium eleVetut: Ipera- 


Monflrafidini ^ ^ 

Qmdfieri dixit, r epotet apfe palam. 

Scis nse in alia nunc verfiriPaUpa , yav 

•Eergarnaa. Ita^uenemirere, mehacpaucisadte. bam enim ,agram hoc modo convalcfcere pofle. 
Perfsade tamen, teamnonlev^amars.Idenim Quandoquidem'pro morbi magnitudine robu- 
ptetaesnfignss.exsmsaChtrurgsaTheoretusa&Pra. ftusadhucfatiserat, jafcukit^,& quitcunque 



c E N T Uria ir. 

Qir . 0ferdMntBr,aflamcl>al. Verum cfim p^mtes fcas h^omm &^gui^ ad capiit & 
Scadftantmmturbacc /- -r- i a l i t. 


aareiB,ne£nianom amplius adhibete volui..' Ita bri%& delirium. Nifi cnimprotmusmaloiKrar- 
paucos^ftdiesnaturafatisfecitiquitamendivi- raturi&depreflumcramumreleveturj&inledem 

60 anaiio fervati ^ruerat, dummodo rer-^---'■ .1 *'■™-"-a. -n- 

in form 


eADMX) Tt 6 . 

las haSenus receniiiimnsj hilldnisjla.i 


t bipedis Q 

toutuBtur. Q^qos{ueritinventor,mihinoii 
conftatj Delineationes L^or videte poterit a- - 

—„ . ...„.„„,....ient.inHip. 

„„,i irapteffum in natur^em (itum repon^. poj^ jjeyaiQe^oStjpitis j Ambrolium Paratum 
.^ Secundo,q^peticulo(aCtopimoFeUcisWir- 5jah.And.icrnce,&GualterumReifi.' 

rfhfH ab.qni in%o&oChirurgico>Gemamcoiio- Verimenim vero, quum incommoda 

fal/Mi,fi- matecbnll:ripto,docet,cirmimpreflumctamum Elevatorium hocce Antiquo- . 

Bt#f»»-nonmultum- 1 ./*.-— \ -. 

committenduir 


Uj parumqi 






cujus delineationem ac u(um poftea, id 


-- Idenimfflotmn cerebri propterva- ° aatichirurgorum.adrcribam, dumprins'in- 

cuumacdiftanti^, qi^.eftmtermen.)mgcm & commoda nonnulla Elevatorii Antiquorum 
cr^umjniiilimeimpedirfe.- Sedboniiraniuiccd gojg^-avcrb. * 

Chirm^m,luminhoc, tuminmultis aliis locis » 


tutas, quibus duramcaynxanne£litur, o 
Aliquando quoqUedurammenyngemcramo ur 
diqueadharere vidimus, uti Obrervat-y.Cent. i 
^otaWBus, Hsc’ '• 


OBSER-VATIO IV, ' 
Veiyottiosezranii.friutfueia adMeribui 
auSla & tmindata. 


bipedis fabricata, n't in am- 
tura gicuvulneris&propcipfumcolloccmus, necede 
eft. At ambiliim 8i circumferentiam vulneris 
femperinflammatione, tumore s &doio^^e.( 
fium eiTejOmhibus tam notum,qiiamquddno- 
■J®'' dlTimumelL Haec ciim ita fe habeant, hon vU 
deo, quomodOaliquisEleVatoriocumfruaquti 

poffiti 

Secundo, applicatib Elevatorii valdeeft difB- 
cilis.-Triaenimfuffulctailla, in formam pofitaj 
quo torcular in 


, - , -iedio haud c'q.„- 

mode infigi podio 

Demum fricatio atquefiruSufa Eievatorii 
^ ■ -i,,i I . .. ... gc(ii£f;ciliseft,e: 


- I^&leodmhvehementerdoleo, candideLe- ce!lentemi|;&eapertumartificemrequint: Sed 

L^aoriquodinftrurnerim hujus obferVationisi & «aartifia ahqms , nifi inftrnmentum ipfuni 
am». <5. prifetom Elevatorium, in pnma editione tam mjteoculosbabuent.dludeidelineationefabri^ 
rn>pm. rude atq; nC^igenter depidaSc fculpta fherint. «fhit: noftru^mvero Elevatorium quisque ferta- 
iaprjmiseambbcaufam j quod Clariffitnus ac riusjcoamumeritrudisinarteiua exdeiirieatibi 
longe ceIeberrimusyir,Dn.PETR.USPAViUS «e, quam pOfteaaddarii j facile fabricabit ada:, 
p.m. AnatOmicus&Medicusinfignisi amicus P^hitq;, Appbcafao priterea noftri inllrumeha 
meusfingularis,easdemdeUneatioLsimpolitas, miniroeeft laboribfi. Elevatorium eiiim A-.no^ 
necfoisdiligenterpiaaSj&fculptaSidoaiifimis tatumi areliquisomnibusp^ttibus, adEievatO- 
fuiscommentariis inlibrum Hippocratis de Vul- fiumpertmentibus,tamdiU,urquedumcianiorai 
neribuSeapitis,quoq;m(eruit. Adhortor itaque tisfinhiterfitinfixiim. liberum ede convenit. 0^ 
leaoremfimul&Typographum , quifortadis mnibuspratetea inlroceffiOnibus cranii in qua- 
prKdiauraCommentarium fecundo ptalo fub- cunq;partecapius fuennc,facile adaptaHpOtefti 
jicietj ut delineationem Elevatorii ea fecunda Stquifiein fine dolore. Quandoquidem pars illa 
, hacceeditionemeacorrigere velit. Nuncadiii- ElevatohijquOd fuSUlcrum appcllMiis, &l>. 
liitutum : Cum itaquedccefiib fiveintrOcedio dotavimus, oeneficibHcxurs G. ihfignitie lotigd 
cranii, quse Hippocrati fib. de vulneribus capitis, avuinereeaUocariimppnivepoteft. DeinCdo- 
tcrriaeftfpeCiesfraaurarumcalvariati adeogra- lorValnusekunaparteinfettaverit,fiiffidcrumm 
^&periculofusfitaffcau$ , tftiexprmteden- ppppfitampattemapponereConvehit. ExenipE 
ii obfctYadone videre licet i ndriimiiiefito dili- 

gensae fidelis Chirurgus, pemiciofimiiiam do- ^P^^^^oncextumOrefafegtnatisdextriihecnon 
FelicisWirzii ( cujiisiaprzcedehtiob- ^^idreidcbintenTb i utelcvatbnum tripes hod 
fervationememini)floccifecietj omnemq; lapi- ^iraittatj^cfufiUlcrameievatoriihoftriD.nbi 
dem-moveretentabitjutfinemorainlocurafuum ^u^jvelinoppbficum bregma,velfiiturainver- 
VPttisU reponatur cranium. Primo enim cerebrum ab ^slambdbidiamjflveihfronterhjubiciinesde- 
impreflb cranio impeditur, quo minus Ipiritus a^ fibunti autin aliaiiip^eiii cipitis,adoIoreiiB&i 
mmalesreSe eIaborari|j atque diftribui polfinti ranj>cblldcaridumeftjuHpbfteaexdeIinca- 
Deindc pericranio ab imprefia calvaria vellicato tione apparebit; 

graviffimi eitcitaaturdolbres , quosicquitttraf- ^ , 







































vnm iocbbipreffoadmoveatur, quod, 
rifuaparte^oquodamrobnfto ,in 


-ifecprpptereaadfcnb6,i ne.fideiisic diii- 
’ gensQiirurgussgrnm periclitantem,propter pe- 
jnltriimentorum derelihtjuat, autopera- 
tipnetntiaquc dutn.inftrumenta fabricata fuerint, 
maximo ini ni damno legri pfotirahat, quin potius, 
quodcommodefubilitui goflit, id minime hegU- 

^ Csetenim monitosvelim effe Chirurgos, ut 

profpiciant,nepperatipnes&curationes, quaiii 
” capite occurfunynprimis ubimenihges, & cere- 
btuindetedlumeft, 'in loco frigido fiant :Kgi- 
dum enimcuntfitinimicum cerebro, nervis&c, 
utHippoctatesUb.5.i^h.i8. atque experientiai- 
pladocet .,,ponpoteftnOrigraviflima& perfepe 

mortalia Ijrmptomataexdtare.Qqapropfer in vul¬ 
neribus capitis prsfertim magnis & periculolis, 
^rtaginem prunis impletam vulneri,interim dum 

admovere jubeo. 


AutEmplaflfrim aliquod tenaciter adhsre- 
fcehsivelutiexpice,refina,colophQniai&gummi<”'’‘'*'' . 
Elemi,ih medio olfisdeprefli applicetur,Vel quod 
tenacius adhtiret. ' 

R..Farins tritici |j.„ 

IchthyocOUasdiffoluttiinaqua 
SetonicasSc lalvia: g.f. 

Puiv.mafticis, ^ 

Farina voIatUis 
Sanguinis dracigypfi an. jX , 
idiree,cOquanturin aqua betonici & falvls ad Btnfhfiri 
jtiftam confiftentiam,applicet4tc^de. 

Q uamprimum lindiq; aggluunatum & exfic- 
catumfueritemplaffiumhocivi aufferatur , 
fic cnimatjyafiracutc&pericranioacr^iudeprcf- 
fumfirau!elevabitur. Idliprimaviceminusfuc-. 
cefieritjab opere tamen minime, deliftendum , 

’ fed dMuo novum empiaftrum applicanduma&uc 

■ dt Hinc fi doloFidiquis oritur, locus inungen¬ 
dus eft oleo rofaceo,antmyrthino,& de vitellis o- 
■ vorum Emplaftnim autem hoc rotudum,autejus 
• figura,cujusefl:deprdnocranii,eireconvenit : 

• Neque ejusfitmagm6udinis,uttotam imprellio- 
■ nem cranii, fed tantummodo tertiam circiter par- 
“ tem,cooperiat. Sic enim in ablatione minor erit 
; dolor, &facllius imprclTum cranium elevabitur. 

‘ Habeat praterea Emplaftrumhocin mediofu- 
niculum, quo aCmrurgo apprehendi pos- 
> fit, utfequens denotat figu- 


OBSER.VATIO V. 


Puereramdeprejfm 


omnes in arte verlatiintelligunt: Hujusmodi e- 
nimimpreffionescerebri motum impediunt, & 
quo minusipiritusiucerebro elaborari poflinc , 


A,A.A.Cir- 





OBSERVAT. CHI^lIRGIC. 

dB SERVATIO Vi. ojj 

ExftrfordtoneCrmnntgUcii,nmt ^ 

I^Obilis qnidam ei famiIkEWIGIOE.UM 
i^WaldenzpropeHildenam.inconfli^qno- 
dam in bregma percufius, in terram proftratus 
fuit^&cibumindigeftumevomuit Curatio fta- 
tim duobus Barbitonfoiibus commifla. ^o 
quartadiepoft , unacumc!arifi.TirOD.JoAM(i. 
Slotano, apud ColohienfesDofiore Medico ^ 
celcl^rrimo vocatus, sgrumfcbricitaniemcuin 
cranii frafiuraj offendimus. Vulnus vero contu- 
fum & parvum 6rat aderant quoqiie vigiiisj 
inquietudines j dolores, & capids gravitas. 

“ibus nobisfacile colligefe licuit, —' 


quibus nobis racile colligere licuit, pus cranio 
lubeffe. Quapropter lualilnus , ut dilatato vul- 
nere,terebello, fiveutvbcantttepano, craniunt 
perforetur , idq;niffniaturd fieret, agrum in 
maximo vita difcrimineyerlari , przdiximus. 
Barbitonforescontril mira fe pralKturossgloria- 
bantur,&perforationemcranii, tanquamreme- 
' I dium eis incognitum & crudele , arroganter re^ 

I Ipuerunt, &apudadllanceintutbamfulpedhun 
^ . & odiolum reddiderunt. Nos itaque cuincjuf- ■ 

AA.A.Circiimferentiam depreflionis fivein- „oij;£oiieg 3 snobisadiun&osbabere,neclione'‘- 

troceffioniscraniexhibet._ . ftum,necagroutileeffeviderimus,febrimiteiri _ 

B. Emplaftrum in medio hujus depreflionis 4 jl,orainhoramingravelcereiCumq;barbitori- • 

appolitum,demonftrat. fores,univerfilia ut adhiberenair,eoncideren 61 i 

C. Funiculus cft. Ient,alteradiedilceflirans , & manum deinceps 

Interimautem , dum ChirurgusEmpla- aajnoverereculivimus,nepropter ignorantiam 

ftrum aufert,os&naresinfantis, utanteaquoq; gji-ytQQfonjmnoftra fimul faraaatque aftima- 
iftonuimus,claudendafunt. Sic inflato cerebro tjopericlitaretur. Pofl:noftriabifum,&quidem 
propter retentionem in iplo fpintuum , cra- -mteundecimumdiemmorbi, auSafebriStde- 
nimn impreffum facibus in fitum naturalem re- ^ tandem loquelam quoque ager amifit, & 
levabitur. ‘ exoppofitavulnerispartepai^yllcorreptus,ah- 

Verum fi his remediis ,& raanuab opera- te decimam qUartam diem ., finem vita fuaimr 

tione cranium non relevetur,decuffatim cutis in- ._of„it^ 

ddenda,& denudato cranio,a pericramo,fcquen-_____ - 

OBSERVATIO Vll, < 

’ ' Sature crimiix'vebimeBtisfime dtUrt 


ifitisdisjunlie.- 
; eti^den houlen Hildena s aii- 
quadragefimum circiter agensj 

iculiresjannoifsa. In principio mor¬ 
bo negledto , lymptomataadedingravelcebantj 
pradpud vero dolor, vigilia & phrenefis, ut a ter- 
tiodie, adodtavum&nonumulque,nullum 1^ 
mnumcapeffere potuerit. Id autem nobis hotatit 
dignuminipfo obfervarelicuit, nimirum quod 
circa lexmm & feptimum diem futura fagittalis 
Sccoronalis, adeo ale invicemdisjun&a depre¬ 
hendebatur, ut adilantes rton modo tadtu, veruni 
etiam fyftole & diaftole cerebri , futuris digito 
impofito,eodemprdrfiiStnodo, utiiipueris, an¬ 
tequam eorum cranium penitSsobdurUeric, faa 
HicmonitosVeliffl Chirurgosme in perfo- die perdperepoffenbSeptimO veTa die fuperve- 
rationecranii,diploidemsfi fieripoteft.tranlgre- nitfudorcriticus,adebcopiofus, utconioriafii- 
disntur: lecundi enim tabulati, quodnon^eb buculaaqua,ac'ficrOcotibdafuiffettibertimex- 
craffum',fedvaldefriabile,pcrforatioi afperita- fldllaret. Hujus fudoris beneficio refiitutus & 
tem in cranio relinqnit , qaapoftea cerebrum liberatus fuit, futura quOqiie paulo poftfenfini 
pungendo,dolorem,aliaq;fymptomata,exdtati coalucruntjadebutadiSio.fupervixerit. Ejus- 
















OBSERVAT. CHIRURGI e. 

f . enim«atin&nraned)ulEtionisTdianemia,nt TOH. FRIDERICUS WERDENBER.GIIIS nic . 
terBadiepoftfiaasincifioDo,meabfeDtt,6a- Baaeenfe,Medic.Doaoi 


^uffitiovero fingmnuparuminuninmafiiit.M ^dicotra>. 

qaodcxfebri, ruborcfadd, &mcendio, quod 
asrafeinrapit^&drcavalnusperftntirelffir- 

mab2t, (aris iaperque apparuit. Delibqratumita- <‘J‘^iM»iuLm>lmjtiomhii{,ijiiemexiitiilttislt- 

—Srabuooad alterum vnl- 


tftoditaimmitni- 

tij^^gaxritrc^onde- 


m dexteritate , 

&arteidfeciendum,utmu(buImtemporaIismi- 
nimeisderetur, quodAdllime me prsftiturum 

Iperabariu Antequam tamen extremam hocce ««» frt 


Iperabariu Antequam tamen extremam hocce fn- 

remedium experirer, deriuo levioratentare vo- '»«»•« fxfen-i^w. j»oj»e “». 

lui Turundis itaque albumine ovi imbutis, pol- rmmarhotr terehrtaic mnpt untmdtt, 

jadfanuuinem (iftendnm afnerTn. We-ri»r4!»yri&ef»»«rr«»/e»»r»r»?ew, caw 


„ _^_^ , imfciUcm 

vulneraita obturavi, uMndenihili 

pofe Pulvillosquoque cx ftupis fados, &a!- necelfarto 

bumineovi^cum mucilagine gummi tragacanthi 


e 


Vulneri- t.io.de^imefaculc. nhiJkiamif. ^""1 '•!• 

Omnem fenfum tot' - ' ■ ' ' * “”‘”* 


jusauterafinguKsluum aptavipulvillum,&qtt.- - . , .—y-^-^ 

' 4 em parvum. Ut vulnus tantummodo cooperiret, ^^^^h^t»J»abipjisnerviso Hinc fequittir, illas 
Cic enim multo melius adhxrerepotuerun^quam extjxifititpmcfenfKp^itat ejfe. , Cdnte-tgo um 
litotampartemcooperilTent. Reliqusverbparri ‘^p^tfit^lttao fmjk fndiu fint , jrinci- 
(inus, SccBrcumcirca collum, fequensdefenii- ^‘f-ftfititfenPus , tmcmxltogmviorat^ttehemea- 
vumapplicui P^f-B^ftomataermt , ftUdaumr. Tmmra-Tmittf 

VefenSm. R. Farin® hordei |iiij. t’<it«hifien^rixUta,c^dicitHr^ene)i-arterit,>‘‘- 

Pulver.rofar. ^“ttreflarimtmpnttentxr ,4 ohferforationem 

Myrdllor. ^ *^ehrationsfnirritentxr,&dilacerent^ ,protinl<t 

Ranar.przparat..GaIlarum.an.5f. .xqx^nflammationefiHnt convtdfiones,fi 

Succi prunor. lylveft,in(piflari 5 j. - ^ofir^nisfiententia.ttpafit, ^iiemadmodKmfine^ . 

I Diflblvaturluccilspranor.aceto, deinde reliqua ll^*^-^l^^if} 9 o(on'VfslJiofit Hipp,!,s, 

admifceantur, fiatquc cum albumine ovi, aceto, ‘fi r/pletionetiei injmitione,itti verofingtdmt.. Ex */■(>• 3 f> 
& deco&o betonicssdefenfivum in mortario, ad- , repletis con¬ 

dendo parum olei rolar. Defenlivum hoc lingu- ixsthxntur, cxnrrt 0 ,is fit convttlfio : deinde innume- 
lisdiebusterautquater,neexiccaretur, iteravi fi‘’s&, '' 

Interimoprimaviausrationeurcbatur. Julapia QxattaratioeBipfahanorrhagid, . qiad&“"‘i> 

quoque ex fyrupo de fucco acetofe, citri atque ■«,„.'«». , 

de berberibuscum decofto hordei, pro ebulli- 1 “d fiangnine^travefato U^ntur , cum fitaint 

fiius ligavi, Sccoriscuciirbitulas magnas, cum ^acdirafimptoniatdmxlta.QmntaratKfiimS- 
flammaadhibqi Hinclymptomataindiesim- (‘o‘psodtmlnxsnonfacilecoalefcatjfifietxra S»f”M 

minuta,&virespaularimrefocillacelunt,tanm- P‘’f‘'’'‘“^fi‘)‘^’’’fitparsjpermeaica,pariesaiaem'“"‘ 
das vero 8: parvos pulvillos extrahere & amo- jP‘™’‘“‘“‘”mtpofi'xntconieficerefecundam Hippoc. 
vere,priusaurusnon(ui, quam pus circa vulnus ^P^‘”'-‘'^:^-‘V>>ot-t 9 -Qunmdifiiffumfi!eritos,autBifp<s 4 
' ' ' diem, quo ‘arttlago.velnervus , autgenaportinnculatenuis, 

in pofterum. ‘‘’‘’p''‘p‘‘t‘««tp!eijue augefur.ne^ue coaluit. Hfie 
:mq;(icmo- <^rfi'>a'tlibiesrationibusprohatxrnuntjuamadhihen- 
^ itis,abfolvi. Ad lacera da”>‘]r‘terebratidnemcerehriin futuris, licet ■vk- 
iuiquc,i,uLexfuperioripartemufculifaciendaeft ‘^“^“‘nrxationesadefe ,^uecontrariumfirmant,-g ,■ - 

iuri(!0,nonauteminipfomufculo. Harc proli- Prima eJlipfi 0 maauaoritasffipp. in lihr. devuUinemut- 
xius. Vir ClarilTime, communicare placuit, non aeribus: verhaipfiusfusfonant. Similiter & de ce- rium. 

idebqubd tibi in Chirurgicis jam non mediocri- rebrimemhrandtunicavedicimus,ijuamprimumos^^ 
terverlato,ufuie(repo(recxi(limem,(cd(iforlan ‘frebrato, demito membranam, denudm.puroa-’""' 
fuafu tuo inter obfervariones meas fiofthac , Sc deficcato , «e fi diutius madefiat, moilefiat, 

quidem in gratiam Tyronum , Epillolam hanc “Patur ^ tumefiat,^a fi fiant,periculum eB ne 

reponerevifumfiierit. Vale VirClarilT& me putrefiat. Secundafumitur ab ipfa experi^tia, *""/'* 
l^sqj^amar^erge, f. Maji ido7^ Vivit agta & exemplis -.nam dantur exe^U adhibiti 

lumprofccund 


n 1S30. quo hate ad ptz- brationis in Juturis. Cum en 



C E N T ti R I A ii; 


hthmterehraioneminSeifi rem exacblis 
'"" ' ' ' " yresfeha. 


faffifit,m 


bfpeefie 

^/ecun-. 


efiaiamejfefe- 
,aaLfmem 
effeferferaniiim, i;-iHam 
meimmniiraui^eriaiimdemOliMni nefxtreficat. 
Q^xiexen^U^etlicainmiiuxdurehseofe- 
ratiofoBafiierit ,tmmexmonm Uca coMlxde- 
re^tud hec cferatioferaperfit ximmi^xadamtim 
^fxtrxrafiimMxranfiintxrtis. 

eAi fecmidxm rniht aittm refiionies fiegando, 
mxfcxiis temporales naxiptiait per medtem efiefe- 
candos^opiergxiviJfima^rnptimata,^iiahi«cJe- 
ejtumtm-: tiam ormtes mxjcitlirmehextifiemfkis, 
^leafihriiafiiiemiifmlicheHmi^citlfiieieXnften- 


pisfcripu fuere remedia. Arterias temporales 
eiincidiifetaceomitemadnuchamadhibm,qai- 

cum de ianitate ejus fere nobis nihil amplius f^ 
fuperefret,eccenatura,quseinrurgit, & feiiguinis 
aiiffi i nigri atque coagul^ ingentem copiam 
per feceffum excemh. Vidi namq; ego pratfente 
Medico, una no&e ultra quatuor libras fangui- 
nis per inferioradejici £tquamvis inde vires a- 
liquo modo proftratz fuerint,eatdem tamen fa- 
dlcaqua dnamomijconfeaiooe alkemies ,alic).i 

dolor capitis quoqqe non parum levatus fuit. 
Deinde poft tres hebdomadas denub cirdter li¬ 
bras quinque fcgqinis, itidem nodtis teinpore 
petalvumexcrevit. Demum ppft duos circiter 
dies,iibram uiiam & fcmillem. iiiterim dutante 
in hoc prtccipueincubui- 


' qstie,. .Mifixmergpexamhoksu motKs infirxmett^ 
ttemefUoddamefitcereeportebatsqieddomnistenervo 
^sud^dtsrm) UgarnentoautemrfteUteeeratfxets^ 
ram, PrM>idetafenjxsmintis^ieidtm,qt^m>ier 
vies, ftd tnagisapem Ugansentxmpanaepmtaftta 
txrxm, attpteeetiamrohorisacintbecillitatiSi alio^ 



tis,conlervaremus & inftaurafemus. Tandeni 
dolorcapitisceflivit,&paulatimconvaluit. 

Sanguinem alitem hunece ex Liene promMaC- 
fe exifomabamus,, cum antea permultos annos 
.duritie&fcirrho Lienis,iabofaveriti Idquod&- 
colorquoquefanguinisater j latisfbperq;deno¬ 
tavit. Ex liene autem primum in ventriculum iUc 
fluxifle,inde apparet,qubd femper ante eicretio- 
nem fanguinis hujus adufti & qoagniaci,per diem 

retur, &graVitatis pondus in fu--'-“ 

hon line moleftia perfcntiret.- 

Observatio x. 

tiemicYmUmvtterUit^extriaimden- 


^de^efi!aaiios.Rmo:'tjiiiafifeceiretaiinfkrecjUif- te capitis,ccelo pfademm fri^dp&humidoexi- 
^ediffecarraiser, ijxitmifeais excfiaremrmgenS ftente,vcxabatur. Multa variaque medicamenti 
-v.-exMedicOtUm prd- 


miejcieustn genere , sua maxtnre appixartpojlxnt 
miefmldtemB<irali,namillel;onfiatpltcrmisj^is,et 

ifiijudejjviudememhranofHS.Hisanexejfariimi^a 
^mpiiiraata fieijuentitr,fiper niediumfecetXr. 

Jjlafient pirClarisfissteat^xe doBisfitssei fiea dd 
iteasrefiiondere volebam ; fimitiaseleganteraxido- 
& amepri^terafit, ion veliimea nt^emiaadt- 
firibere,fid potitti difficttltati rei. 


observatio K. 

ihvettrtaa Hemuranit,cepicifipmaJkngtiinit 

per dvum prrfxpne ctenaa-. 

A Nno 1599. Goloniz ad Portam Mattis aii- 
fifabrum qiiendani Magiffi. Girarddm no¬ 
mine gfaviflima & inveterata hemicrania labo- 
tantem,unacumclariflima DJOANNE SLO- 
TANO, medico ceiebeffimdjcurandnm habilis 


inquilividem ,. referebat fe ante annos qnatuori 
fe jpadof«menCim,veiieraentiirimodcntiuradod 
ixillz Iabprafle,pofteaVerb fenfim 
— iumceliade •, verum dolorem capic 

tisi& quidem ejusdenilaterisremanlide. Ex his 
tognOvi,hemicfanutm ex corruptorum dentium 
radicibus, ortuni tradHe; InipeSp itaque orej 
quatiiordentes fupefioris tna.xiil$erofos,eorumj 
que radicesprofundiusinhierenteS,iuveni. tinde 
atgri periuafi i ut has dentium radices libi extfa- 
id quod Inbens annuit. lUe 


flitutairaqneoptimaviausratisne j cOrpns'fe= 
quenti pharmaco purgavi; 

R; Radie. Petroleh 
FoeuiculiSc 

PolypOdii quefe. ana 5 C 
Flor.&folionbetoniSt . ■ 

Herbar; agrimohhe 
VeronicE 
' ‘ ana M. C 


H a 


Flor, 



s8 OBSERVAT. 

OiC lo ^ 

' RoCnimi 

Sumniitat,majoran£ ana p.j. 

Sem. anifi 
Fcmicnli ana gij. 

FoL lenae mundator .|£ 

6 z partis.In colaturaegiiij.infimd a n t ur, &fe- - 


Abl^thii aa 
Sem-afflli, & 


Rhabarbari elefii Jij. 

Agarid recent. trochifcati Jj. 

Cinamomi & 

Zinziberisanagj. In colatura cum forti ex- 
prcflione, diflblae benedic» laxat. ^ ij. Fiat 
potio. 

Poftridie cucurbitulas fcapuEs, & nuchae ap¬ 
plicandas curavi. Poihnodumlcfjuens Apozema 
pnelcripfi. 

B-Radic.cichorii 


ligni guajaci ana fj. 
icidantur ac contundantur, indanturq; lac- 


Graminis 

PoIypod.(juerc. ana J j. 
Flor. & folior.betonics 
Herbar. agrimoniae 


iae & thymi ana p. ij. 


Cufcut* 

Scabiofe ana 
• Flor bugloffi. 

Rofinarini 
Summitat. maj( 

Sem.anili,& 

Foeniculiana^^b 

Liquiritiae raiae & ■ 

Uvarum pairular.exaciriatar.anaj;. 
Coquantur in aqua puriflima ad fc.j. CCo- 

Folior. leriz mundator. , Jij. . 

, Rhabar.eleai Jiii;.- 
Agarici recent. tfochifc. 5 ij. 
Cinamomi eledriS: 

Zingiberis ana 5j. 

Maqeantperno<aem in infufione', poftero 
die colentur & fortiter exprimantur. Colaturae 
admiice. ■ ; 

Syr.rolat.folHt. compofiti 
Rhabarbaro,agarico & i 
Syriipi dcbetonica Jij.Mil 
Fiat Apozema pro4..doiibus 

Ibluto Ap62emate,mane jejuno:_ 

tes extraxi. Poftridie vero fequentes exhibi 

R. Maliae pilular. aurear. 

Cochiar. 


na|iii 




aBj. 


Trochilcor. alhandal. ana 
Cumlyrupode bctonica,form£ 
mlpergantur pulvere Cinamomi. 

Tandem diebus aliquot bis in die,iequentem 
adhibui Fotum. 

R. Flor.& folior. betonica 
Florum rolmarini 


_,,,_j, ,ut totam partemdolen- 

tem cooperire poffit. Deinde coquatur vino m- 
bro',caIideq;applicetur. His divino fevoreplenifi 
fime convaluit, 

OBSERVATIO XL 
£* /uppreps. hamorrhoidibta miSiio fingui- 
" - nis, & fardjjis feqHutit,ei«sdm^ fu-' 
rtdyjis curatio. 

N obilis Dominus de GLANE, dominus in 
CUGY, Vir pius &probus,per annos mul¬ 
tos hamorrhoidibus lingulis menfibus ablque 
ullo incommbdodmb' maximo cum ftuftu .pla- 
boraverat. Ineunte vero anno ifio;. dcanaris ■ 
lua feptu^efimo circiter,hamorrhoides fubfti- 
tcrni* Hmc lalfitudo& gravitas totius corporis 
orta 5 & poft menles duos nimirum principio 
menfis Martii, languinem puriflimumper tridu- 
umabfq; dolore eminrit. Corpore leviter purga¬ 
to,miftiolanguinislponte cellayit, uti Stlalfitu- 
do corporis, haroorrhoidibus tamen nihilomi¬ 
nus adhuc fupprellis. Sequenti deinde mcnle 
Junio Paterniacum venit, meq; cum in conii, 
liumejus rei gratia adhibuil!<^,lvafi, utfibi ha- 
riiorrhoides aperire curaret. Id tum neglexilTdt, 
denub fe male habere ccepit. Trigefima itaque 
diejuiii,cum aprandio ex feneftracurfumBroix 
fluminis, & circumvolutionem rota molaris in- 
Ipiceret, dolore capitis & vertigine, prius , mox ■ 
in terram procideris, paralyfi finiftri lateris cor¬ 
reptus eft. Ego eadem die fubvefperam una cum 
D. EMANUELE URSTISIO libctal. arti»i 
Magiftro, conviaore meo fvavilTuno accerfitus, 
curationem fic inftitui. 

Iliicb lequentem potiunculam ei exhibui- 

R. Theriaca optima 5 j. 

Aq.cinamo. deftillata fine vinp.J ij. Pm 
Mifce, & fiat potio. . ‘‘‘■ 

. - Deinde totum latus afiea.&Ipinam dorfi 

R.01. chamomeL 
Lumbricor. 

Rofar.anaJj. Mifce. 

Non ccenavit ea velpera : & noge lubfe. 
quenti, qua ei aliquo medo gravis erat, bene lir¬ 
avit. Altetadie, prius exhibito clyftere aliquo 
leniente, languifiigas venis hamorrhoidibus ap¬ 
plicuimus, iMguinisque ad Jvj.vcl vij. extraxi¬ 
mus. PoftridifeprimalcilicetAugufti, lequen¬ 
tem potionem fiimpfit. 

R.Hor.&folior. betonica 
Salvia 

Rolmarini ana M.C 



























OBSERTAT; 

Ohfi6, yjainjioifterSd^iiEniasjhomoad {ex^efinmm 
ztidsannum appropinquans, Taridbas in ctnri- 
bnsiaborabat,quiceitisaoni temporibus iponte 
emmpere, fanguinemqnc profimderefblebant. 
Quum rcroanno i^opdintius iblito rctentifuif- 
imt.-b£morrhagia narium,eaqac pericolof^ cor- 
reptuseft.: viginticiiimquatuorcirciterhora- 
romfpatioj&nguis continuo fere effluebat. Ego 
quarta Aprilisilvpcatusjhominem pene mortu- 
uminreni,ianguispernares&oscopiofeproma- 

nabatjSt (quod mirandum) iachryane finguino- 
lent!e,GmulexftilIabant;pnIfusferenuilus,Scfyn- 
copefrequens.Protinusitaquecrurafubgenn,& 
brachia adcubitumara-cligayi.- naribus turun- 
das,albunTine ovimade^fes , Stpuleerenolbro 
’ adiknguinemfiftendumaiperiaSjimpoiui. Fronti 
vero iequensdefenfivum appUcui, 

R. Farina:hordei|iij. , 

. Sanguinisdraconis 

'Dtftnfnu Boliariiteni 

Terrs figil}ata! ' 

Croci Martis 

Corticum granator-anag j. 

Succiprunor.fyiveftr.inipi&ti& '' 
Aceto diffoluti|f. 

£tcumalbumineovi,aceto,parumq; aqure 
aut omphaciojin mortario fiat derenfivum, quod 
iupralinteumextenfiirajfronti&naibjfirigideap- 
pltcetur,fiepiusque pofia irroretur, neexiccetur, 
&incalefcat.E-enes&hypochondfia, oleo & un¬ 
guento roficeo , parumque aceti roEceifimiil 
' niixtisinHnxi.{capulisque.cucurbitidas ficcas ad¬ 
movi. Sequentem quoque potiunculam exhibui 

R.Aqu:cplantag.& 

Rofar.ana|j.f. 

Terra figillauegj. 

TuitfAtt- Succi gran0r.berber.5ij. 

Sacchariq.Cadlaporisfuavitatem: 
Cpnfea. alkermes ( propterviriumla- 
prum)5j.Milce,fiatpotio,quam per intervalla'i- 

Hlsremediisadhibitis,fluorpaulatim cefla- 
vit,per menfes tamen aliquot valde imbecillis fuit, 
quo tempore eum cibis euchymis , veluti julculis 
carnium recentium,caponum,hordei decortica- 
ti,&fimiiibus i nutririjulfi. VinumdecO&oa- 

bat. Hepar linimentis corroborantibus,obltru- 
ctionesqueimpedientibusinunximus. Perinter- 
yallaquoquecotifeftionealkermesjdifiblutaaqua 

vinofavore,ai?huncusqueaonumi698Jaust)eo 
bona valemdinefruitur, nec abeo tempore un-_ 
quamampliusejusmodifluxum pafiuseft. Tan¬ 
dem 2d.Februar.pradi(SiannipleurefiOTrreptus, 
pie,placideque in Chrifto obdormivit. 


CHIRUGIC. 

febpofteaque Iponlamfuam, quam noviter duxe- ^ 


morrhagianu 


Huica 


ledfinefucce(Iu,adhibitafuereremedia. Ego vo- 
catus,onmia, qua profutura exiffimabamprafi- 
dia,pralcripf2 , & admovi, ledfrufiraquoquci 
Quamobrera, curahominem propter ingentem 
ebuUitionemacfcrvoremlanguinis, inmaximo . 
verfaripericulo,probecognoviffem,extremohu- 
icce affedtui extremum potius remedinm(iii quo 


turam mortem expe&are , ad^ntibus& amicis 
fuafi. Labrumitaquefrigida implerijulB,inquod 
totum corpus immerfi. SicfrigefeSoacinlpifla- 
tofanguine,fluxus paulatim re{tri(aosfuit.Poftea 
perdiesaliquotfequens Julapiubisindicexhibui 
R-Aquar.buglos. - 

Syr- de fiicce limon.| j. 

Mifcc,fiat Julapium. 

Vidlusregimen tenueacrefrigeransobfer- ' 
vavifcEtfic brevi convalui^ adeo ut ad hunc ulq; 
annumioop.bona valetudine fruatur. 


OBSERVATlOXVIll. 

Ex maximi hamarrhagU .cachexU , Undem- 
que morsfeqmta. 


ptusfuit. Quum verodepulveremeoadlangui- 
nemfiftendum aD. deL'olea ( quiillum,ntrem 
pretiolam penes fe femper conferi^at) periiflet, 
& fibi afaarbitonlbre Cum nonnullis aliis medica. 
mentis,vdutidefenfivo.St refrigerantibus , (uti 
pauloantcincUWtione D. dcEOfca amevide- • 

rant)applicandumcuraviiret,hamorrhagiacohi- 
bitaacreftriaafuit. Ego eadem die opportune 
SOloduro,cxaulaIllullrisD.EuftatiiReffugii,Le- 

gatiRegis Gallarum,Muratum veniens, accerfi. 
tusifui, iplumqueprOpterianguinis effluxi copi¬ 
am,pene exanimatum offendii Suafi, ut Julculis 
carniumrecentium,caponum,gallinarum,laaei- 

temamygdalarumdulcium , ovis lorbilibus, & 


OBSERVATIO XVTJ. 

AliaBimorrhigiiferUulofe,euretio. 

A Nno 1 696. Juvenis quidam Laufannenfis 
robufiusacplethdricus, cum fublble tem¬ 
pore dierum canicularium fupramodumincaluit 


corroborantibus , uteretur, ConfilrOraeo ad 
dies aliquot paruerunt,poftca vero cum inviSus 
ratione atger deliquifiet, neque medicamen ta ido¬ 
nea adbibuifiet , paulatunin cacbexiamincidit. 
Tandemafeitecorreptus, fequenti armo rdo8. 
menfcFebruario, aniraamDeopiari- 
de piequqredidit, ■ 

•«f (o) s» 





71^19. 


C EN T U 
OBSERVATIO XIX. 

■DeavuUmfrngam fiirrhofrm degenerati. 

I Uvenicmdam, CnliaciadmarginemkcnsLe- 

manni,diutaniadeftillationeicapiteadgiirga- 

lionemlaboranti,mnltaivariistumMe<femBi 

empirids,adhibtta fiicre medicamem , ied iru- 

ftra.Tandemefflmineammagnit^an ercr^ 

vit,at VK mfpirareautexpirare pofc Ann. i f 9». 

I^u&nnamvenit,'tum una(^<Mmowo 

DoniinoAlbertoR.orao,apadI.aufannerfesDo- 

aoreMedicblonge celeberrimo,mconf^umad- 

que dolorificuspalatoitemadbsrefcens , ve^ 

quin etiam Uvidis& fingume melanchoUco p!e- 
^.undiquaqae cinSus erat, curationem vOTm 
agsredineuaquam aufi fuimus, quin potius Deo 
Surse,totmn negotium relinquendum elTe , 
quamin morbodefpcratOj nobis nomen 
torum Medicorum comparare , arbitrati fumui 

Ut tamen precibus cum ipfius, tum aliorum fuo- 

Sm^ viaus rationem ei praifcripfimus.Deinde 
corpusper dies aliquot apravis &aduftis humo¬ 
ribus evacuavimus.Quo faao,domum eum remi- 
fimus.PaulopoftiCum empirico fele commililiet, 
eviudeceflit. 

AnuoiSoS.menfeFebruar. unacumDo- 
auEmisviris-D.Mich.Doringio Meicin^Dq- 
aore.&D.EmaiiueleUrftifio, Artiumliberal. 
'MaBftro,conviaoribus meis longe fuaviflimis , 
Paterniaci virum pium ac dodum vidimus, cui 
anteaUquotannosuvula a catarrho exunaparte 
exefi exalteraveroiumaximam lonatudmem, 
ficuti’fequeus6guradenotat,relaxatafuerat. 

A. Pars illa eft, qu2 palato ad- 


LiA n. 9} 

OBSERVATIO XX. o. 

T)etumore Scirrho fi airadicem GurgalioaU, 


n.{ >iaMatrona , 

-Lauiannenfi juvenem ex fiibditis 

nomineClaudePlarbe!, litteriscbmmendatitiis 
.inftruaumadmemifit. Laborabatbicaduvuk 
radicem ingenti tumore, foraminanariumepala- 
to innaresdefinenda.adeo opplente,utdifncul- 
terfpirare,& verba diftinae proferre polfet. Ci- 

bum,lcdinprimispoturapdquodmirum)nonni* 

fi cum difiicultatc deglutire potuit. Xumor ovi 
gallinacei magnitudinem adaquans durus erat , 
in2qnalis,Uvidus, ac tenadtercnmuvul2c,tam pa¬ 
lato adhsrens. Quantum ad principium hujus 

maliqretulit/eanteannos tres .cumluprampdura 

incaluilTetjIiacmorrhagianarium correptum fiiif- 
fe,multum.que fanguinis partim per os,partim et¬ 
iam pernares rejdcifle. Dehinc ^nuo per inter¬ 
valla eadem hzmorrhagialaboraife , abahnota- 
men integro nihilamplius inguinis , neque per 
os,ncquenaresexcrevifle. 

Rogavit itaque vehementer , ut manum 
huicaffeauiadhiber^.Sed mente mihi obverla- 
■ batur cafbs iUe,cujus ih procedenti oblervat. me- 
mini.Et qu^mra hic affeSus ad illam malignita- 
temnondum p»yenerat,rrtanum tamen admove- 
re,reculavi, ipfiimquedomumrcmfii.Ab eo tem- 
porefutiNobililfimusD.de Gumains mihi retu- 
lit)vixitadhucadannum usque 1609. quoindie- 
bus canicularibus rurfus maxima homorrhagia 
correptus,obiit. 


B. Ex hac parte finiftrum latus 

verfusacatarrho exefafuit, quota- 
men nunc undique cicatrice obdu- 

I aaeft. 

„' CInferiorparsUvnlz,induplic 
f B cemexmberantiamdefinenslinguo 
incumbit, procipue quando expi- 
rat. Quotiescunque verolpiritum 
violenterattrahit, retro gulam °' 

propter vocem aliquo modoobtu- 
fam,&minusclaramreddit:_ exde- 
glutione item cibi&potus, incom¬ 
modum fere nullum, ipfo referen- 
te,perfentit. 
Virohuic,quoniamamicitiamihi junSus , 
aliquotiesconfului, utquicquidhujusUvulofu- 
perfluum, fibiamputandumpermitteret j idta- 
meB,quodhaiaenusteculavit. Qualis igituttan- 

dem hujus exitus eritjtempus pate&ciet. Vidaur 
Aretouslib.i. de cauf. &fignis acutorum morbor. 
cap. 8. ag«air!d>». Aerius vero tetrab-i. ferm.q. 

«p.40.Lorum,affeaum hunc appellare vo- 

luifie. Eftque rarus, eodem Actio 


ORSERVATIO XXI. 

De uvuUrelaxau curatione. 

Ad 

Clarifiimamatfte VoUifimumiiirum, Dn. 
Doliorem cMlCHAELEM. OORINGIVM, 
in iBuftri hcademiaGiejfenaHajfor. die- 
dicinaProfeJfiremlonge celeberrimum. 
Amicamfmgakrem. 


^ CAlvum&incolumem te Francofurtumperve- , 
'^nifleclarils. atque amanti/fime Dn. D.Dorin- 

1- FaxitDeusOp 

.UK fclicitcrteab- 

..uwi 3 iterum ad Eluftremac Generofiim Domi-c 

D. Lentulo vocatus.curarionem feliciter,& qui- 
demante duosmenfes,abfelvimus. Ante oSidu- 
um ad Acidulas Griesbachenfes profeflus eft t 
Propter urinas enim turbulentas &paralentasfii- 

quasquetuipfeirietfepiflime , dummecumipfi 
adefles. vidiiti fquo procul dubio affeSuali juem 
in renibus fubcfie,fignificant)ipfiufum Addnla- 
rumconfulimus.Proceflus curationis & opera¬ 
tionis ingenio&s fuit,quem libenter tibi commu- 



















C E N t ti 8.1 A I. 

cnaftfaitulasin ^odagAisfmpfobat j ne matem 
aafpinam.maetpeadar&ulostrahatnrw Reae 
qaiden^fetl quia Podagrid &piflime faoc affeau 
corrifaantorpneibnsitemfltgiainlEmus . iuffoi 
catfonisquinetiainpericnlimmdnnnnqaamadCt, 

dendumeR. Imerim etfiaUquid ad ardcolosdc- 
flnxerii!.mmastamenpericulofemeifcquamliad 
galam,&&dk poftea corrigi poterifc ^maxai 
antemimpetafedato,ad ea,qiKciriagis dilciltiilntj 
cranfennduim Unde {equenti garganfaiate ma¬ 
gno eum fucceilii neor, 

R. Folier.&flor.beeonic* • 

Scabio&ana M.ft 
Roiariun M.i. 

Summitat-roimarini 
& Horum chamomeli 
anap.j. 

t)oquanturintb> iij. aqiuead cbnliinjptionriri 
tertia: partis. Colaturae adde mellis rolac. | iiji 
aluminis J ij, Mifcejbat Gargarifma.Nonniiquam 
etiam prasdida fimplicia vino rubro incoquo.Ex- 
teriuscollumoleo chamomilla: autoleorac flori- 
busSloiauiinungOj&lauamikccidamapplico: 

AUquando quoque Columella propter contio 
nuumrinuxummateria^intumeicitadeo > atque 
relaxatur,utnon minimum negotii j tani aegro 
quam Cbirurgo,^el]at,lIcutimihituminmultis 
aliis,tum prxcipuednviro^uodamhoiiefto i ac 
dvePatermacenfividere contigit. 

Huic uvulaadmagnitudinein&reiiucisjuglana 
dis exrfeyetit.Qoafeinipetoa(fluxus fedato,cor- 
‘ ^requefemel atque iterum purgato j appUeatis 
item cucuf bitulisdiquentcm pulvetemibisaut ter 
in die inflavi. 

' ' R.Pnlvef fofir.rubr. 

baiauftiorrinij 
cortic.graMtor. aiia 5,C 
fol.& flcir.icabiofe & 
iiguflriana.^ij: 
aluminis ulii 5 j.G 
Milcej&fiatpulvlsi 


iit.^dicumbiftorta; 

IridisFlorent! 
tormeiitillz 

. gallar, inunatur.aria jiji 
rolaf.rubr.& 

dor.lcabi9fsanajij, . - - 
lapidis caiam.prKparatlJjiC 
aluminis ulli 5ijfh'liice,& 

Modus autem ejusmodi pulveres inflandi j taa 
lis efltLingualpeculoorisdcpfeflai mox^atula 
aut cochleari parVdj&ad id apto,pulvis uyuheada 
moveatur.Tii autem pulvis rindiqiie Uvula afpera 
gi atque inflari poffit, leqnens excogitavi iaia 
mumenium , quo miiltoties ufas 


. Eftautemco'chieare«cnpr<i,ejusi&'aghia , 
tiidinis •, uthiedepi^m comprdtur i cuji» 
inanubriUmfilfailDfumi odeopollicesIongnra,8i: 
inferioricOchlearis parti annexum, utexfiguri 
apparttExaltera partefoUicuIuBif ex ebrio , eo 
inodbiqtto auceps fiftuiis luis ad fallendascbtur- 
hi^sj alligare fplet', feiiUm ) annexumhabetj 
COcUeari itaque'pulvere impleto, fivukquead- 
inotO foliis corrugandus eft,quo aer pulverdnm 
altnm pelliti Gcqueuvulaacpalttum eo undique 
alpefgantiaiSedquiancceireeft i utminiilet^ei 
tiilo linguam deprimat i interimduinChirurgu* 
hoc inftrumentopulvetem admovet i ac ptoinde 
ile unus alterum impedit,hanc oh cUulam > aliiid 
inlbrumeutuih longe ad hanc rem cOmmbdiuS 
feiBnxi,quoChirurgus interimjduriilinifttalpea 
Culo orislinguamdcprimitjdektrapniveiwn 
admoveat; 




observat, ghirurgic. 



Follis hicfimait^ii^ttimhabetcoclileare arum vocis,qmeicareiltjrarodiftmaeacclafej 
cupreumcomluaiHtii^&^dinepolliceso- vocem, loquelamque proferrepoffont. Raf<» 
(9i>continens. fdlifaiyerqlongitudo qumque, inquam, quandoquidem mihiunumautalteruni 
uti latitudo trium poUicom^iffit. titautemfol- viderecontigic,qaibuslicetaTulaerolafuerit,ad- 
lisdepreffusperfeinaltumrclevaretur, atquett- eo tamen diltini9:e& aruculate profetebant'fer- 
^camanuinflatiofieripoffet , in interiore parte monem,acfiinftrumentaomniaintegraaeilkla 
fua inftrumentumyelhti plearum live elevatori-» adfuiffent. Alter eorum Ozsnictis fuerat-npfteri 
«m ex chalybe fabricadiffiiCorttinet,beneEciocu» icuiperadnumintegrum,ante^uamo2snalabo-. 
jus,{uperior parsfolHsinaltnmreleVaCur, idque rarct,uvula-planeerolaconlpiciebatur,uf luolocb 
indterafiguraAnotkvimfls.^onnunquamadeo dicemus. Sedhscrarafuntatquein&equentia. 
contumacemuvulasinfiammationem, autrelaxa- PorroablalliohocmodoperficitUr.Guipi- 
doncm vidi, ut ultra menfem ejusmodi pulverem -dem nvuheroftro cteooise Chirurgus apprehen- 
■quoddieiniiare-, neceirumfueric. Hascideoino- dat,deirtdequodfuperfluum'jforficib'usabfcindat, 
■neojutdclalutesegrifempetbcnei^res, etiamfi parnmquelanguiniseffluerepermiffat./^fiauteBi 
abinitioresperfedifficilisappateat. pluszquo dfluxerit,pulvis nofter ad ^guinem 

€^qd li levioribus-hilceremediis moAuS fiftendunlcochleariparvo,appli<induseft,Pofte^ 
•nonceditiadfortioraprogrediendumeft, NonC gargarilmisejusmodi,qualesanteaprselcriplimusj 
-nulEaquamfortemperfeautaquePlantaginUyel ntendum.Quodfi*gerincifionem3bhorreat,aut 
rolarhm,di!utam , aliaqueffledicamentacaulHca languinisprofluvium vereatur itum fequentiin- 
admovenc.prudentertamen & cautehacinl^a» ftrumehto, a nobis primo invento, uvulamabsq; 
gendumeft,nemaIumingravelcat.^otieseunq; omnidiSicultateatqueperiGuIoIigare,&abicin» 
‘enim malignitas aliqua adeli,..facilime malum ab derefoleo. 

hujasm6dimedi<amentis.acriQribusirrit3tur;>ii Eftautem ftylus,fiiiularis, longUspoUices 

•quis tahieniis liti volnefit,ea,qu:eaPau!o.(Egine» oao,mihi exsere fabricatus. Cui ex una parte an» 
■^alibsfi. cap:3r;hacdcretr2dantur,obfervct. nulus,ejusmagnitudinis,utexfiguraapparet,ad» 
!-: SaspenumeroquoqUeuvnlam-forficibus ab» aptatuseft. Is vero ex inferiore liii parte tantum 
fcindere,autfiIoligare,Veleauterioiourere,co,a<3i excavatus,qv!antumad recipiendum £lum opus, 
funius; •.AfideattamenGhirurgns.anteomnia,ne Poftcafeminodus,utfequensofl:endit 
aliquafiibfemalignitas.veldifpofitioadcancrum; figura/aciendus, 

quodfacile cum ex duobus proxime prscedena» 

busObfervationibus,tUmexPaulo.^inethaIo» ; ' -«sW»» 

copraallegato,elicerelicet,ubimonct,contrafi:as, § 

rotundas,languino!entas & iubnigras , Chirurgk 
aggrediendas minime effe. Qus vero contrario 
modoiehabent,nimirumqusc , ut idem Paulus 
docet,tenuesfunt,oblongs, & in fuprema parte- 

imminuta:,neq;nigraeaut Imguinolentsledlub- ' , 

albicantes, Chirurgim admittere. Tantum . 

autem de nvula,quantum naturalem excedit mo- 
dum,auferendumcon7enit; cft enimvelutiple- 









observatio XXII. 


lANUELEM imSTISIU.M, 











Ohf.zi. 


J^riprismanircconftitDiflcm, obiilkminfcri- 
0^ *^lxTCvHanifait,&qaiaemgeminain ob caufam. 
■p^j^^iCac^mncwraioim affefiusbajiu ex 
paitevUifti. finationisqaia etiam nunc teftiso- 


proceflumtibi (harum curat 
communicare volui; deinde u 


o ) 


nihiiiana^j. p^matorum 
Die%timaejusdem menfisMaji, pro majori 


Centuria eitaret.8^ itaque ordine dedarabo. 

LaUrentiusTouppinuSjCivisStaffiacenlis j 
Vir. 50 .circiteranoorum seratis j Catarrhisaliasd 
teneris (prout parentes ejus fepius mihi retule- 
runt}latis obnoxiuSjCum anno irSof. defluxione 
acriadfauces correptus fuiflc^inflammatio inde 

circaradiceUinvularcuminaximis doloribus , ac 
tandem etiam exuiceratione,exortafuit 

Pr5feausFryburgam,aGhimrgo quodam 
nonimperito curatus eft. Sequenti vero anno qui 
fuitfeptirnusfupramillelimum fexcentefimum j 
quum in vitse regimine deliquiflet, Stinternorura 
roedicamentorunturum neglexiflet j CatarrhuS 
denUoadfauceSjledinprimis ad nares, decumbe- 
teccepitQuia tamen doIoresnulU adeflent, affe- 
^um floccipenditjnecprius iii conlilium me ad- 
hibuit,quamfrUftuIa nonnulla cartilaginum, ex 
'naribus ejus jam excidiflent. Tandem circa prin¬ 
cipium menfis lJaji,Anno nSop.rao conveniens, 
cum afledum ejusinfoicefem,animadvetti,ipfum 
Uvula dellitutumfuil]fe(ficuti quoque tibi tpflmet 
tum oblervare licuit ) fuerat enim ilia jam aintea 
eroraipoftmodum tamen iterum cicatrice obdu- 
Sa tfermoneffl nihilominus (quod mirum) adeo 
aroculateproferebat, ac fi nullus defedlusadfuir- 
fet. Continuo autem a capite ad nares humor qui¬ 
dam acris&mordax,qui os palatijinterftitiumque 
nafi erofit,deftiilabat. 


llt igituraflluxum humorum ad alias par^ 
tes diverterem i Optima vidtus ratione inftituta j 
lequentem ipfi potiunculam exhibui. ■' 

R, Herbar. betonics 

tafcuta;anaM.n 
fem.anifi & foliorum 

,, . fensanagij. • ' 

Coquantur inaqua,utcolatufaredeatad| iiij. 
in quibus diffolve pulveris laxativi noftrijj. r 
• ipr. rolar. loiut-composicum 
ag3tic.rhabatb.&: fena 5 j. 

Milce,& fiat potiuncula. 

P*^'^‘^™namindeXtrobrachioincidiidein- 
luUrm deperintcrvallafeapuliscuCurbitnlas,nuncutvo. 
•tt^icuu, caat,llccas,nuncverocumfearificatione,applicui, 
naribusque fequens medicamentum tumliphonc 
injecutnmfilamentisineodemimbatisimpofui. 

<«i<a»ra R.Sem.cydonior.contuf.5j. 

**”’• aqu. pjantag rolar. & 

; ranar.aquatiLan._|ij. • 

Maneant in iiiufione per horas ahquot.&qui- 
deminlococalido.Expreflionimucil^hofiead- 
demeliisroiac. |j. 


pellendo, pattemqueaffe(9:amcafrobotandam, 
defeqnenti applicui deCoSo. 

- R.ToUor.& florum betonica 

Rolmattni . uptUtm^ 

RoikumfUbr. eorrtb»- 

■ - ' Equifai, tMs»' 

Summit2t.i^bi 
Foiibr.falicis aoaM. j. 

Colluantur inVino rubro ad confumptid» 
nem tertis partis^ Colaturs addatur modicum a- 
ceti. In hoc decodfco linteamina aliquoties redu- 
plicata,&madefaaa>appHcentar,eaquefatpiusrei- 
terentur. . ^ 

Abuiu decori hajos^Umornaii eztrinie- 
cuspauiatim fubfidit. 

Ulceri vero palati fequeftS linimentuinim- 

kRaicUmangelicj 

Anltolocn.rotuna. frauUm 

Iridis Florent. 

cariophyllata: 

■ Ligni guajaciana|C . 

Cinamomi^ ij. Mifcesfiat pulvisfubtilB-. 
fimus, cujus parum in yafe.vitreo mifeeatuf 
cumfflellerolaceoj&ulceripalati cum pe- 
niciUo indatur. 

Poftera die a fetacei appIleatlone,ei dofin pilu¬ 
larum mearum capitahom exhibui. Ea dieofficu- 
lum per os excrevit. 

- Dievtrodecimapradiaimenfis,aliudoflicu- 
lum magnum cqrrpfttm& foetidum, per nares e- 
tnunxitDehinc ulcus in palato indiesauaum,in- 
terfhtiumquin etiamnalipepitus erolum,exquo 
innalbtantacavitasreliaafuit, ut aliquandotre- 

decimjimousque adquindecimturundasj hujus 


Succi iolatti 

Sempervivijana partes atquales. . 
Lithargyrii auri 
■ Plumbi ulH _ 

Lapidis calaminaris 
CeruflWana^ij. 

leare plenum olei rofac.affunde,& poftquamalt- 
quantum piftillo agitaveris, omniaq; probe com- 
mifeuerisjcochlcareplenumexfiiprafcriptisfaccis 




loo OBSERVAT. 

- a4mifce,^u&iisiisdempro^agii2t2s&comm^^ 

tzmdia^ternaamSc condnaoa^xaadofsjdzo » 
donec adJ iiij. olei Tofzc. & tantondem prsfoi- 
ptoramfitccorani impenderis. Sic habebis pn- 
^entam pretiofum in ejusmodi ukeribus,quaa- 
.liquidmalignitatisfa^unt.Interftiauin nafiaba- 
piceejasjusqueadfuperiusldsiam, propterma- 
ximam, qua hinc inde ierpeb^putredinem, pau- 
iacim corroddjatur, & quidem nonabsquemaxi- 
mo doiorejadco,utiabii^ fapenas emlceratuma 

Poftqtiam pero per dies aliqnot parvis ifHs 
- &doioro(!salcufcnlispalver^pracipitatunire- 
&ficatam in/pcrfiflem^doloree&yi^malignitas- i 
que aliquantum remific. Scd&ioco meJlisroiac. i 
prajrcriptospuIyeresxadicum*^geIic2,.,ariftoL * 
jOtunda:,&c.{yrupoiequentipcrmiicui. ^ 1 


CHIRURG. 

graminis ana 
polypoa.querc.fij. 
hexbar.&nor. betonics 


•uvarumpa£rulai-.amfj. _ 

Coquantur m aqua ad conuimpaonem ter- 

tizpattis,utquecoIituraredeatadftij. Dequa 

cinamomi aromatizata, tempOre matutino e^i. 
beatur ad |vj. In poftremado/i infunde 
foiior.fen£^iij. 
rhabarbarigj. _ 

agaricigj.CExpreflionbdeinde addidi ly-po, 

^ Hoc modo corpore expurgato , feijuenti 
decofio fudorifcro uti coepit,. . Di 


b. Ligniguajacifvj. 
corticum ejusdem fij; 


prcte,addefuccumfuprafcriptu!h V -'' 
mcllisbpidmi, ; , 

Saecharianaftj. ' V ^ , 

Rat fecundum irtemSyrupuSi ’ 

Ad tempeVand™ quoque malignitatem at- 

• (Sisprifcripfi , quo uti ccepituitima-Majiconti- 
niiando usque ad iS. Julii, finguiis^matutinis tri¬ 
bus horis ante prandium ^bibendo 'diatdium u- 
num,laccharo dulcoratum. 

Cseterum etfi ab ufu horum remediorum 
malignitas aliquo modo cohibita efle videbatur, 
qtiia tamen res adhuc in ancipitierat, ne fi curatio 
minp exvoto fuccederet,ficqueculpain me traus- 
ferrctur.fuafijUtMedicumaliqucmpcritiim atque 
doaumaccerlerent.lIndedieii.JuIii, vocatus cla- 

ruSjReip, ^burgenCDoaor Mc^dicusordinari- 
mnes,morHqu^ effeutiam mecumj ^qua potuit 

bri procreatum,refercbat.Defi.bcratum itaque ia- 
, ternos fuit,ut2ger(quamvisfummopereaphar- 
macis abhorrerctjdenuo probe exjjurgafctur, & 
poflmodumdecoftoligni Guajaapermenfem , 
velleptimanasfex,uteretur.Rarfusitaquc5j.ptil- 
verisnoftri laxativi cutnf j. fyr.rofatifoiut. com- 
pof. ei exbibai.Dcinde quoque per dies quatuor 
defequentiApo2emate,ut uteretur,juffi, - , 

R.Rad.cichorii 


_ calid6perhoras24. Ppftca lento igne coquantur 
. ad confumptionem medietatis , colentur., &m ' 
ampulla vitrea ufui refer^tentur. 

'Refidentl^ejusdcmlignidenuoaffundea- 
-"quztbviij. Bulliant, utfupra,adconfiimptionem 
tertizpaTr is Quo decoSo fecundo utatur propo- 

PecoSum primum ferael tantummodo injet» 
_ die,temporevidelicetmatutinoeiexbipi,&ut.fu- 
. daretdmperavi. Interim rationemiviaus-conve- 
. nientcmprsfcripfi. Ufiisefl: dccofto iftofeptem ' 

: aut odt6fiItemdiebus,adeo enim fibi adyeriaba- 
^ tur,viresqae ejusproftrabat, ut diutius uti rion 
aufiis ejfct. Decoflo tamen fecundo per feptima- 


vero palati turundas, fyrupo prsfcripto ex radie. 
fcrophulari2,bctonicz&c. cum pulvcreradicum 
angelic2,ari(ioloch.rotund. &c. illitas, impofiii. 
Hzcq; omnia bis in diereiteravi.^a-a6fisturun- = 

' R.Succiplahtag. 

aqu2ranar.an.fj.fi: ^ 

fyrupi przfcripti f j.Mi(ce.-. 
Hisadhibitisremediis,malignitas iceflavit , 






C EN T U 

roaismorbograTifljmo correpto , amefnmptis 
^*-*'**' fccummedicamends^faosdifccderc j & poft 
inorteniparentisresdomcfficaScarare, coactos 
l^lSme^s^^Jlfe^/<:ni^Zl:z^iadiatlmc^Iaal!3Iir 
omjqida^goisicaincaluitjUtacrior malignior- 
qaeia&osfit ., deinde etiam quia medicamenta, 
qaatfecumiumpfeiat , minus decenterapplicata 
fiierantimalumrecrudefcere coepit. Quapropter 
denno confiliomeoopusipfifuit. Tumdenovo 
putredinem ac malignitatem exortam efle, ani 
madrertlifoetorcnimmagnusaderat > apexque 
hafi ad pinnas nsqueiiyidusconlpiciebatur. Unde 


inddijcucutbitufc item (edamli fetacei beneficio 
continuo multi iupervacui humores effluerent ) 
ad majorem diverfionem applicui. Vlcera,insdie 
bis undique in cavitate nafi, & circa palatum dili¬ 
genter medicamento prsfcripto,exfuccoplantag. 


to de foccls Illitas, quemadmodum fiiperius mo¬ 
nui, impofui. Et quiaputredo illa,qu2 apicem 
nafi occupabatjvicinas partes quoque invadebat, 
non tantum apici nafi,verum & ulceri circa pala- 
tumnonnihilunguentirtoftri.iEgyptiacij impo¬ 
nere coadtusfiii- Siefavore divino, putredo & 
malignitaspaulatim remifit., curatio tamen ad 
menfcm usqaeDecemb.profra&fiiit, propter 
copiam officuiorumcariolbrum , qusehincinde 
tam ex cavitate nafi , quam palato, excidebant. . 
Quotum pfllculorum ego usque ad triginta qua- 
tuorrefervo.Exciderunt & nonnulli cadentibus 
anterioribus Cum fuis alveolis, adeo ut maximum 

■ relidum fit,perquodnc aerdi^ergeretur, ficque 
- damexargento,cui lpongiolaadnexa,fabricam 

. deferamini prsediftopalati indi pOtefl:,ntfermo- 
xiculate proferat , ac C nullus omnino 


R I A ir. lot 

Inciderunt acnonnnllxahVcircaliancaffe- Q^f, g, 
Sum difficultates, qus curationembanc&Ion-^2,. 
gam,Slabotiolamettccere,quas,quiatibinonia . 
gnotas efle fciam,brevitatis cauta hic omitto. 

Nunctamcn,laasDeoscgeritaconvaluit, n£ ^ 
adhuncusqueannnmrdo^.optime valeat,& rem 
familiarem probe ipfimet adminiftrare poflit. A- 
pex tamen naG,quiacorrofusfuetat, fimus fafius 
idt i-a r ' 

Curationi hujus affefiusunatecUm intetfiie- 
reClarilfimiatquepodtilIimiviri,D.MichaelDo-«r«'aM 

ringius,Philofophii ac Medicina; 0oaor,convi- Ljm, 
rSormeus luaviflimus, Dominus itemMelchior 
■ Schonnralderus MedicinaCaadidatus, qui Pater- 
niacumtranfiensjafeiSumhunCinluO vigorevi- 

Hifce,vale,amantiflimeDominettrftifi, & 
Ampliffimam Facultatem Medicam Bafileenl^ 
meonomineplurimuml^utare non gravaberis, 
ExMulao meo rj. Januarii rd09. 


OBSERVATIO XXlll. 

nxfuffita 

Idem ad eundem 

uEMAhItIELEM 
UR.STISIUM. 

Q Uampericulofafint tlf&migia ex cinabrio 
Dodiffime atque amantilfime D.arftifi, a- 
Ifiscoramexme intcllexifti. Etiamfieniminiue 
L viris do&is adhibeantur^ ne 


fufpeda fuere 

Nihilominus tamen multos, quantum 
rata lue venerea laborantes, Dei fingulari benefi¬ 
cio fanitati reftitui. Sunt autem in deiperam tat 


PigurifrediSiitiprumenti, 



iU ““g^rrrpratparatismecnonab omnibus excre¬ 
mentis aliquoties expurgatis corporibus adhiben- - 

da.Quifecus,&EmpiricOrumatquebarbitonfo- 

rum noftrorum more,faciunt, non cnrant,fcd de- 

ftruuntcorpora,&adlummammiferiara perdu¬ 
cunt zgros. Hujus rei exemplnm non vulgare poft 
tuum a nobis abitum, mihi videre contigit, quod 

tibi communicate hongravabor. ■ ^ 

Juvenis robuftus,&optimo corporis fiabi- 
tuprzditus,anteannos quatuorcory2a,eum ma¬ 
xima narium obftrudione laborans, Empiricum 
intonfilium adhibuit. Iscatarrhumhuncceper 
Harespalatumvefecilimefe evacuare pofre,auda- 
a:eraffirmare,aureosquemontespromittere, au- 
fusfiiit Quibus>gercommotus, fefeipficu- ' 
randumcommifit. Impuroitaqueaecullomodo - 
prSparato cOrpore,nndumipfumfub conopio in 
labrum collocavit, ac totum corpus cinabrio in 
pruiiasprojeao fuffumigavit, &quidemperdies 
ahquot. Hinc maximaviriumprofttatiolequuta 
eft adeoque pituita ad os & nares 'confluxit,nt cir- 
ca oflacribrofilbrdidumacfitldnmulcus fitge- - 
neratum. EgofuperiorimenleMajo adipfumin 




101 OBSERVAT. CHIRURGI^, 

qoasverocarnlagincs exparte ero&srepavtaot rontocnli^ra veroi^oenmic eodeminftatno^j^ 
maaniacavitas^nafidepreflioadfit: continao permanent. Cnrarioniinter&emnt Clariffimiac ' 
gooqncpnsfoeticiumenarifausexailat5 olia&us Do&'jiimiviriDnX>.MichaeiPoringinsinAca* 
planeabolitus eft.Tanto prsterea impeto homo- deroiaHalTonim pro tempore Mediante Profet. 
resad&aemdeflunnt , ntindiesnovatnbercola ibrcelebeciimns;£manueltlrfiiiias.arciumUbe- 
'inmmi- ialiumMa§^fter,Convi&oresmdinaviiSmi. 


iaipfipradcripfimedicamenta , tam 
intema,(^nam extema,qu<e fi a pradentiChirurgo 
re&e& cum diligenda adhibita fiierint, derecu- 
perandavalemdinelpeseRfinminns, verendum 
ne maiumindies accrefcat,&in pejus ruat. 

Memini me fiiperioribns annis una cum cla- 
riflimo viro D. Sebaftiario Meyero,8.eipubI.Frei- 
burgenfisDoiSore Medico celeberrimo, aduo- 
. busnobilillimisinconfilium adhibitum fuifie , 
quibus fimiliterpoft lufiumigia ulcera ibrdida fce- 
^que circa olTa cribrofa remanferant. 

Nudius tertius cuidam nobili Ozsena ex fuf- 
fumigiis contraaa.fetaceumex confiliopratdiai 
Dn.D. Meyeri,adhibui. Vides itaque quam peri- 
culofi fintiufiicus in lue venerea. Senarium affe- 
, oribus. Ooculispranerea adverfiflimifuntjUthic 
Clarils.D.D.Dorin^o,tequepra:fenteinczmen- 
tario quodam , quiab Empirico fiiffumigatus, 
riphthalmla graviflima correptusfuit, obfervavi. 
Merito itaqueab eis abftineat fidelis Medicus atq; 
Chirurgus. 

CaterumOzsnicus nofter, quem probe no- 
fti,tambene nunc fe habet.ut nilfupra,adeo ut an¬ 
te menfes aliquot/ormofam 8c fanam puellam ex 
Bxoreluaprogenuerit. His vale amantiflime D. 
UrlHfi,cum tuis omnibus, quostecumegodeu- 
xormea lalutamus.Raptim.8.Julii. 1609. 


OBSERVATIO XXIV. 
£xfttffituOfhthdmu, 

C jEraentarius quidam Patemiaci,cum aere fri- 
gidiuiculoin rivulo quodam frigido funda¬ 
menta jaciendi gratia operatus efiet, dolore obtu- 

quemea ^revit,8rEmpiricos,necnoriartis plane 
impetitos tantum homines adhibuit. Res tandem 
eb devenitjUt nunc non nifi fuffhlctis, & quidem 
maxiraacumdificultateincederepoffit, tantain 
nervis&nervofis partibuslabefaSatio, fummaq; 
imbedllitasexortaeft. Carterumunnsexiftisne- 
bulonibusiqnum mira inaifedtu ifto prarftarevel. 
let,iu£tumexcinabrio,antimonio.&fimilibus , 
ato corpore adhibuit. Hido 


OBSERVAT. XXV. 

Ve gravijpmes qmhmdam etpim a&aum^ 
f artium vulatrihtti , &fcetere cadaveris 
foflmerttmmaximo ac teterri¬ 
me. Item 

VE 

Cornuto quodam homine, hiftoria 
admiranda. 

EMANUEL URSTISIUS 
Guilhelmo Fabricio Hildane , Medico atque 
Cbirurgeprajlarttijpmo atque cele¬ 
berrime. 

S.P.V. : 



imbeciliitascrurum mirum in modum auSa fuit. 

-Et quia inipla adminiflratione fuffitus oculorum 
rado habitan6faerat,periculofi ophthalmiacor- 
reptusfuit,ex quavifum perdidiflet, nifi ego ma- 
numadhibuiflem. 

Itaque pilulispurgato corpore, StfeSisit 
que collyriis aptis inftillatis,fiuiitati reftitudfue- ‘famirtvadeuiiiffimqutfvh. Qm 


Csterum,^iaamectq:ts, iacaft!m ittumfu- 
nejlum, quiameanuumintuiahfemiaPatermaci 
AventicorMciieras^tihiconrmanicem. Qmcirca ' 
eumfrout tumtemparismihi Mumarelicmt,hrevi- 
busferflrwgamatqueetian-aho. ' 

Eram cives quidam duii,ex urbe St^qjiacetji , 
ditionis FrjhiergenJiumAventicorumetimirumAn- 
toniue(jiova,etrJacohusPelixier. qui ob commune 
negotiationis genus amuU, (amloenimStafiacia- 
rtofola.cirproximivicinierant ) aem jamaiongo 
lemporesmutttoodiofefeinvicemprofequerentur^- 
ciStsut quadam diejextavidelicet OSob. 1608. i» 
Emporio Paterniacenfi^ambofatis poti forte fortu- 

namuttafefe offenderent,enfhusq^firiBis con^ede- 

rentur adee utincon^effu iSo oAntonius Giova ai 
Jmifiri oculi regionem vulnus receperit. Pojlmo- 

dtemveroabadfiantibusdJeinvicemfeparati,cum 

faucisttusahillo vulnere accepto,magis magisque er- 




Off.z5- 


C E N T U R I A II. 10} ^ 

Jg^merCtniiii^xtratiffi^infithmhu a^anammexhil>immts,dandt^oti«iisfd!!gxme Qhf, ij; 

/faiSITa-ificxndavicecnfefirichiffiaiiiTafttiit. UncindeadRicfnmimanK.metUtamentisadfan- 
‘^^„^JAC.?EUZIER,ffamtcr adeo ini- ^inemftfit>idxma^<ipriatis,refirinxim«s. fcji 
'o‘>h‘erihasi>mnibxsfrobediligatB^!imfaiiciatK$ab 
tiaisaiiafcadtre,coa£lMfiierit, ubiinfKperaJhM a^axtihxsindiverfmamfMUaaa, in^eide- 
;^iabieraraifa.InccrimfraJiao fACEELI- c»miendumerat,defitrtatxsfitiffa,fafcUqiiadart- 
ZTERfagamfiiarrifienteJacambntstanta ha- t^simerdefmrtaadxmiffxTXrelaxatafuere^adea 
gwrrhiviamjiaSiiierat.xtmaiorifaagmnisptife- xtdenmovAeradtl^areoftufxerit. liantem-^ 
twreorbatiufiierU^xaiidsijiiidemeoloci^bumi jmsaUuddaiuocoafortansimdkanmtiim, quod 
p-ofiratuscrat,ta«tafan^iniseffiijicofiaconj^icie- fiuulac coagulatu fancmnem hinc inde 
haair,JautegoiffeujiisocuUrueffo]fum,utvitu- incotyorecolleaunij^oheret.feroseicxhihuimus. 
tumibimaaaeumdixiffes,)adeoutadfiamesomnes Exqmmox, dumviresaliquantulumrecoUegijfn, 
■uuheratujamomninonmtemoffetiilfe,mlfaUem fanguinemgpanofum excreare capit.fofihoradein- 


_ inipfoelucehant:jacehat enim fixis 

fenfuanotualq-,inteUelluprivatus,fola refptra 

cordis,^arteriarumotuadhucfuperfiite. Pro ^ ^ ^ ^ ^ . 

etatpundeumhonefiiJJimatuaconJugeinQtirurgi- Hippocrlik‘;-Aph.i,vu!ncrihuspoficopiofumfan-gif^^^^ 
cisacClinicisexercitatiJJimaatqiinduflriaananum ^inisproflumuntfupervenientes lethalesexifluni. Afhot, j, 
adhiberetVulneraq^omniaiifl&affeciUocuriosiefr Poftridie, [eptin)avidel.Oao!>r.intelUBiisaUr 
anxiecumfirutaAaepiffemtiSjprimumquatuordi- quantum redire capit, (omnitamenloqueldadhuc 
verfaincapitevubieraprofunda,^fihiinvicef^- aholitd,niJiqucdadinterrogataunicot>erlioSffcul- 
tnepartimcontinua,partimetiamcentiguainipfam terlmbvenHonre^onderepoffet^QinvAfanesve- 
ujq-, fidfiantia cerebripenetrantia, invenimus, qua ropartium diSarum ajftdue in eodem fiatuperma. 
dx^eciUoaccuratiusexplararemus, inmajorivul- nehantAderatinlupcrmaximaviriumimbecillitae 
nereojjiculanonnullaoffendimus. Horum quatttor fiummaximistotiuscorperitdoloribus. 
capitisvulnerumajuoderat7»aximumomniu,orie- ‘Die oBavaOBob.convulfionesin brachio finiar» 

batur tdtoffe temporis dextri, d quo fupra osj^ncipi- cejfare coeperunt, qua tamen inJinifirafacieiparte, 
tispbliqueverfuslatusfinifhtan,futuramJa^ttalem ineodemfiatufubindeperjifisbant. Infequentemde- 
perreptando halterum osfyncipitis lateris Jinifiri indenoSemJatistranquillamcumegijfet, pofiridie 
tendebat. Ahhujusvulnerisextremitatealterafali- g.OBobManeconvuyionibusinfaciequoq-,quadan~ 
udexoriebatur vulnus, continuum adeo priori, ut tenusfedatis,verfiisvejperamdeinde horam circiter 
mAnerailladuopropter continuitatem,unumidem- tertiampomeridianam,viribtesadeo eratprofiratta 
queviderentur,(cumtansenreVeradiverfaeffent) utjuperindormiret,grayiq^/onsnojopir/tur,quote. 
Vergebatvulnus hocce d mododiHi vulneris extre- poreeiEpithemataCordiAiaapplicumus.Cumatu 
mitatealteraadosfermeeemporisfiniflri.?rodebant temabhoratertiaadfextamcirciterhoramejufmo- 
fefeefrafia binaincapitevulnera,fihi invicempro.' diprofitndofimnocumflertorefopituseffet, tandem 
ximeconjunSa, quorumalterumoriginemfuamab abeodeexpergefaaue,Jtnguleuilticofupervenienee, 
AterapradiSimaximivulneris.extremitatpJuprd animammqgnocumclamoreeffavit. Poftmonem 
futtiralambdoideamados.occipitisufq',tendebat,al- deindeejttsautmfafciasvulnerucerehrifohiffemus, 
terum quodinfUBum erat vulnus,luxtamodb dibiit, tam foetidus ac teter odor inde exhalavit, quem ad. 
itide dfupradSomaximovsdnereoriebatur,^ in- flantium nudus fere flf «repojfet, vel ftltem de- 
flarjamdiaivukierisquoquefuprafumralambdoi- mortsei cadaverappropinquore aufusfuijfet. Tofle. 
deam,verfus os occipitis progrediebatur. Injupercb' 'u diemane,cumdenuopradillavul^q infpicere, 
sdia nonnuHa vulnera in aliiscorporispartibusinfli-. mus-.maximam effervefientiam ^agitationem fan. 
tiafefeinconfpeBudabant,utpotefubcuhitobrachii guinisJeroJi,putridi,acfoetidianinMvertimus, ut 
finiflri,inquovxlnusobliquumlMumacprofundu mirumddEluflt,qstantahumorumincerdrrofuerit 
eenjpiciebatur, adeo ut magnus nervus per medium ebuBtioXotumdeindecaput,facies,brachia^ven- 

ptusfere omnino amputatus, utpdeemcutiappen- magnituSnemcapitisinfantisalicujusAevahatur) 
deret:minimusqusnetiammanusdextradigitus,ab ut cadaver afleSu horridum omnino, appareret, 
sfice ad fecundam mauram usque omnino difcif Q^n etiam ^odiBa partes omnes adeo flavefce- 
fleserat. Etnotandum,vulnerapradiBahrachli^ bantptcfi,croco omnimode infeSafiiiffent. 

Siorumexangtiaadeo &exiocatafuiJfe, ut inde EthacfuntvirClariJfme, qua circahuncce ca. j 

nilomniiib muris exudaret: propterfanguinisfor- flimfuneflumobjervaree^annotarepotui. 
fanotdpartemmqgisofenfam,capuevidelicetatfllu. torrb,quiatequoq-,rerumadinirandarumacra- 
. detiamproptermaximamjamantefaaam rarumcuriofifl;muejfesmihifatisjuperq^conflet,fl. " 


fedtfoexpl^jfemus,agrumq^. ^ 

eejfariavSehatur,prsparavimus. Etintersmdum FAESC 
dminiflro in capite circa vulnera,capiBitonderen- JileenJii 
tur^ntvaculaabraderentur^iperospotiunculam fOHJ 



•indignam,de 
annoi^gi-Lutetiis 
Dn.D.fACOSO 
in alma oHcademia Bd. 




'.LAJ^VI- 

■chy.mlptBM. 


ifittdinhochffmn 


frurpts referret atijiKadi^piilret. 
rrnu hocce 'e medio frontis enamm, pipeme/U 
Kem,pstummcorondemstsipteretortHm, fro 
ehatstr,ut cstttm eo loci omnttio ferrne attmge 
md etiam (ipfimet id referente) jamfemel an 
c firmiter adeo emi inhiferai , m doloris evt 
\i gratia, idipfitm necejfe fuerit aUepeantum re 


pergas, etiam atque ttiamrogp, ohteftor^ 
liauracor.ii.J3ecemh.i6op. 

, I)1£manuelUrsTis»h^ 
ftdeeupe. , 


ANNOTATIO. 

ri cornuti , & monftro 
; JACOB. AUGUSTU 













Siaguiarc quoque Iorum doloribus&c 
5LCabroIlium,Chi- - fri^da orcis,conve 
i Obferv. n. videre brorum tollunt, 
uomodoabfdnden- - £fyU. 

univerfilianeglefia . , 


OBSER.VATIO'^ X3?V 
De ptrcujfidne quadtm gnvilpmi 
te,exqHx,!ms,^fmi,rhcrren 
fiqmttsis. 

Drttatifimo atque declifit, 
bn.EMANliELJ IIRSTISIO.ar 


lii 










io5 OBSERVAT. CHIRURGIC. 

^ {Iifccptb tamen labore gratias maximas. A 

^ 'Cafosjqucmmihicomaiunicafti^ratiffimusfmti ViroNobiUDn.MAKCO OFFR-EDO,Phil 
' cflqaciecik>ncdigaas,m(juofcet6r iUe , qoi jbphofiimraos & DodorcMcdicolonge cei 
C2 vulneribus exfaahui^notaodas. Anno 15^4- bcrrimojobrervata, mibiq; commanicata, 

fitniie quid Colonia: Agrippins mibiobrervare iy.MarmAnnoi6o^, 

EcuiuVirquidam natione IcaloSj & mihi iami- a • 

liaris, robuftus, quinquaginu drdtcr annornm "X ^ Enfe Aug^o anni kSoo.JacobusRi 
siatis , led optimo corporis habitu proditos, J.VANUsagncoIa, anilos natus 45. plauitrih 
qui & a juventute morbis parum obnoxius fuc- no onulHeverfion^ruinamq; inlepailiis, 
rat, quum eum juvenis quidam Italus , quivix punaorio, fin^ulquegravativodolorisfenfu 
vigefuniim annum aetatis attigerat, odio profe- pefiorejnec non de quadam cordis comprefli 
queretur, illum tamen viriliter magnanimiter- ne,& Ipirandi difficultate, conqneftus eft. Tl 
6ue avgrediaufusnon effet , clam vuipinaque racis; vertebrae,qu2cittaullamcoftarum'fra6 
indutitoga,iplum percutere, & membrum ali- ram contortie &fubluxati conlpiciebantur, 1 
quod baculoperftngere,tcntarevoluit. Resipii negotiOoperaChirurgifueruntreftitntse,ipl( 

- fucceflit: quadamenimdiecircatertiampome- aigrofulpoftquatriduuffladeSleVat^utadcc 
i ridianam.cumnegotiorumfuorumcaula exfo- Cietos labores redierit. Verum aliquot elaj 

rodomumredireyelletjclamatqueatergo , in diebusardentefebricOnfliSaricoepitiCumaf 
platea tamen publica, venit juvenis ifte , ac tali mate,deliratione,vigiliis perennibus, liti ma 
idii circacervicem ipfum baculo percuflit , ut ma, genarumque rubofe , Stlcipothymia I 
protinus interramvelutimortuus ceciderit, lo- mutuo liiccedcncibus : ita demum undeci 
quelam,necnon intellet^um amilerit. Ad ^es morbi die ( cum prslertim a vini uiu, conju 
fuas deportatus, eadem nocte,inter tertiam Ss indulgentia non abRinuiflet) vitam finivit. A 
quartam naturielatisfecit, etiamfi nullum con- perto cadavere , id inprimis rarum innot 
tufionis, minus vulneris (forlan propterveftes) Pericardium fcatens pure ianiolb, cui velut i 
appareretveftigium. Idauteminjbocviro art-.merfiimcor,magnaluiparteadutramquepo 
notatione dignum occurrebat, nimirum gravifi fimum auriculam, partimexelum, partimed 
fimus quidam ac deterrimus foetor , qui ftatiffl marcidum vifebatur,- quinimb contagium fup 
poft acceptum iiSum, ex ipfius Corpore exhala- nara finiftri ventricufi regionem jam invafe: 
re coepit. Fcetorilleitaau&usfuit, ut Icparata inluper&abipibcotde, dum Chirurgi mani 
a corpore anima, nullus eorum qui ad mortuos comprimeretur,, lanio&quatdam materia exi 
traSandos ibi confticuti,'cadaver appropinqua- pulmo ejufdem labis particeps,aliis interim vii 
re poflet, fed neCelTum fuit, opus hoc commit- ribus a naturali ftatu parum immutatis.Diired 
tere illis , quilbrdesurbis&latrinas expurgate minterfuerunt PAUtusOFFRjEDus,Doaotl 
confvevere. Unde vero foetor ille gravilfiinus dicmse,&Magift.SiMoti,Chirurgis. 

provenerit, nondum video, cum homoille, uti ■ . ---- _ - 

dixi, fanus, robuftus, & morbis pariim obnoxius, OBSERVATIO XXVIII. 









rsfcntoBmD.Albertitiuwe 
iCsjCoiiiviaorisque meiincidi, 


lapfafecundadiefenfim ; &pergradus 
iumbos,& iplam' regioham renum verfui 
dii. Septimataudem dodor iftepaulolu’ 
confedit,nec ulterius defceriditj' ledpau 
mifitiita marite undecimam , & dolore 
febris difparuerint& jam opdmecorivali 
JeVirampliifimeCum nbbililHraa conju 


Observatio xxx; 

PruJtuU Falmena firuriKitm exa 


pratbebat-Erafilkrubicundai & fi 
fimili filamentis,qualia poft fedtajii i 
vd phlebotomiam,vifunturinaqua, 

necdiuvitalcmforestgrotuiii. Idqi 
poftmodum quoque edocuit; Cq 
mo quinto die poft dilceifum meun 


OBSERVATIO XXXli. 

iii vulnere quodam peclorU , eum ohfci 


atque excellen 

.TO ROSCIO, 

vfes Doclore Mek 


observatio xxxe 


DeMateria pleuritidisper i 


CUriJJlmum atq^doSijftmamTimm 

d.d.janum antoniu-vi saracenum 

thilofiphuraacuasJimum,(^ Medicum ge- 

cium longe ceUherrimum. • . 

Cui 

Gnilhelmm FabrkiusHiidantisS.P,!). 

TN iisqua: nuperadtefcripfi, vir prseftantifume 













joS OBSEPxVAT. GHJRURGie. 

,cnitiAmd,fUmemrn±, ey^.Kofiii, DoHarii DmK^,viUkr>Kamc<mmetii»tis»em,<^iatt!aQ 

Jiitdici tibi mtUiffimi. QuifaukifivrMjeman- &henevolemiSp'omittU,&frocy.ldnhkjammx- 

tctmosmyMs^J>ippaccepta,fmjmermrU exci- lMe^exMxipfr^qxee£mfiypyMimpa^ijci 
TxpatilueimerMeljly.xijfet, epoiMintaoiratie- priteytis^wKa». hterimtm^ndsffohM txahene. 

neenKccsrnmcnda,[eaincerwArmx ‘■vekxtmtMy^ogfm,le:^dmi»qmij^amm»m,me. , 

aereaarecmfer.damihiiig!am[eijit. ' cwi^fetmtmodo.declaraJfeipp!MD.D.‘Dormii. 

EraemxiDdphmatesinxrhe CuSmxmii, »• Km^cro.Eoidemireaimi OgofroTraaMx deCon^- 
biTuedicinamper aliijaet annesfdidjfmefaciehet hsifiienshtsi,(^cssmnihU^eraUtmm hoccompxn- 
fater , exmpisvicinis ^.idanefecnn^imfeam fem,jamhahesmsalmd,mitto adte Dijpntatimem 

^merfeLrlcofimsnifaller%intaJanfextam,n^ ciofjiciamfecert,fi^dmenon Petro 

K^^^l^mepn^m^^Uvigimepifodif- mnkarara&mirandaobvenire, 

fet^nfni extraSione&exim,nefcio epumedoing;- anmtarf.remmnin^atatihimefaatrmmjtsiavi, 

rtimfaaoJicssmftdmonjsforetnncHlamfervulmesJsfe^nentemcafumexannetsttiene^jp.MreiScha. 

forasedxxit.qaareflMimdcxnaisadflantihesmsrr- tonis^memxna,foceri meiqmndamin hae Aca^ 
titraximmadjtcdicatitsfnitagrf, -/ittamenvyJne-. demiaPrtfejfmrisMedicina, tectmtcornmxnicave- 
ratifrecihmcmdefcentesamici(frnffiaes. Patret re. Efiautem talis.HeimricmBtefcherhovim.Re- 

etiamvulmsslethAemenmciavitadjlantibses, a- quevariisvexaretur,restandsmeoreSitAsexSaa 
^timtamenfc?»ftrhonoammoefejtsfit,0medefa- xonia'^'itteherpamrediens,amepmamtirhispro- 
ItitedejjieraretpmanusaKxiliaresiBddiaoCbirtsr- ]rriogladiofeco>foderet,eAnnoi^S2,. 20. Sepeemh. 
go adhibendas&csttatienemtentandam volaitpa- infraeftartam co^am, in thoracemadaao.^fubne. 
ter.Jujjitiyptamp-nmumeamlobipsdmonispartem, nacoftainfergoexexme. Qmdvxbiaseamen in- 
quafm-asprcminebat, prius benevinolotamin pe- tram^nfes duosjanatume^. rerum aecidit,utpofl 

Umfcereanimadvereensamputarefecitferreocan- conquereretur,efrpofieadieii.April. Annavfii, 
dante indumento. Reliquum vero mpeSius benigne male haberet, Sg fequentibus diebus primo aquam , 
retrujit Chirurgus , SlatatispriHscuneo,adidex &quicquidcibi'afumf^et,pofi viridia, tandem die 
temporeparatoli^eop:ofi_is:Deindevulnusexarte, t.Majinigraquater',.eaquemagnafopiarejiceret 
poJiea&Mediciprafcriptocuratumfuit,inerapro- vomieu,cumfudoribusfrigidis&leipotlymiaaKde~ 

%speraliquoe dieltandem convaluit ager qui dein- tum^efl,deprehenfumque vulnus perpulmnes&di. 
. dein multos annos vitamprotraxif. pulmonibus ac aphragmafeneira]fe,cirquidemdiaphragmatrans- 
thoracefemperfanis,&abomninoxaprrrfusimmu-- foftmfuijein nerveo circulo. Puhnonisferenihil 
nibusPPulmonumitaquevulneraper [e incurabilia repertumefiinJiniprolatereconfofi,cumprocAdu- 
femperautlethaliaexifierenegamus.NiJlinfiamma- bio cumpUre exierit, exigua portiuncula aderai 
tionevulnusprpfundumjitaffeaum-.velubimagia cofiisadhata. rentricuiustoiusafcenderatinfini. 
vafa,authronckialaJit,autpropecirratti^t.Hecho- flrum thoracis latus, ci'cor cum capfuladefede Jita 
risfubcifivisferihendaduxi, uttibivirodeaisfimo, depulerat in dextrumtatus,uhi(^vivusiUejubebat 

pto. Laufannst, Idibus Decembris Jino 1 doS. mtum etiam fere eircTventriculum computruerat 

, Tuusutfuus Inquahiforiatumalia certeadmiranda,tun 

ALBER.TUS ROSCIUS D. illudvidetur.quodvenericulusj ml.. „..-am-s 

—i-;-^-^_ tavit. Sedjamplurafiribendieciumnonefi. Re 

.OBSERVATIO XXXIU. «^J‘nt E^^odlentia tua. Dabam 

'De vulnere quo Jam admirandoPeSorR,cum ' 

Jiaphraomatis dilaceratione, 'fr ventri- 


, Clarijpmo Yiro 
Dn.DANIELE SENNER.TO DoSm-s 


OB SERVATIO XXXIV. 






CENTURIA Ii. iag 

Ab - giiebati&prdbe cl^nmabat , ijnecabommoi/^jj^ 

Amp!ifl5iimmac£iarifluriainVinimbn.b.bAa inuniinditie&fordibus expurgatacflet j .poftei - " 
NIELE-VIS^NER.tli.M,ihceleberfimaWi^ 6“““™S®I=>nf“‘MeI>at,meo|uerainque^' • 

' tenbcrgenfiAcadcmUjMedidnzProfdfo- bai^^ijiieiJanifefTizjflet:. h'irri;ni.n,.i„ii:ii,„i 


longeexcellentilJimiimatqiie 


i C'‘‘ 

'Gmihelmas Fabricius Hildarw 


cbnfis eam conferVabat, & non hifi ^oft anhmrt 
exhibebat. Quamprimum autem aliquis pefte 
fcori-eptus efl^hauftnmbujusmurizei propina¬ 
bam &ntinleabrndaret,abomnJqiiealiopotUj 
S. A - i). per horas aliquot abftirleremmjunxit. Retnlim 

D OaiirimumtnumatqueerniiioohBpIehumj hbcgenusfemediiinnbnnuUisperiuiiores i ih 
VirAmpliffime,Domine&amiceomnimo^ iiiispervomitumsiHreliquisperabum, autpef' 
de mihi hoiiorandilfime j ^ptiim.de t^ESTI- vOmitumSealvurn fimul, tamaffatira eyacuarej 
bEN riA,qUod adrnemiliEiitamgratum.quam E^.major parsebrum,qaiilIudlunileriDtj Imitati 
quod graEflimum. Daca Oec^Onejrie ergaEx- ^^Eituta fuerit.^ Ego etfi riunqu^periculum 
celLTiingraiais videar, operanr ^hpi . G^te-, ^f^^^ui,neiquefacereaadcrcmi hifi,tuamEhtena 
rum legenti mihi dilputationes liaice tiiaS de “^*b^ <l^repriiKiiiteliexerbiattameninrObui 
PESTJLENTtA i nohdulla ad hanc macetiam ®°fitus'rbrpbfibusfemediumhbccefofEnhbii 
Ipedlantiain mentemyenerunt,qua:hicadlcri- •ininino rejicreridiim gflearhitroE Quindoquii 
replum gravabor., Peftilens Emiharium per radOne Elis putredini hiimorurn itimmoa 

>“ fcdtpotejantequaffi vim Iham ek- pcreadverfari, niiUum eftdubium. Rereratprs^‘ 
L44«»<f?rat.circumfefripoire,intereiter0sannoi«ij. tereaobftruaiOnes viferumsnoiiosSuehumba - 
EauranniinDn.JOHAN.ME^ULA,tumrem- feSjnunc pgr fudoremi auncvcrbpertirinas,aut 
f"‘«"*-pOfisS.S.TheolpgisStudio,foi Viforobufta,A>™'«S‘i“ab , , 

/«‘"“r-obfervavi. tcumpeftefe.infeaUm effecognO- . . . Simde quid ChtiftOphbrusAndreas, bllm 


CiAnD.MARi6KEMi PharmacDpOeum bUdSAufeliz Medicus celeberrithut,in liraOe- 
rui^vcxcrdtatiirunum.mecurainconfilium ad- Capite dedrteribUsi fcfiptUm reliqUiti 

vocavit , utquzadcurationsm pefliinecelTaria. TemuluSpeftedorreptis'aquam 

nobis viderentur, ipfi prtefcriberemus atqUe pri- cinefei ardetttes gxtinxerat, cum frUfiu cxhla 

pararemus. A duobnsenimjajcfaaij jamabhind^^direimultbsquehacremedioanitatirellitaiirei 
diebuSEminariumPeftisiiimedeiiteEerei cer- ^Ppiuse autem felikiviumhocpropinafleiacpbtta 
toEiOi Et qiiia ad paternas aedes libenter .me edfiidOremprOvbcafleaddit. .Putasnequ«dd,mea 
conferrem,omnibut quzcnnqjlevbbishacinre “fd^rntnmhoCcevireSfilasaraleiguadlixivinm 
neeeflaria ddebuntUT , inftfnaus e& pefcUpe- iu’ftcbpioEcailtinebat,jaccef5iref PSfrbcafu% 


Laiiftrin^ <Iiftat,abi _ _ ^ _ 

, rcritesfccdntuiiti "sequeiSi^meniidaei^bft- 

ijuani ad parentes veiiifleti febre j cum rigori- AObitarieamintiiiifledebebab 
bus infimis Correptusfaittbiibp <:|umetiamin iruifegtiimfransVarfum^p^-' 

inguine 3 cujus jam irimum.Laurannsaiitcfuunl fuerat 3 vcnjxicultimirithofacgfeperiiTei 

difcclTuiftiSerfenfer^riproariAsauaiuseli. Adiii- fedaddit, ijifumtriduopOftobiiffe:: Jilecomr^ 
bitisefgbai^phafmacis 3 reiiqiiisque remediisj cUjusExc.T. hieririOneriifacit,pcf meni*^ mul^ 
qiii IcGutU attulerat,conv^Uir^&etiarariurn vi- ftipervixit. iiiKteni(|uehda[tti£tu^Ibpetiiii 

VitjfudgitnrquemidifterioEccklldftico. Sed dioracemvulnefaiUm, poftnieares'f&aUtquaa 
rat iftesutdixi, robnftns & Optimo corporis ha- tubraciiratione, fragmentumcaftipefalbcrafl 

bitupr*dituSi frteriamfejeciflejPetriisPigrayjCfeirurgUs ce-' 

' Affinlefa ex Arfeniebi-puivere bufonum, a, “^S^rnus^nUbtavitTam maxima Seveheinens 

“'•^‘-liisqueeonfeaai&iefflpOrepciHscoUoappenra, pdta°n«aSrtheddifacultasoxittit: Exhuiuf- 

maximarriadprjElervationemvimhabefe-j non ^°?^^ft^^pr^bibfurnmaJDei6btefta/acmi*' ^ 
eft qUbddubites CosMAs StoTANusi lUultrilT. ^"icbrdiaapparet i ddride nUhqiun^ riiOrbis* 
Cliviaccnfium &C. Principis Ghiriirgus longe ^““tnmvisgravifllmisjdeiperaHdfla^^dinvO' 
celcberrirausi.Pra-ceptOrmeUsfideliffimUSima- •‘^^'‘oDeimifericordiamiCmmad-ddhibitadili- 
gUifemper eafdlebat facere, maximamdue.ac g“i“jdefaluteigrifemperbene'fperandUmeft 
lougameorUmfehabcreexperientiamiuanrarS Qfi^WvEenimvuUserapartiumpriiidpuiii- ’ ' 

B .‘biliiaffirmaviti eaquecujufvEaSatishominibus ^^^Hippqdrtbiiimmeritoiethaliafcenfeanfut fe, 

• %8 quoque poltcirtbiirdrAeam tinienficvUlderabSsejiSlilfej fervlvi, 

truauusnfusfUrii. _ Sedguidfcntisdeufuifi.un <l<i° 5 “«nl.OBfervauoaibiis ffick dfevulne^ “ 
niinPefie.S MpvifisadSmenurn dvemquert^ i vefiCS*, & ifiteftinofijiii exeffl, 

damTalcbenmacherumnamine,Jurifco-nfJltUnt pBsannOtdvn VulneraquOqUeHepaus , qusfi, t- 
• «>gnovi,quimepratfeateremiit,l?maxithoeum?“diumferedifSclllima,prbpterfanguiniSiqui:uW^^^^^ 
fru^domelEeisfuisStamids, muriam in pefte l«Jnifo!e't,prpfufibaem , videntnrUon p-S»; 
fispilTimeexhibuiffe. Accipiebat auteni niuriani n>binbinfanabiliadfe, expenenna docuit, & 
.«rnEpordna;, camqueadignem ia lebete Co'^ Vin doSi teftantur/‘ Milii quoque exemplum 




chirurgo loage celeberriolo , curandus eom- cmm^uidemiXfiiidt 
pfsdiffisvirBinyiferein, & graviter laborantem fitrlihusfk^csnafii 


ofiendiflem»aIta voce iic exclamare ^ 


ao O S St. A t. C M i R tl R d 1 C. 

:j4.nnnmnonvulgareobiervatecontigit,quodEic^ C.Littis tuis, J^irCiMjpme, etnicehomrancie, 
T.edininunicare tiilum edL Helvetius quidam Jfjn^sadmeture^mdes,^ taUti^asdeju Je 
aiginfaahnbf.mcoDSiauqnpdani gladio Hti-. Teplemaobfcr^ittimes^^^flm^militu,^ 

■ murtl4ue Viiiniisrecepit Sanguis copiose c^*. nKas^ihig^atisJmt.itccidentnt, iis re¬ 

xit, ita utin deliquium animiincideret. Advoca»' JpcnSftmJiixcerfismntmyinhMhcarKmdifim^ 
toChirurgo,cHmVnln«sexplorare,&mcdica- rM.mc^KCfflWwian-cOT&i^ra. JV)a>c,xsdimmt 

itienta ad languiiiem Hilendum imponere v^- taceamjhoficcccafthteTttarri^. Rem Autem noA 
let, fruftunlHcpatis, adoftiumVuhjerisiefeoE. ingrAtAmmetihifASurumexifiimo.j; far furire.. 
ferebatjqubdcumforcipibnsapprehendiffet,in- feram, atijueiteramdetjuihusdamrehusMedteii, 
tegrd eStfaiit Acquamvisfeviffimafupervem- &Qririirgiamfrecifiii, in tftaittfrimiiexceVie, 
rcntiymptamata.nrhiioiriinus tandem Dei be- ffeSanrihta, adte feribam. 
nefido. Optime eOnvtinit Poft annos tres febre FacitinOhfer^vatimihutUuChiriergicumen- 
continua correptus,Genevam appulit , ibique tionemfunfprUm,(^UJismembraniscerebri,exhii.. 
in nofodochioreceptus, ClarilKmoacDoaiin- morihusadlecumaffeBumajfluemibiiietsnafiida^ 
moiriroDJANO ANTONIO SARAZENO, ces. Qua&alkritmQiirurgirruta eSifente)itia,abi 
Medico Keof6 pix memorise,corafam meo plii-ljn mentem mihi baei/tculieduiium .■ erdh fatum 
rimumhonorando,acD.JOH. GR.IEFONIO, memhranie cerebri affeSie generentur fungit Fa. 
Chirurgo longe celeberriolo . curandus eom- ciHmijuidem^video,e^edicifilumfungartmin1>u 
miflusfuit. EgO,qaum quadam die ipfumcUm ‘Vulneribuecofitismemionemi Sedinaliisquo^e - 
pwdi^yiris inyiferOT, & graviter labor^mm fart^Mfangosnafcifajfe,had»eferfuaderetiide^. 

- ne miferanduml me nunc febre abfumi , neque, herga Medicineaftramdarem,acciderunt. Priar f,i 
. a duobus curati polle, cum tamen ante annos hecefi. Puer quidam annas natus circiter decem,expa 
tres graviter in latus fauciatus , ut fruftumHe- fidtufedemftnijirumadterramvehsmentiusalli- 
patisgladiomiEuablciflumatqUeestraauffldret, fit,aeque,inflantairegioneminimidigitiJsf!t.Uine 

finitatireftitutusfuerim/ Nos cum diae dere at- fuit,fidm^Mquodamimferita(fiirfaniuxatia. 
toniti.Etusinconlpeaumexhibuitj&cicatricem nisalicujutrefanendag'atia,adhibitajfafeadetir^ 
longitudinis Ipithamie e regione Hepatis mpn- fumfulfusfuit. Hinctuniorfaulatimincremen- 
liravit.'PoApaucosdies, cuui occubuiflet, caia- tumfumfu,itauttettimfediumftehenderet,cutim. 

, verejusinddimus, &portiunciilamquandamin* qminfgniterdijienderety^ifedesdigitorummagna,. 
Efflilod Hepatisabfcil&m fuilTe , vuinusque d- intervalla ab tumareitrinterjeBum difiarent. Cutis 
eatriceeleganterpbduaum,reiplacomperimus. tamencHarefanafdrtiflanefuitftmslis.Tentata,ut 
ReliqureVero partes corporis , iiiib & ipfumhe- jierifalet,avariis varia,fid amniafrufira. Tandem 
par,nihiiomihuslccandumnaturamlehabebanc. adChirurgumferventumsejuicumfuffuratianem, 
Denique de cauiainopinati a nobis difceflus ab inJlgnembcimaUitiemfaBamefe crederet, & 

' ClariCViri pn.D.DORiNGII.&qubdincoe- 'dolares increfeerent, aperuit lacum. Parumfangui- . 
ptara peregrinationem fuam abfolverc ipfi non nis,furisveranihilefiuxit:mexverafraftliitquaff 
licuerit, omnes dolemus: fuit enim nobis tharus, fingueda quadam,qusvulnus claudebat. Sequen- 
mcrltoqdpfurnproptcrprobitatem, &finguia- tibusdiebusf>angis,nigrofirafijanguineffena, co.. 
rem lui dodrinam,efuditipnem, & in artem Chi- fiafuserumfere cieperunt i 0-in flanta pedis Ver- 

- ' famur.Doliumqubdapudn6sreliquit,.Franco- tanta,quaSmidiumthaltrumaquaret. triperta 
furtum ad Bibliopolam,vellrum . Zachariam iPa^ihiltamen^.trididecidit,(!)-nihilm<rrtua.car‘ 
'ScHEaR£Rmifi,quiidtibi,uipi:o,tra^turusell: nisfefararipatuit.fedfuit caro quafilbangiaadu.. 
facqusfo', 'ut adDoRiNGioMpervenire pqffit. fd,cruenta,fanguineturgensCrflillans. Cceferunt 
.V& Vir Anipliflime cum tuis omnibus, quos te- c!raliisinlacis,adlatera,tg-fufratalasftfngifeefs. 

< ciim ego omne^idomellidmei peramantetfi- ferre, fotdaeir horrenda ajfeBu, utpars illa pedis 
lutamus, a^uliiidog. ' magtitudinem capitis puerifuperaret. fand^ad 

- ---- feaanemventum,^pracifumej{pediumufque ad 

OBSERVATIO XXXV. asnsmiculare&calcis.QMdabfcifumefi,carafuit 

f £ <”T caagubiadenfa&vifcidapingueM^oraf^nnilis, 

VsrumClarisfimum&ExcelUntisfsmurnrb.Gm... l7atc‘Jf'i]t'2'mal’^vZZfki‘'‘^^'’”~ 
vit.Deniquetunsarmagnut adfni^mringuinla. 

,ptfer in vivis epdejtit, ^ 


' Ciariff.V^ipn.D.DOBiNGirj&quodmcae- d 
ptam peregrthatiofiem fuam abfolverc ipil non n 
licuerit, omnes doleiiius: fuit enim nobis tharus, p. 


VsrumClarisfimum&ExcelUntisfsmumrb.Gm... 

., HELMim FAFRIGIUM HTLDANUM.Oir- iXrMuau^eba 






C E N T-U R i A^IL Iit 

t/i!urahipm-Uhaefi:T'tter dmdaim mm^ cttr cdrporis pambnsnsCi ne^eto^ (jjr <( 

** Aeriam/Ltlnre^avitenvi-xtataep. jj^gff^n&ndam videO.'Sed quiaidrafilEme acdtiiti & 
l^turntMJaiiAdcxtrAaionmUxffa&iicUKtixsex fipiffimeadaliquodalind:^edas tumorishujut 
demihus fuf crmiiui. OrUiit pifiea titiirailmn hi modi excrefeniis c^nofe referri pqffint , nt 
piilMofriifeillfmdentemyTaiigmHdinoihdeipfhx jjofteadicamjyifum ift Attthorifausjillas Ibluifli 
m.ipiii!cciimiffajmti,nitpmihpei-ireiiBr,pUi modortKrelcentiascafdofis.qoajeSempioaa^- 
pdKfecreStxr. aferiiKnfedhitrdiffit^ ,‘h^Aii- hioj«membraniS)aatcefebroipfbpropullniant, 
qmtgiaufMgxinii. fopiavmtdreg^ipfd,Hi^ fungosvoc!tafe,quttmtamenj fifutdiri) caufas 
pichm,p-(ttKi)^t:<pU«jfKidlim^evitimhdn &genetaridnem fungorum rpeflaTe Velimus, iu 
fidumfcrdspro,hi»tra,fcd&flrhhrisexcrefi&tit, aliis quoque tot^rispartibusj apii minus qudut 
p«e-mj^tindmnmiem^erfii. Parmtsfrimam es ipSjcerebrojantejUs menibranis,nafdpoffihfe. 
maliciopamfKjpicantiirhaitiflape^ Pittrjaaiis Hujusfentenrii qUoque a aOdquis aonnulfi 
f»afdJmvea,cuiU6illiisiitcliifxsfiieritt i adinii- funi, & quidem praftamilfimi Chirurgi, Brunb 
riorernKxUengidam.Eibtipfiminfestnsm-tim iaprimis,'TheodoricusSiBerlapaiia. ^aado^ ' 
fmttiiherctibim,cjtiodpofllaftipr!teJfoxguiJi iUa quidem BrimofubnomineNAGTAjnihilaliud 


xem^idamqHalidegenefird. Haceifinead imelUj 
5r qa-rifmii.firihn^teXH audiam, i/aid abi enimr 


igiqquimfungolashafcecxcrcfcehtias. Sie 
1 verba ejUs foaant, PUfm~^ accidit ia ^tii- Srat 


titmemexchefcedtiaritmyhaaariimpiinaftartim, hifi‘m,ma^amcmBeutpltlrmmftciitfit«giis,iir 
«tappeilam, ^uaapofiematamagaa , iarxafaO^. n6sep'Ciime<>dslir-,aiafiifldotdrineiia!pparvaSi 
mollia fmt,fti»gils4, ep ditmt: fXxgortsm ta- heqaecOlor.niijtleptdfatio.&c. TheodoricUS ea- 
meti,ijaanilimqaidcmmimmiimintionemfacimt demhibetverbai noa tamenNACTAM, fed""* 
tantam i»v4ner4xscapim:ttamitadmeperferi- NAPTAM, cjufmodi excrefeentias: Bertapaliav?:,’* 

hasmtim,an bii ^aosirihiidaahashifidriisdijeri- veroNATTAMlUasappellatEtdilerte dicitjef-usafsj! 

pJiyherifaagifaerintpnonprofiii^iihabeiM^aod fe apoftcmaglandulofum five carttofum , & re- mmibi 
genus iamorispertineant. Siverfpro fungis signo- iSe qUidem. Aliqttandoenimhujafmodi excre-Mf-a» 
Jcis: ejulptijUddassthoreifaUim in capitis vulperi- Icentia: (de fungis in capite nOii loquotj ihaE- 
busdeiismtntionemfaciant ? veram ito^udfsirt- gnamaliquaminlecontiueHtqualitatem ,■ dura 
goramfsdsjeBumfcirevelim.Quidfsinssdfitmerm ia«qualesquefunt. A glandulis lamendifferunti 
Jsrana irigenereAiuisjUodcunsjSittorpusmemhraniH- Utidem Berfapalia tettaturi Ei fiipradiais itaque ts^oii 
funi} fed nihildlpnirevolo; Virhmtuumeahrt defcriptionibuS, tec definitio refee eliCi pblfe, 
}ddicium,{Sraliijuidetiasn de Ver» fungorum curO. mihi'Videtur, nimirum, Eungum eofpuS qUod» 
iiontfficjuidpraeriUa^ssjSiiin Obfervationibus. dam cdrecarnofUmjUtplurimuiHlasUm, molle, 
funt. habes) expello. DahsmtebergaCaUnd. «indolens, eshumoribuS fupeta buhdantibus 
Septemb.lSoj, &flatulentis , fubito 3cp^6 temparisfpati& 

' T.Escelleati* progenitum, Utpiurimum,inquam,fepiflimd 

■ .StutliofiiSmUS enim non laxa aUt mollis eft cserefcefttia. &sec. 


enim non laxa aUt mollis eft eserefeenda hsec, 
’ . *d diira,&g!andulofadaaqualiie,nonirtdo!eas, 
““ fed Cum dolore, pracipue fi malignitasaliqua ad- 


Pungisiamearnop,qtsdmipeisiindiverfs- corpor 
corporispartibus nafieniibusi . 

Ampliflimo atqueClarlflimoVlr0.t)n.I>ANtE- 
LISENNER.TO, MedicinzDoaori, inlUu- 
ftri Academia iJt^ittcbefgcnfiProfeflbriiott- Honfai 
ge celeberrimo, aittico fmgulari 
GaiihelmusFahriciustPsldami ■ plunm 


te, pracipue fi malignitas^iqua ad- 
idmodum in fungis , qui in infimis 
bos'nalcuntur,E^iffime adeft. Tu 


amgi maligni, nifiinfigni 
:rit,& proinSepiprefaffi 
uiirh humor,exquofiing 


ge celeberrimo. amico fmgulari fuugicircamenynges, autcerebrum ipf“ 
GaUhebnHsFsArsciustiildanUi ■ plunmumbcmgnaeft,&utJoh.And.aCrUce 
Ss P, Dc _ . refert.aerea,necnonvapofo&s ideoqueexcre- 

icentiam miUimeinalignam procreat. Exete- 

Q Vas Cdend. Septemb. titsp. ad me literas fccnda autem illa,quiafepiflimd parvo temporis 
dedifti, virampliflime, tandem p.Mardi iparioprorumpit.molliseft,Galenoifittiilitu* 
eqximeelapfo,aeccpi. Etquianuni'na Prail- dine fimgus appellatur.' Quemadmodum enim «. n, , 
eofeenles inftabmt,qninetiam Bafileam & Au- fungi qui coelo exiftente calido 3£humido,utpld-/«a. fii. 
guftain VindcL mihi proficiEendum'erat, adeas rimitai unanoae kerra ptdvenienteS,lponMofi ^Mssh 
maturius rcfponderc non licuit, quapropter ne ac molles iunt, ita etiam fungi eirca men«nges®-J- 
ferat,qfanixd rogo. aut cerebrum ipfum, fihumor aliquis beifignus 

Ane&tis quos communicafti j tccuni fungos copiose aMuxeiif j cidifime ^oHuntur, & qUi» 
appclJOi &iungosappellari polTe j non eftut ^^proptcrfamtmmiiatur|prOVidentiam.Cura 
qmTpiam ia duoium fcvocet Eriainfi enim Au- ^^^vixaliquid fcpcriripoiStjquodadeoljtim,; 

tfcorcstantummododefungis in capite denuda- ^cUracerebtoejusq; membranis, atqf- 























' C E N T lEt R IA 

, ^ , A i at jnnfV! j TinTnn"=*frp^^^^ yishumonbosexpii ^ ^ — 

S'fflihiadduaiKMt.cui^bmmvirik ddenda.AbkitipTVcaiquedolorenildimnft 
“^SmniokmacrcTarat, otmagmtadmem fctafplkandaiTdunfequensIiniir - - 
shh^,rcceDsn:^<^!Lix^V2tct.Hxcl/ R. gerasn^a & : : 

fi2nikdiiraerat,&liincmdeulcdibiBpn- Giimnu.el£taiana5mj, 


maHgnmqoe CT; 


Therebinth.lote j ij. 

OLrdfic.: . _ , 

_ But^recentifloil Ma : :J. 

inarticulbruinqnoque . i-OLdcTitAoTOr. & v ' ■ 

, Tulnerib.S', ^nnanqBam fobftamia quadam Amygdakridalc.^tog^-.Liqa^t6!daa 

inod6e%a!faedmerab^ens,B»6ddli«&ns,fc lentoigne,accdlentari Deindeadmdce - • p 

: Sndins6v!;Miiiaat,.&e«n.l^ 

Mcabulo,.ii«G/y»-!/Ajj>‘^<iUnt. utpW men&iinponatur.PofteadpEUcetarfequdisGa- 

i6ampriEccderejveletiaineom!tarifoIet.NVcio- taplaCna. ^ . , 

■ - ' ltinnsodbinTOtocribusaineUlomm,Vemm&in R. Micz panis albi Ife-t • - 

'■ ; ■ affisdranferos, hujusmodi fongos eiCreviflej Eann2rOTiCydomor.& v j. n . > 

’ . -r-..,—. Fcsni^m smagiuj, Coquantur cii^Ja^^ 


in quadam puella cacochymica bbfcryaTU l9:e vacdno ui^e ad coiififtentiam gataplalinatiiti 
Propterdoioris enini vehementiam i fangirisSc tumadmilceibuiyriieeent. -e; P; .'h 
humoresaiBuunti quidiveriaprogtountfym^ ■ Sidarolad ,' i,, 
ptomata 5 velati inflammationes i pme^onesi - i)evitelL.jJybr.ahi^VG:- 

herpetes, fluxum ierofi humoris i & ejusmodi i' A3amgihum.|.C . p .. - 

quamplurima.,.C!uodfifanguislxni^sJanda^ . €rod j-C >' V >7 ' 

bilis & fiatulentusadmiaohuniorepituitDiq afr , , Vitellos qVbr.N,2>Milce,fiat Cataplafinai 

fluxeritjacniturajquinliliqnantadolaeftieieS quodralideunacunipr^riptoungUeiitotantiC- 
aliquid procreare tentaveriq fe^uitur extubemii^ per appUcetur, donee&loromninb fuerit feda‘ 
tiafa£crefcentiaq;ca . . . - . . - i.i .. 


_ ^ _j___ji: nequeiflteriiilcircafungnmmultum labo- 

iuordcdmAuguaaVindelicor. .redieas,Lavirtgm randumeft:. quod enim-ffl^ismrgetiid inprimis 
i viris Clarillirais &Do^iflimisjOri.D.Bartho>i^ ecanteomnia incumbere conVenitiSedatodoIdf 
iomaCo Mercfclino j atque ValentiUo.:Rulandoj rei&humbturaafflnxujiequens pulViS fiingo itt» 

. hledicinasDofioribuSj Juvenis quidammihivi^ ipergeudiis eit. • ■ 


Ri Pulvipradpitaiii _ 
Alum.:uflianag fi 
Vitrioli utti gji 

Pulv; radic.angdicat ' i: ' 
^ Arifl-oloch.rotundi- . 
Cariophyliat* & . '-i ’ 

iridis Florentina ana g j. htifimi 
Pofteaapplieetur fequens 
Ri tonz fabar. &. 
Lupinor.analiiij. 

Fimi columbini |ij. 
Puivirofirirubrar. 

Myrtilioti 


j^us exhibitus fiiit,cuj Us tiiigua in fungUmcam 
trofum.qUi totum fere Os implebat, excreta fuit. 

Cujus hiitOriam integram,qualilham tandem exi- 
tusent, aCiarilfimO Dn.D.Rulaadoex^eaoj 
eamqiin tertia GentUria,Deovolente,videbiS. 

De tJvuia icirrhofi j & velutiin fimgum 
excreta j exemplum in ObietVatidiieipi hujus 
Genturis vidifti. Ficus ille cancroiusv^cujus itt 
pf ima Centuria Obfovi t .firmeutio.nOnnepot- 
eritquoqUefunguscancroiuSappellari ? Itaque 
iubjedum fungi iion foium cerebrum , ejusqUe 
tncmbranas, fcd & omnes corporis partes ftatu- 
cUdaS efle, eXiflimO : imo & circa anum aliquan¬ 
do fungoSnarci, reflaturParxnsiib. la.cap.zq- 
piflerunt mmen.primb,quoad cauflsidrcamcm- 
hranas enim cerebri ut plurimum ex Anguine 

benigno, aereo, Scniinime maligno geherantur, .. ___ 

jnreliquisverbcOrporis partibus, unacUm fiu- qUa naturam cancriApiat,adfuerit,-__ 

gtiineftrculcntoqi^am, imb&aliquando ma- ralevioribuShiiceraedicamentisnon eedetfUn-. 
hgiia, corruptaque matetiaadfluit. Differunt guS, acrioribus Vero, veluti arieniea, oleOvitrio» 
deinde in cUtatiorte: cifca membranas enim ce- h j & hujuCnodi Apricis, cAhatorids adbibitis j 
rebriprateruuivetAliaibAnde, utianteaquoq; magis irritatarmalum,nechOnmaIigniuS effid- 
HiOnui,fnngUstraiaanduseft,necullomodome- tur; quemadmodumObferv.i.Centuriimbhui. 
dicarnentumadeeft applicandum, qUemadmO- Quid igitur inquies, fadendUm? ProAiflqquo- 
dumcxObArv.i 4 .&ifi Cefltur. t colligere li- modohujufinodiexcreAentiz,niCtddidtuSei- 
q^iurcliquisVerbcorporispattibns,pmefffle- AindaUturi tUtb, cito, &abfqUemagn6dolore, 
-dicamenta acria & infignicef exficcahtia , imS &perictilocutaripoflmtinondnmvideo,qunm, 
dccrodentis, aliquaudoqUoque&ferrum&i- quemadmodUmdixi,'abacrioribusmedicamcn- 
gttemspplicaripoffe, fepilfimecumfrnauex- tis irritentur, & majorem malignitatem acqui- 
pe^sfum. In volneram articulorum fun^i faut.HocmodoahteunnosdeCemfimgumilium 
^^fimuldolor ingens 8C adflttxUS humonuU maligUumacdepIoratum, in membro virili eXi- 
adcftjTiSustcnnis.inftitUeaduScftjCotpusdpm- flentem, cUjasSttteamemim , fliiciterextirpaw. 


Abiynth.ana.5ij» 

Salis marini fij-cUtBlixivio fiatCataplaJina. 

e; . duriues aliqua aut malignitas. 






















«s'- 


C E N TU R I A It 

-Ootoem TACOBOM AIIBER.TUMVindo- aen^dolvcamlc^odptifa dicsdliqnotap- olf. 

—- JT plicuimuSjf^abfqjfru&u* Hinc ^em aliquam . 

loquoq; concepimus, materiam in'halitamrefolviporfe» 
yaSliox Qaoaceerfico.mecam plane qaemadmadnm miliiipfiolimataderat A Dn- 
fojfe, idalimmPUegaionemfabeffej^^azmf; jiaqneBLOSCIOdecoaomligniGuaja^&Saf- 
jnatareincidcrctur.antdeTitaaaumeflfc.aiiEa- ,feparill 2 ,add!tisherbisteparrefpicien^aspr 5 - 
mrn ip&m morbum inde diuturnam ac curani faiptamj&per dies aliquot obibit^ fuit Ve^ 
affidaemcontraaoram. Verum cdipadftand- rum tantam abfuit . ut n^em diflipata luent, 
busbttciignificarcmas^attoniticrant: quiaeaiiB: qainpotiusintrapaucosdics drcar^oncrobe-t 
ineutenullanecintempeties,ne£tamOrappare- patis inter mufculos abdominis & peritOBKum 
ret, ac de interno abfceflU jp&'^eEruaderi,non defluxerit,atq;colleSafit,utrationedolorispun- 
poiret.confiliuranbftrumde apertipnc & inci- aom&pulfatBt«jlocas,sn:quoijncifipfaeienda, 
lionemufculorum omnes plane refpueruntnihi- nobisiatis innotuerit. Quamobrem ed5.e*trHlfe 
lominustamcnpecieruoti-.utliquajrationeano- cusincute-aihilSp^afetelSjinetamenmateria pe» 
dTnis exterius adbibitis, dolofleniri, & internis ritonsum penetraret, atqi in vacuum ventris de» 

, fomptismedicamentis, fcbnsj- naujea&eruSa» flueret, conimuniconfenJludelibecayimusj mu» 
tiones,aiiquomodomitigaripbfrentitentaremus., failosmatuteincidendosefleldqiiodcitit^prse- 

Nosfdcpr 2 fcntitamenpericnloiafta.prius^P-i lenteprtEdi<9»Dn.Bosci^,Gi,*nDioMAa;ioNE, 
gnofticatione)omnia,quuneeeffitasrequire^^ aliisqueifeliciMr.ame falSEum fuit., Qnqjfaaso, _ 
&eaqmdcm,qaa fieri potuit diligentia, admim- pnscopi6sceifiuxit*i)equedinpojJ,febri5jdoloi^ .i 
ftravimus;Poftdiesaliquotjiium orca mediam lipotl^miapauianroccflarunt. Ulcus, propter ; 
aoSem dolor protiuus temiifletliberatatn proTj putis copiam, qu« effluebat, perjnenfts aliquot 
fos feeffe, Egrafibi perfuadebat. Mox feptima apertum ittinetScoaffi fuimus.* fcte^spfin?* 
hora matutiqa.vct domum ingrefli , ecce prtc viausxatiQneobferyitta,&corpQKp!erinterval.t 
gaudio maritus nobis occurrit, fignificans, uxp- kprofai^purgatb ,• decoais item^fiidotiferis, 
tjemfuamdo.lorepenitusliberatam. Idquod^. additisiis,quEhcparrefpiciantspartesquenobi» 
reiplaverumeffe,illicocomperimus.Dplorenim lesroborant,ufas,tandenifiDg«lariDeibeaeficjp 
ferennllusaderat,tenfip quQque,- eruUationes, oprimeconvaluit, . m». ■ . ■: . i.-i; 

Scnanieaceflaverunt. ©uritiei- 




OBSE8.V.ATIO XXXK. 
ifeejjif ingenti eifiegime Hefntis adaperti, 
■ fu^ti ftrjHota cif. 


kplam efle fflcile nobis colligere licuit, ,qn 
iammaritumde eventu morbijccttiorcm fa 
mus. Paucospoftdiesfdenuoin infimo v 
dolore exorto, febris;ardcns fimul & con 
fupervenit. Tandem lipoth)rmia, quipetia 
dore frigido correpta atgB, naturE fatisfa 
do,pknde pieq; ex haevita deceflit, Hift< 
hanc prolixius aliquo modo reccnlere plac 


.Exemplum L 

ere- A K^^iiadri^enatiuSquidamln ffioii- 

LiteCoronato, pagoptopd Hildenamperan» 
nos aliquot obfituaionevifcefum , & cachexia 
laborans, tandem dolore diutunio ac magno,, d 
• regione Hepatis correptus fuit. Ego tandem peC 
r litefasAeyerendi ac doaifflmi viri D.FRJDERI» 

. Cl CO^peOMipiEmemori*, ^mlociver» 


Tyrones , quid in hnjurmoffl cafibUsagendum ‘Eimm inH,mmcinielp unmunt 

Ae«dnVru.inteUigkntdcedifc2t. 

'Giltis.ciiimtotiusfcrtnelaterjs abHii 


OBSEUVAtlO XXXVIIL 


ad coftas veris, lirteatnqae alb^, & , 

dorfij piiris plena,elevata,& extenderat. Dolor 
■ ttaidan, AfreKU continaus &fflagnus^ipothymiEite"; naurea,ap- 

. ^etitas,vin^(|;ptoftr^^ QuapropKr 

j .. . mortisfe‘dfictilifiii,nevenomenin3peritichifuia» * 

A Nno 15 J7. Sabaudus quidam quidragena- n,;},; adhnejuvejii compararevideref,manuma» 
recufavi,& fcqaentidiedomttm reverfus 
ktem ad finem coftarum nothorum kbofaret, PbftmeiibitumiCumBafbitonforincOnfi» 
^tfannamyemt,mequeunacMC^nffi^^^ Humadhibitas,vomicamapemirct;'maximapu» 
do^moviro Dn.A^ER.TO K.OSaO, a» fis copia impetuosd effluxit Inde etfi dolor Si- 
I pud l^uknnenfes Doaore Medico longe ede- quo modo imminutus effet. intra biduum taffleU 
Bc^o.mconfiliUm advocavit Invifentcseum, Sgef animam Deo reddidit 

fto dutirieminter mufculosin profundo,riobk Annb tdo5^lolotei“ffl nfflbeomio, fismi»'' 

ofafervarehcnlt Quare dolorproptercompref- Uim finiili abfceffu d regione hepalk kfaoran- 
fionem&^nfonempefiton^ieratmgenSicnm jem decubuiffe, eumfiue prdTertte Nobilifi. a£ 
toriciilaadjunaa. Corporeleniterpnrgato fo- Clariis. Viro Dn. PaulS Lentolo , ReipublicE 
inentauoness cataplarmata,inunaioneSidifcu» Bernenfi«DoaoreMedicoceUbemmo,apertufti 
K 4 &sgram 


iK OBSERVAT. CHIRURGIC. 

0^40. &ggram Squena die naffliz fi ti s f e cifl c , ine- 
ExzMPinMliL 


zisfiii. t-ahorafaat&illa jngend -tn- 


nulkin£erni& externa j>rfftnpfiflcin,tiUuopbft 

perletnptusfmtabfeeffns, exquomaxraapiiris 
cbpia^fBimt. Et scgra,intta pautoa dies ex hac 
lo&fuhtradta fuic. 

-n - D -M o 

- CawantItaquefibtinmoresChimrgij nem 
magnisabC:eflibnsmauinamcvi;ftigio, & dere¬ 
pente, fedfcnfini &peo»icesevacuenc. Etfienim 
apcwmmagp mmablceff tn paitesno- 
CtmttmU yiesinptimisfifpericulob, Tidemustanteflj ih- 
zj.Bh. Si quitGalenuSa&inaliispaaibuSi' quando aliquis 
tfhMifti magnus tumor-fuppuratur,penEnlolaraefle uni- 
veriatn- evacuationem, cume veftigio deficiat- a- 
aiinai& vfeesdebilitentar,&.poftea debilitas illa 
remedium nondiabeatxVidentur enim in his qui¬ 
dam propter' magUam diilantiara corporum & 
puris acritudinem , ora quorundam va&rumar- 
teriofetumeffeadapertaj-qua: prius velutiquod- 
. damopefculumpuScondUebanttquouniVerfim 
evaeuatOjmultilfHritus^inacameo exeuntiatque 


OBSERVATIO XL, 
pe frodigicpt ftUlU CoUaiinfi inedU, 


(juiihelmus tabricm HiUtnUi 
; S. >. Z). 

■p A,quiin rerumnatuta inter abltriifi & Oc- 
■Eacultaoccurrunt, Virgenere,do£trinaS£Vir- 
tiiteclarilTime, nihilcftquodmemagisin admi¬ 
rationem rapiat, quamadmiranda & prodigiofi 
A-foI-LONIiEScHREiER.® inedia. Qu! enini cor¬ 
pus humanum naturaliter fine cibo & potu ad an¬ 
nos aliquot vivere polEc , ingenium humanum 
plane latere opinor. Noluit enim DEUS nobis 
propter peecafum facilem ad ea adituni,qu3eal^ 
ditinima fiint,patere, ftdnonnuIttrimandaStin- 

rentjin qiidfeleexercerent.Utinam igitur tua 


fineulio dbo&potD * perannos^ T 
tresvixiffeajcbautparentes, idqueteftimoniis 
anthenticis,&fide^nistonfirfflabant Diligen. 
fer ego illam perluftravij&fingulaoblervavi, Fai 
cieerattrifti&melancholica, toto corpore Car-; 
noEEtis, (ventremexdpio, quiadlpinamdorfi. 
pbnedeprtfus vergebat) Hepar fdiqua^; vilce- 
ra ventrem manu traSando , ajnafi in Idrrhos 
concreta efc^ percipiebantur :excrementa nul¬ 
la ejiciebat; dciboadeo abhorrebat, ut cum qm- 
dam ex illis; - qui ad eam viEndam adveuerant, 
Ecchariparum claminosimmiCflet, illa proti¬ 
nus in lyncopenincideret. Sed quod maxime mi- 
landumeft, ambUlahatillajimbcum aliis puellis 
ludebat, filtabati' & negotia puerilia perficiebat, 
eratque corpuS fuo calore naturali prseditum. 
Relpiraudii loquendi, vociferandi nulla eratdif- 
fipiltas. teceg&meisoculisvldi, Stantibus . 
pSrcepi. ^ ^ '■ 

De origitte-hujus inedia: intefrogati paren- 
tes.rcferebant, illam anteannos Eptem exmorbo 

reptam fiiifle, im Ut aliquando trium aut quatuor ' 
dierum Ipacio nihil cibi guftarit, ■deiiide fitmpto 
phrUmlaflKrecens emul&i, deitub per dies fes 
antlepteraaciboScpotuabftinUifle. Cumque 
in ea miferia quatuor annos integros vixillet , a. 
cibo & potu omnino poftea abhorruifle, 8c tri¬ 
bus exinde annis,fleque cibUm;rteque potum gu- 
_ ftaffe. Manfit illa CotoUise per menEsaliqu0t,85 
amultisniagni curtf admitationeconlpeaafuif) 
Iildepofteaalib dcduaaeft.&qualis tandem ilU- 
US cxiasfuerit,ignOro. HiscevaleatEi!C,T,una 
cum conjuge honeftilfimaSc liberis dulciiTimis, 
quos una niecum uxor mea peramanter Elutaf. 
Pafetmacp Avenficornm, dieXXV. FebfUarii» 
AnnoMDC nt ' . 

observatio 2d,l. 

PuellaxKi fijlmetispaKem immiit/o-ti. 
nedem TiUefet 
idem ad eundem 

. Vnitm Nobtkm, Dn, D.PAUttttl 

LENTULU.M. . 

Q Ilia re jam dudum, virdoarina atqj virtute 
cEriffimeianimilmad confeibendum Scdi- 
vUlgandagtlecUndam partem Hiftorise,abflrull 
ScocculdiliiusDElmiraculideinedfa, APOL- 
LONLE SCHREIERtEaddidiffefciam, venit 
inmentem cafus, Ipecuiationibustttisnonindi- 


ni ad Rorem iiuvi 


m,mr- 

imoREINE- 


tur. Ncqueemmdubito.quinproiUgeaiitnia- 
cumihe, hujus reicauEsaliquasnaturales fis ia 
mediuraalEturus. Meumautembujusadmiraa- 

Anno Domini M.D. XCV, pue^a quatuor- 
dcdm aut circiter annos nata, e Ducatu Julia- 


RO SOLiNANDROjIiiuftrifi. Princip.julia- 
cenfium, ClivenfiumScMomenfiurn, Medico 
otdinario,ScCOSMA SLOTANO, ejusdem 
Wndpis Chirurgo longe peritilBmOj aliquoties 
iavifi,quiexgravim6rbo liberatus, in aliud inci-; 
it fymptoma,ur quotieScunque panem videret. 


c audituSiintelledtuprivatus, Tandemverbquafi 









-OBSERVATIO XLU. 
Vtintdu quidam fitcii in Iwaem. 


- CEN T U R I A ir. , ■ ^ 

irresii &ptteri!ia&a _ OBSERVATIO XLIIL , O, 
^oc^faanc^^, " 

c.;^. rans^pifiquifna NecromtamcafaimaiailiimPxTB- 


lia parum face 


>,ad 


- VmimnobUem,_1D^VAHIXjSrILEN^ -^SmdcmParentesNecromantiaiinMcedunR 

«bialiascorama^afijqumffl^ brew Wnv^uit. EgocUm hujus Adblefentis 
unicarepMmrf.. Etqu a.pfeama- J ,„„,Maiftrblohan.Bar- ' 


noQii' patentifradamtibiam,cumMa^6:roJohan.Bar- 
Jft/ipfiuskaioforanao ' * 

!an"bierit,fcautemrc habet. 

Aniio 15po-ffildena: in patria dentis,- & . 

., Schafap» 


OBSBAVATlO .XLIV. 


penjadpaeliamquandam rS 

s;rr.S.“"?- 5 i"ss; 

(qaK<tiSrau5longa,a<iopmurntameiilin«n'per- ■ - ufmre. 

veniOabfolvcrem 3 famiiiaritcrcognoyi latrem ptX^aqU^damColomenfii, ex parentibus fa- 
’ ’ " " ' -;rie,m ^-^.-citeiter annorum x nis &: bene temperatis hata,circa undecimum 

norbo grayiffimo-atque annum ^ftatis,p_rim6 in febrimEphemeram,mox 
:2 beneficio■^.eitiaul- jnhedicamincidit. Hinccumfpatiotriurnmen- 
fiumdoloribustbtiuscorporis,ariditatelingazj . 

idi j refpirandi atque loquendi 


io(aifaiIor)l 


iiinciadedeambuIare^poflec,a;^oiamen&pq- tudicuia,deglaticadii r 

tu per dies aliquot adeo abhorrmt, iit vixtidorem di££cuItate,rudoribus £ 

^fiusfcfferrc , muito rainasqaieqaa^-guiWe au,imo & dormiendo vexata eile^tandemnoao^ 
polTct. Qaam vero multa & varia efeutentaipfi Augufii if^f-..plahee3ttenuata,obiit. Egoacci- 

offerrentur^ ovatasdem eaqueduri^ioieco^^ tus,Ut coramclariifimo ac do^fs. viro DJohan» 
cerevifiamquevulgaremfibi«egit, atqueappeti- slotanojMe^coceleberrirao, acIUienero Slot^ 
yit. Qmbus fpatio fex menfium profup alimento ^0 ^ PhafmaGopoIaexercitatilTimOjCadaVeraperi- 
ficnutrituSjiHaquoquepaulatimfaftidireacaver-'Qjjfeiyayijnus*. /. 

driccepitjut tandem omnino rcfpperet. Gon.tra i.Ihteftihavcrmibusplurjmisinfar^conipi- 
vero juglandes ctim pidxilio panis, tamgramS <^banttir. '. 

iplicibusfacre,atnulius graulfimus , necqiii^ z. Meftnteiium iarrholum,&bincandemar 
quamaliadpcr multos menfes alTumere potuit. ie|iagyprea,uHquoquecircutn circa venampor- 
Interim etfi debilis efiet, jainc mde nihilomi^ip tam,refertumfuerat.Hinc^yiusadbepar perme* 

• perarnbuiabatquotidiej&tandemetiampdptiiti- jy-e^acdiftribui non potuit. 

' numftatumnamralem-pdiit , ittomnisgeneris" j.Hepariiidivetfislocis taminpMte fuacavai 
. cibos,utantea,appeteret, negotiaquinetiam fua quanigibba,fteatomatibusi!c'at'ebat. 
rufticanaprobe .peragere poflet ;.. . , 4- Hepar mediante materia ^piea tam 'tenaci- 

Citerumopinionenaeorum , quicbcnieas terBiaphragni<madnatumerat,yixutaveiUp62rct> 
terreflrestcmporehyemali, fine aUmentOvivere ^nc anhelitus difficult3s,& tuflicuia. 
poire;contenduntiprobarendnpoffiim.t5ac,enjm ^ Cifcumcircayehamcavamtamramtima- 
nyeme,cum aliquando una cum Doiciffimis Vi- fceridehtem,qiiamdefcendentem, molesmaterls 

ris,D.MicbaeicDofingi6iMedicih£ Boftorcj buj] ' ' '' " 

. &EmanUeleirrMb, Artium libefal Magiftro^ adh 

coavidotibiismeisjteftasaperiremus jSdchleasi 
queinfpifccremm,ipraOcularisihfpe&io contra- 




Ohf 


OBSmVAT. CHIRURGIC. 
idbusjiincinilerefer- ta,ovini^mmdmemexcedensjnvenfacftj 9n*0ir» 
tamalpCTzarteriz, qiiamcribpbagoadh33«fce- 
aiz afpefz ex polmo- tat. HincanhelimsjVodsj&deglatiendidifficol^ 

figartiflenii fer mediimdifii^i^aferti. 



OBSERVATIO XLV. 

Ineife cadavere Hepar dr SfteneieeepVi 
migniiudiHureferta. 

pAganaqusdam juxtaLiU&inam habitaftsjaiil 
•* prideransofbs detenta,fibiperfuadebat, foe* 
xum moiftuumpoftpattumal£etius( quitumpoft 
' aiduBri)mortuus) permehfesquatuordedmin 
utero remanfilTe. Id vefo, qubdipfamin hac <J- 
jLn one faliaconfirmaverat, efatiniafirte finiftro 
duritiesmanifeila, oblonga,ac ex inferiori parte 
rotunda,caputinfantisreprzfentans, quzadilia 
usque fefe extendebat, comprehendens fimul re- 
gionem umbiliri.una cumiateris dextri collis no¬ 
this. Hoc itaque cadavefe prziente D. Jacobo 
TIchatnerOjPatricioBernenfij&D.CIaudioMa- 
nonCjapudLaniannenles Pharfflacopefio peritis.^ 
fimo,incilb,tantz magnitudinis hepar invenimus, 
ut iobusilomachum Verluslub eoflis i thiU ri lare- 
risrpuriastransgrederetur.Spleftqnoqueimmen' 
Ce magnitndinis,durus,& inferiori parte verfus i- 
. lium ro£undus,langu!Ucadullo plenus, hepatislo- 
bo adnatus,conipiciebatur. Venz ejus cumaric- 

Vas vero brevc,exiguum^ obftruaum erat. 


Ex applicatione medicamentorum caUdorud 
circaosventrieuli iinflananatio Hepa¬ 
tis,dr mortes periculumfi- 
quutum. 

H Ominem Colonis intemperie fiigidaven- 
triculii&calidaintemperiehepatislaboran- 
temcognovi, cui ab Empirico quodam plurima 


hamomi,& limihbusprslcripta,atquecartil^nl 
Xyphoidi admotafuerunt, Jnde inflammatione 
hepatis correptus, vixabeadem liberaripotuit. 
-Tandem vero Dei beneficig,iis, qushepar refri¬ 
gerant 8i Corroborant,Velutijnlapioexaquaci- 
chorii,endiviz,agtim6nue,verGnicS,cumiyrupii 
de luccolimofium,aceto&,& unguento Cintalino 
exterius applicato,ianit^ eumrellituL 

Hujusrei cau&m, JI|ulsiiivelHg«eatque 

fpiciat,necrfe^:CaVaen!mfuiparteideXtrak 
linillta, univerfiira vere anteriorem ventriculire* 
gionemintegit,itaut medicamenta calida , quz 
corroborandi gratia ventriculo frigidiori admo- 
venturifubllantiam hepatis prius attingant, aiite- v 
quamad ventriculum usque perveniant. 


observatio XLVll. 

Ex applicatione cucurbitularum ad regionem 
Hepatisdnflammatiofequttta. 

G Alenus lIb.pmethodimed.&pofteUmmul. 

ti alii,in haroorrhagia narium. Cucurbitulas, 
regioni hepatis applicarifuadent Quod quidem 
absquepericulofierinpnpoffe, fequcnsHiftoria 
fidemfacit. 


rium laborans,Chirurgum quendam, alioquin in 
arte bene Verlatum,id confihhm adhibuit. Is prz- 
teraliafubfidia , ipli quoque cucurbitulas ma¬ 
gnas ad remonem hepatis applicuit. Singui,s qui¬ 
dem fubliltit,led inflammatio hepatis lequuta fu¬ 
it. Cofclas Slot3nus,ejusdem Prindpis Chirur- 
guslonge przflantiflimusacccrfitus,quumvires 
adhucconllarejobferyaflet, vifiusrationem te- 












^49- 


Eic OBSERVAT. C H. I R U. R G 1 C. 

Sem.anafi; diacatboUd 3 iiij.Mifce, fiat potio. Qyr^ 

Foenicufiana?». : Porgatocorpore/equens pr^pfiApozemi ^ 

liquiritizrafeij. R.Ra^c.fcemcnli. 


Coquanturinaqaa , ntcolamraredeatad 
^j.In quibus ijiflbiveEleauariidiacatholid3'q* 
Syrj:ofcibiut.conipoC 

imrhab.agar. & faia|j.t 


Afparagi 
Lapatiiacuti, 

■Scrophularia:, 

Pol^oiquerc. _ 
Samcu]a:fein.Fucbfii, - 
Come, interior.radicirangujatma Ji. 
Herbar.agrimonisi 
Veronicat} 

Cufcutz, 

Scabiofe , 

FumafiSj ^ 

Scblopendrizj 

Capill.Veher. ; 

voi-edolot, reliquaquelymptomatatemiferunti Cochlems^ 

TanJemiiepar.partesquenobaesfeqaemibusfa^ flafturtiiaqdat.anaM.j. . 

bdfiscorroboravimus? Hor.g«ito& 

JLSpecicr.diarrhod. Abbatis sij. Sa^uciaiiaM.C 

Aromatici rofari SeiD.tonicub& 

Trbchifcof.erhabarb.ana3i- Anifiana|ji_ 

Saccharidifroluaindecoaoagrimonk&ve- lJquinti*rafe& _ , 

rou. ?iiij. - Xlrar.paffular ^ma^.ana|,.f. 

MiC:e,&fiant£a.tabcfe.Dequibusrumab- Coquanturlnfufficientiqumdaquac^ 

tur3iij.horistribusanteprandium.Hispleniffime rMonectemaparsfitaflnmpta. CujusdecotU 
^ convaluit,&ptrannos tresfinus&intolumisfu- recipefej.Inqubdiffolvcfyrupideftolopendno. 


-bat.-propotuordinaiioutebaturdecoao^rimo^ 
'niiE&veronic®daaeamygda!inO,&emulfionibm - 

- fem. fngidor.maj. okis convenientibus qubtidie 

inungebatarrclyferesquinetiam urgente aeceC- 
nerhabarbari.cmttiyr. ro^fol^t.cOmpoC&pnU 

vcrenoftrolaxacivo( ■ 


'Sed quiaa multis ann 
irum, przcipue hepatis, ] 
tione modum noUObier 


s obftruSionibusTi- 

aretjnequeper inter- 
''""urgaret, paula- 


, Eiegdfuaferi ^ ^ ^ 

tim iii cachexiam incidit. Ingravefcenfemorboj 
inkaopenfili BerUaM fe duceUdUm cnraVit,ubi 
nondiupoftanimamDeOplacidepieqU * 


SjTUpi dcEpithymoana Ij.C 

Acetiana|j.>Iirce,fiatApozema j pro 
'tribus matuti nis.Ihterim Id co affeSo fcquentem 
■faCcuiumi 


OBSERVATIO XLIX. 

Scirrhi Lieaii compendio fi curatio i 


R. Radie. althekSc 

Malvarum cum totdina | j. 
Flor.champmili 
Meliloti 
Sambuci. ^ 

Herbat, cdchleariat 

hafturtii aquanana M. f. 
incidantur & contundantur, 
^culo.quo fiiolnterteXtd.Sc in aqu 


nisgraviter labora(ret,ac Varic 
celebrium MedicOrUm COnfiliis & medii 
mentis,frultratamen,urusfuiiretjm'etandema 
noijSs.qUoinpatriamreveriUs-, ad fevocaviti . 
TUm in finiflro hypochondrio magnam duritiem 
& tenfionemdeprehendijdedolore etiam maVa- 
tivo,tudicula ficca,& difficultate anhelitus (pro¬ 
pter comprefiionemdiaphragmatls)c6nqUereba- 
tur.Huiic divino favore feliciter & breviihis,quK 
fequuntur medicamentis , fimitatireftitui. 

InftimtaitaqUeprimo optima yi^us ratio= 
ncilcqueos Leniiivum exhibuii 
R. Herbar. agrimonia: 

VeronieS 

Culcutk 

Scabiofe , 

, . Fumari2an3M.C . 

SeiTi-anlliS: 

FoLienatmundator.ana 3i}.-,, 

Coquantur inaqua j utTOlatUfa redeatad 


IplenesiUduratoS,inunxi j en^lalfrumqUe meum 
de Gcttta,fupra alutam extenlum,applicui. Hifce 


Ri cdnfeS.Hamcch 3iij- 
Extraa. Ellebori nigrigr.vj. 

Cum'^eedad pikferiptd fiatpi 
arfumatut matutina tempore. 

CorporehaepofionetaM per fiiperiotij 


quam inferiora j (absqUe tamen ulla violentia^ . 
probe expurgato, maximum levameU perienfir. 
Evomuit enim mulfuin humoris adulti inigriiSc 
melancholici,prdcul dubio ab elleboro ventri¬ 
culum verfusattraffi. Quapropter ne imperfe- 
aumrelinqUeremuS6pusincSplnm,dennoapo^ 
aematls przfcripti doles fexvel feptem exhibuii 


f“'). Inquibus dilTolve confeSidnis Hamech' quoquepotiuBculamexcOnfeffionehamechi & - 






C EN TH 

OEtraS» Ellebori propinarL Sic dirinoEaTore 
pleniflime convaluit, multoajue deinceps annos 
incolume Inpcrvixic. 

observatio t. 

DeahditiAhortmciiufit 


Ad 

CUriJfmtim icceUherrimm iiirum i , 
r)n.D.CASPAR.UM BAtlHlNtlM, 
Illaftriir. Ducis Wirtenbergici, &c. Medicum 
nec non Anatomicum & Botanicum in A- 
cademia Bafilienfi or^- 
fiarium. 

'cd./ ' : 

Guilheimus Fabritius Hildaniis. 

S. P. D. 

L Iterastuasi v!famplislirtie,amorisaebene^ 
volcnds plenas, Gmul&Problema,Poflitne 
bomo aliquot annis fine cibo vivere? a D. CA- 
SPAE.O CONR.ADO Medico Uratislavienfi, 
confcriptum, & admemiffum per manus D. E- 
MANUEt,IS URSTlSII, accepi: cujus reino- 
mine,tibi&D.CASPAR.O CONEADO gra¬ 
tias ago maaimas.Theatrum tuum Anatomicum, 
Opus iane tum propter figurarum novaruui copi¬ 
am & elegantiam,.tumeatundem accuratam de- 
fcriptionem admirandum, demerito Stemalau- 
de celebrandum, mmiima cum voluptate vidi, 
Fax!tDEUSOPT.MAX.utfeliqua,quzEiceU, 
T.prz manibus habet,fcliciteradDElgloriaffl. 
& emolumentum Afclcpiadez familiz, abfolVe- 
repoflif. Quod tamhoAorifiice iftoindpere 
ihei mentidilem faciaS, gratias, quam polfiim, a- 
go «naScimas, urinam re&eudi otcafio .dbltlr,' 
Porro fuperiori anno aliquoties in diiScilipaf- 
tU adbibitus, caufam abortus nori ita Vulgarem 
inufla atque jterapuerpera animadverri. At qiiia 
Ejccell. T.harum rerum ftudiofiiTimam efle’ feiam, 
illa, quzmihihacinreobferVarelicuic,- comutU- 
' nicarcftatui.Primaautem puerpera fuitTORIN-. 

TINA MATER , cOnjux M.URBANI ALE, 
matrona honefta ac robufta, quzzCatis tem¬ 
pore anno tdoj.ad quinti menfis finem fere,!*-- 
goiS omnibus fenis Vivi apparentibp gravida fuit, 
Circafinem vero quinti menfis, fetiis primo im- 
beCiliiterac languidd movebatur i ita ut vii per - 
fenriripotuerit Peinddpaulatim&intra paucos 
dies omnino cefiabat moveri Mammz quoque 
quz antea ladte turgebant ,'Mnc fubfidebant, 
fiacCefcebant, j 5 £esia:abarimr,aliave figna ade- 

facillimd conjicere licuit.. Taudem circa finem 
oiStavi menfis, parturientium doloribus corre¬ 
pti, cnixaefi: mafcnlum, quCmper tres feremen- 
fes mortuum geftaverat ■ ut fuo loco fufius decla¬ 
rabo. Hujusantem abortuscaulam, nullama- 
liam invenire potuimus > quam 'malam ac ine¬ 
ptam conformationem vaforuffi umbilicalium. 
Chorda enim, ut vocant. Umbilicalis, quz coma 
muniter & in omnibus uiuarum aliquot longitu¬ 
dine efle folet, in hoc abortu vii fpithams erat 
longitudinis.^ Hinc perfpicuum fit , crefeen- 

tamab acetabulis five cotyledonibus ab&raiifie, 


RI A II. - Ul 

& feparafle. AbBraSo autem hepate uterino, OiyTf oj - 
neceflarib inoriturfetus. ' 

AlteraeftJOANNA,conjaiMagift.jOAN- 
NIS CORNU PaterhiacenfiS.- lUaduminma-^*^,^, 
trimonio vixiti ad mihimum 6&ies abortun 
didit Poftrernuinquid^iiocaDnpidod.m 
fe J^tiario, ad qiiinti menfis finem, utero 

geftaiTet. Qu^cauCe fuerint pr^edemiuma- 
bortuiini, melatet, eam compellatus non fue- 
rim‘Hujus vero abortus clufiun fuifle brevitatem 
: —:-fraciiordsUittbiiicalis, 


itxa fclquifpitharnam Idngibr r 
ao. ExcellergbT* quidnam 
’.' ct 3 Ut inihi fignificare non 


ge. RaptimPatcrniaci Aventicor.30,Martij 


PrAfiantij^mum viriim 
D. GlirtHELMUM FABRITIUM HILGi 

OmumfaihferTixticnem, legi: ^aid mihi videam 
rariaiUhorimcttufai.mneBawidre^ 
feramsfaiiUmiUmcigmteis: OhiiifiiUmkictdii 
aliqBMdj>dif/-Kftaiiihi:i>ater brachiis fursum ele- 
•valUUmitini feextendit, abortuiafiermtam: fti 
itiamcbvafaambilicaiialmgiora nimium^ CoUam 
ixfaMisdtdientia^rangMriumi: ijrohkepiid^ . 
im mfirkhi iimbiUcdUuHi Abortum cdKfari ,»«« 
memmimeufquamUgiJfei qUarehaciUd Obfirvds 
tiodbfir€dtionediffdeB.HiCfdUctt:Qmdb'ii)0- 
CtOkEMbORiNGlVMmeiCatsJafiscmpU- 
xm»s^kii»rtmas^ogrdtids,tieedubitoiUumtibi 
graium&dccefturafme. Obiervdtioneiimdsdam 
BotdUicdsferfcrtpttsrii ddme moites, reUefeceriSi 
‘/emq^graiard. HifvdU&Jdhe, Pirfr4d>>iJlimei 

&teamdr!fmreddima,&exme'0%tISiVSm^ 
fierfalutauri OcyusBaJiltatd.Sepimb.tSrxj. 

OSSERVATIO Lt 

£)e Tata, quipoft morttm per trimiprenid- 
tisfupermmemibusfimpiomatibiiiiinittero ' 

Viro Nobili D, MARCO OFFREDO, 

Philolbph.oeximioi&Doaori Medico 
longdcefeberrimoj 

Guiliielirius Fabricius HildariUS 
X >, D. ^ 

■pLUrimUm equidem tibi dcbCO,- vlr AiSpliflS- 
1- me, pro Exc. T. antiqua in me benevolentia, 
iedimprimis, qubd-iUam renovares &temami- 

vetUr. Admirandum iilum & inauditum cafum 


liicafti,accepijnec noii fine ftupore perlegi. 
Noiienimvideo 5 quid rarius, aut admirabilius 
in arteMcdicaaccidcrcpoflit, quamipfam fub- 



nz O, B S E R V A T, C H I R U R G i C. 

tj {UndarA cordis patirefien. Mihi qnoque non Io eo antem id Imguiare annotavi, vaia ni- Ohf, \ 
itapridemoccoiritcafusj&admiratione&no. Diiram nmbilicalia.five chordam, utvocant, 
tamdigniliinras.qaemquiatuisrpeculationibiis ambiKcalem,longitudinem Ipithama: vix exces- 
non omnino indignam efle exiftimo, nunc tibi Cfc- Itoc^go exiftirao fuiffe pratcipuam cau- Oi/a, 


comunicareftatui. TORENTINA MAYER. &m, quod fcetus tam mature' in utero obierit. «»••/«. 
axor M. Urbani Alen, cum jam noviespeperis- Quandoquidem crefcentem fcetum pedetentim * - 
fet,(cujasprolisfexadbucinvivis funt) fuperiori profter brevitatemvalbrum umbilicaUum, pia- 
annoidoj.dedmumfcetumgeftabat.&earaad centama.vafis cotyledonib.abftraxiire, milium 
quinmmufquegcftationismenfemoprimevale- eftdubium. Hincpaularimimminutoalimen- ' 

re, indiesque accrefcere, certiflimis lignis co- to, & viribusdeficientibusj necel&rib interiit, 
gnolcebat? Qu^indoquidcm naturaliter moveba- buperiori anno 1605. cum nobilem quan- 
tur in utero jventer item &mammili2accrefce- dam virginem in Perroy, gravisfimo affefiu in Hiftritt. 
bantiimb&aliquomodolaaeturgebant: Prat- aurelaborantem, curandam haberem, & Rever %«« di 
tereaextenlioaes quadam nervorum, coxarum, rendum D.Odetum,ejusloci verbi divini mini-^®'“ 
quibus in pracedentibus uteri geftationib.ye- ftrumfidelisfimum,&amicummeumplurimum 


xarilbBta fuerat, nunc quoque aderant. Circa honorandum, aliquando per ocium invitem, 
1^. 17.&18. Aagufti,qni finisei fuit quinti retulitmihiuxorejushon^,caliimplanefimi- 
menfisimpragnationis, fcetnsprimbccepitfoli- iem, nimirum cum ante multos annos gravida 
toimbedlliusmpverijacpaucospoftdies, pau- eflet, Sc proptercivilia bella patria, cum primo 
latimomninomoveridefiit,absqueullamoleftia, marito Jj.Poteratio, verbi diviniminiftro, ex- 
deperditione appetitus, aut adveria valetudine pulla fuilTet, elaplb quinto menfe non amplius 
matris. Adiit mep.Sej>tembr.ducenwito fuo, lenliirefcetum: venmem quoque paulatim ulq; 


mihiquehscomniaordinerctulittlcdimprimis, adeblublldille,utdeimprsgnationearapliusnon 
qudd a 14. diebus ne femel quidem fenlillet foe- cogitaret. Circa vero oflavi menlis finem partu- 
tum. Interim quoque mammillas, & ventrem rurientiumdoloribuscotreptam,filiumpeperis- 
aliquomodoimminumm.&extenfionesnervo- fi,eumquelongitudinemlpthamsrcumdimidia 
rumceflaflejconquerebatur. Hinc quia foemm nonexcesliffe, fcd corpore ita extenuatum, cu- 
mbrmumeire,fulpicabamr,auxiliummeumim- teqae&mufcnlisrugolum,exiccatumvB fuiffe,. 
ploravit, ac ut expelleretur medicamentis, ob- uthguram fcelcriplaneprz fe ferret. Ex quibus 
nixerogaviu Ego, quia nullam priefintem aut adftantesomnesfcetum.quamvis non putridum, 
urgenteravidiocalionera, propter quam expcl- neque fcetidum , per menfes tres aut drcSer 
lereturfcetus,nihiltemeretentarevolui,iedlua- mormum fuiffe judicabant, 
fi, utaddiesaliquocfublifteretatqneexpc(ftaret, Caneruminhisrecitatishiftoriis.VirAm* 
quidnam natura moKtura eflet, interim tamen ut pliflime, duo occurrunt Problemata, qusemea- 
optima viSus tatione' uteretur. Pbft 14. dies liquo mqdo in admirationem rapiunt, qmeque 
marito dnceme convenit, tumventfem &mam- T.ExcclU^ecuiationibus omnino digna cenlco', 
millas omnino fiiblidifle deprehendi,retuhtque, nimirum. 

fe nihil, przter maflam quandam aut veluti glo- I. Quomodo fiat. Ut foetus mortuus in ute- gutfi» i, 

bulum,quivixcaputinfantisada:quaret,quique rojquumfitresplanecontranaturamjmaturius 
pro ratione decubitus,inlatusunumvelalterum nonfueritexpulfas,ptsecipucquumnaturafem- .' r 
fe convolveret, perfentire, infuperquoquenar- per tentet expeUereid, quod fibinoxiumeft? \ 

ravit, Iblitasnervoramdiftentionesomninbces- a. C^umfcetusinllterovita&animapriva- 
fiffe. -Ex his quamvis aliquidpsternaturale in tus.citiflimdputreicat.curhictamenfoetornul- 
mattice fubeffe, facile mihi conjicere licuerit, lusadfuerit.? ■ '% 

commotus tamen rationibus, quas comrnemo- ■ Ad qualia mea qucfitaS: dubitationes, fi 
ravi,ante finem noni menlis nihil lentandum Ei!C.T.aliquandopoftpofitisfuisgraviflimisne- 
liiafi, dummodo resin eodempermaneretlfatu. gotiis in curandis atgrotis, & ftudiis indefclfis, 

Circa fi^em vero o£tavi menfisimprsEgnationis mihi verbum unum aut alterum relpbndere li- ' 
fuac,pattiirientiumdoloribus,fednonulqaead- buerit, gradflimum mihifecerit. ValevirClar. 
eb violentis correpta fuiu Ego,utaliquomo- 8eHumaniff.nnacumconjugetuaLudoicaSara- 
donatut*faccurrerem,i!licb ficculum exemol- zena, matrona dofirinaSc virtutelongc nobilis- 
Kerttdbiis, Srfoetum attrahentibus, linimentum fima, quam tecum ego, & uxor mea demiise fi- ' 

itemexoieoamygdaIar.dulcium,liiiorumalbor, lutamus.Paterniaci 12.Maji. ido^. 
PinguedincgalKnz&anferispralctipfi.&appli- —---—■ . 


earijufli. His per horam fic applicatis, fcetus 
& quidem in pedes fefeofierCns, ab uxore mea, 
cujus opem hac in reimplotaverunt, feliciter & 
fine viOlentiaextraChis fiiit. Deinde brevi con¬ 
valuit puerpem, & ad hunc ulque diem prolpe- 


MARCtis OFFREDtlS, 


Dn. Ghil. Fabs-icio Hildano, 
Chirurgo pneftantilfimo, 

S. T. D. 


ravalemdinefruitur. Fcetus autem lon^tudi- 'tNdefejfimtKmafledium^I'iraUhnrtim,i>tex- 
nem fpithamte cum dimidia non excedebat. O- iptwaxdis rctms^ipix humano corpori contlnpmi- 
culiexfiiisorbitisfeucapfulispropendebant. Os ma^a adiairatwnedignijjims^Htte jampriiicm 
item apermm.caput nigram & flaccidum eracin- ■aalgariHmChirargmim numero exemptiicjiaaa-, 
terimtamenfcetot nullus aderat, hepar uterinum ita ad^enmmin arte Chipirgica faftigiumimx 
fedflaccidum pallidumque conipicie- perytimirxm,iiidi<bi'efrt^uinci" 








^CENTURIA n. 

0 , fer^c, ^(mdo^idaas .- ^‘■ 





- I . . AiiqHotiestamenopera-Q^^^j; 
hanc felidterfecij&anteannosduoshic 
■5 udD.UribfiosMagiiifiT. fignificare 
Oblervationem de Mohc emaffione, 

' fitnnl & adiimbrarionem 


vonur- jnsdemMols^nncmittOjqusfic/ehabet.' 
m,emt ISABELLAMACE, filiaANTONHMA- 
^xma/uiece&iwmfenMiaa-o^m CE, olimapudGenevoifcs.Pharmacopceivigi- 
'Uttmotuipto- lantiinm!,nuncMJELL^BR-TJHIER.,civisLau- 
prefirHmf Ennenlis uxor , luatronaut exp.iis.&honeftifll- 
dicatis-..-, 'j misparenobusorianda, ficquoquehoneftaac 
Mfecu7ida,intiterot!m cmfuttaitfcctasniof^ pia,corporerDbnfbacplethOrica..Annoc' 


- p.lb fexto menfe , mox ex toto menftrua denub 

., abfqutincqmmodofuppfeirafuerant. Mart. 

•atjfovit: qui finis fuitnonimenfispr^ 


exparte aifJhffcdSyprat^ftaT^putye- n 
-tper iHadfeffspas easidtejkjhilit y &■ fi 


ifisprpgnationis,^ 

c', tium dolotibuscorreptapuellam robuftam & 
■_ -omnibus membris perfeiaam feliciter peperit ,8i 
fecundinam mox ejecit Poft partum, quia duti- 

_ ,,jni-^-^ixityfd^iee exemplo cin-ixcmitfOnAmm-ieB.aenoatmemolcUhmagsa 

iiisfcems^xuterpitidfmdemirmi,ad perfentiret, altenim utero fe geftare foetum fibi 
\iteexkcMumei!te<r taientnieSi, cHps plaqeperlvadebat: quod vero obftetrix diflVade- 
infitieOhfervatmnistaa nsemmifl^Hacadqa^io- bat,nec manumamplius adhibere volebat Die 
nesmasdiandahahaijijueveUr/ie^lbom^coriflc- a J.&Z4.1atisbeneE habuit Sed dieas-correpta 
las.yiiU.<Senevitz%.MajiiSoi. , ’ eftfebre,vigiliis,&maximisdoloribus£ircaimuni 

_ -• ventrem & regionem olfislacri,lymptomatisfin- 

i ingravefcentibus. Altero die Joa- 
l, apudLaulannenIcsPharmaco- 


OBSERVATIO LlL 


mrnitamefmHm m^ae adipfmperfe- LfnjicWacpoftridiecorpusleniaHqno medii 
Staaem, deqtie ejxsdepi MoU ex- camento purgare viliimeft. Verum injeSocly- 


, aliqua ponderofa circa pudenda conquereretur, 

Clanflimam atque Exceuentimmufiri vifum Dii» ujg advocandumItaduefequcntidie,nem- 
D.JACOBII.M Z\^NGER.UM , Academie pezy.adsegramingrcfius, iplam febricitantem 
Rifileenfis Peofeflorem Itc Uediriirn eele- dumdoloribustumcapitis,tumventris& rer “ 


Bafileenfis Profeflbrem &bdedicumee' 
berrimun)^'atque pro tempore Re» 
aoremi^|n.ficum, 

. Guiiheimm Fahrum Htldanui 



naufeaitemjru&bus putridis, vigiliis Sduquietu- 
dinibus,aiiisq;lymptomatis offendi^Ex quibusfa- 
cilemihiconjicerelicuic, autmoIam> autfimiie 


quid in utero remege. ,Primb itaque lequeni 


doleo 5 non tantum efle in rebus meis, qi 
Magni£T. obflrbgor* Si qua tamen in re Mag.T» 
infervirejiotefOjneingrattisfimj operam 
Exemplar mine per D.Urftifium ad te mitte 
goque ut id per ociuminfpicere digneris, i 
fi quid emendaiidiim tibi videbimr, pro tu» 


ig.T.in 



pqftremisliterisadmcdatismemihiti nimirttm Coquantur in aqua ad cOnihmptfehem 
qyfitabfqitcltiuexeaione,fperaremDeibene» patis.Intbj.colatur2di£lblveBeneia ’ 

aliquandoimermagnatesaccideretiinterplebejqs vitellum Ovi unius 

enimhominesipr2cipuehujusrcgionis,vixadlii- falis p,}. 

bendacftpiifin.eisicllisexftcctar,Ienonperfe» ol.rstacei& 


























CEN TU 


R I A n. iz 7 

go tameniionefMinim ac piam matro n^ ^4; 

gneviDuifeidor^jqasctimgravidadretjfepH- 
moqnemenfe parturientium doloribus bppreda; 



DeMoIsextra&one, quamprimum domum 
reverfosfuero, Deo dante,dabicurCaabendioc- 
caCo:. for&i quoque de hydrojpeuterino ^ j quo 
duld/fimameaconjuxfuperiori anno,inpof&e-^ 

cum filio,qui hucusque bene le hab^Dei fuihmO 
beneficioiiberatafuit«aiiquidaddam. DeMola 
vero aquoiai Hunc exemplum unum autakenim 
adjiciam. : ,-V' .. : 

-—t-nl AiiQdi<jo4.honeftaqu«damMatronaBer- 
iieofis,ad quiatimen(is&iemgravida,&paitarU 
entium doloribus correpta,: ultra decemlibrasa- 
qu«,tenadilimamembrana inclu&, n6n fine c6 v 

^ elt,Ego,Gum adftances matrona medicanieh-i 
tumad feum cxpelleridumpropidare,vellent :i 
vocatus, in Icdili parturientium matronam hanc 
animo,utitadicam, pereuHb atque deturbato in- 
vem.Putabat cnim>nififeetusexpelleretur, de vi:^ 
toipfiusadumfore.Atego Contrafuadebanii iit 
fele in Icdum conferret j quoaniilTaviresreie- 
rentur,recoiIigerenturque2^uapr<5pteroptimam- 
ionem^& medicamenta aliquot cor^- 


^/ 4 . 


lia pralcripfijlic brevi in integrui_ 

fcetiim ad maWritatem uiqiie geftaviti 
.. Alterum exempIiiiTi mola aqiip&joblerva- 
itMtU Viihhoneftimma&pia matrona j languine mihi 
junda: iIIacUm=pcr menfes aliquot legiavidani 
exiftimaretiititei^ tamen valetudine parilifi re- 
^iTucrctur,6^umeft, ucdumnoftucumma- 
rito retii haberet , impetu quodam copiole erupta 
exutero fitaqua,utcunque vilcida. Ventefmox 
fubfidit, convaiuitqueDei bcnefiddj& adhund 
usque diem bona valetiidiriefruituri&liberos ali- 
quotprcigenuitiPluranpn licet, propter occupa- 
tiones.VdejVir ampliflime & chafiflime. Raptim 
Berna5o.Maij.i6otfi 


luraem iaperfHtem cogno vi,qui tandem We&lia 
pefteobiit»' 

Amabij^gtCoioniavocatus adfaoneftiffi- ^ 
fnaniinatroiiam,Rutgeri Grbppersfiliam,cui per 
triduum parturientium doloribus laboranti i fce- 
tum perferam & maturum extraxi. Paucis,poft ^ 
fcetus extraS:ionem elapfis diebus, mola fefe olFe- 
rebat,earaq;ffuftratimj&femiputridam exemi. 

Nobilem item & hoheftilfimam matfon^ 
Frdburgi Aventic6r.coghovi,quam ante annos 4; 
in puerperio dolore coxendicograviter laborante, 

' turandam habiii.Ea mihi referebati le in Omnibus 
filis puerperiis ( habebat autem tunc teporis qua- 
tuorliberosrobuftilfimos) duabiis aut tribusdr- 
dtera fcelici pairtu hoiis,moIam eiiixam fuifie.Elt 
iiiamatronafatisrobufta,plethorica i & maxime 

Reiiquas,qdas a nie expedias, VirClarillime 
atque ExceilcntilTimei dcmola ejusdemque ex- 
tradiorieiOblcrvationeSjnunc prOpter temporis 
anguftiamcomniuhicarenonliCet, fiettamen id 
primaquaque occafiond 

InterimDeumOpt.MaXiOro i utExcellT, 
fciim tota familia quam diutilTime incolumem 
Conlervare velit. Raptini Paterniaci AyenticOr. 
ly.JaiiiiariiiSodi • 


JACOBUS ZWINGE,aUS 

b: 

' eiilLHELMO EABRiClb HILD; 
Chirurgiprajlantisfime ' 

n ^ 4 mibhfervuiiolieU 

cism diMolamiri maliebrisfxmilix-iter cont. 

i» f^hlicimedan.' 
tar. Pardisverbir^M! Chirufms,hdjtise(lmi- 
mnUmvixdttwtmU 4 M]maiimfcaHmnme- 
»eca,didrimexuprpmpiUwibiKfed'mvato^.Sedre. 
Becontfdriiimpefpiideitt ebenmsdtefcrifti.Sci- 
licamremedicdhic^cifendve^^^^ 

admittat jatUiarmexcepionem. Vnde mihi mi- 
1. :: iimver[aiisre- 

■tm diligentem haehi rd- 


OBSERVATid LIV, 
Mtdierfeptimo menjethokm enixa,nono nien^ 
jefiium feperit, dia incokmem- 
Idtoi ad eundem 

rtram Cktisfimnm attjueEcenintisJimum 
D.D.Jacob. ZVriNGERUM. 

■VTUnqv 
'clariflraie& 

perfefiionemq; pervenire polTe, 
feffo eft. Attrahit enim mola pai _ 

nutrimentiiindelanguelatntefoetu,fitabonus.E- 


mnem.Hscrfgoca4a efi,ciirn6^raiMediM a 
quda ep^adnta^, mero s-oxa^af pracipaemid^ 
iar.QmdpjdmbccUrrattjtiippidmvarUns i inOis 

2 -foHiciiefHnipertjairenda, ^ infrifinticafU, 
iBamfit , ^aodfoddtinbla confieiam&fere 
rrexi-rcitdmtyranmdehti falviit^Moi«>»k 
"^^itimtmramconpiiiiemiamcddfaraih^mate- 






I2J8 OBSE&VAT^. GHlRIlRGiC. 

fiuJfe.Ihciitfreximtijm!jxc/idmediderjsyiari(i[t etiaaD.Petrode L’ofca,ejuidem iddtndimsgi- 
^DcmmiuFltijjiriaJiiisthefilKsde Hjpp-otmmiiinr cUi,atqocca.qaa:fe<jnuntur,notatudigniflima ^ 
tethefisin^i.fc!remiiffy.mtKahoci0i^tnK. -.i.AdapertpaWoniiae,plariiniimaquz,carms 

lotnrzfinulisjrfluxit. 

hehdimedas aiarMxfes,fieHmi>ie mtrmffore okiT i . z. Uterus lomagnididinem ingentcmexten- 
timfojfar^tucmfrimiiduSiimaniiah cpermom fHS,Peritona!0 alinca alba usqueadeoflas fpurias 
Chtriirgiceiif^fciu^iiaradefmt.. Intersumfrt- atrenemdextrum .adeotenaciteradhzrefcebat, 
vatKmikVrpjitefiemmPrscepmsm^lni-tm,^^ utvjxavelbpoffet : hincdolorillemaxinius,quem 

csftttrKsts,ntgetiKmmpxmattt!igitm,^efosxar tadextrolatcrepaSTaerat. 
snmjmeftiSmxnitffKmfdtAihgmusijmhamtms Kenfinifterplaneputrefafiut conlpicieba- 

t!§aumCaiktGellKe,eUgtmterGerraMiQert' Im- tur. . 

jttne^ingtt.MenKitf[nm^t>Mmjihtevr.en>),U-mtr Hepar undiqueabfceflibus putridis fcate- 

bmre^t.SnbUvetecmfmoms t!fiisFrA£bcas,e- batiincaqua, quz in vacuo ventris contineba- 
‘!KlvendtsGakin,eiu>re!n^«Sj'irr.iptie^^emmpa-^.tati&ngamoknvi(a&i{aent. ■ - 


ftritam vehementes , tamque raasiiniaderant,ut 
fepiflimepiaritumfuum &adfl:arites implorave- 
'rit,quo Medicum aut Chirurgum tdiqucinaccer- 
fereiit , qui aperto abdomine horrendas i!las_S; 
crudelilTuiia^beftias expelleret : plane enim Gbi 
per£tafumh:Aebat,fegellate befHas. Tandem* 
curaTri hac miferia ultra duos annos knguefceret, 
auSa febricala,naulea ac vigiliis j nullis itemula 
remedlis.e vita difceflit. Ego iz-Julii hujus anni 
iSod-vocatils a coram Generolb Dominojo^. 
K-udolphoabErlachacjusloci Przfcdo pruden-' 
tifiimoacvi^antilllmOaNob.Philippo Ceriaco, 
Uomino inAlleman,&Dienlia DocrilEmo quin- 


)S-o humanitate, qua trie nbh ita pridem don 
tucE rurfusaffecilHaVir AmpliflimeiDominei 
nice obfc,i:yandi(fime j gratias quas ppflum, ag 
laximas. Oro etiam quantopere polium, ■ 

izatqie GratiofillimaFacuteti Medica Baffl 
afi.^dutemdiceres&prohonqfe s ac benefic 
uper mihi exhibitis a gratias agere meamque 


CtEterum oblervatio de Hydrope uterino 
ao nnperriracloqqebamur,'iafchabet.Ai 

























Ijo OBSERVAT. 

JACOBUS ZWINGER.US. 
GOILIEl^O FABtUaO HILDANO, 
Mcdico-GIiirurgo prriUotiflimo 


Da 


JmaJmiratitme^yterini hydropis 
Irt memorimsis emi mihimfirmscssjxsdsots mhi- 

eamedissmgejikndissteritemjKssMmtrepedtsini. 

tjun^ue dedsscente, o3o cirdeerveldccetahekdoma- 
des^atea ^admparesirira, ahortssmfecit, ali^^un 
antedjebscsjmeneSbfoatipHtridoqKe, cumefafa 
jbn^imtisa^sitcopidexchfo. JSTimirtsmliisk, ipsod 
dermrhis mstUebribxsferiptsem reUipiit Hippocra- 
tessscfievenit: Si.«^»zf,hydrops invaferit, maliere 
utcmmgerentejcorrumpitfatum&ejecitjcam- 

tar. Ea enira reatrona, tmia licet vice abortumfa- 
ciens:,evtfittamen. Quartivero ,cumfmtumiara 
putrefeentem enixa, perrrsagsarttacpta trsolem reje- 
cifitjjsjipatisjpiritibus, lapfis^viribtes, vivere de¬ 
fit. fa[itimergo,fudtih ^ShCedico-Chirurgo 
felicisjimo, tantum periculum domsftici puerperii 
adeo feliciter cesjk , ut rrtatremte ^-pofi partum 
perheltico>ifervata,mafculopueilo, eo^vivido, ro- 
lmfto&imegro^uod!i,rnkariqu^ureposfit,hoci^ 

ratm ? Induit in Metaphyficis^rifioteles tPti to 

^M>(AaX,etv h Ta 

9iXtsc<p6ipoOuanquamMttemnKrbofarumafeclio^ 
namde^ifUones,^ iiscmfarumflenisfimeexplica- 

ritofitheB^^ compl^alias eveniunt , qu£ agene- 
rdibutMeMcarfHmlegumcunomhusnb^^^^^ 
dthsrefueritj caufam hujusprafentiseventuspau& 
ultius perpenfam , ex generali Hydropis Oec ono- 


: CHIKURGICL 

fanguijjcaticnisSfiinBosgradmamnderwfus. 
lorenimremconcoquendamag^epts, utile ah inu- '' 

eilijpserum ah itnptero, progeneraliejusconditione^ 
epua e^on^egarerhomogeneOj dijgregorebetero^ea. ^ 
neajeparat, eAbhinc dimijfo inutili^tile duntaxax 
peba^urusi^nes^partesperfecle cenmixtttruSieas. 
ipfds inituipenetrat.^tieminvicem dirimit^eriio di^ 

. remptas al mutuam <jut^ novam mijcelam elahtu 
rat,tpuarto elaboratas-, tanquamfequi^er eptispiam 
per mutuasfi^fiantias ducit, VndetandemVnio^ 
qudmpriuSyperfeWor. ' ^ 

(juenddvarietateinterfequoqued^erentes : ^uos 
obitintegreifiintegerfuerit. hnldsbefa^atusyordf~ . 

tur quidem opus: non autemperficit, Jedpartes di¬ 
remptas ob imbecillitatem necpraparatp^ienter, 
necpraparatasne^it invicem ^ unitiquajamcatt-. 
fa efiyUt tenuiores dcalore dimiJptSffluant, rejfdua. 
crasjiores venas oppleant. 

Hac Gfacorum Medicorum jententia efi, d qua 
Theophrs^us Par ocellus , qssem accurata medica- jenuati» 
mentorum praparatumesjure commendantinonpa- '"A 
rumrecedere videtur, Ejuseamen PhilofiphematOt 
- xaT iyw <H%avVel cum Gracis eademfitntjVel ut hu 
hilSsJimulemdisdcterioraj teicv yd^ d-noriuav tuV 
tfX /5-«ar. Etenim proximam hydropis caufamdicit . 
ejfefalaluminopiinhepatis > velalteriusprincipdlis 
partis: quodcumvipenetrandiacutisjlmapolleat» 
rejblutum per hepatis redones fubinde coletur ,' id. 
quoddcraJfatp^incoBamateriajmihaudquaquam: 
pojfet. Refolvi autem propter diverjascat^iU ,, ’ 

X-Abinfiuentiainternic(!elihominis.,virtuteSo- 
lis ejr^ellahpdropicaZedoSfd quapluvia interna mo- , 
tajalq^ dttingens»illudipfumfrangat&diJfolvat-,ut ^ 
nivent SoLEandem enimcoslitotiusq^univerjihabi- 
tHSnem^ua!isinmagnomUndoe^,nonaltegoricam . 
duntaxae,fidrealem»incorporehumanoineJfe, . 

z. A propria natura falis, quautres quAibetift 
putrefaBionem abit» ejr uqua elementum putrefiitf • 

'' tfalitidemtemporemicrocojmico elapfojin re- 


Generatim igitur tria quaremus. Qua hydropis? 
, jpecierim ejusfit caufa ? quoquepa^o hum - 

in abdomen gjrpedestranslatus, in tumorem eos a 
tollere fit folitus? 

' X. Ouaergo hydropis caufaeSi? HutOsrisyVelfidte 

hr hu^i vaporis nimia abundantia, fenfu idipfum 
TolloL l<“}«‘ntc,Gd.6.nphX Cclfscs Mj.il. Hxmorema. 
fa. lafafanguificatioprocreat.Gal.Pregnofi.i-j.Sangm- 

Parenchymatisfirigida intemperies labefaBat, $. de 
loc.^.7.6 deloc.ajffubjnit^^ Frigidaintempe. 

differentiaexiftunto f^lenimperfiagunt, 
rando: velperaccidens»calefaciendo,a!iovemodo 

non moffti momenti controverfia fity d calore aliisy 
^vtoih^idiisdfrigoreinducil^dropemcoKrendentibus, 
ferum Isfafanguficatioaquofumhu- 


5 . viiiuinmoderatOyquiadterr. 
finiffufissycamnonminus/ohati qudmfidcoekfit 
pluvia maderet. 

Ab Aiisfimilitermorbis,qui eandem microco-' • 
fini terram in fat dem ejusmodi refidutionem proci- 
pitent. 

HacfummaeSiParacelfifententia» qua in duo- 
bus TraFcatibus de Hydrope , libroitemfecundo de 
T(irtaro,traEi.i,cap,6.extat^ Honnunquam quuHf, 
dem aliterloquividetuTydr dffeHataverborumpe- 
regrinitate nimiumgaudere: iis tamen dimijfis, o- 
fiendemusquodSximus, vel eadem cum Grads af 
feverare,vel iis pejora. Eadem quidem,cum aitihu-, 
morem proximemhydropis caufam efiedpjum^ad- 
eomorbumy meramaquamy velaquamrefolutam. 
Eundemetiamhumorem fdeffe, quodaliiperferc- 
fumcfrfidfum humoremfignificant. 

Diverfa vero efp deteriora: i . Quandofklillud d- 
luminofum confiituit. Alumen enim in humano cor^ : 
pore extare, affrmariquidempotefiAlegorice »fed 
nullatenus neprobahilitp^quidem demonfirari.Hifi 

funt. In Phyfica autem elr Medica arena allegoriis: 

‘ tV^oVe^oj ,lnfipeciemautemverifimiUsfroba- 





quAJttocmnfri^re ctrnrimnt 3 qtufHperfirftS:a, tihas ^us^^ion riteinvtcanmixtis^coa^KTn^is^ 
parntSinaimcdatier^uintamdsimaxMiibtmimJi qntiufafiarcfl, fifaratuf4cdior,areU^mn»!ti!i 
’ f£isejfemiam,nmc<)rfiueju!,,ju<>dahifiadiver- vafarmaiit. u^umneraareaiGaUnusi.dtfim.' 

RimMffeVribuitt.Vtiijuifunquamilahitd^drofi- ftoruatum caufa, exukimamnurK,frim,fdliea 
corftmaquamalHminefifidisquimamefemieimexi* conco^ioniicoUapfUitympariiamfierii Vbitame» 
km?VthaaenuScredineql:tat,bjdr<ific(>rumfd- naaitdum.moftufeao vifiere, alterumaheriut 
fimferefum humxrem,falalumimfumfeu alumen caufam egefojfetyentriculusenimlahtfaaatushe^ 
fotiJiepitrmcifimilUnKerefotepfedtumdemum 
, zJiertuimhamaxicorpdru,«imcikerum,falpef tympanites futurus, quandomprimacenceaionis. 
fumire exipmat.-fidperperdm.yln enimhepatis, qua-ventriculief ,Iafa, hepar itidem velprimarut 
rentim,lienis,aliarum/epxaiumfolutumfat,aqua velfecundariilaborat. 

tamimsiteitfamcopiamparturieilQuidquodmu- Leacophlegmommataemundcumhepatisiit- 
namfapedepuaampanem effe,!tKrtuorum aperta temperie , ^apanittm pttgularumtertiacoitceah 
cadaveratoquumur.Debebattamenjifiilusfdejus parturit.Ciimemmdpituitofopnguineperuniver^ 

‘ lyjropemproduxijfet:non nifpoflplphur demum fumfufoereeturfdfildhepatisineemperiehaclabes 

mercurium filefipararifilito. penderet,ven^jingHUquepanescentraxiJfentdefe- 

q.Salemrefilvidicit,elrfydrepemwducere.Qm Sum, etr mate coctum finguinemaddebitommatua 
idveropaSoanted,quamdreliqttorumprincipio- ritatemrevocdjfent. Quia-verbtertiacmtceBiow. 
rumtotiusq^partisco,i^ageppuratutfueritIVte^- tiumfacit,hepMisftmguinemmaleconfeaum,note 
nmlargiamur.extribusprincipiiscompofiastotisu metioremreddkfedimperfeSumutefipartibusJin- 
pitrtesejfe,fiitamen‘iielalumi!tofusfterit,wlquis- guUsobtrufumprainfirmitatedeferit.ReaeergoCa. 
piamalius, neutiquamfunditur,nifiajpirittaep lenusseximbecUlitateviriumcarnistotiuscorporis, 

ftat.-Qmdijuante ignis artifciofieri debeat.Chjmia par.Jhe abhepatetotiutpartesfinguladebditentur. 

't decet.PriusergoquopaSohepatis fil ,eXempligra- bdciiea tatidum filahepatisinjlgiis nativi cale- 

tia,dreliquiseimconflituentihtuprincipiisdiffifflo- risfrigiditas parturit, stt licet alieno exafluet, pro¬ 
nem faciat,docere-debebat Paracelfus. Hocautem pter imbecillitatem tamen,chylssmquidem probe i 
negligent,qualijamfeparatus foret,aCxliinterna ventriculo elaboratum, nen fiperettamen, necirt 
pluvia,apropriaejusperiodo,abinordinatoviau, finguinelaudabilem,fedaquofimpotius^ferofum 
abaliisagritudin^sfundidocet.Qmdtreshaspo- convertat. Sanguificatrixvisenim opusfstumex- 
ferioresantecedentescaufisattinet,Jifdmerus per orfq.praimbecillitate deferii. Ut chylipartesinvice 
fe exiflens extaret in corpore, admittipojfent haut diremptas,crasJioresd tenuioribusadnovammifce- 
Sffculter. Nontmtemeoexifimte,eiripfievane- lamffanguinisq^ formam recipiendam paerejlp 
fcunt.Qmadverbprimam Caluminternum,ejusq^ prapararenequeatiundequatenuioresfint,inpro- 
pluviamaillegoriameraefl,'qUamutforte Rhetores', ximaspartesnonSfiribuuntunUfi etiamdijiribu^ 
.quiverborum colores rebusinducunt, admiferint: tione.fed,utinitiodiaumeji diffiuunt.Hocgalenut 
nonitemehilofiphi.ZJtquibxshaaenusdGracorum voluit, quando ati citato loco: Exfinguifiavirtu- 
fundamentis diverfifuncTneifhrapiplacita, nui- tis imbecillitate. Hydropem (-Afcitenintedigens) 
lis veraThilofophiaargurxentisnitantur. nafci. Hacaufigeneralium hydropisfiecierum. 

Hi caufifunt Hydropis. ■ Pemcuiatesautemnonnulltcrumpartiumhdro-^'''*'"'^- 

'ts,u,f,s , QufOi^cr^Hy^cftcn^cierumcaufifuntiHy- pes dari,experientia tepseil. Hydroeephalotemm. 
tuioum nro^s alitu univerfalis ef .totius corporis, Hnafarca, capitis ep cerebri hydrops ejl. i, Pulmonis ej- Vteri eJtfe. 

Ujitefi. Hfcites,'lympanites,i.deviBuacut.aph.i.Golenus-. Meminit Hippoc. lib, z. (fr q. de tmrb. internis 
dius Pemcaleris.certidicujuspartis,pulmonis, CSdW MeScusfafireusMAXIMILldNPTld 
^ cordisiUteri, cerebri. Sunt amem jpecierumjamdi- HJmp.hydrope Cordisep-PulmonumimerUfie^ar- 

aarumperqUirendacay.fi,qsias vix attingent anti- rarefolebat. Etnosmeminimus, culusdamrhtijici Obfefvt- 
quiMedici:pofieriores,fitis jejune infilohepate o- apertocadavere,pulmonestumconjtmicieptosyum tui 
mnsfabd cusa, ut cum illud viderent communem copiofi,ferofi,fcetidaaquarepletos,difentosquede- 
ly^opisauaoremejfs,eidemetiqmfiecierumcaufis prehenSfe, ajfjlente eo .fsBionem adminijhante 
adferipferim.Dkebantergo.abexiguahepatUfri- qEORGiOSCH01slHELDEROSilefio,yiiidiU 
gidtaeeiirind!ecillitate'^ttrpaniamfimajoriHfci: reifudioJtffireto.E.idemtamenventerquoquecp-pe^ 
ten,d maxima . Leucophlegmatiam provenire, dssnbnnihil infaricceperant,euminuniverfdem 
- Quanquamalss hancd majori, Afcitendmaxima hydropem non infrequenter particularis degenera, 
voluerint. Hataniencaufinulltaenusfufitiunt. iis rejls folitus. ■ 

enima^tJf,s.ciimfecorismtemperitsnonimpetu, Jamvtri, quicaufiinhispartibusiamcopio. 
ftdfenfmmajores vires acquirat ,confequens erit, furh firumproducat, exhacienusdiaisnondiffcuL 
nullam faturam Hfciten, quam non‘^mpaniteS cp- tereognofcipotejf. Hnnonhticquoq^hepatisintim- 

rinafirca: nulUHnafirCd,quamnon7ympanias perits,^lafifinguifiatUnegotiumfaceJfilPaces- 
antecejferst,quodabfurdum.dliorsumergareipici- faequidem.diterlicetqudminhydropeuniverfiU. 
endu^ eSi ,^l,eet hepatis mdefcio, ceu vulgata Crudior enimt^pisuitofio-finguis in jecore procrea- 
caulaomnisdioeasur hydrops, alsarum tttdemcon- tus, fs pulmones vel uterum quavis de cmfidebi- 
J^asonum,prsmafcilicet&tenia,parietrhabea- Uorem invenerit ] illius duntaxat parsieuhrrem 







152 . OBSERVAT. 

ar. %6. 

I^eophU^aianinvehit. [(aefitumcniJ^pim 
imlb unio aberrame hjate, i folias fimis injigii 
fsioidaimemftrio tominfori,at oblatam ijaamiiii 


orejl. Ethac-defpecieraJ^- 

sirSpiscaaJis.- 

■ O^vtre mafrodteSamfatamoxtriitefds ia 

ia demAaarfesnonfoliasSia^Ml!iat,fed^ ipino^ 

o mmirapioram>eroforamimfir«>a^membr4!ta- 
:» fam. ^atameafirofashmoraeati^aamfolita. 
rias,fedjimoaimfermixt^efi,raptis, ■odtpsoOsis 
modoreft^atUottaadsnnfecarnfaniammprofan- 
dcrtt,<piofaaomdemasincisavend,qaemvisb- 
moremobviamiratapere^oxprofaadittamen.. 

fertis eniiafoil mortem hydropicis, meramferui.., 
naU fmpmne perfafam, tiel membra dtjiesdife, 
•aeidbdomeaiiiflevijfecotijpicitar. 

Pratered<fafofangaiaeg-a.vicrafympiomatahy^ 
droftcos tergerent i attnfiammattafrruptt hamoris 
pernkieinfrefentaneammortispericalamijinemat 
.. , .......-- tr.Q^visaoa 

jivicenna prodaris Medtcts, tarnaliis.tdm fOH, 
FERNEUO inprimis, GalUaram Regam, (^FE- 
tJCEPL4rERO,Baf,UenfnReipahlicoarcbia. 
eris,certis^exemfliscorfirmantib$.P6tiJfmaer£o, 
proxima, eirimmediatahajus trajeSas caafa\iiii- 
^ideoK efi,yaafangais attenaatas, rarefaBumem- 
hranis dr vajis^u^itranfolaiUrii^fadorismmpda 
tranfmiititarJnfttasenimcaminfidenteulordebk 
litatusjiceijer ' “ ■. ' 

mas.Hicvaporinimitasimpingem,tamfaanatat- 
rdyiamafseihamoriscoalagiofrigidiores, ' " 


CHIRURGIC. 

^neinfapcrioresqaotj^ artasdiflrihato, idemnon QLr ■ 

fiatJ)icamasergo,hamoremiiiieia!ttelydrofefedes 

occdpaatem, ex abdomine delapfitmfiiiffe, idq^ tam 

fropriogramtaaisfotti^e,tamadjanSiyaporiste^ 

“ ‘ "t Isenimpondere denfam nitente odjanBas ! 

^ ,permmbranaramfemataocomigentiam 
ngapas,qaibasJingilisyiforamgeneribasdfe7i. ■ ' 
tOnooineraratranJitasdxatarafgaraeasefl,mam 
paratmtiisoccapatisfimiKihilqaepatefi^isfeinfi. 
naet, andaramq^in modamgattdpellemegattam, 
perfoanoramcnn-amq^ occultos, fibquenaiaroco. 

^nitos vaforum moandros ^ duBai , ad talos asque 

perlabatur. Hinc ep,quodf tmdentlbus cruribdsin^ 
crefcqt tumor: fablatisveroi reclinato corpore de- 
crefcat; aquafursam repente, drprocordiisprejfis » 
dyfinceo melefiias inferente. 


ihumoriscopia^ qa 
ranjitu/nfiifdrdt 


concrefcitiHocomnisin hydrope, 
rispracipuacaufa effemdeiur, cainonnunquam,ut 

^ex accidemifriorem caufam dat trierem redditura, 
jun£wr.Nontame» diffmulandxm efi,quid jmn 
MAS RODEkicVSaregafentiat:Quod , . 
. can4ideferatarabhefateaqua,f.atusye,difceptd- 
ianeprifci,multuSqueef{in eo expediendo Aiiicen- 
na.Modhcompertareseffevidxtur. 

Cum enimomentumprropciemhabeat, netim: 
fertujiinfundibuli,&intrdfifortoc'audicemreci- 
piatiftutferreceptoportoramosdefluat, ceu inye- 
- -■- -tmaqua.Hocdemodotranfaus. 


^h^tu uuforca co^UcatusAfcitesforet, inpromptu caufa 
tius, ejaidemi impreffalabis vefligia profeferTent. 

/umjanguinm in pedes difiributum ,'non aliter 
quam in hepate ejus^nenis, in yaporemprimura, 
tumhumoremfudorisinfiar,terttoconcoHionis‘vi- 


oedibusapps 

',fcaufadii 


- ■■ GeneralidhaBenus.-quo ad Reciatesuterinihy- 
AropiseafusadhibitAdiytrforumeventuumea^U^^J^ 
ofiendjtni. VtenimyidimUs,proximaiirprimaria uurid 
^eBusejusmodicaufaefiJofafacultastertiaconco-harqi 
■Bionil iri VterO: quo fanguinem a jecore oblatum “'■A. 
nonritbftbiajfimilat,fedinferUm(trfangUinemcom: ’ 

bertit.Acceditfuhindejecoris hfafanguijkatio,Hi 
nechoCfrobumfanguinemproducat.Exquopd^inci- 
piodiverja Jymptomata.JeCundummt^isQ-minus 
interfedifcrepantia emergunt..Sovior inimisly- 

te^erieiprecrlu>mitiar,quifiliusu^ivitiocon:, 
tingit. Quodjiergoconcipit )nulier,uterumquegik 
rit,fiduovifceravitiumflltiunt,nullumeflmirum, 
fantenifipius nonnunquamdrmatrem, exHif^ i 
poeratisfenUntiapejfumire. Nec enim fietus idoneo ' 

alimentoabhepmetrackihutritur,uttandem dect. 
dat:necuterusutabortmt4ndem,urgemeaqudrum 
copia.fequatur.Siergonoxamagnafuerit,yelpri.- ' s 

ma quoque vice matrem ^ infantem tollit. Sin mi. 
nor, fostuitamenfemperpericulofacirfataUs, abor- 
tiensmaternonnunquamevadit^inureteresfolum 
froflratafacultateltiorent,jecoriUcetpercofenJum .. 

rtttraaofa>ubrifanguinei.ahortusetiIrr>-^Laveri 

roboratoutero, cf-Tegitimis remediis adfUamtera. 
periem reduBo ; ut quam collegit ferofam aquam, 
ad jujlum farturitionis tempus valide retineat j 
tandemque fine fictas velmatrisnoxaexcludut. 

Ergoquodtdmfeliiiterconjugituapericuiofiisad.. 
modum sfeBusceJferit, utero lofo,jecinori integro 
adjcribe,fatubripropeereafanguinenutritUsinfans, 
calore ejUs innatoper Oquoferofiantiperijiafinma- 
gismqgisq;invalefcente,robufiior,qUdmalidsexclise • 
fieseJt,inq^hucusquedJemintegerrimacorporuani- ■. " 
miq^valetudineperfruiiur.OuodverofecusUleide 
offeBus nobilem eam matronam,cujus kme faMa 
mentio efljoabutritlmajori fecoris,quamUieril4!o- 
hiaeceptumfero. Erateniminfignis farfimonioho- 
neftiJfimafmmna,primisconjugii annis liberqrsife- 
ijfimaEtquiacm 


\dieifojfit,curJan- nusnimiumaliasfibiindulget,penitus expers,v. 



- - '■ G EN f Q 

W23W fidiAriy^eh^fa-^panranj^fmka^ 


Sicjentio, Firpr^^antisjime , plur^J nonnihil 
verhiSyHt fi Phocionisjirre nfi 'uelleSy^iU^^ re~ 
ficandaefem, (frfiires&pofescogitare. BfentnU 


filet. 


efi^quiutfUniuS aiTrojanumficriUt^ 
eJediquidpHtarenngas, nedtingua mo- 
Mtm moui, necquasde propofmcognatio¬ 

nes 'alebam, mihi retinendas, exifiimavi. 

Tsiyproutfiles, omniabenigneconfules, quaque 
probe a me velimprobe diBa fuerint,praclaHJft- 
diciituicenfurameliorareddes. Optime valedPir 
ClariJfime,Rdple£,zz:Decpr^b:cipi3ci^^ ' ' 

OBSER.VATIO LVH. 

Devpitri-Viri cujtudam ,pofidijfeBidneT» 
puris pleni inventOs 

. Claris^lrao atque Excellentiilimoviro.. 

. Dn.D.fACOBO ZWINGEKO., Aca- 
deaiiaj BafiieeRfisProfeflbri & Medico tonge ce* 

. .i£iJerfimo,poMTNO& 3 nncoplu- 

'■ ■ GuilKelmus FabdciusHil< 3 anu? 

. . s. jP, i?* - 

|0£t!/rjmum tuUm fefponfuin, ad obferva* 
^ionCm de hydrope uterino, non vulgarisjn 
■ amoris ar^rnentum, vir' clariffime & arter*, 
m mihi obfervande ,accepinec rine frudtu le* 
j ap relegi: profufcepro hacin relabore,iedini 
primis j quod exigua meafttidia cheirurgicajprsa 


RI A IL 

PoftmeniesoSo, quum'ex morbo iftodiu^ Ohf.^ 7 »- 
tomo vir^plaaeproftratar eilcn^omnesquepar* ^ 58. 
icorporis (ventrem dmen,qai'adniodum in* 

-- -—^-3io)imb&ipfa.crura, ihpramo- 

effenc, evkadHceifitr Vocatus 
egouccadaver inciderem, in vacuoventris non 
ieram, multo minus humorem lottir«e cafnisad- 
iimiiem, fedpus album, bened^eftum,&mim* 
roe fcetidam(qua!e ex abfceflibus emanare con- 
fuevit,)inveni, idqueprofefto, non in exigua. 
q uantitate, (ed ultra libras undecim Medicindes. 
Vifceraomnia ea qua fieri potuirdiligentia infpc- 
xi>ubi vero generata foerit materiaiUapurulen¬ 
ta,inveftigare non licuit. Ulcus enim nullum, 
nequefinus,'aariimile'quidrepertum eft. 'Splen 
tamen & hepar rcirrhofum confpiciebantur; re¬ 
liqua' interiora lecundum naturam fefe habe¬ 
bant.- Diffedioni interfuere Reverendus & 
DoaiffinmsDn.JOHANNESRHET£iaUS, ’ 
pise memoria^ in Ichola Laulannenfi Ungus San- 
profeffor longe celeberrimus, Dn. ] ACOBp 
-BR.UDOMMEUS, apud Viviacenfes Pharma¬ 
copola exercitatillimus , & plurimi ahi. • ^ De'ge* 
neratione autem hujuspuris,'quid T. Exc. videa* 
turutunoautalteroverborefcrifaere non grave* 
tur, etiam atque etiamrogo. Valevir clarilTime 
cum tota familiajquamtecum ego&uxormeadc- 
mifse Elutamus. Paterniaci Avendcorum l.Fe- 


D: 


OBSERVATIO LVlir, 

DeapertioaeVmbilmin infantulo, (fi inqut^ 

busdamaliis, dequetnaximis indefiquu-- 


In hydrbpicofur 
utplurimurn abdom^ fero repletum, atque ex* 
tehfuni inveni: Ut plurimum inquani, aliquandci 
enim humdrem lotursfe carnis liofi abfimilem re- 
pcrij veluti in matrpiia illa Mildunenfi, & iii 
quibusdam aliis:fedidfit quando hepar aliqua in 
parte exulceratum eft. Tunc enim cum fero (i- 
mul & aliquid fanguiiiisferofi in vacUum ventris 
exftillat. Sedquodrluncannebtam, admiratio¬ 
ne profedib dignum eft. Tricadavere enimquo* 
dam', abdomen pure extenfirm atque repletum 
fuiffe obfervavi. Ofum, quia T. Exc- Ipecii-^ 

hicrecenfere non gravabor. 

Juvenis quidam fobi^Us, & vix viginriqua- 

cola, PETRUS BOURGE nomine, cum anno 
j drio-meflistemporefubfermentilfimo fbleplu* 
ribus diebus rnefTorem egifiec, & quadam die 
propter fitis vehementiam , aqua frigidi defe- 
pentelefeingurgitalfetjfebricOntinuacorreptus 

kaque nunc tertiana, nuiic quartana laboravit. 


tmdem ntirum Ctqrijfimuni 
Dn. D. JACOBUM ZWINGERUM, 

Q Use incommoda ex Umbilici apertione, in 
duoBus infantulis feqiiuta fuerint,' Vircla- 
fiffimej & multis nominibus niibi bbfervande* 
in prima Oenturi Obfervat. yx.vrdifti. Ante men^ 

fervare mihi conti|it. Quandoquidem illa ter* 
tium rnenCem statis nondumattigerat, cumfin* 
gulare.beneficium ex apertione umbilici recepitS 
Quum enim per multos dies rnorbo gravitef con- 
fedta fuifiet, ac nodes diesqiie' iniferd cjulatfetj 
tandemventeripfi intumiiic, cummanifefta du* ' 
ritie circa umbilici & hepatis regionem. Ten* 
fio abdominis, dolorque adeo magnus, ut anhe* 
litura vix trahere poflet, fitis inexhaufta, lingua 
aeiabiacontinubficcaafperaqueerant. Ab ini* 
tio ventrem& pcdusolcoamigdaiaram duicium, Ut 
liliorum alborum, & pinguedine caponis &ho- tuf 
minb, quibasparum oleirofarum (corrobofa- 

dolorem magnum j & flatus multos in inteftinis 
ade{fe,ex ejulationibusinfantoli, & inteftinorum 
murmure, facile mihi conjicere Ucuit, fequens 


R.Fari- 





















ntetimnlimilitcra ufi& feries 


OBSERVATIO LXlI. 

a<fl!ibito,im6necveficaia6ataappare'bat. Ex fipfresjhne men^ruorum ■, infltmmuia 

6. Veficarngofaplane&racuaerat, praitcr- coBi matricis. . , 

qi^quodhumorvifciduseiadlatcra,nonfecus A Nno 1587. nobilis & honeftiflima quadam 
«mintettmisYiderebcet, adhstrefcebat. Timatrona Laufinnenfis, cumeeaevicmen- 















OBSERVAT.: Q HI R U R G I C. 

63. ftruornin finsB laboraret, & lubito nefcio qao P** : - , • - 

#•54. Borrorecorr^tafmffetj lmfani&ao lango^; Guilhelmus Fabricius Hildaaus . . 

refleXD,meniEnuaiicofi^preffafueriuit. Paa- , , S. P. B. ■ ' 

eospoftdi^feqsa^eftdoJoLTeheme^^^ dcDyfeoteriaTeftragraviflimacom. 

..mgenitalia^ yoor^ego.^c^M- (^„„ac^f4ipn™,virAft,pliffio,e,donsin=- . 

Silice fummop^ehouoranle, gratiffinrW 
TOMOSA^ZENO, Medico mihi fiiit, quod & in TraaanimtodeDyfente^c 

ma^b^efiao,.ng<mtemmaamn^on^m ^ „anibnahabeb, locLh*- 

~‘;st 3 :;r=!£gs: 


OBSERVATIO- LXm. 

Ex menJlruUfrpprejps, utctu in coBo 


iroacparadoxon redderet, liias rationes debe-- 
bataddere. Anllbtelestamenlib. proble. & AvL 
cen. lib. i. Fen. 2. dodir. 2. cap.iS. tecum niinimd 
conlchtire videntun Aquani enim in coaura 
iubtiliorctti Strariorenifieri, docent. 

-1 _ . ■ Egotamen,:UCingenue fateari-in-Dyfente-; 

; menfirim, bimeftri ^ yij populari, qua fupetioribus annisaprud nos 
sortnseftdolor&dn* graffata eft,cum ftiau agrorum, ab ufu aque' 

Catcrum quiate circa res medicas obfetw 


im.hiftori 


'iLaufanna fiippreflic 
ipatlo laborafTetjtanden 
flammaticfpartiam genitalium. 'Mdfbo^ropt 
Verecundiam negleao, abicefTas&ulcus incollo 

matricisiequutumefb huicquidem malta& va- tione dignas'i curiofdm eife 
ria medicamenta'a variis Meditil'& Empiricis, hancderetentioneurmanon 
abfquetamendmmfruau,adhibita'fiiemnt;Bi- libuit^ 

enniopoft.undcUmdoaiCvirop.JACOBO DAVID R.OMAY,dvisPafe^aiaeenfis,an-.ol.W 
AUBERTO yiNDONEapud L^nnpfcs- nosSo. & ultra natus, c&m ex nimio vinirecentis 
MedicoloUgeceleberrimojUtdccUrationeinlh- n{uij. Novcmbianno idoS. fuppreflionourina:, 
fucndaconIu!tarefflus,vocatusfui._Adhibitoma;^ gcdolorecolicocorripiccepiffet, nullisqucreme-”* 
tricis fpeculo, ulcus callofum, fcetidumdnaqna^ diis in diem i i usque morbi fui ufus fuiflet.tan - 
le lividuinque, & utverbo dicam,cancrofum.inc d^m eittrema heceflitate UrgcnteVdiHidel. 12. 
venimus,qut^minime nobistangendiimesifti- dii^a3quaa4.Novemb. erat,me'accerferc eoas 
mavinius-VocatuspofteaEmpiricusMorgiacen- flusfiiit. Tumhomineminiefldfebrieitantem, 
Csmira ipfipollicitus erat., Sedadhibitismedica- ^iris crueigtibus ac doloribus aiBifium, yiribus 
.mentis acribus, auauseftdoior.auftaBe febris, quinetiamproftratnm, cum ventris tumore ma. 
inflammatio, vigilis.afai.faftidium.& fjmcope!, gno,duro,tenfo,acrenitente, ab ofle pubisad 
utdeinddpaucospoftdicsevitadircederet. Ac,, regionem iimdi ventriculi,' & bypochondrid- \ 
eerfitusitaquedenudcumdiaoMedico.nfdis- rumfereufqoe,gravida:inftar,offendi.Egbiliici 
fecaremus cadaVer, totam collum matricisplane faeculnm ex herbis .radicibus,feminibus emolli* 
cmcrofum&exulcemtumoffendjmus .' ~ entibus.relaxanribus.acurinamraoventibus.prz- 

OBSERVATIO LXIV. tere dein per duadm urinarium in Veficamim* 

Ex fupfreffione menjtum , & miflo .libras quifiqimurinE. ram undis quatuc 


gangrtnacoUimiitricis. 


iBedicinalis ponderis, extraxi. Unde aflliftus 
A Nnei5S6.Honeftaicuidammatron*,G'ene. &d«repitus homo mirum in modum alfcvatUS 
A V* menftmis laboranti, ndeio quo pavore Aut, tumor quoque veirtrismultum fubfidit.' 
llibitbcorrepa, iilicb menftrua fudrefupprefli, piefequena, videlic. aj. Novemb. Enemi 
UndemoxinflammatioBtdolorvehemensexor- «lolfiens, lemims, acanodynura ipfi exhibui, 
tuseft. EgopoAdiesaliquotunicumdodiffirao eatbeterem qmderomtrufi invefleam, urini ta- 
viro Dom.ESAIA COLLADONIO,Dofiore mennibilemanavit. Hmc denub auanseft.do- 
Medico,&ihGymnafioGenevenfiPhilofophii Idr.&tenfioventns. " 

Profeflbreceleberrimo vocatus,collum matri- , VigeCmatamenfexta die,quum rurfus ca. . 

. . .1.-n penis in vcficamimmifls- 

r elicurflem, protinus dolor 


_ -0.0 reptum depreha 

dimus. Febris vehemens. & iyncope frequens mm & U 
aderat, Adhibnimusnonnulla,fed absque fru- &frufio ventris ceffavit. ^ 

■ ausobiitenimundedmo diemorbi. . Vigcfimafeptima denuo catheteris benefli. 

_■ - do uriiue lb vj. profinxdte. Id quod fine miran* 

OBSERVATIO LXV. dum, quomodo vefica: corpus tam exiguum, iti 

. . , ■ extendipotuerit,uttandemurinscopiamcOnti*. 

Bemntritenlwne.inquipUirtmiciftrv*. Undenon mirum, miferumhunccefe- 

ttme SgxHocatrrHm. dbis cruciatibus vexatum &fle, qiinm 

. . Viro Clariflimo Doftiffirnoque veflea pars maximi febfilis, &'tanta urinscopJa 
D.PHILIB. SARAZENO, Dbflori Medico, tantopete fuerit diftenta. 

- magni illius Jani Auion. Saraceni F, Dicig. drea meridieto rursus cathetere Im- 

amicQAngulari, _ miflb, pellquaia-uriHi ftitij. cum^iiij. cx^a- 





CENt U Ri A II. ii? 

<iyei fejoffi.Vertopromnndjficatione&abftefGBQe6i/«Ji 

Poftcidyftefeleniente&anoaynoinjeao.bis rennmvdksi&^tnnm iirinaribrnm,die5i 
tkmm rtonoaviti indfqoe maamnm levamen Decemb. gij tefebintb. Venetz illi ealubni. Et 

t^cnlit. Sabve&eramverbbofanonaadhic qaiatamoriUeduruSeregionevencsnoBjam 

&dcathetereinTeficamindito.urin 2 ibiiij'. ntt poims fablatnSerati fieoilam etradicitiSiher^ 
oMteedentibus vicibus^ quibas femperqucxiad bis, floribus, ac femimbos emolheftril^i re- 
imltrnn fanguinis efiluxefat. BEOuibusfi^ folvenribus, & flatus difcutiehtibuSi biS aUt tef 
ficUS conjicere Kcuit, abfceffum in vefica deli- interdia calide applicate imperavi. Tumor ta- 
. tnifle,djttsqaeVenalaspfopterea:eni;oaemabu- meneithajaslaccuHappUcationejCiiniiinnsil- 
tin 2 copiafaaam,mptasfuiire. Ensfetida ac purulenta exctetiohe ad ip. diem 

DiLy.matutino tempore aEudEuema e- menfisDettmb.petfifte^,quamHdem patda- 
ttoUiens & anodynum inj&i&cifcameridiem timtumorfiibfidefe, nrmaque abquafltumda- 
SSirumcaiLemk^attaij.&|vi.ca nor ac purior fier^i teorque «mittere cmpiri 

bu.„ st“ut°s,'S£ss“.;; 

ftij. cammultofin^rne admir^Jubvelperam diflJcultate, fed involuntaiid 

verbcy^ostresvelqnamordic^ Veruman- ]^,i6o7. levis quadam diar- 

3B*gaag£.iriiag 

quacircafphmtoemiautabmt.invacuuravefi- ^deaiom alketmeseahibuiflcmidd&Vit. 
eapervemtepotudfecfaffionveroimoquid^^- Circa diem p. Januarii urina per feceifuffl, 

Ctiempennacygniadaquaba^mutofacibds. H^-Verbmitraeiccrettleiltis, & 

Ratioforfanhacreddipoteft; qUiacUmdiSus involiintarid eflfluere dfipit, neqUe aifl- 

urinanus circa v^cacollum,imo&fphynaer iiaspirpeaemeamreddidit.Dolorfamenntlllas 
ipfepropferfcyrrhttm,qUiahCeoftm.ncolliVefi- Aderat,viresqUeproatateconflabant,iiecappe- 
c8latitabat,utipofteddicemas,timefadhiseife, aaraoddm proflratusufq;ad iS.Januarii, 

neccirariS irt perinao conflatio & anguftia ficca correptus. Vires & appetitus 

ipfiasduausurmarufequebatar. Porro exilein lulatim ita diminuebantur, ut jo. Januatu.piS i*a i4 
& minutum catheterem hamce.anguibam aperi- J^placiddartimamDEOreddiderit. Aperto ca-«”««™ '« 

re atque d.latarenonpotniire,rat.qnicon^^^^^^ magnitudinem ovi gallinaeei£t“‘t 

lieumefl,idquodc^orisbenefidio 6 cikis,St adaquantem, unciasque duas pendentem,in 
tnirtoncamdolorefieripotuit. , vefica,&quidemari«coIlumlpfinstenaciterld- 

Die t. Decemb. mandamm ipfo duSu u- harefcentem, inveni» Ex cavitate pfateTeaVefi- 
tinario.&circacoEumveficsobftacalanonmilla, ca,ufque in infeftinumreaum.ulcufcuiumcon- 
catheteris intromiflionem nuUomodo amplius fpiciebaturrotundum procul dubio ab urina pu- 
admitterentjEnema emolliens,leniens, &anady- ruknta & ftEtida eltefiim. GorpUs item Vefica! 
num, illi denub exhibui, ventrem,inguina, St circaipfiuscollum,utiquoq; inteflinUmreaon» 
coxas oleoanethinO,Iumbticor. & chamomiL EvidUra ,ren uierqueinfignis magnitadinls,eX- 
renes vero unguento rqfato inunxi. Dein a prart- (,.„^5 veficuiis quamplurimis ferofo humore fca- 
dio lemicupinm ex radicibus, herbis, floribus, jentibus, apparebant» ttepar deulque in pane 
feminibus cmoliicntibns, relaxantibus, & dolo- durum ac fcirrbofum vifebatur» 
reslcnientibusprsparavi. Inquodcumdefccn- Curationi fepiffime interfiiere Reverendus 
diffet a:gcr,& per hora; quadrantem refediffet, D.JOaMERUtA,liUjns loci Vetbi divini mi- 
urinani,fpontdeicernereccspit,indeq;Ievamen nifterfideIi(fimiis,DoaiffiD.EMANtIELUR- 
non exiguum perfenfit. STISlttS Liberalium artium Magifter,Dn»DA- 

Diei.Decembr. maneilliadgij. tereblu- NIEL TAVELLtlSjScbolsPateniiacenCLu- 
thittz Veneti exhibui : ventrem, inguina, coxas dimoderafor, Mobil. JAGOBUS Dt BRUEL , 

& renes pridiais oleis & unguento inunxi. A &quampliirimia!ii,quorum&majorparsdiire- 
prandio propter doloris vehementiam, rurfiisil- aionicadaverisinterfiiemf,ValeVirclarilSmej8d 
Inminfcmicupiuffldefcenderejnffi. Exquoe- feEdtervive diu. Patemiad Aventicor» Die4» 
grefluS, rtoniblumurinafflcopiosdjiedunaquo- Jnlu, iSoS. 

que materiamcraflam, albam, ac fobtidiflimam -— - -r- - » 

excrevit Subnoacm vero quia alvus non re- ^datudemCUri^mimaf^DoSiJ/imuiii 

fpondebatjdenuoilUEnemainjed; Quanoae Pmau 

ivum ter exoneravit t>n» PHtt» SARAZENtlM., MedicUm 

Die t nonnihil aqua noftri diuretici illi „. _ celeberrimum, 

propinavi,&partespridiaas bisquotidieinun. ^tltLHEEMI PABRICIl HILDANI 
xi.Medicamentis hifee Deus OptMaX. ita bene- Epiftola , 

dixit,ut deinceps feffiper urinam,fimul&puru- Ift^u/tdetetttltioKtitrtfJAit^w^t 

lentam atque fceadam materiain fpOnte & absq; Z^Uod Divina providentia, CiariflimC pjdri- 
dolore aut impedimento redderet Ventrem ni- V^mumquemibiobfervahde DtuD. Tuart 
lulominus&tenesqnotidiejutidiaum, inunge- Excellentiam cumgenete&virtUfenobiHlponla 



O B S E R V. A T. C H .1 R U R G 1 C. 


Ohf£i’ providerit,ditayeritqo^miximocumgandio< 

’ Dom,SABLA2E>.%S)rndicopnidentaQnioA- 

lelleri. FaritClemeuriffimuspaterccdeflis-pa- 

cisaurfipr.ut pacifice feliciterqueyitaminnmitos 

annos,ad Dei & Ecclefiz Chrifti gloriam, zdifi- 
.carionem proximi,yeftramque&lutemfimaltra- 
rdaccrc pofii^^ Urinam tuam Exc. antcquaraGe- 
, neya difcedet,inyifoe poflim:fedderineor emm- 

nuncBafil^Xj&quatuorclapfifiintmenfes.a qui¬ 
bus apud Sereniflimum Principem Dn.JANU- 
.TIUM R.ADZIV 1 LLIUM Scc. morbograyitcr 
. confeflami,conrinu6fi:re Bzreo. Fere inquam, 
quandoquidem ante duos meni« in agrum Au- 
. gufianum,ad Generofiimvirum DruZACHA- 
RIAM GEITZCOFFLER.aM &C. S.Csfar, 
Majeftaris, & Regis Huogaria , Ducumqe Au- 
. ftriat Confifiarium prudenriflimum ( cujusfupe- 
: rioriannojCumT.ExcXugduniinvilerem, men- 
, tionem feci) vocatus fui. Itet hoc, divina gratia, 
feliciter& cumlaude perfeci. Auguft2,uri&Ul- 
ms, non folupi exliteris & primariis nonnulli, ve¬ 
rum etiam fenatus ipfe humaniter me excepit, 
maxiraisquc honoribus affecit. Sed ut ad Gene- 
rofum virum Dn. GEITZCOi^L^UM rcd- 
cara, in ipfius vcfica.Iapides reperti fuere duo.ru- 
. bri coloris; quorum unusdrachmastredecimjaU 
, ter dr^hm^ unam &iemis pendit. Pprrb et- 
iamfi corpus propter longos ac continuos dolo¬ 
res extenuatum elTet, vires quinedam proftrat^a 
; nihilominus tamen tagi feliciterfucce^ opera- 
tiojUtnii^ fupra: fcd&iniila lingularis Dom. 
36 grlmagnanimitas;, non parum nobis profuit. 

' ' • Tantt enim erat ani.miipfius conftantiaj utaiitc 
operationem ne iiUi^ quidem in ipfo terroris 
. indicium appareret; in iplg^y^crb operatione, vix 
jmembrumaliquqd moveret, multo minus cscla- 

mnesin admirationem raperet' Ante& poftor 
pcrationem ipftmet precationem ad DEUM OP. 
MAX, pro felici fiicceflu operationis & curatio- 
.. nisjtameicgantcrtamqucdo&efecit,ut Tl^lo- 

. gur^ non politicum loqui dixilTes. ,; ^ 

Denique poft reditum meum Bafile^ i una 
cum^Clariffimis dofti.sfimisque viris Dn.Dn.FE- 
LICI PLATTEB-d &XASPAR.O BAUHt 
>JO, MedicinseD.longe celeberrimis, cafum vi-, 
.di, qui cum ifto, cujus ante triennium in meisad 
.te literis mentionem feci,af|initatem aliquam ha¬ 
bet. Illum,ne vacuasplane ad te mitteremiiteras, 
tribus laltem verbis hic recenftre volui. 
oh^fVA’ Nobilis quidam non obfcuri nominis, vir pius 

tio d«R0- ^ dodus, duobus ab bine annis, retentione uri 
ttntttrtt u- fepiffi me tam graviter laborat, ut aiiqandope 
dies multos continuo exclamare ejulareque coa- 
.dusfit..Tum urinam albam, turbulentam, ma¬ 
ximo cura ardore, 8c dolore in perin20,& circa 
lphindterem,guttatimreddit. Inglandet 
utcaiculofisaccidereconfuevit, exiguum 


nim in apicem digito, manifeftam duritiem is. 
vefica percepi. Caicalumtamennon eflejinde 
corged, quod immobilis fit, neque in medio ve- 
^,led ad latus, nimirum finifl:rum,r^eriator. 
Calculusenimfi eflet, non in uno au: altero late¬ 
re, led,in medio, & ante dudumiplum uj^arium' 
repcriretur,mobilesque eflet. Deindeinveficain 
immiflb cathetcre,nuilam contra cdculum allifio- 
nem percipere potui. Praeterea ( quod notan- ^ 
dum ) parvo & exili cathetere in yeficam perve¬ 
nire minime potui, uti & ante me lydiotorous 
quidam non vulgarir, fuo cxiC cathetcre qui cras- 
fitiempennx Cygniad^quatjOpusaggremisfms*. 
icm, facillime in veficanj pervem, ita ut urinaper 
inftrumentum copiose efllueret. Idera mihi in 
-viro ifto, dequo dias adT.Exc. Icripfi, (in cu¬ 
jus vefica poft mortem Icirrhus m^nus invCa- 


• licet, proptcr.tuas& meas 
itaque Virampiiflimeicnm. 

mus, RaptimBafile«2. Augufti3 5 ib. 




OBSERVATIO LXVt. :. 
- De miranda fraSuru hrachiu 


darisjimu DoSisJitao f^iro 

PHILIBERTO SARAZENO, 
apud Lugdunenfes Medicinz Doftorc 
Jongeceleberrinioobfervata,im- 

iJ‘er/egi,rtraai-iJi;me,ii>iiilKl:e>!tisfmeper- 
I legitam,cjui.adimaaeratimm 

infigntm Ohjervationem, Sat nmifridem, 
qKmta fedxlitate 'm arm ofera csmimo incumhiu, 

TmifiaiiUgmtmwdiesimrefcmvidetmptihi 
^admm.wlfiraiitem^velferAhaarmincemmi- 
da,dmitm»mmafUt. tiAmiceJacisframd (S 
de « 

niimj;tdi^uidfenesme,quedmejds.mmm'shciim 




.nt-opmi 


alpeflus eft. De hoc mo 
anes,'atque judicia. Noi 
alii ulcus in vefica adelfe es 


illP. femenixtamgra-vi fune, 

fine fer Itum ^-diligent em tefiantur artificem , ^ fi 
‘jxailiijfesfilHtie affulfijfetf er ea,quadte celebras 
tafuerant,omnino erat cxpeBanda.Sediu re deflo, 
rata nec iffe defculafius quidquam fromoverit. 
Omdame-initioefifioktua ea refe,ens,quanuper „ 
do fotu calyheato in Dyfenteria ufurfando, adte^ 

fcrifferam,vtderu7mhidriJlotelem(^^vicennd, j„ 

tanqua^mafentemta nofira alienos off onere (noce ro 

tuadsxersmfiterquetfforuofintontnopeadppu. 

latur. Princefst^ahemeoiffoloco, qui atecita- 

iier, difertifcritit,aquamifrrroroborandi &ad. 
pingendivimmaximamadififci,idiffumdoais- 

fimusManardusEpifiolarMb. i6. Efift. 5. exfresfit ' 
verbuedocuit.Ferru(mquit)astfmngedifi,f-igora. 





■afouUjtfim 
■ ^^&dlf^rifMHlta- 


CENTURIA n. 

Sectat^Ucorefet 
risa^aimmimeg 

vfoiMwuincs trahebamur. Exij 


_ '.quajereaieren 

ejuaeputm dubitouui. lAxi^meles epam 
ftrrfmauemfuam expejptiib. metearer.p caf. 6. 



ifrigUumefederreumat^exiccaas.pocoafir- psdms-ulidaifex.cura da»idiarredufit.hoc ad 
matuhaiuit. Qmderge duhaahw»a,ingram(^ vulgmfiMedicmim:fon^rii'uncbasfer} cSc. Ia 
ocuta^fenteriafpaiaijlalevipitrgatKae , exiis, rariehicexemflum auraero, etiamftmajoresinter- 
euiamirgaxda ad^iUionienefi^padararelia- dum mviores viffuerint, 
punt . tamvrecipitemhumirreminalvmtdecuyi- Addehis.ejucdetidmhodiemihimdeUccmigit. Oi 

;■ .u. .ja . ccL ~--x ';g 0 fS^bimula,tufiifermafepimumfereviliBa-'^‘ 

■•! vum dtemfine-febri exercebatur, tantus erat iSius 
t impetus,ut potiesfuxh inpeclas induebat, ani- 
" '"tmferiimmipqretihodK exhibita efiilli manna 

xmfaculcati innaturaleiaflatum^ueada. -De- filueaefiamhufculevaluit.imegris-biriuJ, optimi 
-j:nantsgttttr(/dto^abt,^tidtamder4terdamxd- adoblatafihabuit sayrandto , circa, meridiem ob- 
uttfuae ^eraattlU rationes, qssanosia Contra~ denmfere vsfa ef.^edsit twjjis t antarii circapri- 
impatdijper mamhorampoflmertdiem;uti»hibitoplanef>iritu, 

- mentoprafocatdfumtinfansfneuUacorporisd,. 


■pertiterasdiferends. 

sr. 'HiierumnemanemadtemutantEpifiolamipa i 


t -arrrpebepiacmljutdteidmcemjekSaexoyferva- 
s tienibustuss fuetidtanish^edtnics , nec dejindnt 
tshttnaokfervationedignifima^qua nuperrimeJe^ pluribus te coHipeniire Sipofle/um , dr amicitiam 
fenobuobtulerum. . - t«amcolpequamreltgiofifftm: meMurnla^^ 


nip.Oaob.-ainnosi 


'f^&cubtti dexterttjamferi bimeftrejpattum obtufo - 
ve torquebatur inuUts utitur remednsfolamji^ 
artutlBusqutetemimperat,dum! ' ^ 


VtroC^riJpmo&ChirurgoExperiemifimo 

“ bipartu,lbu,quietemimperat,dumbrach,umafe. GUILHELMO EAB8.ICIO HILDANO» 
BumfifcaoMutum,&peaor^^^^ PHlUjBEkTrS SARylCEUyS 

hrd>eret.Isaltoquinfanus&valens,tnpublicumhe.. .^ uiis fi- - 

raci-rciter dici oSavafro^eSierus, dum chirothe. .rrt. 

tantin-mantim fartuwduere levtfftmo co^ C Nhahs,riraarilpmMT>mmU^C.SJX>=^ 

^aadnitimr, brOthnos q^atuer autqmnquUt- ^BlNVMEfzpUm,qHam/iflacet,adettmfe^ 

tgiconfe^imfrtmnonlineO, 


'Verjim effregit. Focattu ffdMmtabellariuintranfmims, I^knfuitin 
, dmirationeconfficie^ex-- mticory,m-oenerainvenirequaiiledefideratih^ 
rff,-^fer Ci^tergumosifjumreffime j qH£con- negonurafuitnofffadbtsscelomsummittenditmiqtA 
•^emebantretmSai jtihe&adnmveri. Elaffi fridm idinferecefermuE^fer.eos raehocnomine exoL 
^otitmreviffjnttmaffofitereftkmaxffentamnia ‘vam^NonmnotefcfinttflacereidianeffrisbotanKis^- 
txfloraty,rm , remotis f^ciis ^ affkltt , naturalem ntukominurfhormacofceis-. Gsterum quod ad eum 
vjjtsjkum rediiffevidimus , f^of^refis dictisfrr- 'virum.attinet^deqmbisy nifqSoryadteffrtfff^qui 
fenjimus. SedeccefaulhinfrriusckcdcHhitianiiu^ eam inauditam brachii frs^uram.^djfm erat^Ji^ 
ium , novafe^. nondum conffeBaohtulitoffisejua- qtfideotandamfoBumffieriiffcireoftarf aucis ha^ 
demfraclura,dolores urgent £lamoff,reflitutioi2i itk beto. Reffitutis bistrrvby ut ex arte erat offtbuij aeU 
dem feduto incumbimus, hdeflacata omnia, ^ motisfiffciiiexffeBabaturd nobis debita clr voi 
nunc belle quieffitjnortdumJamen ab eo temfore ex- niensag^utinatiofer ca!lum,uti nat\ 
plicatafaJci£,necviJum,utifihabeataparsea.Mi- fiiev'tt:fedfruffrataeffffes nefira:n. 
ratusfumdiutarttum ojiumjragiUtatem ineoho- tionemneagrreffaquidemeffna. 
^^■meyquifeuilisoffiumajfeBihusiVeldlueFenerea, tedit - —* 


vit.Percur- jutUj 
busMedicis ini’ 
2t,fednihil,quad 


SCH£NCKJVM,obfervationumrararum&ad- a 
mirabilium Uh. 5. ohferv, 7. huic non valde dijpar n 
recenfitxr. Hanc ab iffiauthore tibipetendam re- c^ier , tue uene. 
linquo.DehocinauditocaruquideuijfsdiciiJit,ve-^ fuife. ftanabi: , . , 

timftflocet, audire, n^osex^itaverat.Noneftrm 

i ^ 4 



(40 --QA&E^VAT. CHIRURGIC. 

OiC67, ex^U.chnUifjimciirpiiHemm-nicitritfif- iretj&forispropendrfet, AdalesfaasdE^Drti- qj. 
tearit^totitmliU^eru trAiiefaur.FiiUJtnedif^ tuSjChifu^usaccetCtDI:jisvidetisosonminofe- 
hisinofiyiisfrilgUitdihK^majiir ijiiemnatie-aUi, paratam j&fibris nonnnllistantummodo adhss^ 
fedcterntMtaHfmrtSim^iaalvi fertridua,ego ec- refcens jipfiim ablHdit, & ea qua fenguiuis flu- 
cmMumhujiureipauUtatieUi titi( KnUtifim) aumimp^untjapplicnit. 

vm)anMttuydcrtrclaHj!iMt,^mtyMter,at -i Alteta dieClariffimi viri,t)om.GAtENtI§ 

faas,ata&eferge. JFiMtmD(m.Cemtfru»em WIERUS j Bluftritf Cliyiacenfium JulacenC 
W^LIER, (j-ejusdem cohortii Epi^hatmuiad Monteafium &e. Principis Medicus ordiaarius 
me^pUcetJtdutaiis. l.isgdtaiiii.jdpriUsi6oyf a^ue primanus,&D. COSM^ SLOTANUS 

■. piamemorisEjejusdemPrincipisChirurgimprs. 

observatio LXVII. 

Deadmirandapedis fra(aura. -tenuem pralcripierunt,corpusapravishumori- 

Vifo Claijjim» Deilijpmoque -bus evacuaverunt,venaminciderunt,vulneria^ 

D.PHILIBER.TO SAR.AZENO^ap^d nodyna,&pusmoventiaapplieueruut. Repel- 
T DoSori Meico celebetri*, lentibusitemreudefenfivis.ut voCant, affluaum 

° {ti;.vo linmortim OfoKibuCnmt. Cufadodi^rtlteftiiV. 


' T DoSori Meicocelebetri-, lentibusitemreudefenfivis.ut voCant, affluaum 

° fflo,magnii]Iius humorum pfohibuetunt. Curatio difficilisfuit, 

WAsT.SaUAzESiF. amico imgulari. dolorofi atqueiong^ Inte^ tamen^i£i,& 

^ ^ ii 't r- s ■■ r,/j ° quiuemvn-idoaiipfi non defuerunt. Etfienim 

emlhetmm Fsihncm Htidmm ^^p^um fupmCldrurgum DusburgenTcm^ & 

in arte norimcdioctitet vetfitum haberet ,atta* 
/^ttepoftremisUterisadmefcrip<ffli,yirAm. mennuncJOH.WlERUS,nunc,GALE^S 
V^pliffime.Domine&amiceobfervahde.ra- '^lERUS , nunc RENERUS SOIINAN» 
raprofedbfunt.&lediionedigna. Obfirvado DERjomnespradiaiPtincipisDodoresMedi* 
tua de fiadura brachii in admirationem me ra» cilQngiceIeberrimijip&minviferant,ohuuaqne 
puitjneque unde olfium ilia fragilitas proceflcr quaneceflaria videbantur, ptafcripferuni^-E^ 
ritjexcogitatepoffum. Qnacorpora lue^^ene^ quoque nou rar& una Cum prattantiffimO; D. 
rea laborant, & unguentis ex hpdtMgiro aliquo. COSMA SLOTANO DufTeldorpio, adipfutk 

















0^6S. 


iCENTTXRTA IL ‘ : 141 

OBSERVATIO LXIX. Oif.e;^ 
^ , tKe^eStt,^aUis 

mnmUkaffeSibm novis, 

Clariffimo ac DoiMimo Viro Dn. JA¬ 
NO DE BUR-GO Doa. Medico longe 



_ __ ?bs laSoririlen- 
s ,'ofiaviapud Plutar- 

qHlimaSiMcams[esienmisrMliir!!pemm£^is chatn Sympofii conviva, ait.; Alitjui.n 

Mf,tam dttdttmde- idqae non'ibi^oblideruinScbceU,acris, &a- 
erefrimiim quamm miiarionenv, fed & ob ganeam,& mnrati 
_ tperismini- vi&tsratioHeni. Nihillaneaequeparitnovo^& 

^ , '’iuiifemferens,<iseUx(ricr«- vetcresihnovat morbos, acprava cibi & potus, 

risintrmiverpimcot^egitshinc-doloresaccrticia- viausratio,inquitDiogenianus!oco jamcitato. 
tnsatrecilftmiohmifHarjsscaadi^heirtirgiimoe- Exhiseniraicgrotamus,quib'usvivimus.Sedprir 
cafionemdenmnitSxeji,(piifmiilierihusnmediis -maatque p-2cipuacauia reveraeft,qiK>d corru. 
cenfxfts^nKihDdohxiccHretier!iinciimbem,.mm p^hominisnatura indies augefcit: quapropter 
majmdifficxltateac negotio, efiimfiohidimi di- ‘etiam Deus numerum plagarum malorumvS me- 
<jxitmciiK[iim,einrnij^nonmaiiditiimconfraBiimos ritb adauget, variosque morbos ob peccatain 
friffetyfraSieramiUiimrepariivit. His in ttmmxis populo excitati Tacebonnne demorbismon- 
mifertima iUn biennium convixit , camcj^uto hoc llrofis, quorum apud Plutarchum loco jam cita. 
temporis trdlx variisfraBtsrisdnmimeris^ dolori- to, Plinium, aiiosque probatos authores, fit mena 
hHsindiesconfceretxr,tamtandemhxklxcieripi tiO. Tacebo etiamdeFebreillafiidoriferaBri- 
contigit. Hacfanextadmirandadta eiriaerijfmtaefi tannica, quae Anno i48(S.& lue 'Venerea, qutean- 
kiJioria,necfoliim Cheirargimtdteritmip^ infi^ixta no 1493. vel, ut alii 1494. fievitiam fuam in Eu- 
tefiiumfide, fed df mariti, &natiyriimdecem,ipiim ropaexercere, genusque humanum mifere tor- 
omnesfuperjlites habet , tefiimonio comprobata. : quere, ac infinitos e medio tollere cceperunt: 

Non deerxntejHitfeBxshxjuscaxfamlKiyene- NoUne noftro quoque tempore hujusmqdiad- 
reetemefe adfiribant, ut tjXodalU excogitarinoa venire, novosque morbos oriri videmus ? Ante 
pojfa,op.omniacorrampens,tjxamijiieuniverjlcor- paucos annos in Haffia novusquidat 
poris>xolemob]ideat.Sedijuantumhidv^o,feQa^ nunquam auditus & contagiofus m 

lam familiam privatimagnoverant', judicabant: eumque a pi 
namp-stertjaam tjaod marritus nulla unquamfait f"— 
eorporeatdheinquinatas,axorq^abomnifajpicione e ^ 
alieniconcabitusfemper Iiberaacimmanis,dr nx- vnlfiyum, ihagnum & tre 
merofamprolem euheSicam,&pancratice in hunc ac fi undique formica fui 
iuq,diem valentem,etmbofufc^trunttqaodaliter unt, quique non multum a dolore ,'quo illi qui 
prtfe3oconfgifet,fmodoiBudverum,S‘eotietde- temporenyemalicongelatismanibus, derepente 
cantatum.et^anisfanos.S-exmaleaffeBismaliif: adfornacem autigncmacceduntfquemdolorem 
feSosp/o&reari,qudmchremaliaexcooitandjtcaula BelgicalinguaiTreue/ea dicimus.),patiuntur,di£. 
efij'enenumnempeatiquodoccultum,ahinf:gnihif- ferre videtur. : DiraacfavilTima lymptomata, 
merum corruptela aliquando profecbum, itafetota veluti contraftiones, nonnunquam & extenfio— 
oJfeafabjiamidSfidens,uie'dmquoquoverfumper- nesartunm,cnramaximisdoloribus,fcbtisitem, 
meansacpervadtns,Velinenarrabili modteorrupe- alienatio mentis , fluxus ventris , aHaque fiiper-' 
riufrOgilettiqpalioquininterfolidiorescorporispar- veniunc,quaagrumpctmultasdies,imb&ali- 
tesdUrifimam'reddideritaceffecerit.Necaudiendi quando in nmltosmenfes mifereexej'cent,acfie^ 
funtii,quialiamcaufamcemmenti,fragilitatemil- piffimeemedio tollunt. Fit ex putridis& vene., 
laminduBam epforte dicturifunt,dperpetuohur nbfisvapoiibiisinervosinfellancibusJDehocno, 

' ' ’ ^ rtquodperpetuail 



_ ^ ■eddoffadep. . , , _ 

la irrigatione ofium compages Sfiliat ; quandtqui- 


gen fis Anno 15^7;! 
ItfipBim, in lucem 


ipaim,inlucem edidit. In.bifceyerb 




demcompaaamddebfubfiamia 

formatione ita obtinuerdit, ut nuda fere temporis ilibus , uti quoquefeorbutus (. qui in r^onibus 
diutxr> 7 itateiUfolvantur,fedpoJlfieulamultaecce- Septentrionalibus, inprimis ad Oceanum Get., 
miteriis in ^dbus humana cadavera conduntur, manicum grafiatur frequentius )inauditusacin- 
inte^aedr HUfa ftpifime effodiantur. Fa!e‘Bier^ frequens efl morbus, Sc non nifi.fcmelmihiut 

Segkfai!orumi.j.Novembr.idop. ' - . his partibusviderecontigit. Id fuit Anno 16.05* 



f4V OBSERVAT.'CIEIRIIRGIC. 

hicPstcrmaanvTirp^juedamrobitfcy&vixw- trinficScolIigi,cari^tieifiaanttqmineiteriasQi^ 

evafit tamen ilk j& adimnc usqne diem optima aU^uodin capite oriridebetiante qmniadoloreia 
vaietudine&iitur. integram hilbriamintcrtiai fixumillainparte capitis iutiinfecepcrfentit, et- 
•^I}eovobnte,7idebiscentnria.Novamillameru- iamfi io cute nihil quicquam appatetjgraviora 
■dehaimamaclongc cOntagioGflimam lnemEpt- tamen lymptomatanonadfen dolor il^ De- 
dcmieam,fijperiori iecnioinHdngariadrtain, mumpaulatimtaberculinnincuteeroriturjien- 
eamqneobcani^LueraUngaricamappeiiatamj fimqneadfiippurationem pervenit. Rnpto tu- 
ommba$notumeftiDcquaplurainCanfiliis& bcrcido, qnamprimtunolSacarioialeleextra- 
Epifelisal3n.D.SfcH0LTZI03Medicotira- henda offerant: a^ue htrc omnia absquemaxi- 
tislav.celeberrimocditis,&Trai3aiudeluelln- modoiorej&gtavioribuslymptomansaccidunt^j 
.gtricaDn.MAR.TlNI RlILANDijMediciRa- Offibascariofisextra&isscicatrfxparvocnmne- 
/ia nsbonenlisjVidire patefis. Hoc pertinetqnoque gorio inducitur. DlVcrfasS: quidem in divcrfis 
Bovumacexitibrumilludlymptomaiante paucos partibus capitis, vidi&palpavicicatricesprofun- 
^ annosinMoraviaoitera,quoddoSiGimus Dh. difiimas. Vidi&uIcuSjquod&tUmtemporisad 
JOHANNES SPORJSCHllIS ab Ottmba- dufamiriehingemusquepcnetrabaii.Idterimta- 
chavv,MedicusielcberrimuS,dodtiflitncdeleri- men.de gravioribus lymptomatis minime coh- ; 

pfit,acd;cep.Annoi58a.tractatumedidit,inquo querebatur. DoIareratexiguus,febris,inquie- i 

ejuscaulM&curatioaan accurate tradidit. Sic tttdinesquefere nullae. Haec ego tum temporis . 
autem affeSum deferibit. AmO DOMml fp.ro ' 

Wo.LXXmmiiiiit, ickhris eSi in integram hiftoriama Ciarhano viro Dn^da. 

MarchimMnMirravU tarks,mma e^fle(j!(^^ ZW.INGERO me accepturum. 

nonnuUernm himinim) cmrfmbns apfarumtiii Ex hac. autem hifletia fiiigulares ilccT.Exc. , 
^imtomtita,'^Mf>lmii>ntconnny.imts,fertnie^ ipecufitionibus indignum ptoVenit Problemas ’ ^ 
^e^ivamfiticonvenienieinc^imm^iicMff ■partium nimirum curm^erlaillaacris in ipib(^fate coI~ i 
iitrmfarnmfcarifcMimmfiiSitfnpervenariim.M ie&jpotiuscrahiuraicbrpUsfoiidumacdufiffi- 
ijuAis^menimfdnicttUsifcAjirofiuu:Utii,ciiri mUm,quamdarammeningem,membranamex- 
tiictirhiinktimbitttCBncIiifivnpaiimari^-ixiilc^ quifmffimofenfnprasditamjeroferitineqUegra- 
viora fjmptomatainduxerit? Quid T.ExcelL 
riiniperexi)ker/it2ima>ibra:mKmcmyxs,kMtdni hac Je re videatur » ut referibere non graveturs 
timTttmihrumfidrifiidtinammmUvmfieJiiJii^ fummopere rogO.. jEger nofter, Nobiliff Dn. - 
'tertmfidbie txrpi hmiihititer contammmumfait: '{{'ALLIER. bptime,iausDeb,fefehabet,&abs- 
^ili^uilws denique horrendi crutiatus iniunBuru miManim Hifficultatgin^ 

tcnicMrmn>&nervbfiipnrtiiKiexcniiti,miilt«m ceditTIlceratamenetiainnuneapertafunt. Vale 
te7«pasiurarm, &ceriisferi<?dtsi^<)imr«mho- virdariinme,cumlei3iirimatuaconjage,quam , 
j»(»»(»cwperu,#a:«-»»f.HaaenusSporirehms. tecum .ego & COLINrETEA mea peramanter ' 
Etutpaucisplufacbmprehendamividemus quo- Eiutamus. Palerniaci Aventiebrum 10.Januarii 
tidieihpraxiinova,imb&hujusmbdiqUa: intel- AnnbiSjo» 
leanmnoftmmexcedunt,advenire,cujusrci ex- 


Superiori itftate, cum Bafileam profeSus 
;. elfem j iblque mihia viris doSis omnia humani- 
» latis ofScia exhiberentur, a pietate & doSrina 

- dariffimo Viro Diu D. JACOBQ ZWINGE. 
R.O,Medico longe celeberrimo jad civem queh- 
dam Bafileenlem, triginta circiter annorUm zta- 


De lato ^uodai» dc longo kmbricOt 
Hifiona frima. 


tis^eduausfiu.LaboratilieaffeaupIaneabftru» Ciariffimiim do(^muihqUS 

fOjqUem paucis. &utiipfumtUmtemporis pro... DniPHiUBERTUM Saracenum » apud Lugdua 
ptcrmeamfe^natidhem,annc>tarepotuiahicad- Qchfcs Dodtorem Medicum Idiige celebeni- 
tiibcre riofa gravabor. Elapfos ante annos , mum, & m^ni illius atque excellentiffiiyi vifl 
viriftedoloregravativo capitis cori:cptusfuii!3& p* ni. Dn.DodpjANi Antonii Sarach- 

permenfesaiiquotcontinud laboravit. Adbibi- ni F. amicum ^gularcnii 


vir ifte dolore gravativo capitis corrcptusfui6i& p» ni. Dn.DodpjANi Antonii Saracb- 

permenfesaiiquotcontinud laboravit. Adbibi- ni F. amicum ^gularcnii 

asremediistandemacparterctaiCtdolorcapitisi Cui / 

U cruraira refoluta&ere, ut iu hunc usque Gm!hAmiFatmimm^ndS.P.D. '. 
diemjnedigitumquidempedumimultoimnus " 

crUsmoVerepoflit Quodfialiquisexadftantibus bbi traditurus eftiiteras.vifamplit 

eafublevare»aUt Vi quadam extendere (luntau- V^ilme, cum Galliam periuftrandicausj, iter 
tem retra&>entat,itatremunt&agitantur,uf fuumLugduHum versusinffituiiret.finemeBad 
pfotmuseareponereneceflefit.Nondiupoftre« T.Exc.iiteriseum dimittere nolui, fcautemeft 
Iblutos.&qUidemdiverfistemporibus.fuperve- Dom.ANDROS TOXOTIUSDANIIS,vir 
nerunt, imo etiainnunc fuperveniunt ulcera in Pietate,doarina,&eruditioneinfignis,&Medi- 
capite , qus non Iblum cutem & membranam cinEDodor i qui cum duobus GencrofisD.D. 
camolam,verumetiamcraniumipfam erodunt. GE0R.G10&FRANCISC0dLYCKE,&atri- 
Sed quod admiratione non vacat, verifimile cft, bus Danis, meaim aliquandiu vixit: ita ut iplius 
iBatcriamillamacremaccortofivam,primumm- probitas mihi Etis perfecta fit. Hunc itaque 













Qhfir. 


^ OBSERVAT. CHIRURGIC. 

■^Int matrona illa hic Bemz, m hunc nsirae ilbidenim adfif^JdrZh- 

V aicmtf.McnfisMaji. ifiji.quohzcpro fe- ^^^^,^ccriamtrajiaKmh^,„e(;al> 

aindaediaoneaaomo,viTOiDqiiim^,nec*eo Sedandi, _ 

qeiiehferveaamfitiaeo.Marciiriinft!. geflaiat^ 
mtamtnm temtieris EmfUpnmfn matriceiiicl 

__ %^a^a.Xof4oH^-'-iy«r^i'r--^-- -^^ 

OBSERVATIO L?;Xt itm-.nda, ^ . 




-tempore mc 
bricum qninenam hucusque) 
■rioramearefervo. . 


hydrar^rojetfn- 


Delitis lumbricis 
ffijleri. 



Viro Glariffimo Dn. GUILHELMO , 

FABfUaO HILDANO, apud Bemates - 
Chirurgo Primario, 

• PHILIBERTUS- SAR.ACENUS curahisS 

' A D- .piacee,uthecfeliculo cmciuJiisiliber.iadClari/li. 

deciperempepemamuamEpiplam.,de ^f„g^i,„,i)XENrMLVJkf4Julitrmfmittaeur. 

'^^huo iiio verme,PircUriffime, hidieham jam gxjpeSeoliijuidExtraSiefiU'extiaan^io. eVde 
ra manibm mdieremeedem afeSu , q»o(^^ amicipme^ (frme tui maaaipmaa- redama. 


cmatuumnofirvrummeofercuraudoficcejfumex- 
pBafis,refcriberetibihaaenKsf4mui,nu!;cpatc 
cE habeto/jua in enotante obfervata, que in iiliut . 
■ ' ’Ep.Bitatafmi,M4er'efianmt“' 


m Lugduni tz-Decembrisjdimo 16opj r' . 


mambuf^itatafmt,M4‘r'efl 
iof,U"/frmuimEveLhofamq^adebf^^^^ 

t-,.,ervamsfath,freque7itiy.s,latosvermeSaiuos ^ 
. - ?xcerneniperdyHmyUham,{ef~ ■ 


R,. Radiaim^«6amrtv - 
,.iEiiicis.i ■ ■ . - 

Polypodii quercini ao: 
. Corticum radicis cappari 
^w: _Tan:jarffci,& 


jt,Mgifip 

TJatfdeZa 

... ... .ac m^Ut-peperitfcetuti ' 

quifrmisvttemenfAutommt extmStEunt-. qaod- 
abeamorbofamatrEdi0M>!eprofaifii',epminb:, 
ferfuafumhabemus.I/icrevitenim tantoperiinipfa.:. 
verminofahecjibolesyutfuperioribusdimie.noiiper \ 

alvummodh ,feddliquotiesper oinares^ Pejusdem 
lomttudimsvermesjBprodirent. Actum inahdor 
miaeprimumcon^iiutisfiehatillo-rum motus,iiitu„ 

. quamfarifolet, cum {e fatus in eo quoquoverfum' 
commovet, moX inde in os obrepebant , eosqgipfa 4L 


; Herbichjmedrjos 
- ChaihipitTs 


PortulacsC& 

Contr^vermesani 

CoralliiisfpX 


Agarici trochilcali 11. 


oribus perlicoruu 
?j. Mifce, Sat ap 


at apozema propi- 
..^_^ __nis i^^omatiftntur 


'ti,nunquamipjidefuitfubji-.p{ - . ^ 

msma!itandempertefa,m- R.pecO(ftiprsrcriptiq.E prodofisdiflbl- 

luvemmeexpetivit.Illi ante vediacatthamigv. lyr.i!ec!chor.cumrhabar.|j. 
m, ad dofescmalurespra^ Mifce,capiat cum euftodia. Finito apozemate, & 


hendofubvejperdm, 


ojideferi- 


:(ejusmoXfeqtieturexempldr)haupfu»r- ^einterpofita. 

PulpEcolocymhidisp^verilatscgvj. 
ScamonUcver»| C 
Mytrhai, 

Aloes ana giij. 

Fellis tanrinirecehdsgij. 

Agarici albi gv. 


nrdmejusdemdieiinjicivolebamclp-: 

Jierem ex laSe& dukibusprejidm, que vermesde- 
erfumproleBarent, Ea undiq^obf^magno impetu 

hMCommodxm egroiantirediit, quodcum antehai 
ahanimalitim ijiorum edacitate .fubrepto iUiprby , 
prioalimento macrefeeret,nunc in melioremhabu- 
tumrediit, ac henecolorataeji, torminumventrE 
expirs, quibus ajiduo exercebatur, fuavem capit 


ris radicis cyclamini gj. 
Crocigj.f. 

Ol. amygdalarum amararum |vj. 
.lucci allii & 

Seordii ana | C 


Mifcean- 





\BRlCl,Ci 

huoMffic 


ni^am ffibfeejuatftr , r. 
ucendura) tffam dtce, 
am cjfiodMtqHandolu 


opere ejufimdideleBarii ac? 

cid*teaq\ haudpndem %n qtt 
^avtsjwjorumejuorundam, 
% depthjeBo Genermoiiisbm 


coele fit :Ac locum[am capacem^nec uUram 
qutdam phtlofophanmr i adejfe mimme du 
quoq-y contraArtfiot.e^Meteor.l.^.effe vida 
refejttfinods aatmahapojlconcoUtonemtm 

neraru Vltertitsdecatijistjhihcdsjferere 
.Jattenot£y(^ uhq; leganturytion efl opies. 
proin ejlo confirmans hoc: Erat qutdam ptt 
Jpehenfis iz,annor.faptfftme Itanbrtctsfitbje 


quod lati in craftonbifs ^ 
entur^on hac quafito efi, gt. 
litmmodo tbtjfed tn vent 
partibusfieru lUt fefefulciu 
deloc.afe3.capi^Jumdictt. 
prn tnfint morbi, unde pan 
fiantUTiUt la^ tn rentbm. 











14 « OBSERVAT. C H I R U R G I C 

l}ecjKfiKMmat£rm^^ia«!j,ieagens^irfiU 
fimtJumimSii tihinm tmUflm^oa ahs re f, 
hinor^i^feqitensexem^hsmhiiicimne^e.L 

Ivices,^ ^xid£), quos GrJt ff 

vetmtfaf(n-are,iicfer-^iUkxm,meiiiiL,feri‘ repono. Nevero efiligiant,limbum 
rmimMmbosexire/Qmdatiidem /I&tianditinie fellc^cujus animalis illino. Itaquefiqu 
<%»o mode infufpenfrmtenehae, ©■ ohceeahat, an ekinteftinis ad ftomachum alcendunt.ic 
qai maxima aliqin qbftrnffione pori 
xisiiUedcert^aajit. Invagoioiegr qaodamfroxi- gogilaborant,near— - 

meMadeUjcentem i<;.a)ti!er.veeaetis,eji>em cim tenaa avocat, quo 
' lumbrici!lahorare,exj;inisjadicarim,fdverit no- vat. mearnm.verme 
firicomfofitiferereediesmatminaeexhihai^iha! feIcapferim. Ide 

JSorhCo“ 

diinis,iitcoaaxsfeerim catapUfmata emoUiemia dam Ampliffimi vir 
applicare, pejl emam appUcationerainrrd vigittti Rwerend.Eleaori 

^atmrhoraealujuotlamhricifaticlongiKndcxm Prmapisjuliaccnfis. _ _ 

pundeneamateriapermedmmumhiliciegre^ifKe- Archiatrilongeceleberrirailadme data epiftola 
repai^poflerisdiehis,tamen hcxs nm detame- Obiervat.f4.centur.I. annexa, videre poteris, 
fcemp:mtmuaviejxfmeddcataplafmata,fiipraqi!a InveCcaurinariaf quod tamen rariffim^ occur- 
poflmodHm,pofiqxam adoUfiens comederat fraga, rit; vermes, quales in cafeo putri naCa folent, 
granitlaiflariihrefragorxmaliqiiotiesipftsadhire- prpcreatosfuiire,Obfervat.54.Centur.i.annota- 
bam:qmd tumevidemfignam erat, inteflina (Sr vi.exquibustandemlumbricifaaifiiiirent, nili 
partescontinentesl^chondriidlttmhricieperfera- acrimonia urina eos mature nimis expuliffet 
ta,&indetai!demcaufa»>mortisortamfxif. xk Siitaquemveficaacrimoniaurina;generationem 

familiariter coUoqueado ,txam 'mentem expeBo. ^“lo generari polle dubitabit? Sed delinam ego 
mein^iflofefa. Datuminnofiro MxfaoNeo- noanas Athenas ferre, 
comenJi.S.IdtuO£hb.irdhno:frbbr MIJerlQrr- CaKram^uzdclumbridslarisifivclongii 

OBSERVATIO 
Ve Utk lumbricis mira lot 
Hiftorii tertia 

Ad ^_^ _ 

Qeltillitntllll at^tte DoBiJJimUm ■virUm ruporo&tofolutivo compollto cum rhabarba! 
DJOH.JAGOBUMCRAFFTIUM parum pulveris fenn 

apudTitocomenfesMedicine Vociortm j^^'‘™P««rt&uftumlumbrici,feptemcircit( 




tvelica fellis aquolb poti 
•e repleta fuerit, ficuti ex qi 
i D.D.GALENI \SFIEf 
sTrevirenfis &c. & lUuifa 


DANIE- 


LIS R.O.MAY filia 







G E N T II R I A IL 47 

AnteannosaEqnotMuraripndlamotgra- f£t,fiTiftomvemiis,HlnasreptiOT liutoenfes,oi/ 

^ v'-- -Bnmr nniiiorfao cnravi.Qngfimiliterlam- (cononctautem nln aT a i fin nenlisipiihainascir-^^^^ 
■ bricnmlatnjnperioferioraexCTerit. Parshujos citerfexJlong^excre7it,cnjastamenportioiE- 
InnibEici«inairiaa<iftantium in clo2cam proje- manfit. Poftdics enim aliquot denuo maximam 
aafafefruflnmtamentrestanturamodofpidia- quldemvennis partemrejedt, & quidraabfque 
inaslongnm,mihi ad manus pervenit. Hujulrao- ipfius vermis abruptionis ( ficuti antea ) fodii. 
*aiitemlumbricifieiparteAnotaiaadBdigi- Q^propter jam omnino fe a verme ilio libera¬ 
tis molliter demulceantur, Izveslnbridqne,fin tam eflijfibi omnino perfuadebat , neque Ipes 
veroeradveriaparte,alpetipcrlcntiui)tur. Inte- iplamfefellit.Demcepsenimhuculquemmquam 
gros mihi nunquam,(edfruftratini videre conti- taleqnideiaccjdip HiEusqumedaraHvi,qui 
gh. Reliqua qii«Kui'u$argamcnti habeoexem- ipfka antea cootiniib molefbverat, rcrai^ , & 
pla^noncproptcrtcmporispenuriamadderenon delflnc ab annis .oj^odeemToptim^ feie habuit, • 

Eo^idalmDEOvolentt. Interim ignofee, Hzc« ipfius mariti D. K.OHAUD ore, prz- 
TirCIaiilfime,fipro tenuitateingenii mei, expe- lenteipfii,cxcepi. Retuleruntpratterea^ fi omnia ■ 
Aritin ni mtmmp potni,omuiaque fruftula,diverfistemporib,usabip0 rejeSa,eon- : 

utzquibonique confulerenon graveris,rogo. jun(aaeflentdon|itudinemulnammyigintiI.au- 
Valecumhoneftilfimatuaconjngc,quamtecum l^enCumlonge excedeie pOlfe. 
»m&-nmrme!iAliir!iiniisneramaiiter.Paternia- Apud prudentiflimum vinim D.JOANN. 

WILLADINUM ,pro tempore PrEfeSum Av • 


dAventicor.24.Odtob.1S68. 


OBSERVATIO LXXIII, 
De UtU lambrictt. 

HiJlorU quarti. 


oblervandi£limum,ancilla vivit, qu ^ 

mumannumanatisprsetergrefiaeft, illa jam a 
ttmlris annis hujuCnodi lumbricis latiaatq; lon- 

^mdiviJohan.Bapti&,fiaifti3a longa excer- 
CundernCUriJpmum^n.Vt.lOm.jh^ 'nere foUta eft ; uri&fuperiori quoque atftate ' 

COBUMCRAFFTIUM. 

-RETHAde MULLEKEN, uxorD. pr«t£ai, 
fiidhda triaabipia andllareje^^quse inlongiiu* 
dine uinas fex cbntinebant,mihi monliravitaCon» 
^Imium profeab , Clatilfime D. Dofiot tinuS fercedam pnedidaancillafrigus quoddam 
.l-]'‘CRAFFri,anucorumoprimeiergdme of- moleftUm in ventre peirfentit. Sspms item fluxa 
fidofus ra,mminmque mei caula, in Tcrifiendis ventris laborat i nOnnijnquam & alvo telirida 
proliiioribus^iaolis, egregiis non tantto,ve- e^obuftatameH,&exigua moleftla exhocma- 
rumeriamuriliflimisexemplisjatquehiftoriisil- loaifidtur. Pilulis ex aloe, rhabarb. agarico,ex- 
luftraris, laboras, & velitationes meas literarias ttaao colocynthidis &c. confiUo meo aliquoties 
doa^stuisfcripmilluftras.' Cnjusnomine 'expurgata fuit: pulverem item-ad necandos ex- 
non lolum me , verum eriatn pofteriutem tibi pellendofque vermes exbibui: fed quod magis, 
plunmumobftringis: immortalelque m prafens. teraut quateripfi ab Empirico dccoftum ex folo 
ago gratm,doncc viciffim ofiido meo rdpsa aU- colocynthide exhibitum fuit: ex quo vehemen- 
quomodolatis6ccrequcam. Csterum ne nuik terexpurgau, nuUospropterea vermes excrevit. 
planefintlit^,reUquadelarislumbricisinfcram, Appropinquanteverdtemporepra 
c te prodeunt. < 


cripto,(pon- 


JUDtTHA MACE, Domini Joachlmi pulfaSttomfuetit,nondumvideo,cumtar_ 

R-ohid, apud Laufiuinenj^ olimPharmaeopeei ca pralcriptam tempus,velnti per criticum quen- 
eMdtatilfimi,vidua, a tenetis palpitatione cor- damnatur2motuml^ante,utdixijprolerpat. 

' dis,imbccillic:teventriculi,&obllraialonibusvi- J^te feptimanas tres fafciculum litetaram 
Icerum valde obnoxia fuerat. Quaraobrem eX adtemifi.in^O&literatadlUuftrem Dn.Baro- 
confilioMedicorummultavatiaquemedicamen- nem»« Ge»4#o-,&Generolum D.Baronem ^ 
ta acceperat ,&aliquando ab'alhlmpto medica- juGo^evinclulie fuerant: refcribe,fivacat,an ' 
mcntocatharrico,fruftalarislongavermium'pcr adtepervenerit. 

leccflumrejeceran Pqftquamveronupfiiret,& HilceValejVlrclariifimejCumjefillfimatua 
prqlesprocreare incepiflet,tremor ille cordiscet', conjuge totaqj familia, quam tecum/ego , uxor 
lavit,colorquineriamfacieivividiorfadtuseft,fed mea,ac D.Megiftetllrftifius,plurimi faluta- 
continuo ferclienteriavexabatur,ac interim per mus.RaptimPaferniaciAvenric.24,De'c.iSo8.' 

intervalla flullula vermium, nuncad fpithamaS ’ _ ' _ 

Icxmnncadnovem ,aut decem longa, per alvum 
cxcrcvin C^otiefiamque autem ejufinodi frit- - 


OBSERVATIO LXXIV. 

___ ‘ExioltreCelkonegUSo^ihfceffmi» colo in 

in ipfis inteftinis fadlime perdpiebat : pueros tefiinOjS' mors fequmit 

nihilomuiusmultos,&pra:cipuemafculos(quo- A NnotSoj.ij^Februar.LQISE.uxorHuM 
ram j^uc multi in vivis J procreavit. Qua- liBERTi Wii.LARDin Chaftenay, 
aamdie,cummedicamentum purgansfiunpfif. dolorecolico,cum v 






I4S OBSERVAT. C H I R U R G 1 C. 

OhC-i. JnitajCorre5tamit,nnde moifebris exooa. Ne- ()hr~t 

^7^ glefto nio^,nallif4ae adhibitis remediis ido- OB SERVA TI O LXXVI. 

neis,dobritaauaasutperoiaidttiimnui!umca- ^mddm ex mixirnt comhuflieTie eidem die 
peffcre^meritfbmnara,Dobc ia finiftro latere moritur. 

. Vocatus 3* dic M:rf, jp&n ardentiffima 


febre 

crementa toto otSiduo qeceiat. Hinc forandi . 4- ir 

difEcoItasSt frneope fnperyenerant. Et^am- ^ f. 

Tissgram in evidenoffimo mortis periculo ver4 . ^ - C 

farivideretftvatamen (priefertiB qoam&agra. iCya*os deauratos, quibus pie mpnbrare-i 
■imepetiiffet,utciyfoate tentarem.an alvus ius 'd'g.n«ieftis,accepi,&jamdud>imre^^^^^ gea- ; 
’ • - --r.^- . . ... '.ti^.queeg!.SedyideoexlitcnsClanihmiviriDN. 

'-XOmepiffolai . ^ ■ 


>npof- 


do fubfidere) dyferem lenitiyum ei e 
Sed cum tanta eflet alvi conftipatio-, & 
inflatio,dcald^ad inteftina 'areendere in 
fet^m 6 xEnemainjcd:um,tanquani. 5 nutini icjic- c/ 

cit.' Eademraoae ruptus eftaWccflfas in flni^ ■ 

Uro hypochondrio,ea{cilicetcolipartx:, ubi fit' . 

' an^ftius. Idautem-indecognovi^cpiodi 


D'.TOXOTjr;epiffi .... 

fuifle,quambbTOTdoIeo, d: necdpain 'iii m 
trarisferaas, dcmif^ rogo : iteFum^iie 'grati; 
habeo & ago maximas; Tu verb vir G. DN* ' 


fiti puris peralv 
»nnihii allevarim 
gido i)mc< 5 pe correpta j i 


•,.rcd 


.-..jlcilicettiiodoftiifimO ‘ 

.atque eleganti lflmo,Qn Iccundam cei 


nox fi2iore*S- ^ faxitCIerrientifljtnus ille Va _, 

dbiis exortunv^ infignem illa liberalis ammi tui erga mc figni-^^ 

,.ficationem>pof^^, aliqua in xe.compento 
^ qu^am.' ” <^b^5:...G. .ftudib & Operatioiiibus ■ 

^ .^Cheirurgicisl^Ibmcambit,&*ndri-r»ft-idem. 
ry^graviffimamcombulHonem-, expulvcre tormen- 
. -^tario.fadbmj felidter curaverit, exlitorsDN 
....TOXOTIIcum gaudiojntcUexi. Udnariiplu- ; 


^pcatjjquemT* 


.OBSERVATIO LXXV. 
fipprejps hamorriioidtbus fappuratto , 
ffiutofa uicerA /equurai 

D OminusPETRUS A LEOCHO,Chirufe..,^anrK 

giK apudGencvenlh longe celeberrimusa.^ l^iain arccmene 
homo pius atque pxobuSj.a mukis.annis hamor-nam luam digni 
rhoidibus, &quidem ma^m.ofui fiuiftu labor^ . .Hacpprrb tuaci 
Verat,qu 2 tamen tandemannoautisfuscEdter-- Joniseaccidit, inj 
feptuagefimo fubftiterunt. Noridiu poft, exorta G. non communitae non pouui .. 
priusfebri CQmihua,doloremaximbtum renum, . • Anno 1599 , Colonis in platea quadam, pU 
tumperin£i,aliarumqueVidi^nimpamumcor- KleineBone^a£eyocaTa.,cer&v\f)sr\\ rnj n^arn 
rfeptus fuit,- Unus Antonius Saraz.enus mulus, cum cirCa.ahcnum occupatus j .,&fone 
l^fedicus Regius,- & Ioannbs; GRiFFONius.j. /ortunaincum, cerevifiafervidapjemim:,'ced^ 
( apud quem tura temporis .Chirurgiam exerce-. . edamfi iplb momento extraaus fiiiflet i 
bam ) in confl^ium-vocati , extremitatem in- , Cheirprgorumque amdlium.-implo^^, «dem, 
teftini redi, petinarumque in tumorem eleva- tamen die, maximis cum doloribus & £rudatu ^; 
tum,eumque excrementorum retentione, &uri-. HpothjTOiaj& fimilibus lymptomatis correptas, d 
nandi difflcultate laborantem^, offendimus,, ™ difcelKt. Ego duibus remediis tindoris 
QaodrcacIyftereinjcdo,&Ga:®;iflfl:uiari,dia- , cu/ufdamPaterniacehfisfamulum , m ahenum 
j>hcemcovc, leniter corpore purgato ,^grum in tindurafervidaplenumiricidentemj curaverim i 
feraicupiumcollocavimus. Embrpe^nes, Ca- ■ ex cap.d. tradat, mei de CombulHonibus,facili' 
taplafmpanodyna, &pus moventia applicui- vi^repoteriris. VaJqte ViriGeneroln Veftram 
''■cpoftdiesaliquotcircumcirclanumtri- G.Dom.Merula, DN 10 economus,DN-Confub 
rrfis in lods rupta vomica, pus copiose & domeftici mei omnes faluiant plurimum, De- 


-jpta vomica, pus copiose & domeftici mei omnes faluiant plurimi 

effluxit. Hinc dolor, reliqiiaquelymptomata umque Opt Max. r-*--J---- 

mam,quam potuimus , diligentiam ^hiberc^ 

Jam degeneravit. Nihilominus tamen^e 
aliquotlanus&incoiumis vixit, praximque 


inflftu- licior. Dabam Pa 


,l 5 c- 

'ibiisproce- 

jl: 


m dexteritate, laude dque'emolumento 
agrorum exercuit, qui mihi Idnpcramidfliraus, 
& inftar Praceptoris fuit. Tandem pland de¬ 
crepitus , pladde & pi^mco tamen multorumq; 


OBbERVA 1 JO LXXVIi; 
Viro Generofe Dn,Gi 




Lycke , Dano, 

. Gxiihelmus Fibricius 

Q Uam mulris SErmn_ „...„„..„„5 

Kamanaobnoaia fo,VirGenerofe, obm iri 



CENTURIA IL 49 

W EbeUo qnoilam rytbims Germanicis fcripto de- Cttilhelmut Fabriciui RiUmut . ObpjS. 

Oif- 77 - cum primum pericnlom S.P.D. • 

partas eyalerunt, infinitis aliis periculis velnti v^TIod&lvus & incolumis BafileampervenC- 
aiaisinyplatos efle, «cficpiflime etiam ex mini- v2.tis, ClariiTune atque amantiffime DN. D. 
macaufi perire declaravi. Cujus rei fidemdaci- W£lCKI,cmnextinsadmedatisIitais',tumet- 
lintfimeftaiHaexempIalublequentiajquaretiam jam ex femulb 3 maximo Cum gaudio intellCT, 
ad materiam, quam in proximis Scpracedenti- ClemeiitiiEmumque illum Patrem cceleftemfup. 
busmeisadT.G.literistraaavi,lpeaant piidteroro,utoptimiacpiiTobi2conduaorem 

AnnoetenimidoS.cumquadamdie-hifto- tibiadjungaiiperenndemqueT.Exc.adpatemos 
riaminprxcedentibusmeisadT.G.literis reci- Laresfeliciterreducat.. 

tatam,coramviro prudentiifimo IDN.JIDHAN. . C^ei^antedies aliquot matronam illam 
'0{aiXADJNO,protemporePr2fei3:oAventia-Solodur!,quzgr:mfilmoilloa£fciau,Cancrolci- 
cenfidignillimo.Coropatremebperpetuumho- licet occiilto,dciaae'coagulato olimcoritraap 
norandonarrarem,uxorejusDN.MARGARJ- laborat,quamq;aliquandomecum vidilH, ite- 
TA DE MlILLINEN,matrona nbbilitate,pie- rum invifi : medicamenta quinetialn nonnulla 
tate&vittnteornatiffima,mihiduofubfequentia tam interna quam externa ptalcripfi,'ex quibus 
'orandaj & frufium diquem percipit. Morbum tamen 
it.pr^- planeinlanabilemefleadftantibusdenubfignifi- 
"i. SuaiitEmpiricusquidam o- . . 

* ’* ad adhiberet 


empla,noni 
qute&bociplb; 
fenteDN.E.MANUELE URSTISIO, 
liberalium magiftro,convidx)re meo, t 
civit,qutelibenterpublicijurisfeci,uci 
cacurampuerotumprudentiores&ca 
fcintelli^t&dilcant. , 


luni-. velicatorium aliquod adhiberetur, 

f 


m fit confiliuin, ip& & ra. 


j&XEMPLUM i- temhiftoriam^funeftMnprofe&OjinVtronSE cu-- 

' Primum exemplum fi.it deinfante recens i'r«aamexnobilifamaia,kcin«cinia,adquam 
nato, quem muliercula quardam ex adftantibus-' ego AnnoidoS, vocatus fin, f qu^qim agta 
linteiskaaisinvolveriac in incunabula po- optnne cognoverat) m meduim adduxt. 

fuerat, inter calefaciendum vero liateaminibus «k eum cancro occulto per multos annos ^pu. 
fcintiUainfduerattquaproptermatercirca me- piUumde^mlaboralTet, tandemque tubercu- 
diam noftem expergefafe, ac aduftionem linte- , » Ch‘™go quodam_ ruptum finflk; fequu- 

aranmnolfa^perapiens infentemarripuit ied' ^^.^ft^2^g^u*”^cfoeGdumu!cusjCxquo ma- 
jam mormumipfumreperit,ade6peaus ejus erat eum cruciatu ritam fiiiivit : uti fufius 

dcombulHone tefum. m^tetm. Centuria Obfervationum-mearum 

De Cmcro porr6exla(3:einfflafflmacon- 
creto, lingulare exemplum mihi hic oblervare 
.... ., . o contigit,quodtibinunccommunicarevilumeft.- 

negona ru&cma perageret, folam culina .nclu- Honeftaciusedam mulier, in agro Bemenli, in- >, 
lerat:exagr«d9mumreverla,puelhm,cuiveltes fantulumlaaans,phlremone in dextra mamma 
undiqjieMdebmtmiormm^offcndit. corripitur.Exqualacinmammaiftacoagulatum, 

.^ ' '-- grumos concretum eft. Extinifia in- 


Alterumfiieratde puella trium cit 




tatjf der SatidhAch nomine, infans vi: 
fium itatis,divinitusplane inipla,ut 
flamma confervatus fiut. Mater _et 


t.' Exquopauia- 


- - minibus calidis, in quibus exulceratus nondum eflet, ti 

fcintiUaremanrerawnvdviflet,acink^^ dolir,prifettimnoau,utaliquotiesprunasfub- 
fiuiret,&fo!umreliqu.ffet,hortumq; ut terram elTelibiperruaderet. Cumper annbs quinque 
quo tenore infolito ( firefte memini.) in ifto cruciatu vixiffet , & 

- paulopbltpercuUafint. Itaqueinfiiminailla an-, ^rrhusille cancrofus proximus eflet exulcera-': 
x.etate-domummgted.tur, & cum cubiculum, uom,meconVenit': tum in dextra m a mm, can-' ' 
qtiodramo impetumsapeniiilet-. infantem pugni mapmtuJhi d^ i u ' 

fintea.^a,velutiinardentii^e,invenit; mdiq; cedentem, dnriffunlm, afuvidum depXSi 

emm,& ^Wmtematdebantoinnu.-faIvnm Snb axilla quoque fcirrhi tres , quorum unus' 
tam^&dfcrumipfumrecepit. Itaomuipotens magnitudmemoviadiqaabat,deUtefcebant. Hi 
■ ac mifen^rs xUe Deus Pater eoeleftis pro falute r,^en mafigni nondum erant - neonr^rn™ ' 
ho^fohamseftacvigaans. Vale Vir gene- fiapiebant. Pripatatio fatisco 
rofe. Patemiaci Avennio. Jan.K5io. _:_..f._, 


- lapieoant. .rripatatiolatiscorpore,tumoptnna 
vifimratione, tum purgationibus Sevenifeffio- 


LXXVIII. ^oDnJOHMRirnt^ujusitccleUimm.-' 

ExU^ea^ala.ofc!rrh^ cmcropei,akaqiie tn- ftrofide!ilfimo,acDn.EMANlIELEtII«T[-' 

D..AN- “rriSSrsSSLSSs 

excidi,itautbreviconvaluerit. 'Id verbinprimis 
4 -con-i,i^mcaflarmha ' fuit notandum ,■ ipfam interim dum fdrrhoifto 
honw^ando, laboraverat jremcl utero geftafle , Sci^lammee 




i,'o OBSERVAT. 

Ohfy^, infenoitim la^fle , qm tamea inEmtnlns vis 

^ fioiia imiJique fairholis tumoribus icatucrit: 

imrie^enlaoguidevitarafimvit. Materiaenim 

procul dubio acre, malignum & lemi veneno- 
lum efiecerat. Matres itaque fic ^t 6 kz, in^- 
tulosladaremiriimedebent. Sicenimlacinfto- 
macbo coagoktum', veneni inftar gravilHma 
GiUMh. de l^ptomata infert, ut Galen^, ^ 

Quomodo 

timTe- prseccdentioperationepfOceiE, proxi- 

tTMb. i me ribi literis communicabo, nunc non Heuit. 

qujefimilit^jUt audio,Cancro exulcerato labo¬ 
rat: quicquid autem fit, pofthacad te Icribam. 
Salutant T. Exc. Reverendus Dn. M.ER.IILA, 
Dn. OECONOMUS, & domeftici mei omnes- 
Saluta, qu^fo, meo nomine peramanter Dn. D. 
PAULUM HEBNERUM. Ilie quod me in 
tranfitu non oifenderii^ doleb. Vale vir cla- 
rifllme & fclicitervivediu. Paterniaci Aventi- 


observatio Lxxrx 

De excijkne tumorum axiSarum , c^ahfeffio- 
ne mammarum. 

Ad eundem 

Vitum darufimumdique do^isfimum D.D. 
A NDR EAM WEICKIUM. 

1 TErifiibnodem-^cIarilSme Dn-D. WEICKI 
Xipreiburgo redii; Matrona illa,ad quam vo¬ 
catus fueram, rioncan<;ro,fed ftcatomate in ul¬ 
cus aliquomodo malignum degenerato, laborat. 
Ante paucos dies puella hic fub plauftrum, lignis 
onuftum, cadens, gravilfimum afFeftum cruris 
/iniftiicontraxit. Rotaenim non folum mulcu- 
los&vala, verum etiam ipla offa dilaceraverit atq; 
confir^t.Multosmihi parit labcwesatquemole- 
ftiasaffedusifte,propterfymptomata qus fu- 
pervehiunt:qualifnamverb erit exitus, pofthac 
exmeintcUigcs. Nuncenimreliquaqujein pr^e- 
ced^tijtibiquecommuniGataob^yatibne defi- 

mina, cujus in proxima praecedente ^bfervario- 
ne mentio fa£la, obfervavi. Periculola propter 

cx quo haemorrhagia timenda : deinde quoque 
eampbcaulam,qubdattrahendo hujulmodi tu¬ 
mores,mulculi pectorales, &relpirationi inlcr- 
.yientesjlimul lsdantur,hinc fuffocariohis peri¬ 
culum. Quaraobrem paulatim , modefte & 
clementer hilce in partibus operandum convenit. 
Difficilis yerb propterea, quod brachio depen¬ 
dente tumorin profundo delitefcat atq; ablcort- 
datur,& brachio-tota axilla obtegatur : fin ve¬ 
ro eIeveturbracBam,mulculi, membranae, vala, 

ficiilime leparari polfit , inprimis verb, fi pro- 


G H I R U R G I C. ■ 

in hujufmodi operationibus' ^endum eft. Sed ^¥^ 9 ^ 
& antcoi^ diligenter exploraqdum, an tumor 

Scradicitusextirparipolfe? Inanis enim foret' 

operatio, fiparsaiiqua tumoris 3 quantumvis mi- 
nima,^mbctiammemb^ana,quautpiu^imumh^- 
jurmoditumoresiDteguntur,remanferit: repul- 
lulatenim malum, fitque priori malignius. Nec 
^crandum,idquodremanfit) cauficis auferri 
polle: iis enim cancri ita irritantur,ut ad fummam 

& alibijdemonftrarimus. 

Hoc autem modo in operatione proce¬ 
dentis Obfervat.procefii. Brachio mediocriter a 
miniftro in aimm eIeyato,cutem ia longitudinem 
fecundum tumoris magnitudinem incidi,poftea ' 
tumorem diligenter leparavi, cavique, ne venar 
abrumperentur aut inciderentur,proptcrhomor- 
rhagiara,qu2mhk'operati6netotumnegotiuni i 
inverriflet. Abeaitaqueutlecuruse^m,ma- 

jorem partemiftius tumoris, qui magnitudinem 

ovi 'gallinacei adoquabat , unguibus leparavi. 

Deinde tumore lequenti forcipe apprchenfo, mi- 
niftrum juffi, ut forcipis hujus beneficio tumo- 

fieripoflctjdeorfum attraheret. Poftea acu in-; 
curvata,quam in promptu habebam,interim diim 
minifterrorcipetumoremadfeattrahebatjvcnas, 
quo tumori inigebantur, primo cx fijperiori ^ - 
deindequoque ex inferiori partetumoris-appre- ' ; 
hendi,ac firmilfimo nodo ligavi. Tandem tu- - ' 
morem audadrer leparavi, atque intra ambas li-. 
gaturasfili,excidi,itatamcn, utfilum extra vul- ' 
naspropendcrct,qub&luoquoquetcrnporeex- 
tr^i pollet., Reliquos quoque binos tumores, . z'' 

Tandeni ad Iclrrhum cancro finn, totam fe- Umat 
re mammam* ad coftas pene ulque occupantem ‘ 

pervenimus. Incisa itaque cute circumcirca tu-.- 

Icebat) ipfum tum digitis, tum cultellis leparato- ' ‘ , 

riisjfacili negotio.feparavi atque extraxi ,& poft- 
quam aliquid languinis effiuerepcrmif!&m,pul-!^' 
v.eremnoftri^ ad fangtiinem fiftendum, fbpis, -' 

albumine ovi madcfacriijimpofiri :-Pete,hu-; / 

merum & brachium oleo rolarum inunxi ,&piil-. 
viUumexftupismoinbuSjvitdlo&albuinincpvi 
cu^oLrolar.conquallatOjintini^japplicui,^- •i, 

Iciaqueomniacolligavi.Cordiverocpithemaad- 

.mUbfque vino del^U, in qua con^cHo Alker-' ,, 
mes diflbluta erat j ea die, &,{equcnti nodte fre-; 
quenter eu cochleari exliibui. 

Alteradie denop fupfadidtas partes ol. ro- 
lar.inunxi, vulneribus vcrb lequens digeftivum-. 
cumfilamentis impofui,&Emplaftro Bafiliconc, 
obtegi., . , 

R. Terebinthins!otEinaq.rcabiofefi/. jTS"" 
Cero novo &- 
Gummi clemianagi. 

Olrofar. ;; V 

de vitclh 































jCENTURIAlt : . 

&iiicuEan.|.eoqaanturad tertias. compreffioaemannsCmniredn^te.trotoGi/li. 
CoIlmrzlanicOT.lnqDibnsdiflblTe tamen adbac vehementer intnme&ao i indura- 

dcauar.diaeatfaoLfC to^doforeaffeao.adftringema^pUcarenoa 


oL diamoiMl. 
bnt^ recent. an. Jji Mifce i 

dic2jusjhcrbisi floribus& feminibus confeflum 
&aquaco6iiiinicaUdeappUcuL 
Iir'«a»- ■ Idem quoque Scrotum & ventrem oleo a- 

IMB. uetbino &: cbamomclinoinunaL 

-Enetnatereje(ao,aiiuddenaoexbibiu>(ac- 
cnbimprzfcriptum caUde appliciti, fcrotnmque 
& ventrem, utpriusjinunxi.. ■ - 

R.qea:overb&bocenematei^^ruminle- 
ao capite reclinato, pedibus vero elatioribus col- 


licuitifedlequaisGitaplafiiiaemolliensi&flatns 

dilcutietisadmovi, 

R. .Farin!efebar,|iiiji CaujZ*. 

fr-, Ptdv.flor. cbamonii . 'fmatmri 

Meliloti . _ , ; . 

em^onaiisf^ Sai^ud ana Jijh 

ibusconfedum .Pulv^lem. anili 

, ' FcEmcuU,;: _ 

rentr^oleoa- Cumini ana ... 

• ' Pulv, baccar, lauri g. 

30 exhibui > lac- Cum decoS» radicum alth2Eie,mdvjej jpa- 

’ : ■ &lerainisfcen!grjEcii.fiatCat^Ialh:ia5 quod bis 

:ej in le- aut ter in die calide ^piicdair-■ 
elatioribus coi- Die 28. menlis hujus circaVei^eram,jaj(cu- 


Iocavi,atqueintefl:inuminIocumluumrepone- lumquodpauloantelumpieratjcumraultapitui- 
* retentavhfed fruftr^ Quamobrcmnequidfoc-< tafcetida evommt; cum.nihilomiiius.tamen ea 

te mihi exprobraretur , fi res ex animi fententia noae fponte alvum, & quidem-excrementuni 
niinhs fiiecederet, fuafi, ut D. ABELEM R.O- laiidabiie, beneque digeftum exoneraviflet. 
SCIlIM,apud Laulannenfes Medicum celeberri- Vigefimanona die, mane rursus ^onte be* ’ 

ijiuraacd‘oftiflimum,aceerid:entyiIleiCumadve- neficium ventris habuit, fcd excrementa livida j 
niffet, voluirj uc eadem die denuo de inteftino re- aut cihericei coloris inftar, & fceddiilima erant, 
ponendo periculum facerem, id fi minus iticcede^ Eadem quoque die bis julculailla, qua. ahium- 
retjfonientaaonesjinunditmes&enematacon- pldat,mixtapituitafcEridilIxinarevommt< j^ode 
tinuarem,qainetiam,ut%rba,r^ces,&refi- verofequenti vomitus continuus&foetidiffimus 
diium ex decodiorie cly&eris in mortario lapi- cum lipothymia fupervenic, unde corHiEpidie-- 
deoconcunderentur,pofteapercibrumcuprcum ;maaliquod applicui. . ' 

jpilHlio ligneo traducerem i ex iisque cum mica Die trigefimaineqfisiqua morbi iesded- 

foi. panis, vitellis ovorum, oleoanethino&chamo-.. maerat, cpntinub;&quidemmatcriamfcetidifi . 
melino fieret catapidtna, quodcalideac fr^uen- fimam adeo copioseevomuit,ut miruni,'ubidn- 
tiusappIicareiiuriIdemqaoqueMedicus,utagcf ta in corpore copia materia retenta fuerit., Affi- 
^^uenri node ter aut quater aliquid olehaniyg-.; duo quoque egerendiconatu, cum modica tamen 
dalar. dulcium biberet, aheravero die tempore egeftipne vexabatur j atque excrementa fcetidai 
matutino poauncuiamiaxarivaih fumeretjimpe- , nunc folida,fed cinericei colpris,nuncTC^ liquit' 
ravit Circa vefperam itaque, an ihtelHiium repof da, purulenta tamen, aut l^guinplentacxdrne- 
ni pofiet, fml^ ciim tenta0em,Enematai fo- ba^atquefic touillanode, quaprin^iii^erat 

Oleum-veroam;^dalar. diilcium ,' qiiia fibi nau-. julcula, vinum-j & quacunque offerebantur, fe- 
1^movebat,alfumere nOflponiit. . cu6ret; Sequenti enim-die,quafinisundedmii 

Alteri ^e Potiuneuiara hanc a R.OSCIO circa meridiem pladde ex hac arumola.vita ad 
pralcripumiUiexhibui.^ ^ beatorumled^demigravit. ., 

IL Exprcffionerarhaharb.in aqua' r Porro nonnulla in hocmpfbp pblcryatio-^I* *» 

menthainfufig; . - ricdignaoccurrunt. Inpri^isehim uriuaa Imo 

^r.rolar.iblut.5ji, , ^ ^ mprbidicuSquead extremam vita hbfara,&i6-f*„‘’j^ 

^^.rioiadexinfufibnib.usgC ,rum urina fimilisplane'confpidebatiffP'Cdn- 

Milccj&diflolve inaquamentb^&hyflb- tra vero pullus aquartadie morbi, quapiinib ad 
.pi,fiatqucp6tioiqaamhorisquatuorantepran- , «gfum vpeatus, ad finem usque continiio diii 
dium fumat. debilis ^ tamque exilis & obfcuruS • ut boihuqs 

Sed quum potiunculam hanc paulo poli jani tiim morituri pullui fimilis omiiino eifiet, 
fcumpituitamukai&nonnihilhiimorisbiliofiei reliqua tamen ia^utes & adibneS ideVvali- 
yomuiffe^denubfomeritationibusulusfuLEne^ da, utiiiterdpmVelies indueret,& iiiconclavi 
raaqueexprjdcriptaddodidneiinqtiaparainE^ ambularet .Materiamillamvilcidaihipituito- 
iedu^ Benedida laxat & hiera fimplicis ciim -fami acfceEidiflimam,quamcvoinuerair,non pi' • 
vitellis ovorum, fale&oleis pracedentium cly- mnmbcxiriteliiaisjledpartimaliundeiubidiuin- 
ftenim idiffolutum crati infudi. Cujusbcneficio . ciiilkfueratiprocefiiffejindcappareEi qubdante 
nonnihil cxcremcntorurd induratorum ac fceti-^ - morbum aliquandiu valetudinarius ^eP fiierat 5 
dorum excernereccepit. Hinc dolores aliqua ex ut&apa{l:uanheiitiis(qmgravisicf<iridus,pia- 
' p^efueredimmua^mflatioitem&tumbrnon- cipuP tempore matutino ) aliqua dificiilcate la- 
nihil fubfidit^, ut ferbt^ manibus tradandoi - bararet,tufficulaquoque ficca,adrabrtem iisquc 
morrnnr m. «. yc^cram lUum comitante, contiiiuovexafetuT, dedolptc 




1^4 - OBSERVAT* CHIRURGIC , 

intelHnam' prolapfum , fedaliam quoque inter- imefiwofeltdter^&ex arteaSiibitaEne^ata^a. 
noram vifcerum putredinem caanccum fuii&; tfa,CtaaplajhtatayInunBioneSi^relf^^acomme~ 

lu^tiomsnotam pr^femliffc: Quan^pdem U^fftimefiimfididieqao^interforiafeBu,n^ 
fieri non potuit, quin pars'illa inseftini, in ipia. fe corr^tela vifceris aUcnjfis extinBum 
abdominis ruptura, Cex dierum fpado corapref- Q^tvifcid^miaam^ojjfert^m^^adoretetram^vo- 
ia atque coar&ata, allmeotofiioprivata, actan- mfturejeBammateriar»-.mefenteriip-(^eSbfidibiis 
^mcorrupta fiierit,(ficut ctiamcxObfov.yi. Saconclttfamalui^eiiidetifr. ReBiitemitririAilU 
Centur. i • colligere Hcet) ex qua tamen intef^ fanorftm^Ues^o^ervatAahs /e, decidant eo- 

putre&dione tannini fcetor, quantus hic aderat, rxmdevulgo infipientiamy qai JidedJeos (^celato et- 
promanare noii potui& Urinam igitur Amici iam a^oti nomine') ex fila urinademorbouepro- 
pofl: mortem ipfius cadaveris diffedMnem con- nmtient > cogere volmt ( ^noJes ^ nonnun- 

. , muitadubio procul rara&notatu-di- ^.dmTnpkflifintycffm fermanKBtisfiepemorbi^ve^ 

gnifliraanobisinnotuiflent. His vale virclarilfi- fiigmmfrafiferat>qHemadmodMmexhac_tuali~ 
me, gcamiceplurimurahonorande,cum bone- <juetobfirvatiime. Ego.verbingratijfimusfaneerga 
ftiffimatuaconiagc,quammeciimCOpsr^-- VEVM OPT.M^X.cenfiripofemfidxobtesno- 


3r.i2.}anuariii^07. 

'ITeTTo N S I o 

- X)e Nobili Enmrocelico. 

Obfervationuga Utilitas. 


-- fik^EIi 


nofirttm finem inEfidemiis , d^cribendo finguU 
Tnerborum Nobilis Enterocelicitemfora. ' , anm^ z 

Oeneum vero ifiiHfmcdicondficane fingulares, efi^ad, 

. - i. . • 


DEI nutx ^ fiBione Uberaitif , idbenefi- 

^nofffperiortsficulioBogeJi/noijfiarrOitempo- ^ . 
re belli Colonienjis in feramph Gyinnifio , ^ coetx ’ 

GuitHELMO Fabricio Hild. ce docenti mihi , primum fila ratione interm-is': 

Medicoprafiantiffimo, ' " ' membranaperironai,prolapJi^mefiinitumorin\ 

SEBASTIANUS MEYERiUS filoinguineexortusen.npnlongeveropoTltemp^re,- 

S, P» D: ■ cumilaeatiotiuo^accefijfiti^usm€mbr,an<e,quAin \ 

^Bfirvationetranjmijfd» PrafiantiJJimeMidi- firotumdevolvituryhocpariterdiflentumfmu Ad- 
^ "■ 'r^verumteHippocrati- hibeoE^laJhumyulgaiumadrffpt^amfideodiu_ 

isl defiribendo jingula gefimo quarto anno adannum Uiq^hujmficuUficHn- 

' '. ' ' zdragefimumprimum-^hoc - 

decimum. oBavum. Qm ': 

...j . ^ -.urandoneceffariAcoMede-. 

.firvationes,fifiarur Galenus nofier»Argumentopri^'returinecorchotomiamihiprobaretur,g^avespeffi-:, 
mi Epidemiorumt verbishifienotatudignifihnis, rendamolefii£(perveneofitatesprsfirtim)elabente 
' SiDgularia,*a^»;>, autumant Empirici univerfalis fispiusintefiinQ ifuere. GraviJJimusfupremusmali. 
conftiturionis effe principium , illaque tandem dies extitit.Nam dumEsnshemiii AlfaeiaXIrbe,(ii- 
afferunt-vera prsrcepta efTc, qua conftituuntur pendiisC&f.Majefi,IiVDOLPHI II. Ci 
ab experientia. Nobis multo ditcr,adeoquenu- / ' ■ 

merofa prajcepta inventa ciTe ratione videntur. 


h,D.ANTONlI EISENHBlMENSI 
quorum tamen de veritate judicium tadpius, ejusq^AdminifiratoriReverendifiimo Domino Sufi . 
proutftabiliuntur ab experimentis, & fidem ac- fioganeoiFRANCISCOBEROfitmmoPirojJala- 
cipiunt. Namficquidem,etfi quaeinventa ratio- rtoannuo obligatusfuUtaqueindeGebweilerium ,. 
ne, ac demonftrata funt, de eo quid magnitudi- Principis Murbacenf, ( qui opera quoq^ utebatur 
,ne Sol aijina diftet,his credamus tamen, cum a mea )fidem,verno tempore yroftc^centi, immani 
ienfibilibusmijjris aliis, quse Geometricae docent cum dolore»univerjum intefiinum erupturum vide- 
rationes,'& abEccUpfibus fingularibusconfir- batftr..Nunquamante,totosoBodecimannostumor 
mentuTjfidemhabemusmajorem. Quandoigi- major. ReveBusabamicisdomum,infiJfuquodam 
tur ab experimentis lingularibus comprobata anodynodolorempaulumleniviimoxj^petitoleBo^ ' 
qu» per Geometriam dcmohftrantur,accipiunt JummoexperreBusmane, (jrrefiituta concinne fio - 
inajoremfidera,ftabiliunturfirmim: longema- locoraXvTtqttytjrperitonaumitafirmatumatq^con- 
gis,quatexMcicadilapHna funtmuniverfum fiUdatum ^prehendo ^ f - » 

enterocelelaborajfem. Cu\ 


igularibus iimtprob 


7ora(fem 


tuenda. Quaenosoblervariinlibrisvulgarium perizjomatecarereaulusfuifiem^jamabjicereilludy- 
morborum docebimus. HAlenitsGAenus. CSem (^abs^eo incedere mi ' ' ' . . 

fiiplina in univerfim fint inventa , jingularibus qutequ, 
fiseytom^accuratisprobationibusconftituasatque ^atia)percipio. C 

fulcias» prbfeBo infimum hocpraclarijfimumpro.- homine quadragenariOieemporepr{firtim,quo fitm- 
fiquijtuitmquejic nomen»&publicam utilitatem mum incrementum fimpfirat» Phyficis remediisy 
amplificare confidnter debebis, ^ tamquebrevidepeBnonpotuit.Quareverum «At- 

NequeveroPathologicatantumpartiMedici- (^Uberator em meum D. 0,M.d^ofiam»r 

nalumen affert Obfirvatiotua mihi communicata» laudaboque quandiu fuero» cujus proinde inufia- ■ 
>, ‘prfumetfamihsrapeuncAidumremsdiareponendo ti» c^haBenus (mihi quidem) inauditi beneficii r . 










inavi. Hinc dolor plurimum femifit, no(ft.ehi 
imeneanVjUtcun(|ue inquietam tranfegit. Cir^ 
ifcapiilamquoqiie&humerum finiftrum (licet 

lerifi) quia tamen eo loci de dolore conquere- 
atur , eodem oleo rqlar. inibi bisillum in <Hc 
lunri j adeo uC dolor (capula intra biduum cet 


OBSERVATIO LXXXIII. 




Uregorium rtoRSTiuM j 'l'htlolophfinf -^ « t i. t- 

ac Medicina VoBor J ^7r.rorf^ut.compo£cumrhabarbar0, 

(xuJle»tifm»m. Aganco.&fennafj.C ^ 

- . Pulver.fennaeprajpar.9iji 

- Cum decodo agrimonia & verome* Sai 

GuilhtlmfU Fabricius Htlddnf^ 9 potiuncula, qua corpUs ieviter purgatum .fuit. 

S, P. Paulbpoftdeligationelblutajoptimafuturacdi- 

M Entc’atque amicitia minime teanobis fe^ ffeftionisS^aapparaefunt. Denub itaque pra- 
jundum effe, etfi alriflimse rupes nos dis- icriptum^igeiHvum impofui, totumqiic crus 
Jungant, Vir amplilSme & humaniffimca Jiter^e oleorofaruminunxi,& fafeiS pofca imbut^i o- 
luae 14. Martii Witteberga: dat£j ante dies vero mnia colligavi- Circa velperam eadem reiteravi^ 
odomodb mibiredditse^ teftantur: munera item qua node Optime quierit. 
qucSmuI mittis,pleniusSdemfaciunt. Utinam Die Julii furnino marie baSlicam dex- 

^o EsceILT.eo tempore,quo bic Patemiaci nos tram (finiftraenim propter cicatrices ad cubitum 
inviferatjpro dignitatefua,&utidecuiflet>exci- nullo modo in cOnlpcdiim Icle dabat) incidi j- 
pcrepotumem, vel etiamnum ofScium aliquod languinisqueadivj.extrari* SoIufddeSgatione 
prsftare polfera: proxima tamen occaSone, qua vulnere partemiuamlurxdilacerats 9 &aSibje- 
D-PORINGIUS ad me pervenerit,opcramda^ da carne disjundx ^ quia livefcebat ac ad gari^ 
boutipfe intelligatjtuamcommendationem fi- gr^iiam tendebat,abfeindere vifumfuit. Qua’ 
binon parum profuiSe.- . . parte in .prslentia Reverendi D. JOHANNIS 

Tradatus tuus, de cafu quodamadmifan-- DU MOULtiK ejus loci presbyteri, abfcifsai 
do,Iiber planePhilofopbicus, dodus&elegans, eaqueacetO& laleablata,..€gyptiacumnoftrum 
mirum in modum gratus fuitquem etiam eo ad radicem putredinis, reliqua vero parti vulne- 
majori cum voluptate perlegi, quod eo ipfo tem- ris digeftivum impofiii. Poftea fequens Cafa- 
pore, quo mibi redditus, circa cafiim non vulga- plafmajquod putredini refiftit,applicui. 


Die 


























nMdotffo judici^ fihjici 


totius corporis contuftonem adfuife , ^uateuus rota 
tpmmlatustr^nf^eSkfmt, ^ptcdmn fili,» ,u«m 
cx4ohrecirca fiafKUm coUgp,fii etiam 

MflatiJadfinemifiHe 

iffi»>i«d^at„ttrea^»od hac in cjufmcdi cot- 
portscanjiautwnemn dimdetjHamex comafione, 
nonamUfieddiarumpotnium;dedta:enda videa- 
ttr-yitvanftamitfmtcomHfiotorpmtsreUqtti,. 
rmrumnefififaa^meraoircapimettAdiimimsex-, 

' tarnm aUcuhi concraHmacpetrefaaum^nptfiife- 
rum qnafi vtnenm, convcrfim fmffe, qmd reae 
coUim, itaut non tiideam, qxid refponfioni mima 
queflanis addendum cenfieam.Verum dtera qu^io ^ 

fmajfismajoremdilucidaeionemrequirityqmmddoq 

videlicet natura pejliferam illam materiam fine’ 

, conpicuisfimptomtttis,putafehre,fincope, deliriis 
&Jimilibus^amdiKretinere, multomagisadexti- . 
mas corporispartospropellerepotuerit? Cosncidit 
hic controverfiarecentiorum^quaquarritur^ num in- 
corpore mfiro ahfque injioni humerum putredine 
venenumgenerars.queat? in qua affirmativam de^ 
fendit HERCULESSdXOmAUb.z.de SPhx-^ 

nig. cap. 8 . &fequentibus , propterea quod de efi 
Jentia veneni mnjtt, per putredinem fieri ,poiifi- 
fimum cum sjUotiMana experientia tefieturfiapiuS' 
pefiiferos fffeaus ahfque omni'putredine diffemL 
nars, quod Galenus etiam innuere videtsir,dHm 


ccoaguktOjFERNSLIO de abditis re- 
fis lib.2.cap.i5.tefte,^mptomata oriun- 
irn teOatur FEIINELIUS . aliquando 
ra Ipbacelari vidifle fine cauia externa. 
lore aut rubore conlpicuo, dbono pri- 
liore imraaniSimo , tandemque srgrum 
tnfiuiile.fine febre, finelymptomatisad- 
^vibusiidijueinhoczgro belle obftr- 

X raodd. diais autem oritur fecundum 


aftrolam 




















C E N T U R T A IL 159 

snsmt-.iet d exiguo initiovidelicet ( canis ra- ^Mdei^d aUds,<pioadconpmumem manrakm, 
yi^ofe^ateauBa^qaadamincmforedipjphy VitalisfacHkasinhacag^ovaUdafatisfuerityquam^^j, 
euandoadma^itudinem notatu dignamfervenit, oh cauftm cor^viufonstper confenfum d^uker af^ 
difcemifotefiddt^fojtfexTnenfes^cumnonnunquam ficifotuityfriorihyafcilicadiehtfs^Kbimali^itasm 
^tnteidtempusnullanotadiprehendatffr ijlc eodem fartihutremotioribusexcorru^ionehumorumfr&^ 

. 7mdo vitiofo humore in animaUs corfore genito i duUapit.Vt enimnaturAfra.pntiJJimeqHihusrl 
oaulatim troBu tendoris ^inci^aUum foniu aH:- bi^h robufiijfjmum inefi , rarijtrae , fid 

t^aconfenmd qua deinde univerfum cordus celeri^ trmdem fihi accidit»periculose laborant i prober ea, 
eeralteratur.Contrapr^ntisquafiionisn^ativant quodvinwvalida caupmorbijicisv^iM rejifiat-, 
acriterconjirmarenititurC^lumhalih.j.defeb,feft. ^mnnifim^aquadamviolentiadeprimaturdta 
cap.j^^mnfolumasaoritaee Galeni^uipajfimve- prefentise^natteralymptomatis^velejfeBibushu^ 
nenatos & md^os humores in corpore nofiro, non jm materia corrupta tam diurefiitit, donec tandem 
aliter qudmperfummacorruptionemfieri pofe fta~ fitbiio,finepracedentihus diuturnis dternationihus 
tKit,fedetiamrationib9,quatenusea,quafecundum opprimeretur, Porrb.qmdtertiam quafiionem atti- f^f- 

naturamfunt»adqualitates immediatifi^fiantia neueptaquariturtCurcdput &totumcadaver,eX‘tiAin 
nopafeuprincipiovitaUcontrarias,abfqiinfigni^ cepta tibia dextra, in monpofam magnituSnem^unm, 
vehementijfimacorruptione mutari nequeunt, non pofi obitum intumuerit ? non video quid diud re- 
tamquantitatem, qudmmodumputredintsrejpici- fianderipojjk, equam quodmateriapeccans, antea 
^doVeruntamen cum Saxonia tanthn contrafim- caloris nativi robufiioris contpedibsis quafi catena- 
pHcemputredinemdijputet , Columba vero corru- ta,jampofimortemmagis commota exacerbata, 
ptionemquandamformaleminfigneidconmunip»^ fiuamdi^itatisfrstBumhunc ediderit,eddemra- 
tredinediverfijfimamintelligat3 non inconveniens tion€,quavidemu 4 interduminfcorbuticisatt&pe- 
videtur,utramq\fententiamconciUare,mmirumut fielaborantibus,pofimortemtandemmaculas va- 
venenumincorporenofiroprodxcaturnonexfim- riegatasefilorefiere. Necmirumquodiibiadextra 


{irml^nifiJa,juxta'pofierii!rem opmmem. HU 
^dmmhitixhmmijirdHifpolu.i.Efidmior.fefi. 


-em, perit a.talifimptomdtpmmunis,prafertim cion 

His hifioriacoRigitury^ecerit. Hac fiunt,vir experien- 
cor- nfifime,quaraptimadtuasproximasUte-rasrefipon- 
'nco- derevolui. Fale^fialvedtuoDORINGJO,quiijt 
itio- locum tertii Prtfeffbris Medici hacfieptimana apud 
fie^. nos receptus efi, de quo ex ipfius literis plura habebis» 
nta- *J)ahamGiejkHaJfiorumCd.peb,,dnnoi 6 o$, 


ret,(loquiturdemdignafutredine)hiscaput totum ___'— _- — - 

d^eficebat,&mentum,ofia(qjdenudd)amurdeci- 

debantqumdtaq,exmeruntfiuxtones.mad]un- OBSERVATIO LXXXIV* 
|u™nisiMnnoramdo™iensakao 


contignationisdomusaldor^ adaWm^^^^ 

Sd Virum cdeherrimum & DoaiC-Dn. D- 
rae^iehiat,vel^ojieri(ira.Nonrialli5totumfem»r GUlLHEL. FABRJCillM HILD» 
veltihUde«itdaha!imr,fef^mui.Galen«4mCcm~ Medicum Cf Chirurgum feritijjimum, 
mmtm(h^uoiMf-f4emi«jiimmmpcrtina,ulte- ReipubLPuternucenfisA-vetitkorum 
erac,]4rmSpHtre2,pancsmLcircuff^e^ur. . trdtnarmm. 

■vmmoreflo«Lt,fur,iunu,- 4 haud»illd 2 m^ Phihf. DoO. S. P. V. 

ukf^v^mhtujumdkadcortranfimsfu.prcfter- -yr YTpxrf(rcircfcrxm,PmtiJPmew,fm- 

euqmdvenmumulnmujaruj;tuPHmmis,^«am \ j tor&M,icehmormde,flacetliterkme. 
p,tre^,r^ 4 crnmm«ctc,^xru,uhtubsc^^^ W krcfporfcriicfr^fim^cafumJyMkcre, 

famhuaccrdercmet,mhui,mmufq-,prwc,fM9 T tum modpcr C ruri t<du — 

«ciSt. QHocircufauucurtuMam^^^^ euamqmdtxiUojucundequ4iouescrUmur,quat 

fangms txcmtujknecurcafetmrc^uhdmuen cclU- hrevuermodAtusaiyiultmhperpmdendas.l cu 
Sm^fq^inf^ih^fymptomatiscmtruxtritrfuit ratiorieutq^exfmemUMjicdccniummdusre- 
linq^.Mmfuperhrito.AprilkjuiJtquidum, 
bh«rcmu„t.&adfuc.^ecmrrxptumemu^du em[unguimmmtmMtudJtdJomttArrgumt. 
d,JpcJins.juxtauphor.H,pp.26.loa,c!tut<>,uhdjcit, cumvivem,wJpmqut,dammtdimthiMuJudU. 
•mummgravufmmmfitifefutrrfuakutm&ccr. Oum[ecmfmtoptimedcrmitu<.fq,adhorumii.cir.. 
ryt,outmckcuf«btmdrfudtuda frft^eaqutd cuquumiUaofitrgitM«cdrinZamMut,ci-dur. 
tllulcca, dicente Galma mcemm.lev!sfimeputre- miendo tandem celeriter ad feneftram afcendie 
fcmt,&percmfequens/:itiusetiamcerrumpantur. eamque egreditur. Ego tunc in eodem cuhicitle der’- 


rtandemperfeneftramex cubiculo tertue - 




i 


1^0 OBSERVAT. CHIRURGIC. 

OyfSi. raiensJnP^4repkaexcitaja, ij«^^^^ 


:inmfiltitik ftptMii!tc&i™ felis parum, fiat Eoeaia. Bk ttptrp, 

'jelfiSmar/ihulanemegiffe, quamoh ceufam fatax- fexiesaki^ideii^xit, di-maxim^ fmjt! ailev: 




. z’x;3ii.i . 

trahajff.Sed^m'ohdolorjco ipfi fm »» 

bspfdihus ohau3a}»ex contignatu 


’ne'<^ adfiaritibtis qxtjivitt 

ir/dfecilUtas{nenf£Tnd 

iemre- fuUdpfusperkuhfifLsiztyd^nefornfropterinia^ 
lateam nmonempericfiligramih<i^Maccideret,rejpQhdi~ : 

_____ . , h tefortunadBvoluttime(fet<juodetiamcredidit,Jibij^ 

t^imrrnhilisin^armonHipropeBm^inmoeodem^ perfiiap.fefortafis anteaper aliquot feptmanas 
^ueloco remanet,pauR^pofita^n,firtasJtspluvia- fmbecillitatuhujuscaufasgefiavife,<juajam ahhac 
rHmfrigiditate,quatuncjrequenteserant,rejyciIU- caufa^^cxaTa^y^-rrMiaAoBfimtraduBafint. Hifce 
tuSffinum edit inarticMum , infiar animaUs fub remediis primo die contentuspd, quod exterius 

■ manibus lanii morierftis, Defcendipetius eainten- vulnuscapitismtn-efolito del^umfueritjigefiivo 
tione,tacB?^raMumhominemcolUgeremyacfepuku~ irapofito-jotoq^capiteoleo rofoceoinunUo. Seefuemi . 
arem , quam ut curatione Medica'vel dieii»Aprilut^noBepracedenthdepi(^anxie‘ 





.., : fit febris una eonjmBa vi 

deretur,quod niaurina te fabatur,' qua rsfbicunda, 
fedobfanguinisconturbationempartifmqidebilita^. . 
^osjis(fperiofiiila- tsmcraffa apparebat. .Ad duo igitur refpiciendum • 
cale- effe videbatur, tum adfan^inem in colore prater 
' tatespeBorpsq^^n- . 


i- Qxaxdfang 




termittendaefeduxi. Statimergocm 

'ventriculus abo^refuo Uberaretur^poteqmd dx vicescaUdumepithematis loco partihtfs dolentibus 
procedenti potione vefpertinA fupererat in juvene appUcare jufJiAntenusprtm^, dtebusaltquotmatu^ 
BqcchifeffvitanbusmininKajfueto:hinc'enimim- finb tempore pinguedinem humanam ( quam tum 
mine7itemfufocationem,oriri,fgnis mnconterrmen- temporisd recentivorporis humanifeBionecopiofam. 
dis colligebam, facio loqui coepit,de doloribus inpromptuhabui) in jufiulo cerevifia ^texhibenda 

ingentibus variarum partium conquejlus efi, quod dedJ,quorei 



tare cospi.quam ob cauj. 

aUquothorispojicljfiere ....^ 

ciendumejfeputavi.l^eautemtantanmediainta firipJi.-'Pro'potuigkurconcesJtA(i-hord,f^.]S.cu.m 
^avicajufilusexhiber€,fanmDN.7).70BlAM fyrupoviolarunT,acetofdtrijdeJiquir.anaJ’.<onf. 
TANDLERVM,&affinitaee~clrfngulari amici- rolarum |r Mifce,&f 
' . ■ — 


fri brachii incidim^,^mi 

regionemvehementemleniremusfPofivenafiBione prilisfoporquidampr£ternatur.ami (^vigilandi- 
bene quievit, (!r,^inensJufocdmund cum dolore quadamimpotentia juccesft,quod pofquam vidi, 
mift.Tribushoris dvenafe- fidtimehdllaboranskmejfeduxi,utquoadjieripof-. 
m tempus Enema exhibui, fet,mater ia d capite revelleretur, xb' fimnhs prater 

frspfi clyfierem qui ■* - ^^ 

K. Violarem, .. 

chanibmiiL 



•la(5hicanaM.f. • 


vtuffilaginisanaM.j. . 
florum chamomilla M.j.fl 
Fiacdccodtoadjx. Incolatur 
ele^. hiers flmp. 
diaphoenici snz^j.i. 
de fucco rofarum | j. fl 
Oi» chamomilia? 


fem-lini^jX 

Coquantur in Cq. aqua ad^x. poft colen- ’ 
r|x. adde CaC extrad:. pro ctyfler.ffl maflsE, . 




C E N T tl RI A IL tSx 

anrear. S.C oL anethi,Tiolaraiii ana tfcenJiiM,fraf>tereiqusdmsJifcenieiiJi,‘vaptintmOif.ti^ 
Ohf.in. ji!^cc,&jutt:Enema-qitomi!aoidi- c^wef(faa^:^iacut^.!!dcii!c<^aitiaprshet' 

1..^ JtUAt- Ced muraimne -medicammn £xdMiimh<iMn>^mtiaimcm^mtUadjievat!niim 
' ' iWpfee»«ic/j»yKK<!S»K>fo5^i'- 


. . . ^ ^ tu uminySoaSi- c. 

^tiaSvtandejaielfedofcratiomDKdicammti a, 
,dMttiJip<n^iIkrediit,i]infrifterfri5umtsmfc- ^usTsaihiK . 
riman^icrtii!m,sj'UgiaKreifcditmhcTnentiJpmi (^nicquidenimtipi 
hoc terfl!ireti»em,p-(ftertif^^doj 
^tornate jumcnem h«m DEl^aid lihcmvi: vedepmtiJolatuiimKrfhmtaJ 




i operatfcmeimelUBi- 
^afia, qua hoc unicum 

^ miinfarvientesaphamafia 

%anttfr,circafinifirumhHmerum:^bidemq,circaar~ rnitiitur) jk etiam fmnambuhnes fre^tenter oh 
tiadaimem hrachUcMit fiapxU, «t aimt circa '4imativamcjmefccmem,Jiric«hfaloca4cendMnt, 

periar ccftaidrfo;7iKrUfMeriorcmfartem,ejisfdem fericuli magmtitdinem non ferpendemes , ed^at 
peruconttifanemijHandamfaSamfidfe,defrt- huic mica opera- 

hcTcdo, tum cx tumweSBorHmloarrumpamiat. tionitamiim intenta eji, Hincetiamft,tit nomine 
tumetiam cx dolore partitemtp, impotentia. Etjive- poprio vocati, cadunt, utpotequodippadmodum 
roqaafdaminanaioneshicfuaderet Chirtirgiii,ijui famiUarefhantaJiamedMrevocet,mdeconfequen- 
vuhnucpmttaBahat.n^itamen convenientim terdjcmm excitantur, ^excitatimaonitudinem 
videbatter emplajhxm.velfotiittcataflafinaexfa- pericnUcognofieates,formidare incipiunt, acdijfi- 
camibust^rahfumentiiui, actendones ac nervofas patielpmitibus,atquealie revocaiisfacultatihm de- 
partescoTifortantihueadhiberea^uodGermaninopi hilitatie,caduntpericlitantur, 
Ootth 3 i\it.vocani,exfarihafahar.ldolendJioloar- Terttb queritur : Cur dormiendo delaplos 
meno^mfhitomajori,tj-Jimilihue,quo continuato juvenisminusfueiittefus? 4-4» quia periculum, 
partes diaaconfortatafuerunt.ita ut aliis remeSie tanmptnonfuit animadverfum : etp enimj^uU 

Xr» manu,centufa qssodaommdo repUu pollicis,. cedita^uia vigilantibus ita decidentibusex conjber- 
comnsode qtto^utebamur.PojboElidutemfebricstra, natione timore vehementijjittso pritus omnes intro' 
. ta,fympt(rmatisq^gravibuscorrtais,ftptcioeratad- adfuumprincipiumrecuerunt, undepartes exter- 
huede[anguineconereto,quam obeaufamaliquoties namagisdebilitantur, etrcitiusimprejfiones alienas 

pulveremexiiscpsifanguinisprunios djffolvem ', ut prater na - ‘ ''. 

fient oculi cancri,pp.radic.rabainBor.prj:etii^fi- c' 

miliaexhibui,&[udoremprovocavi,fimuleerep, fi .„ _ , .- 

ciendo, ut convenienti Seetavires adtmdum colla- caufamdecidensprimbpedibusterramattigitfquod 
pfireficerentur. Quarationepraterpmmultorum lafioplantarumfuperficialisteflabatur ) confiequt 

fin^lmiprovidentia,futlaus&honorin sternum: bus,[edUxaeT,fiati 

Exhoccapefingularifieaf^ontepulUampro- Qmdfi vigilansfieiffetinten/i 

' . .; "r fine,utvialeneisrefifieret,vehementiarfttiptim 


tefiahatur ) confiequen-, 
lonintenfis^refifienti- 


blemataqu£damnotatudiana,quatuojudicio,p^r [me,ut.. 
clarifmse.,fisb]icio:quidmihi videatur, breviter prejfio: prout enit, 
fubfcribam,proutilludjampennsfuccurrit,dumhic aileo redditur ve, . . 

Lipfis (abfeiisqmeaBibliothecula) operam medi- Quarto quaritur: fi a vehementi imagina- 

ceemsgrotanticuidamfatminaprimarisprsftando, tionepeE&mniumfitivjeo^aiWj cntaftorumhic 
tanquamhopsvivo. , fomnambulo fuerit oblitus? A jafetdjWjaJ»»* 

Ergoprimoqusritur.-Ctirjuvenisluc citius operationesphantafis&memoris,utcitiusfiatjpe- 


nebriatus Inieo^tw vel fomnambuloi 
rit,quamalio tempore , quod multis accidit i 



imebrii vigilantes adhucfafius 
prsficriptumeaperaount, qusphantqfia impero 
qustamenfobrii nonag^ederentur : ita mulio m 
gisii[demdorttneniibushocacciderepop,verifimile 

tur.aS-pritufmagis conturbentur,tumiiamqu^d 
inteiligendifacHltas,xTraqidijy,dicadi patefias tunc 
ten^orisquiefeat. Hinc etiam.tot aEiionesperfi- 

nifiomninocmbrucopiavapJ^emquafifipuiufit. 
ol^e juvenis hic dormiendo ambulans. fene- 
lonesomnia intrepide audentej-locapericulofitjipip 


prspararit, currum celeriter afienderit , ubi 
phantafia fefellit dormientem , 'ut ad fenepam 
afcendendocurrumfeafiendereputarit. Jisfierunt 
enimpeiesiBsfirmiter in imaginatione, quia in 
mandatis eidemiatum erat,utfismr/to 'mane fitrge- 
ret,^necej[aria aditer prspararet. 

Quinto queritur : Undepoftlapfiunimpo- 
tentiavigilandi, & per confequens lethargus in-’ 
ceperit? .Anapituitofishutmribus in cerebri re¬ 
gione putreficentibut, per contufionem ibidem forte 
colleais,quodfim^isprimisdiebusex aurefinifira 
prqfluenstefitiaturiHincigtiurcerebriimbecillicas 


i6i OBSERVAT. 

0hfB4. fkstkBfaexhaUtumeSyfrincipiifmfjervortm 
^ 85 . cmtinm^ecerum^a.mfacfikMcsaA[m[umine^ 
pftc reddita, fmrim^ 

Sexto quaritur : Qnomodo didhis 2 
totgravibuscompUcatisaffedibuSafebri fHlicet, 
itemfbpore p.n, lipothymiis fi-equentibus, 

jnaquctotias corporis ii^edllitate tam dto vi¬ 
res recuperarcpotuerit? jinqtsiahac ^Titptowfi- 
ta omnia non excaujismorbijicisy lon^aferte propter 

tionemiquodfrequent^ Mcidit ,generabanttfr, fed 
/khitopropterlapfimtinlperatoaccidememf Mrgo 
ciem vires iirref^eBuiuveniiisatatisfmuxreSy nec 
procedentibus morbofis dip^fitionibfes ahfitmpta ef- 
fentiferipotmt^tciioftnitaspriJtinarecoHigeretiir. 

Septimo quarti Curin articulorum con- 
tufionibus & luxationibus , potius cataplafinata 
<juam inuniSiones approbaverimus, pricferamin 
principio ? qnia inunBienes faciant adpo~ 

hah^tyqaam Miamedicaminayqaafccando ^dif- 

affidit impediam f ^c. Hac fant qua raptim tua 
VignJeprafinti cafareferrevolai : boni confide 
■me,quodfacisy ama. Dabam Lipfia raxi^ov (faU 


OBSERVATIO LXXXV. 

De Somnambulonibusj &nonnu^is aliis ^ qui ab 
alto decideruntiabfquemagnabe- 


Qarzffmum atque DoBiJltmum ^irum 
D. DOCT. GREGORIUM HOR- 
STIUM, Philofephamfttmmum.e^inJl- 
luftri-Acideiaia GieJJiua Hajfor. Medteim 
trefifonmlsnge ceteherrimum,ami¬ 
cum fmgukrim. 


U £ipon^^m tuum dodiffimum ad Obferva- 
^Xdonem meam de Gangr2na,tibi infcriptam, 

bonoran^, 2:c^i. Placuit omnino, illud^ue 
Obiervationi anncxL Accepi quoque Oblerva- 
tionemtuamdeSomnambulohe, (eleganter fica 
te,non autem ut ab aliis, No5:ambulone vocato.) 
raram profeflb, &annotatione dignam. Quod 
T.ExceIl.iplam mibiinloribere dignata fit ,ex eo 
fiimmalua in mebumanitasde benevolentia du- 
cefcit. FaxitD.O.M.utatiquandoolEciis,be- 
neficiisque recondere polfim. Problemata & 
nodos, quos exprscfctipto cafu proponis, tuipfe- 
met tam docl:e,& peripicud Iblvis, ut mihi opus 
non fit noSuas Athenas ferre. Ne tamen 
omnino nudam ad te mittam Epiftolam, addant 

bns,& us,qui abalto,abique fefioneinfigni ceci- 
derunt,eonvaIueruntque. 


Quidam in agro Neocomenfi ad Fonte® . 
Andrea^Pierte Galantier nomine,vir probns,roi 
bultus, & optimo corporis habitu prsditus ,8t ' 

quadragefimum annum jetaas agens, cum anno 

jiof.NeopoUnadlacum Neodunenfem, amicos 

invifendi, & nuptias celebrandi causa profeSus 
eflet, Sequadam die in convivio przter voluntal 
tem ad compotationes compelleretur urgere- 

turque,elfiigt,&fe in cubiculum quoddamfe- * 

nesfi:pcrfluaseffugerepoiret,ablcondidit. Circa 
mediin noSem, quum gravi ac profundo Ib- \ 
mno correptus el&t, ac fc ex convivio efiugere & 
viridarium ingredi velle,lbmniaret,e leCto lur- - 
gens,faieftramalceoditiindequeinterramcadit. . 
Moxafomnoexpergefafius ejulat, & clamoribus 
fuisdomefticosexcitat: qui accurrentes., ipfum » 
lemhnortuuminhypocauftum trausferunt. Vo¬ 
cato ejus loci Chirurgo , nulla deprchenla fuit ^ 
Izfio, pratterquamquod cutiscifcatalos ad mu- ’ 

rumex parte abrala fuerat. Talis itaque empla-' 
ftrisapplicatis,inun<9:is item lumbis, & vena in ’ ' 
cubito feSa, intra paucos dies finitati reftitutus ■ * 

fuit, & ad hunc ufque diem fimus & incolumis 
vivit. Non enim adeo pridem ,quum in agrum ,;,;, 
Neocomenfem ad nobilem virum D.ISAIAM ■ 
HORRICiEUMvocatus eflem, przdidcum Pe- \ j 

trumGalantieriplemetvidi,Scilla,quzaccide- ' 

rant,abiplb,prtelentenobiIi viro,excepiatquean-, ■ ^ 

notavi. Abeotamentempore,nunqHamfimile- ' ' 
quid fibi accidifle, affirmavit. 

Exemplum IL 
IdemnobilisvirHORRICtEUS mihire- 
tuUt,feante,annoslo.inditioneEpi^copatusBai _ i 
fileenfis,paganam fbmnambulonem cognovifle , 
illamque no<julurrcxifre,&dormiendo'rem &- 
miliarem adminiftrafle, imb & aliquandbin cam- f- 

pos ad (^erarios exipatiatam fume. Idque fe 
fuisvidilleocuiis,mimaffirmavit. 

Exempeum nh 
LuftricipropeLolannamadlacum Leman- 
ilum civis quidam 28»annor.atafii, a juventute . . 

Ibmnambiudnemegit.Quicumpuera^uCcffet» ' 

frequenternoauriornuendo electo furgcbati»& * 
pcra:des & plateas obambulabat, voaferabatuf* ' 

acdiftiii<3:cloquebaturi. Idquod a multis vidim .'-'f 
& obforeatum elt. Qmhujtiffnodiadhucper-'^ 
ageret,niliuxorejusillura coerceret , noftui^ue 
retineret.Mctameiimentisnuiiquamurqueadcd ‘ ■ 
compos fuit. . ' ^ 

Exemplum IV., ^ - 

Ante amibs 24. cum apud praftandnimum 
Cosmum SLOTANUM, Praxm CheirurgU .-'.j ; 
camexercercm,vocatifuimusadpueIium,trium ! 
circiter annorum statis, quiexlupfema domus^ ' 

decidensjcerebnimejusjdiquomodo commo^’* ...-l- 
tumconculTumquefuerat unde ftatim vomitus . ” 
cibi iodigefti ibblequatui. Slotanus acccrfitus> 
abraSs crinibus totum Caput ad tertium ulque i 
diem oleo rolaC. inunxit j pulverem rofcr. & my r- 
tiIlor.inlperfit,&Enfemata exhibuit. Tandcni ' 
edam capite per dies aliquot inunfto oleo iuo es t ■ ' 
floribus, ffgerconvalitic. ' 






Siffctjprowius iteran 
xiirio pago acia-ft:, qu 


ANDRE AM TOXOTIVM.iiffi?^ 









^1^4 OBSERVAT. C H I R U R G I C. 

Q^r exercitatos, prsceptor meus plurimi tono- mr^affloxushiimorum evitetur, necefle cft, afio^ 

raudus, mconfilium adhibitus, brachium icari- quin infiammatio, dolor ingens, aliaque pefiima 

beavit, unguentum ./Egyptiacum,reliquaque. ^roptomataferenda erunt. Statun itaque vi- 
medicamenta, quz ad curatioaem gangrana :&os tenuis inftituendus, corpus a pravis humo- 
quiruntur, applicuit; ita ut gan^sna remilait, ribus evacuandum, & vena, fi nihil eft quod ob^ 
tandemque brachium lanitati reftitutum fuerit: ftai^tundendaerit. Mcmbrumveromaleaffe- 
fedcuraadfiuc&ioBga&laboiio&, non quod dhunoleomyrtino,&rolaceo inungere conve- 
qualitas aliqua admodum maligna animadver- iiit, Defenfivum quoque,utafiluxus humorum 
teretur, fed quia ps firaiSaim fucrat,& gangrsena impediatur,applicandum. Vulneii vero lequenlr 
fupOTcnerat. ' digeflivui"*'^^''"'*"'^""' 

AntepaucosannosmuIierqu^damBernx, 


ni fallor dext 


triuqucfucraiit 

d:orum& perfe non venenatorum,! 
vulgus Chcirurgorumipfis adlcribicv 


terebinth.lotsinaqua cardui ben. |j, 
'ojeirolkei, 
amygdalar. dulcium, 
de vitellis ovorum an. 

, con- Liqucfiantlentoigne&percolentur, dein¬ 
de admifee croci 3j;. 




Mficefiat 
Vulnerebocraodo faris digeftoj 




am nonnihil in fe continere pofle malignitatis, dicum Angelica, ariftolc 
atque proinde peculiarem curandi methodum dei^ueemplaftrodiapalmco,autdc cerufla,vei 
‘ requirere. Itaqueutornniarc<9:€,&ut artis eft fimili aliquo medicamento inducatur cicatrix. 
adminiftreHtur,morlus beluarum, fiveequonim Si dolor fiiperveneritnimius,applicetur catapla- 
Cveurforum,canum,Ieohum,aprorum,(ut& ima aliquod annodynum, ex tradatunoftrode 
dehommisraorfiiObrcr.84.Ccnt..i.icripfimus ) gan^^na, veIdecombuftionfbus,excerptum.' Si 
fic'diftinguo. Aut enim animal rabiofum eft, rraiSura adfuerit, clementer & ablque violentia 
aut Iblummodo commotum, & fimpliciter ira- reponantur ofla, diligenterque in iede naturali 
mm,cum morfii violat: (Donec enim manfiie- rerineantur,abiqueferularum tamen nimis ardta 
tum, & minime ira percitum, neminem morde- Hgarionc^ne fiat humorum attradtio, calorifque- 
bit, ut quidam morfum canis diftin^it.) lln- & fpirituum fi^ocario, quemadmodum in viro ' 
deafieous quilibet,peculiarem requirit curandi illo,cujusant€amemini,accidit. Pura aftringen- 
methodum. Si enim animal rabiofum fuerit, tia, uti etiam emplaftica hic, propter infignem 
vulnus, five id exigiim, five magnum exriterit, contufioriem nop -conveniunt: ftd qua: limul 
ftarificarc, & cauterio aduali inurere expedit, digerunt. Inundo itaque toto membro oleo 
reliquaque remedia, qujEobfervatione 87. Cent. rolaceo&niyrrino, lequensapplicctur catapla- 
I. dOblcrvat. 98, hujus Centuria: recenfentur, fma. 
appHcandaerunt. Inmprfuverbabanim^ non K.'farin;Ehordei|ij. 

' remedia, qus ab alto 'adfupetfidem trahunt, u- 
furpandafiint,id^ in eum finem, ut fi quid ma¬ 
ligni fubefiet, pauiarim educeretur. Primo i- 
taque vuinusaceco,inquo theriaca diflbluta eft, 
abluo: poftea, fi vulnus parvum fuerit, Ipiritum 
' ’ i, filamentis im '' ‘ 

; applico; Aut 



caryophyliatsan.^]. ^ .... 

fplior.ftordfl, i^pplicetur tepide finguJis dictus ftmi 

ru«an.9.j.f. ^ pueficontufio magaafuerit,ici4ae ufquead de-: ' 

• •tlieriaca: citnutn.autdeciniumquartumdiem, donec vul- ; 

excraft. card. benedicti an |ij, nus optinie digtftum fit, &gaviora fymptoma-" 

Cumliq.meliisroficeifiacmkturajinfor- tanonampliuslinttimenda. Tum in fafeiis & 
raaunguerai,qaodfilamentisimponatur. Un- linteaminibus, quae fraccurae circumponuntur, 
guentumbocinomnibus vulneribus, ac ulceri- fenelleiia, ut vocant, per quam vuinus fiugubs 
busmalignisSevenenofis, anthrace,& fimilibus, diebus mundetur, relinquatur., fraSiira vero 
przftantisfimum eft. Sin vulnus magnum quarto aut etiamlesto quovis dii 
contufio ingens fuerit, utquam primum digera- deliganda erit 



r R I -A IL I^S 

t, atque colon jtativd pabuiuffl fnbmini-Q^gg 


m fi^am rcfaibere velit, rc^ 

. cEcatisappropiaq^ ^ifcc diebus, cura graviter 
w-iaboraflet, tandem ruptus eft umbilicus,ex quo' 
'■etiam nane multum ichoris exdll^.quiex hepa- 
teper venam umbilicalem provenire videtur: In¬ 
teriora vero jam optime fdTebabentj&priftmam 
valetudinem paniatim recuperat: int^am hi- 
Horiara alias mfias videbis. Hilce vale clarisfi- 
jneatqucamantisfimeDN.D/rOXOTI,& feU- 
citer vive diu. Salutant tc cum tuis Generofis a- 
mici omnes, in primis R.eyerendus DN.Merula, 
DH.Occonomu^DN.ConfuI& domelHci mei 
orrines. Paiemkci Ayenticorum-8. Novembris 

. OBSERVATIO LXXXVnT 

GangrMm ex frigore ac con~ 

A Nno 1(500. peregrinus Britannus Roma rc- 
diens,& in monte S. Bernardia via redta* de-^ 
fledces,ac inter nives perno^ns,tantum frigus 
palfusfuit, ut extremitates omnium digitorum 

grsena correpta: fiht. Exorto ftatim dolore ve- 
nonnifi cum'difficultate Sedunum Vallefiorum 

ii^entem^latisinconlilium adEbui^ Is videns 
gangrenam jam in fphacclum degeneratum, api-' 
c^uedigitorum plane emortuos elfe, carnem 

di^ nec non ad proximum articulum ufque Ic- 
paravitrdigitosquinetiamin ipfis articulis nova¬ 
culi ablcidit. Idque tali artificio & dexteritate 
perfecitjUtpoftea gangrena ulterius, & parces la- 
n^ invadere non potuerit. Sedquia^rraad hu- 
jufmodibperatines apra, bonus ifte Vir minime 
infirueSus, forcipe vero aut l^pro ( btplerique 
chirurgorum facere confuevere) 'pfla Erumpere, 
rem nefariam, ac artifice indignani eSt cenfuit, 
milcrum huncce peregrinum Lau^nnam ad me 
mifit: ubipnefente viroclarisfimo ze. dodiffimo 
'n. ALBERTG ROSaO,'ejUsReip.Do(aore 


& quibus partes principes male afficiantur. I 
cipitque hzc Ipedes gangrsens circa extremic 
tes , quum partes ilbe prius nutrimento deftlt 
antur. Non immerito itaqi^ Benivenius Icr 


item viro Dn. JOHAN. RHEJERIO, ibidem 
liquas {za&z profeflbre digniffimo, mulrifque 
aIiis,ofla omnium digitorum dextra manus ad 
metacarpum ferra abfeidi; quo fadb brevi conva- 
lui^&inpatriam rediit. 


^ . ralemefle. Ego, futingenu^ 

fatear ) inter.omncsquotquothadenusGangra- 
nai^intemperiefrigid^& ficca,velaiimentipe- ^ 

Quam hiftoriam hic in gratiam juniorum Cbi- 
rurgorum fubjungere placuit, ut femperinraor- 
bis, quantumvis defpcratis, de &iitatebcne fe¬ 
rent , atque ad eam recuperandam, fiimmara di- 

Anno 1582. die iO. Augufti,cum esiemus sifieri», 
apud Illuftrisfimum Principem CHviacenfium. & ‘ 
Juliacenfium,Montenfiun ^ 
genfi. Presbyter quidam, 

& decrepitus. Gangrena e: .. ^_ 

ficca,vcl(ut redaus dicamJ defe<5cu ca_ 

ti.vi & alimenti, in dextra tibia correptus fuit, 
fine caula aliqua externa. Nullus in principio 

indicium^ led potius frigus in crure perlentieba- 
tur. . Unde ftatim ad te accerfivit CJarisfimum 
D. D. GALENUMWIERUM, Archiatrum 
Prinapis,^cGOSMUM SIGTANU^^ 

paulo lupra talum puftulam nigr^, nucis avel- 
lanjc magnitudinem vix excedentem, & ( ut di- 
fine dolore, inflammatione, & tumore. 

vicfl£xit,fubjedaverbcaroiivida,&&nfus ex¬ 
pers erat. Puftula mex in foetidisfimum ulcus 
degeneravit, quod intra paucos dies tanta tevitiia 
crusinvateratjUt una ex partetemimortuum con¬ 
diceretur. linde ex confilio Clarisf. D.Dod. 
^E^, crusubicunque fuspicio aliqua Gangr^ 

unguenta, aliaqueplurima, qu« putredini adver- 
fantur, & nativum calorem fimul & nutrimen- 
tumattrahunt, applicuimus. CaneriimClarisf.. 
D.Dotftor^^^lERtlS patdcidaribus quibusdam 


observatio LXXXVlIi. 

Ctngrtnt ex intemjime frigidi & fica, cm 
defecla alimenti atrata. 

Senectus (Galeno teftej ir 
' quadam fit, ad frigiditatem & 

• dedimn.- ™ir„™ debeii morbos 


te; Deficit enim in iis calor ns ^ _ 

vivificat, concoquit &iuftaurat, dicit & hu- 
midura rad:cale, quod omnes partes corporis ho. 


lavit, & coiitinub bonis & eucbymis aL_ 

jnftauravk. Sic DEI.beneficio, & Medici hu¬ 
jus ac Chirurgifiimmadiligcntia atqueinduftria, 
revocato tandem calore nativo , & humido radi- 
’ 'remifit, reliqua quinedamljonpto- 
n ccsl^unt. Mundificato dcin ul- 
re, & pene fanato . Cliviam revertes eft 
agerj.ubidomifiia adhuc adtempos 
aliquod fupervixerat. 


OBSER- 


5 OBSERVAT. GHIRURGIC 
OBSERVATIO LXXXIX. “LiS 

' abfciflionem. gangrsnadenuo o 
Gtosgrent ex intemperiefrigiAt itautpaucospoftdiesevitadifca 

deq»t etiis ehjervttiene dignis in cudt- mortem, in pririenti 

vereexdtutumomorboehfttm- .ZTvEiGnDoaorisMedidns, n 




















Aummno fuperiori i«07.in&nsqniiiam"^ S 

SIobiiaCViro D.NICOUIO i WARTEN-^»'- 
^IL,0n.!n Wiliaitad Muratum, ad curandum 




Anno 1,607,9. Nc 


. Inprimis au- 

-__-^— dislocatio nulia adfit, ad quid, 

qusfojexceofio? nifi agram periclitari velis^id 
.quodhomineiriprobum, & rationalem Ghirurr 
gum minime decet. Siaautem dislocatio adfit, 
caprotinusreponenda., Quod fiabinitio Chi¬ 
rurgus vocatus non fuerit, ita ut membrum affe- 


ufinodi caHbu 


»beneficio rotula 
[ue^ipfooficfe- 
leracjdedolore^- 


adonedcEmpiric 
lon multum ab ii 
iidextardafbludc 
accidiflc obierv; 











e EN Ttl 

^ ierini,Kcanne&m.iit(yr6nes!nde>qoomodo 
Jrejasmodicafibnsprocedend^iedifiahu 
‘ Exemplum i. 

'Qmd^ a domeftids Domini SAMtlELIS 
MORA'ttl-I-4a'* Paterniieenfis, virrqbn- 
ftas&i ■ - ' .i : . .1-=- 


re bracBiom fibi ad cnbittim &egic. Ec 
^aiammtcin^risBafiIeamprofefi:as eramira- 
tdcasii qnendam ^ f qui in boc tradu prs aliis et- 

oibos reponendis extoUicur) ex pago proximo 
accerfiverunt Conjox Quoque inea, quia ffon 
raro j me abiente i fradorasacdisiocutiones re- 

pofuerat,& fanhati reftitueratjfimul vocata fiiit, 

admedni quoque Enem, utdomeftifci mei vul¬ 
sos, qiiod fraduramcomitabatur (cujuscuram 
fufticusilleEmpiricus aggredinolebat) curarent. 
In locum Juumfradararepofitaj fenipiaftmmex 
pice flava applicuit, fefciisijue & Ipleniis omnia 
deligavit,(relido tameii foramineprovuliiferis 
ffiuiidiflcatione J & iie aiitc dedrnuni tertium di* 
emrolvercntur lala«>fpleniai &cmplaftruma- 
moveretur>jaflit,doraumquc letontulit. 
fit? Altera dic poftdenuodolor fupervenitj qui 
paulatim audus erat. Intetim domefliei mei, 
qui vulniis quotidie curabant, sgrum&adflan- 
ttsrut emplaftrum amoveretur j admonucriinti 
' fed fruftra: maluerunt enim inipoftorum , quam 
1 in arte verlatorum confilium fequi, dolore tamen 
m^is magisqueaudo, tandem parere cbadi fue> 
runt. PrSrfcntibus itaque D.MOR-ATELLO, 
aliisque fide dignishomiiilbtis, fraduraadbme- 
flids meis ioluta, emplaflrbque abla|:o,brachium 
noii ibluni tribus iii locis exuiceratuch offende¬ 
runt , veri^ etiam fcetens, ut hinc inde ver¬ 

mes, qiialds incarne putrida generari ibIent,cori- 
Ipiccrentiir* Impbfito itaque unguento iioftiro 
^gyptiaco, & Cataplaimate aliquO, piitrcdini 
regente, applicato, curaddnem feliciter abfol- 
verunt, braduiimquc pnftin® lanitati dbmeftici 
mei reftitueirunt. 

Exemplum Ii. 

Sabaudus qdidam, vir fenexae decrepitus, 
nev£ein ^onteRbodaiilex eqiio delapfus,tibiam 
libi paiild fupra nialleoium fre^ti D. Joh.Cjrif-= 
FONio mecumadvocato, firiduram feliciter re- 
pofuimusEomnisquedolorprotin^ fedatusfiiit. 
Tertio die poft j quum fraduram folverc velle¬ 
mus, sgerreculabat: ajebatenimj fibiaquo- 
dam amico ,&in arte vei fatp ( erat aiiiem is Em¬ 
piricus) lignlficatumj fradulam ante feptimam 
diem nod effe Iblvendam. Quinto tamert dic 
morbi, dolore exorto j & propter Tcrias admo¬ 
nitiones D.Griffonii , in pr^entia D. TANI- 
ANTONn SAR.AZENI Medici Regii, foluta 
firadura, puftuk muitasiclividie, quse gangrar- . 
namproximamfignjficabantjconfpedjefiicrunt. 
Scarfficata tameatibia j & mcdicamcntisgangrae- 


Rufticus ex pago quodam in agro Paternia- 
ccnfijfub.plauftrolignisonufto,pedem adeo fibi 

contradusefTet. Advocatnsego,aDtequani 


kiA il 1^9 

przcaTerem^tottinBteqaaiBafigm&avevi- Oi/1 pj.- 
furofiut. Priiflbedainlifiimmaadhiberetnrdi- 
iigentiai curaQouemiiiiiilqminnsi propter ma- 
gnimdmem morbi, aiile mehfcs fcx iii: ^foiri 
•pofile. SecundbiquiafraQdrafegens.fciaudica- 
donem impediri non pbfle. Terdbiqmaego 
tiim iemgoris cumaliisqdo^ueigris occnpatusj 
neeefleefleintsgrumadhieaddncerdiE Ad 
hiccumpardntes&adftantescoriienfiffehti&a. 
duram fefibiuii & domum redii, cipedariquk 
dotiecagrumadducereht, fed fruftra. Tantae- 
liim fuitapudeosn^Iigehtia; utigroihapudle 
redrierent j neque quenquam alium, qui faiHas, 
medicamentaique mataffet, advocarent. Poft ita¬ 
que dies aliquot, rarfiis dolote acetbiiSmo .in- 
flammarione item ac fetbre Inbbrtis, mifer ille 
exriiiduseft.' ' 

IxEMitUM iV..^ . 

Ego quoque , quuin in Iblutione fraftiirie 
Cujusdam nobilis Beigi hohfatis diligens eflem, 
ac adccimo quarto usque adingefimumprirnum 
diem, medicamenta irtinime mUtaiTem, cailus 
adeo magnus procreabis eft,ut ihdS maxima de¬ 
formitas dbiz fequuta iuiflet, hifi ptbtinus cal- 
liim repreifiifem. (^ua veroid methodo fafiuni 
fit,Lc&br ex tjblemdone Jii.Cehturi n colli¬ 
gere poterit. 

,,, ANNOTATIO; , , 

itaque caute ac fecureagraus, fecundo * 
aut ad minimumierdO quoquedie, Hippocrate 
&Gaienb docente jfraaurafelvendaeft, idque irntUua. 
iri erim Sfiem, ne iri riiembrb, praer Iblitum cb- 
bperto, dolor aut pruritus fubonatur, neijueejiis 
humbris,quijam pardafefti infixus eftipeffpt 
rarioprbbibeatur. Poftleprimum, cdainfiribrii 
risque adeo rieCelfe fittotiesfraaufasIblvere,par- 
teiriqiie affedam iriif icere fblitusfuiri; 


Observatio xch. 

Di Euphorbioi 

Ad , ' ; . 

CeUhemmkmPtrHm 

i)ii. p. GASPARliM BAUHINUM, 
Illiift.bucisWiirtembefgici&Teccii &c. Me¬ 
dicum , nec nori Anatomiciiiri & Botani- 
GOm inAcadeniia Bafileenfi br- 


Guiihdmus Fabricius Hijclanus 
S. P. D . 

tN ulcerum curatione, vir Amplilfime, nihil fer-, 
•Tme occiu-rit, quod Chirurgo raaiotm pariat" 
moleftiain, atque pius negotu faceftat, quam ft' 
ulcus cariem iri olTefibi adjuridam habeat,pra:- 
cipue fi proftmda fuerit, propter humoremoffi 
imbutum. Ad hujus autem humoris exictado- 
nem & oflis decidendam, tum abandquis,tum 
neotericis Medicis ac Chirurgis, pracftaudus cau¬ 
terio aduaii nihil excogitatum eft , quo & ego 
non raro maximo cum frudn ufus fum. Poft 
Cauterium aduaic,euphorhium hoc in cafu fc- 
: eundum fibi loqim vendicare, fecile concedo. 

'p Quan- 





170 OBSERVA T. 

OiT 62. Quan<3oqnyeni non folnm quia acre eft, & 
' cafidnm iri quarto grado , humores offi imbutos 
esiccatjiedvideturoccolrdquadam facultate hic 
convenire. Non immerito itaque a Kolcotide, 

odibus pTx aliis medicamentis celebratur. Ego 
etChaSenus in carioiisoOihusEuphorbiomard- 

mo cum fruSu nfus fui,nna tamen mihi occur- 


CHIRURGIC. I 

&priefiantiflinusMedicisdivnlgatum'atqnepro-(3^ | 

Porro apographam Obfervationum de qua-jv 

damTtiflagiqis IjjEcie, & AUiaria, quas olim da- j»** 

rilT.atqueDo&iD.GEORGIO JENISCHIO 


Ccujusego nunquam nifieffiifis iachrymb. pro.»- 
pter fummam illam, qu* inter nos fuit amiddam, 
recordor) infcripferam i nunc Eacell. T.SmdS 
huius Botanici lumi''' 















i7i ^ OBS.ERVAT. 

mukoscandidosy^quajtcongefiosferti qmbissfli- 
rrago, qMtenneSyoblong&mChiiidenUa^lSfqpihiUid^ 
%'Doitn. junUes^femmeni^oexigmreplet&fMcedKm. 

.'^OMEN.Q^omodovetrribiu_gr£ciscrLa- 
thul VtBt appellata Ju,nendam confiat ■, forte d Diofiori- 

Lugd.pre- deprotermifik Tragustamen Ihla^uUnmficun- 
Ung.TrMgo dum Cratevacenfieit:fedbrevu^efiDiofcorid.lih.Z 
^dtont»’ auamutcertiquid (latfii poffttr jdittrum 

in^-^yrhl^irecenfa 

hTrai. eir finapi vocantJatis foliis ^ *radtcibut magmt , 

fwdM ^- quod ^ipfumJfchiadkoruminfafienibusadmifie-- 
der/t terre- Sic Vena in uddyerfariis:, Mdtorolopho Plinii 

nopejfunkqaddrarehujasdelineatknemfcrihit,& 
^hrktTtt- Lfigdun^quare ^ Dalechampiusin VUnifim, 

za-.infelio. qmrundamopinime Alltariome^monet. 

armeredi- zy.cap.^.fichabent: ^eUorolophos, qHAapudnos 
^^’^”*“^'crifia dicitmlfolia hahet fimilia gaUinqceacrifia^ 

Moneuhi liariavulgoHerbarm^Trago, (cai^.ThUj^-corr. 
in Me/u nutftr/t) Fuchf tJMiatth.Dodon. gallica editione 
*”*-,^n‘i'pifirercellenf.Lok LonicerofThalk.Ofalp, Lugd, 
ekluada- %^^^am.Camer,Gerardo: zAlUafiramvel zAl- 
ta VerceU. ^‘aru^ Gefiiero hifioria: ^Uiaria alte-ra], eAmato : 
i Matthui zAlliaria, 'Vdmamarina,Alliarica^Ves afini,Pan- 
y^Sinopi deB.Erk.CordoMonachiinMefaemiRimaMa- 
(j^y^J^^/^KnbbjauchkrautXcuchclI, 

pi Anguil. ^xiAUitim non bnlbofiim i^nglk Saacedlone^^ 
PenA Lug- lackeyfhe hedgepGallk eAdif^reitherhe aux 

. XEJidPVS, Abortio-.communiter Apru 
' AO CV S. Sponte Lk incultk , u^br(fis 
aTraguf^ taram^ a^ora anmaliumhabkasionesf^^^ 

'^empI^AMENTOM, QimAllhim 
f Faci f. fuboleatjeodeThnperamento proditum ejfe, quidam 
Lor.ucrtu, {volunt: quare calefacere defiecareinontamen 
g Trague.pgy.^„deatqueAllium, Aii^ad Nafiurtiinaiurara 
h Secundo accederefiatuunt. Sanecumtotagufiu cAidiufculo 
lerthrt- fit, fecundo ordine calefacere ^ficcare h cenfemzis. 
tniffo Ded. Semen tamenferventiusexifiit,quarevoluerunt a^ 
iTrag.Lo’ liqui l reElius exterius, quam intrinfecus exhiberi: 
r^^,..omnia,quaNafiurtium,^^^^^^ 

Fuchf,fcribit. CAefacit, aperit-jkinddit,digerit, 
provocatycrafoshutnores extenuat, lentos^ incidit. 
ZlSXdS. Etfiin MeScina ufum nullumco- 
T-liodon. -^nitHmhabuerk,^Aiqmhmattamen,&inculmis 


tuendamiprimoJ^ere commendantes. In Medici-Obf y/ 
na ^facultates trihussntftr,qua efrNafiurtic^Jina-: ^ ' 

pi : Mulio tamenmkior,&ufwcommodJorexifiit:f^* 

AUi f odE/yfemum aut Erucam facultate referre £cumo»r 

Herba decadum Afihmaticis utile , five fi- oi. 
lum,velinaqua^(^.oUo decoBum,(Ir tpotum. 

Seminis ujus ejfipotefi, adhhumorescrqfos”’'^”*‘*“ 
inpeBere incidxndos;quare tufiientihus coment. ^ 

' SucctafebribusmaUgnis convenit. ' Lenuerm 
^ EXTRINSECVS. Succm h vel femen ‘ 

inpuhperedaBu,narih^ inditufiemutametapro- 
vocat :Epileptkosac Uthargicosexcitau Semeni 
cumaceto Eraplafirirmdo, mulie-ribusfiran^latu pne^tt» 
uteri laborantibus, peBini utiliter imponitur, eaf- appUctnt 


Sunt qui folia Enematibus incoquant, qua^Ahol 
vel ad Coli, vel adnephritkosdoloresirqiciuntur,d 

- tam excAfulo doloresmitigariacfifiri \ volunt. 

Sic etiam,adyersus coxenScum afeHus, clyfieribus 
reHe.adjungi mfiamunt. 

Folia trita, impofita, Noli me. tangere fa- 
naxe, tefiis efi Pandeciar^m author, quare ^ fuc- 
cum pulverem utilia ejfe in mAzgnis ulceribus a JieiUn, 
Cancrumminamibus, Camerariiu auBor efi. 

OfficinaaolmproScordkperperamufafunt:^^^^^^ 
odorehquiderfhfednecfacie nec facuhatibtMplan- f, 
tah&cfcordiukn£mulatf{r\quare Monachiin Me- i. 

Alliariam vulgo diUam accipiat : quamvis maona 
fitrationefaciei-diferentia. Arabestamenprojcor^ 
dionon <!Alliariam,fid alliumfilvefire,fimiUtudk 


iere^ptuii de relicuis etiam 
'te,:^c. OcyHsSafilea.^.fy.n. i So8 


Tejie extinclis mn illic o inhummdU , di- 
tjuot exempla. 

Ad Qarisfimum atijm Doclisfimem Virum 

Dn. JOHANNEM JACOB. KfLAFFnUM, 
ApudNcocoraenfesMedicinzDodorem ' 

ordinarium atque celeberrimum. 

Gei 

■ Guil. Faericius Hilbanus , 

. s. ,e. D. 

■^T Onirameritb, Clariflime atque amantiflime 
^^DoaorKS-AFFTI, interdixit LEVINUS 
EEMNiUS.deoccuItis natur$ miraculis, lib. 2. 
cap,;. Comitiali morbo. Lethargo, Apopexia, 
& uteri ftranoulatione oppreflbs, confettim fe^ 
pulchro committendos cfE. Compertum enim 
habeo (inquit) nonnullos elmaao capulo rcvi- 
xiffe. Quamobrem lege cautum effe convenit, 
ne libitinarii ac velpillones praepropere, (Tuos 

















174 OBSERVAT. CHIRURGI G. 

f>kP91- qnium indiliire, ut canffiilium mortuum efle, tihiu,&uimich:Tairi^^aitilnis,qei)mio?res(jf,^^^ 
arbitrarentur. Advocatus Vir QariiEnmsDn. ipfato^itierf^.^^icisiqtit3rttmfii£r»troi;^meejfe, 

D.JOHANNESWlER.US,praEdiai Prindpis yriterquMUmmexmitatknm^mduftnem^ 
j^f» ^iiaffT lnngecHfbprn^nyj^ nimam a corpo- laborem,^He7>nfteic(^fAptfiines,Uterisi7ffpemme 
re nondum feparatamefle cognovit. Juffititar admedatisfatisfisfnqfietefiaris.QmhuiiloSiiU- 
queutinleaocalidecooperireturrcordiquoque mi»illriis,idqKeexemplisaliqHctcmfirmM,Ctirf(rr* 
&incarpo pulfibus Epithemata applicuit, &per humamnmiiico ,mi tam-en diqxmdeceno quc- 
rntervalla guttula una aut altera me^camento- tiamte7^trre,qxiyfudamixlocispeeicontingitfiX‘ 
rum corroborantium, linguam irroravit. In- hxmmdaejfe. CxifextemiejreliilxrammKltarxm- 
rerim d,in> pius ifie & fidelis Medicus circa ^ rAti(m»m,7iiAetef£.^mxtxAinpeperamiciti£tiemin 

-s, & de recuperanda &nitate fo- iudtm,quemmdiverfafpeciehm^i!tqKeqKia-KniS- 

-rsprsparabant, hijlmxm,q«aspefiimdiimaUamr)te,ceapderatie, 
r, admoveban- fuhfcrihm me cogit. QiipadNAturam,Cic.inOjjic, 

: altera die lih.i,premeloqximr,dice«do:principuge)>ariidii- 
<iratribxtKmeJfe,»tfervito». 


' &qusaM 


ledico prselcti 

turque, pro ludibrio ha- 

corpusinhumare vellent: fcd conatibus jpforr 
antevertitDn.D.WlER.US. Secunda itaque die corpust^ 
a'dlerediit*gcr:pofteaaDn.D.WIER.O,adhi- dxmm^MmixiAqusicunq^AdmiiendMpintnecep 
bitis tum medicamentis, tum optima vifius ra- faria,mqitiiratecpAret. Cxmigitxrnefiraproprix 
tione, paulatim inintegramfanitatcmrcftimtus liiiigitvaAi^mtAprehi!gaeie,ml>iitamreaimmex- 
fuit. dAtA^xidq«Afoohep,tctmmeAndemconfervAtione ■ 

H2c,ntidixi,fcpiflime D.SLOTANO, & iyipreximHmexerceamiteifiqiiidemqmdmbu nS 
mihi, roultisquealiispr«fcnfibus ip&methofpcs vohmmfien,Altm iiefaciamm,&comrd,lexfit, 
narravit, etantquetnnculapfi anni feptendecim, fieiai&itiprimiifacrafitginadiBitaf.iiVip^ts pro- 

aquibush^cacciderant. Abcoquoquetempo- ximumtuumperindeatqueteipfum. QaisTi . 

• infiinf^miiltos 


fHofepeliricupiet! Lectione 
u nohispy7ilegmtbehiA,qxAmimmeci^cra,ejxsdem 

i- fLt,Ac quotidiAnaobferltuiofatistefiatter,hacifta 
ime ab iflis differt, 'm idem Cic.pradiBo in loco 


rorum dofiotum acfidedignorumlciamus,cn ^ 

E)EI creamm,, proptermetum peftisac alicujus ^ 

re, atque hoc effet contra omnem charitatem i!!eodifferri,qmdhiciamiim,qiia«tamfenpem<h-, 
Chriftianam, & juftilTimam DEI iram erga in- o,etar,adidfilKm qmda4efi,qxodqxeprafemefl,fs 
_ t^raT etiam civitates ac nationes incendere at- acc<tmmodac,paxMiim admodxm jemiens praterL 
queprovocare. ■' _ _ tumzxtfxtm-um-.homoaxtem.qKirationisejlpar- 

Prudenter itaque faciunt MagiftratuSi (uti tkeps,confeqKentia cernit, frincipia ^ciaifasrerii 
ego Genevsc, & in quibusdam aliis locis obferva- videt,earxmqxefrogreffHs ePqxafiamecelTmiesnon 

vi ) qui neminem fepeliri permittunt, ni fi prius inorat ,ftmilit«dines - ^ 

aquodamviroArtistnedicKperito,&adhocne- ptesadjungitatqxean. 
gotiumdeftinato, inlpeflo atque explorato ca- tacurjtmvidet,adea 
davere. ^ ^ necejfarias.Qmdfiitaq-,haccep'enitimsiaipareffet, 

Hsec, vir. Clariflirae, ad tefcnbere libuit, ac papender.entxr,nontamvariaincommodainfepe- 


ice rogare vo 
, habes(fcio a 


.H .. 

te habCTe^iquot) direm«r.Ethacdeiisdem:jami»diverfaffecieb«s 

Vale eum lecbfli- de eqi 




OBSERVATIO XCVL 
De 

Lejie oliiij, morbis acutit extinHis, quos n, 
frotinasinhumandosejfejsipriaquin- 
queoftenditur, 

D.GUILHELMO FABRICIO HILDANO, 
^ go celeberrimo 


hoc Ixbet annotare. ^ 
Pjrrrhxaitba>!iaSege,qiumdacfimJiu 
ficifiendo forte fortuita cane prope viareperiffel q 
cufoSebat corpus mormii heri fui,ha 




i. JAC 




•tmes reipfavideo,doaisfmeD. TABRlCLfr- luerit,^ mUites be 
i miterinanimotminherereCiceronisdiSum,isro canis,q«ilempertri 
«obis filem nos natos effe, ‘uerem & Patrie,Paren- 'Regemfiquebetter. 


miffem,fciri non potuit: donec abhinc aliquo tempo-- 
redelectationesgratiatotumfueexereitumderewi- 
! bene effem armati ac Sspojitil at 
■trifiis tjrtaciturnus erat,tuncfortb - 


C E N T U R I A ll ■ 

9K 9^. mcHrre- BERNBARDVS GRLWSjh- qj, 

^ re^„xt«Siu:ereRcgim>deinrcCHrrertaihomm- «mryVerbiDBJ«>tmfierP-«lUr.giBenps,ampi- ' 

^m,talaq,l‘fi‘“g‘r"‘i^-‘R‘x&tidpiu>tesm^- t^rqf-o^iitmeiahomraxdta. 

■ rati, URA japicatt ftat dt homictdio ,frommilaem plmefiimkm hifiammacapfe Lifpa , k viro - 

mcxlthm_aSHmc,«fiJfat,at^taadta,ftfflicio ^ Historia II. 

KHlStstfrit- ExhttSifimilihmfatitfrfer^af- II. Necadmtdamdtpimibs anteaUijxetaxxet 
varet , qae hrma ammaxtia amicitia qttadam hk frofmrhemittajxedamfagoConcIa^ie diSo , 
flm^xam <juaf, «atural, commiferatime dUcan- vifa,«hi Vir tjmdam fyxccfe al^aamdtx ccrre^ 
tttr, eiraagi, hominem daci debere, ma tam ftieiiali«tei<m(eaemmtemporeferetrttm»mdtim: 
fnbitijxxmpmilefefonereatqaeobltvifii. eratinufa) confitebatterr^ cxmadfefttlchrKnt 

Tandem maiorti probationis gratia accedo apportatui, aejamiamfepeliend«seJfet,htimeroi 
receKfere,id^xebrevifims,^tiaedam(xtiatero^ movit.yuodcumadflantesvidifientiflatimexfiioi- 
gatKs)htporias,quipntfireacciderant. bantdomamferebant:atque dmfoftmodttm 

Historia I. fttpernixit,&pleriemq^pofia-vtilgotiocatti,fieiti, 

VrimaeftdeqtiadammaIiere, qteatemporepe- Mors de Corfeille. Hocandtvtahipu ,qaiperfoi- 
fiiinivaeam aliismortaisfeptiUafuit,tamenpofl- namiUam viderunt Qcognoverunt-, 
modum d‘u adhuc cum marito fuo fupervixit, . Historia III. 

quantumfeirepotui, communicare non gravabor. IIl.NarravicD.fohannet Gaudotut mercator 

x1gituranniesquiuquagefimta,velc,rciter,qtiod (f civts Neocomenfs.fefapiffmeaudiijfe Bixjtnfii 
pefiufavijlimegraffabatur pertdtamBurgundid, aviris fide dignis, fetjuentem hifioriamveri ante 
■prafertimpivioduniiitautvefpiUoxesinfepelien- quadraointacirciterannosaccidtffe, , • • ' 

dis mortuis tam occupati fuerint, ut cuilibet pecu- 'DoSorem quendam Juris adhuc iavepemfuif- 

liarefepulchrumfacerenequiverint, verum fove- feJtVezjsul,oppidulo uonlongedUlanteBixantio i 
amquandamCommunem .ficuti communiter folet quilethargolaboravit,<irfatisdiuin ejusmodi pen- 
fieri in ejiumodiluisfavitia,foderecoacb, in quam roxjfmo,nemine tamenprafente,permanfit, hoc de 
. aliquot corpora injicerepoffent.Idqmd accidit cui- fiejciens,fiparatim in quadam domo peculiari, uni 
dam mulieri nomine Dame NICOLE LEN- cum fervo apedibus,ne divulgaretur, voluit dege- 
LILLET, quatum temporis pefiequoq^perait- re, ^cumfentiretparoxyfmumadvenire,fefe iU 
quoddieslaborans,fubito iaq-ae,rfieupotius,utper- fuum mufiolum inclufit, itaut nefervusquidem 


'.m aUu fepettehatnr: ejmmodt enim corpora mor- 
amndiu-reUnentHr^Hta cHifimep^trefcHfityUt te\ 
:aliosinficerepopnt,nifiquamprimum terraco- ca 


71 id reticebat, ne diffamareturuttq^ quispiam ia 
n contraituro matrimonio obftaculumfibi ajfer- 
KVerumne quidfinifireipfiaccideret,ita totali- 

vit, ideopratoremejusloci D.MOBOV.AM, 


rnendarentur .utplerunq^intali luis furore iihiq, quemplerunq^ propternegptiapubltcademiman- 
fierifolet. Quaibipertotamnoltemjacens,fubau. fx7UexiJlimeus,facillimi,fiquidnoviixurbecah- 
roramadfeferediit,animumq^collegit,neficiensta- tingeret,audtrepoffe,acceftt,(fferioprecatusjet 
men,quonaminlocoeJfet,neqjegreZpotenspropter illudquodipfidMiirus,neminirevelaret-,hifceproc. 
dehlitatem,cf pondus aliorum corporum mortuo- mifiis,DoBorincipitenarrare,quomodoialiactali 

■ abhominihmdifiahatifie locus ullus propter'- jiiceat,agficrepeifripofet,neigiturintradiemna-'. 

fiqutdemfiacioquatuordierum.neqjCibum neque die,quopratorinviUamfuamprofeSius,ibic^per. 
potum ajumpferit,.adcompefcendam aliquo modos noSavit, uxor autem , qua planenihilde hoc cafisi , 
famem, portionem pepli fui, quo faciei ejus obteSa fcutinuUus parentum fcivit ,putansmaritufuum-. 
erat,roditaiq^comtdit. Tandempoftviginti qua- mortuum efie,omniapraparahantur ad jam ipfum 
tuor horas, ^aliacorporaalibitinariissnhuman- fipeliendum. Quodeumpretorforte fortuit'o do- 
da eundem inlojum afferuntur , quidumflrepi- mum reversus audiens,& reminsfcenspromiffo- 
tum quondamfufeitabant, illa iflumpercipit, (3 rum,fubito adadesaccedtt,peutq.^abadfiaxlibus, 
tandtu vociferatur,donec ab alsie exaudiebatur : quahordincideritinhuucparoxyfmumirefionde- 
qui maxime obfiupefaSli,intentiiuaufcultant, gf baturet,herifubvegteram. Tuncipferetardando 
Vocem humanam effe percipiunt, ideoiltico ipfam fepulturam, DoSor paulo pofirevivifeere incipitp 
effodiunt, (3 revivifiere videntes, domum fisam atqueabhincid.demumannorumobiit. ■ ■ •!. 

apportant jehi mox convaluit,p3adhucper aliquot Historia IV» 

religionis diffenfioiifm Laufannamfecontulit, £# matre fua aliquotiesaudivifferecitare hanchiflo-:’ 
ilhe adhuc diu feliciter cum fuo maritovixif. ac riam, qua contigit a Vert.el, locus m Burgundia i 

queannosplacidiin Domino obdormivit. Hunc apportatus, aliquandiuibi,ficutfiert folets ante, 
cafum ipfametfapiffimefilis corrimrafatibue enar. quaminhumabaturfxferetrofuerit,aliquistxpx- 
ravit.ex quorum numero efi (uti mihi retulerunt) tribus aquam benediSam in faciem , qua nonobte- 
Erudentifimus atq^ Confultifimus VirD. Cancel- Ba erat ,ixfj,erfit, ipfe expavefient oculos aperuit, 
larius huius Comitatus, Compater meus,(g frater inde domum relatus, mox adferediil,ac deinceps 
ipfius Germanus JON-iSHOSlCsdEl, ac Re- circiter eSo annos fupervixit. 

P 4 MSTO- 



1 ! 


ehf.ss. 


CHIRURGIC. 

^ r Ohfimatitnes t«i fetertijUat (_ quurum 


toiinhoc Cornuata ,dtD.JOCO¬ 
SO rUvRA tum temporis CafleUano B ’ - 
eeuf, qmquoniam aUtjuandtu Cariialfia i 
Vit, advocarunt Medicum Srihurgenfem, at tute- 
rimagrotus paulo ante tpfiut adventum in fynco- 

/m accurrunt,dicentes i quod e vtvudafieferit,eg 

nijijiqmdcmadfa.uteoipus eioflendatur, ante- 
quaminfepulchrum inferatur,idqupdfaSum, (S 
cumpenUiufacteminfpexerit, dixtt,fe nonexifti-. 
mareipfam mortuumefe, itaq, parumpulv^is 
piperis petiit,(i tUum in nares inpvit,4e quofter- 
nutatio excitata, convaluit, ^ pojlmoditm feUci- 
ter adhuc diu fuo officio funStss. 

EihaSenitsdehifioriiseorum, quiepivis re. 
furrexerunt, £? dtu fupervixerunt :pojfent (galia 


la.fepultafniffie: 
verumvelquodpropter pondus,veldifiantiamjo. 
ci,velffiiffitHdinem tumba egredifenexaudinncn 
potuerint, coaBafuerint vttam cum morte com. 
mutare tutreliUis multisali!s,unicahacceconfir- 

viris fide dignis idaudtvtrecenfere. Matronam 
olimquandam honefiam, ex familia patritia or¬ 
tam,fuffocattoneutertlahoraffe , quapro mortua 

kam concameratamfuhlemphejus familia pecu- 
iiarem ac propriam,fuperfeffibulum fuit pojita, 
tum magno lapide oflmm monumenti clauferunt. 

miltamoritur,quiin eundem locum ponendus, la- 
pfsakellio revolvitur, matrona ijlafupragra¬ 
dus jmopeoffiumrnxftuaffinedtgttisindextrama. 

dum,illam tunc temporis verenon fuiffiemortuam, 
(^cumadfeferedierit, exitum hinc inde quidem 
quarendo, tandem hofce gradus reperiiffie , tamen 

tuit,atqueutfuprdet,amofiendimus, digttosfuos i 
fAmem. falUandam edere eo in loco in- 

Hatid abjimilem evenijfe BinAntii hijloriami j 
'' •uimea,^u£indeoria,aiteJlACurperJipeauri.. < 


m0i)&cordmhicFrJi6urgtfapiusjamperffieaa 
in arte Medica exercenda pngularis tnduflria, 
excolendajiudium, ut creberrimi tecum rebus de 
Medicisagam,me impellunt, ac nunc quidem per 
Uteros, quandoquide rarior nobtsconveniendipt- 
culiatconceditur. Idautemnecingratum tibi,nic 
tnuttlenoflrumutriq^fore exifltmo. Cum igitur 
diebus htfceadpuerum d cane rabido morfum, ac- 
cituifuerim,ex ObfervJua ij.fumo materiem. 

Curafli {omnem cura controverfiam ) ad ' 


! methodo pB arte ,proind,eq,falieif ime. Ad- 
hibuifii fianficattonem, ufitonem, attrahentia, 
alextpharmaca. 

l.At Galenus nofier ti.fimplic.&fchrionemBra. 
ceptoremfuum memorat,omnes {qui quidem eo ufi 
fr.erint)acanerabidomorfos,hifcetantumduobus 
curaffieremeditsxxhibitofciUancrorxmcinere.PB 
emplajiro exffice,opoponMe, PS aceto tmpofito, nec 

•nto effie potefi, hac duo remedia in 
■ fupervacanea. Hocprimum. 
«fiio{utFernelianisutarverbu) can¬ 
dente ferro,virus omne domet pi abfumat, PS in 
mernbra tnjinuari minime pateatur, hae quoque 
ratione tnctfio nequaquam requiri videtur. 

, 111, ^uodft tamen tncifio quadam omnino ne. 

nsu ad Pifonem utitur ? qui vulnus majus tllici 
facit,carnem circumquaq^auferem,pf adrotun- 
dUtatem redigens. ; 

Itc, Cumauthore Galeno,fiuviatiliumcancro- 




,m{quo, 


■onrelie videntur. 


Exquibus omnibus evidentijUmipatetxorpora 
five yERE:mortua,pve FERE mortua^onante 
Sem naturalem effie terra pbruenda. 

Atvelacontrahendo,hacfuntmi Domine FA¬ 
BRICI, qua pro tempore tecumfersptu 
relubuie,utom 


SEBASTIANI MEYER.I, MED. D. 
ReipubLEryburg. Phy ficus Ordinar. 

D. GUILHEL.%ABRICIO MLDANO 
Medico praftantiflimOjPatemiacenfi Chei. 
rurgo OrdinariojDomino & Ami¬ 
co obfersando. 

S. Pi D. 


^ •) cinis, fubjlantia proprietate mirabilis 

fit in hecagsSa,praferendufine communibus illis- 
PP univerfaiibus Alextpharmacis, Thertaca, Cor¬ 
nu cervino,Pesj>ari > Hae mihi, de qutbus conferre 


Acplane perffiicerete arbitror, ^ 

•ninm meum { quod quam fit exiguumfemio)ex- 
tart,p£admgeniitHtperfpicactfi,mitanquamco- 
tacuere,necpigebitme,veladextremumusque 


^tritum proficere, 

Quodfirationemifiam 

ris,boniq^confulueris,nec 


conferendi approbave- 
invitusadpropofitare- ■ 
_ inofiram vehementer cor-, 

roborabis, pp illnflrabis Obfervationes tuas , pg_ 
me ad paria faciendum,fi potero,obligabis. Sin 
—-‘■ rem te in reffiondendo exhibueris, cave ne 
importunum iu adibus tuis Paterniaci ho- 
ffiitem p$ exaSorem fentias. oAEgrius autem, ut 
nofli ,ejicitur, quam non admittuurhoffies. ya- 
lovtrpraftantifiime. Fryburgi Noitho. 
num. Calond.Oaobr. 


OB. 




OBSERVATIO XGVIL 
GUILHELMr FABRICII HILDANIj 
ai dabia nonnulla, in - 


_t<y^em auihoritas > ut hocabipfis > 

prsicriptum. remedium applicare non denega¬ 
rem. Hscadpiimam Obje&onem., 

Veriflima (imt, quas cxFcmeiio citas verba' 
ferrum videlicet candens, wrns omne domare&J 
abfumere. Sed quiapordo.aliquaipfius virusm ^ 
crufta ex combuftiqne ^&a> f^le remanere ^ 
pofnc', necefiVelfc ^ad inajorem fecuritatem, iu 

&eftharam relaxantia; id hujuSniodi pedibus 
milii femper fulpedafuere ,utObferv. 871 -Gen4 
“ r.i.monuimus. Eft autem aut fecunda 
e blande feparahda atque excitanda; ne dum a,' 
ifehumedatur eiTentfa&yisvenenijin crufta 
mtenta,-per venas capillarius,, majora varaiiSC’ 
jred parces ilobilcs impetat,'corpusque totum’ 
.toxkec. Vides-itaque vir Clarii incifiOnemf, 
ijasego.in pcaallegata Obfervatione 87, menii- 
t.plusqudmueceffariam^jfle. - ' ' 

<kleni ,|ib.‘deTheriacaad Pifonsm, Inciden- 


r>n. SEBASTIANO MEYEK-Oi 
Renubi. Frdburgenfis Aventicor^Dodore Me 
dico ordinario atque celeberrimo . 

' propofita. • 
^£SP07\/SI0. ' ' 

y^ttam deprolapfis.in.icrotum iateftinis^^vi 
V^claril^e,&amice pluriiniin 

ame expedaftiOblervadpnem, ] 

fum Dominum deGLARESSE 
Etu hic invi(^a.t, ad te mi (1»tequ< 

Jam accepiiTc.eonfido.. 

Obfervat. mea 87. CenturisE-pr: 
dubia,reJponderei ' ^ 

Quantum itaqu 


lobjedionem^Ga- 






















1 


17« OBSERVAT. CHIRURGIC. 

,, optamiis,vide!g^t3irnepromi0ioneintiiamdia-» MARUcontramorfiun canisrabidinsnimprow 
. ti^diffcras. PareraiadAroiticorimijJ^cbrua- bera,nri&m|re(U^tiaromma venena debellare 
pofre,ininimedubitem:ingravi^menbocce& 

■■ ' ' . . " •* nenculofimmo morbo, ut ^ui eo medicamento 

unquam^us fuerim, cem^quid afijrmare non 


SEBASTIANI MEYERI, MED. D. _ ^ ^ 

& Rdp.Freib. Helvetiof. Phy fici audeo :quin potius prsfidiaqu* a 

ordinarii, ’ * -1 

Ad Curathnem de morfi canis rabidi» 


Kernedio memorabili. 


audeo rqumpouus prsiidia, qu*a totvmsprs-' 
claris,&totfeculis comprobataaccelebrata fue¬ 
re, elig^ma. Deinde quomodo remediumhocHi 

tam exigua quantitate , & tam per paucos dies 
iiimptum, venenum ejusmodi letliifenim,nt& 
interdum humano corpori adeo tenaciter acdiu 

^ inh«rehs,expellere&vincerepofle,nonvideo. 

<jUILHEL. FABRlIClUM HILDANUM, Sciraus quidem ex Galeno lib. 2. deAntidot. & \ 
Medicum Prasftantinimum, Relponlio. lib.n.defimplic.med*fac*Cratippum&.iEfi:rio- 

E pifioiatuaiFrrPrafiantt^imeteximium Ga^ nem remedium ex cancris fluviatilibus per qua- 
icHtea?» » utiJuperiore de prolapjis dragintadies exhibuifie. Ah piitas idem quoque 

manimeHippocraticunt^teprafias^noneantumcU inhocremedio6bfervandumeire?Neque placet^ 
tAndo(cumalus<^uo^uefiintmtsMedicin£autho~ quodvi^us rationem tam parvi faciat. Sedquia 

' - -- ' - tindufirieinterpre- -forfanD.PALMARItB remedii hujus fingula- 

iMcroruntJiuvtati- rem.aliquamhabuit experientiam, fitbriftam;&- 
, iis^certituufiionts reme- quam de morfu canis rabidi T. Excell, alias me 
” ^promifihiftoriam,aggrediar,' 


^eaufaexcffio»tsefchara,folertidtrh * * . 

t(ktefits»arridet» I^ecuonferplacentalexi- Anno j6o^ die lo.Novemb. Matrona qu^- 

/ut»cd»israbidi leUi^i/na , tibs dam honcftaPaterriiacenfis,quinquagenaria, u-Jleriait 
^ratiM«eminereiMedic£^de xorque PETRI DENISII, acanefuodomeftico »»"/*«. 
tybabeo»ur^ohfirvarey ^ua ac r^iolb quatuor divcrfis in locis morla fuit.'®** 

^aHdareUterisnedeJffiasm^juamjhirtortterum^ dA^xila\Js\o6sd.i^ct(\s,^\iQv ' 


Vnicum faitem adhuc» quodad curationem mor-’ raduo exunafcre digiti pane in alteram penetra- 
ftuijiitumagts enucleandam jpeSlare 'videtur di" bant. Deinde quoque fupracubituminmulculq 
benspropofitjirtu, fVLlVS ‘PALMARIVS bicipiti. Unde meoconfilioufa, modo fequenti 
CONSTANTINVS» MediemPanfienfts, procefli:^ . . ' 

FERNELII difctpalusjtbr.demorfucamsrabi- Primum vulnera phlebotomo aliquantum 
4iyAlexipharmacumtraditi<]HodfolHm:>negle^is fcarificarii, quofariguis effluerc.poflet, quum a 
aUis remediis , imo ^ 'vibius ratione» ^uocung^d vulneribus acceptis nihil ejuseifluxifi^. Dein- 
morju tempore Kfurpetur ^ceriipmum ac tutifs- de brachium ac manus undique fequenti lotio- 

mumexifiauut^u0Uullumun^HamammalHfumi^^l^\cd 

videat»tiuodnontamatrocumorbipericulum e- R,. aceti acerrimiC 
'vitarityi^udcun^uteremr-viPlusrdtione. Recipit falisniarinifubtiliir.pulverilatifij, 

um benaplvia minoris,plaMagmiSifyliorum polypo- ^ Poflea cauterio afcuaii vulneribus caiiteri-, 
•* dii,abj7»thiivulgaris»mentha»artemijia,melijf0" zatisigofiipiumfpiritu vini,in quo theriacadif^ 
, phjfftybetonica»hjperici-,centauriiminoriSyJtegu^ loiuta,madefaaum^pofui,& fequenti Empla- 
* lorum aquale pondus. Semidrachraampul^oeris Ihro totum digitum involvi, idemque brachio- 
demorfis quotidie-prabere jubet, ^fef^uldrach^ quoqueappHa» 


to.eenfet.QuiddehocAlexipharmacojidtuas,fcir 
aveo. Vale Vir prafianti^mCy me^ qu6d facts^a 
ma.FryburgiAvemicor, Calend.Martii» iCo-j. 




codar. 


fcordii an. M£ 
theriacaiopt. In 

Mifccanmr ,& eum f. q. mellis in formam" 
ungaentidiUgenter incorporentur. 

Alteradie cfcharas fequenti hamnloappre- 
nen&, feparatoriq blande escjdi.idquc in euni 
Chtrifimam atque VoSifimum Firam, ne ferofosaliquis humor ibideten^ 

Dn. SEBASTIANUM' MEYERUM, tus,abcfcharamalignitatemaliquam ' 

Reipubl. Ftyburgenfis Hdyedcor. Dofiorem acquireret. 


OBSERVAT. XCVIJI. 

’ GUILHELMI FABRICII mLDANI, 
Demorliicanis rabidi, ‘ 


D ifficilis pro ingenii mei tenuitate 
riffime,& amice p'urimumhont 


lii mei tenuitate, vir Cla- 
nliirim.'.™ b^sn/jiande, eft 


: amice pinnmuranonoranae, elt 
Ius,quem mihiIblvendumproponis. Etfi 
m medicamentum Clariffimi viri D. PAL- 


•«S(o)„ 





Cujqsmodi qU( 
, FORESTUM 


■ tlieriaciEan.5ij.'“ : ' T. 

cornacervruffi&prSpar.jj. '7 

■ lapidis bezoard. . Mi^e. 

Circa diem feptimam dolor in digiep^Igib' 

adeo audus erat ,utad alia remedarecurre^^^^ 

abietihiinl calideinftillaw^^.fcmmque brachinni' 

■ oblumbncor.'- " ^ ■ 

of, c Soribus D.CoESlotani an |j. 

■ fpintusvini 3ij-, ' -f 

tneriaciJjVMifce;' 

ft involvi. ■ ' ' t 

R..iarinKliordeI;^j;’'f^* -''^ ■ ' ', ' 

fem. cydonidrV^uIVdir^C""" ’■ "■^"'1' 

oLlumbricor. Foftedidde,' i.V .' ' 

puiverisfibr.chanibirO.'- . ' , 

" itidliloti an. ?j. ^ _...... 

Mifcffj-Pat Cataplafina , addcado fub finem diu^poll : 


fum tamen efcbarse. pinguia nulla., led^e mun- ' 
dificatiVo nbftro impofui: undupra naiflcpie, afe 
gue efcharam relaxantia, iRlhAmpcr fuipeffa 
fiiiflc j^ObfetvafcS^. CenturA^aiinfevii ro4 
cafiiiS iSnVarzV ulcdra, ui;|’apS^^red^^ 
mnem curam fipuedibgentiam adhibuu Itaque 
nunOpiffs (ut m,&>nriculBM^ri Iblet) nunc fpotti 
giii pfipaf atiS itnpofitis', ipia ad tnenfe fere'tr^ 
aperta"reOnui.Jnterimfiueqne ^odogo^fipSim, 
fbpeK6ri'iigubre maderadum-jaii muiftdi^jij*.' 
■^'m npftfUm''ad ulcera nialigda' ind^i'/rnbdq 

' R. .pUl'vefc'A'nge!id'opfr'&aiflcatii':.'‘'■ 

p¥virtaai|.sbfM: 

‘ "‘^'i'dfs iiezdar^id^a^ 





^0 OBSERVAT. CHIRURGIC. 

OhC ?L tarditatiingenU mei concedat Valecnm^one- , 

•-- acabus &muria a£rcirvatb>fiimoqueexiccat3S, ffijJjmaconjugea^pamteoitae^jScCOLINE- 
utiScab lis , qua5atramqtiebilcmprocrcant,ab- TAEA inea-chariflima, ddnifee falutamus. Pa- 
jKMret,iroperavimus. Singulis item fere dic- 'temiad Avenricor.^iMartiiifioS. 
busj tribus horis ante prandium drachmam u- : — T^t-L .i* 

palyeriglVi^i rnri^ ^j »^d o ant^np^lbo SEBASTIANI MEYEILI j MED. 0. 
Tumpfit. ^ ^ Demorfacanis rabidii 

palv.^ gendan*|r. FABRICIUM HaXDANUM 

~ oUb^i§j.Miice. 


Patefniacenlcm 


__esfuilfecancr&sfla^ _. Refportfib. ^ 

"viades.quoruniDiofcorides &Galenus«nemi- f^Bfer^udtionnhtKtmyircxcelltntiPtmt^ice 
' n&e,eertmn quia apud nos non feperiun- im^mis coUhdeJe^rpi camsr^diidiin a»; 

tufjgaiiiraarosnoftroseligerecoaauslu!. tranaPaiifmacatji, fhiUaifisomnihiiohfervm- 

PprrdantequamhuicEpiftolEfinemimpo- d^,acc^t^Ugi,CHmval«pi»enonexigHi.Idea 
■ jiaipjea,qus annotatioBedigna.minime^eticcn- tjifrafeSopfit,veri,legttirmij^ci)ratii)ii%camii^ . 
daauMimmiruma:grartlipfim.qufnla,hOna,nn- giofiMfepiferiifeamhujHSy^tiamamisJibi,qai 
dadmtdecimaqilattai&vigcfimaprimadtemor- fcipasmtdiascalUnlitredextricdpi»nt,imitxridam 
bUagiwtdonibusmVolHatariis&conTOlfivisto- hmedendafrepan&e Meam. Frier'enim fcafue 
tiiis corporis,febriliumhorrorumiuRaijimagi- hxjxscecieriaionisHfrecipiiiisefi,vemie iUttu re- 
liatioriibuSdepravatisjpaVoribusque mdancho- acctidj^nftminpartibusdeUre?^ 

' licorumfimiiibus,Correptamfu 2 e. Hsctamen Jcentie(ne^ia-exim'^>iadjamalemsfemravitd»fe^ 
^mptbmataivigefimaprimadie.usqueadqua- dii^mfierikui,reH6eMpapt)pari-'—- ^ 


dragefimammorbi,perinlcrvallaifedrariflunej _ 

'eam tnoleftarenonceirabant ' &epaciidre: - . 

“tpftmenfesduosdmorfij canisfabidijcum 'Quemijiiidemjcopxm ajfeipiertspraelare,dum Eairftiie 

te HiAern dieillam in iuburbio inviferem, pavori- fcdrijx.mdo,'nenenipareionema[iamprafxndis^na ■viatai. 
'bus&ima^nationibiBmelancholicis,eulntoriuS CKmfinguine,(u6inen^ul>ito,0uin,utiyKiilameta 
torporis agitarionc, correptam offendi. 'EgCf.- ^^Obferv.Sy.Centur.i.feceriee.cucxrbieUlam 
Itaque,quiaaliudnihiltumfemporis eblociad etiM»he»einj^.mmatim,ijuepbis[anguinieextrar ' ' 
manus effet,rufat manipulumfumpfi, contudi, heretieri)ncipitimufcHloappofHa'ie)aiiemddmas^ 

.& pauxillo vini fuperinfufb, iuccUm expreili, extinguieferrocandentiiaUamuleere-inecnonva- 
tumque calide propinavi, hinc acceffio paula- kntermtrahentihuspraleBiu,&epthaurit.. 

_ rimfemifit. Sequenti dein die, p 4 verem pr2e- ' In eo autempr&identUtua atq^faleriia elucet Aignpi 
-fcripcumexgammaris in duplo exhibui. Vulne- fm^ularis,i]u'od 'loccicirciimdiUgemer ahflergis-,jita” 
raquoque denuo cauteriopqtentiali,pilis ,fpen- tjHidfortefaliiiacaninadeJiccata,-!ieljpuma. alicubi 
^que dilatavi ,*& ad finem tertii menfisaperta feMidiJfetyidtjfudperpauciscurahaberiexifiima., 

• retinui. ScDivinofavore convaluit, &adfaunc ^'verb^aleni callentij^imam exjSa de locis a^eSiSt^ 
ti^ue annum 1608. quo hjrcdd te faibo j^bcUd nonpi^t^velfilumfiutftmfihuntanHmcanpus eon-^ 
fch^mt>necunquampra:cedenusmaiiveftigium iigerit\rahiemconckarepo^e, Vidst duos MAT~ 
uilum perienfit. Maritus hujus foemina: ab eo- THIOLVS,^uijpunMrantfimperfufi,nxilodjuf‘ 
dem cane in crus deictrum moHuj diei2,eju9- dentex morfie acfepto vulnere ,rabtem contraxeo-' 

• dem menfis ad me venit. Morius tamen cutem rtsnu MATTHJiEX^S-X>E GRAD. confil. 

SteuniM ftonpenetrara^fcdqui3livida&nigra,poftqn^ magn^icujusdamdominimenttmp, fohanmsCo^ 

Hifieris totumcttisablui, neforian (aWa (idquodfaci- ^ueraniypopmultosdiesinfeUirabiefildtmpoJtPio^ 
d$morpu Ic^Ut Gaienus & experienda teftanriir, 6eripo- aentahusinosrabientiscd^fiietJieumcantsnequa‘ 

apparcbatjphlebotomp fcarificavi,'pofl«acautc- tiohabenda fit humoris, dcane^fia<^udpart€fiiffufi^ . 

' rium^dnaleadhibui,levitertamch,&e^emme- VtverhquampriwumvirufimittnaterutpateatRtt 

i^ddo,utinfoBmina>proceffi. Hic tamen parvo exitus,ne<^uediuttustncluja maneatydtueaha nova 
cum negotio curatt^ fuit >' & fimiliter ad hunc fifccrefiae, pofiero fiatim. die efcharam cultello 
usquediembcrielchabetv hamulo\ingemose(utfioUs)inventts,removes^.U‘ 

TertiaSi- \ Anno i dod. puella 8. annor, ajtatis', filia liiufiirpatisunSiuofis &ptn^tbus,ratxone tUdJaJ • 
porudt ^ANNA EA^BLO Patcrniacenfis ad fini- nepri>babili,(adduBami,Centuna)-^dhujuS‘ 

exhalationem evaporaitonemquevenenipro^ • 

mutMu inor£,njihiadauaa,6i!t, Tumribia^Iuta,m6r- hibeant. Ne^timendumhtc,^uodmaliisefi,ne 
firafiarificavijcautcriumaaualeapplicui, rcli- defe^Unientium^adulcusfiuxtOyOJitphle^one, 

. quaqueme4icamenta,;fuperimreqtai^adhibm, rationedelorisferatur,qutapotiusjubet^tofiori^ 

Vulnus per mei^ 'ires hians detmm,mtamqae des, utfirdiduntfit , ac continuo infiammationem 
curationem prsefente D^EMAN. tlRSTISlO, ^ifiarivideatter, Stemmhumorestmpetuadulats 
Art.li^r.Magiftr6,foeIiciterabfoIn.bl2cqno- f^.entur,anaextrorfumveneniportioraperetur, 
quehucusquepptimdfrulturfamtate. ejus^adinterioramotusimpediretur. 

" Habes hic, yhClariffime, brevibus cnra- Qmdpofiea firilns , dum teJymptdma doloris ^ 
tionis illius Matron» hartadonem atque Hifto- ali{^uandiuacurdtfonembrbidifimeret,fervensole- w 
riain, qua fi arrilcHt, cft quodlzter, finminus , ffmin^J^ulceritnontantummhddi^is^^um^ 






C E N T ti R I A n. 


ej0>,frcdeffeucmtir»hU0imfs,ifmhmmM^ 

j^phBiefmfep-kidxrasat^i^otiiiiexfmjiKn- mettu efl, m cmipiMtftraffeBiijicciJJmci^eTBpi £? 95* 
to raacntifiTeTRlSAUi DIVERSI, afraitis, ra!>ic,&MaqiiamrMtemt:flnvUtiksci,nvmiri, ' - 



,oba^ifiio- 
ncmfidis nalstrificcifsmi, iKjSii exaSetsstan- 

tscreim,qsstefiadverfissr^iiem,cmtr^ietatem- 
ctteruMceminpttdnliii^siaMgeMMmimididJk 


t, (ruerem 
'mrda,fifio- n 

'onadminE Q^^HideminGAfA ^ _ 

tttrSiasin- 7ascri),(fritfirtsmfi chek dr hachafirrcifiita^e-- 
ttione fummtttr,co!wsd]hsomnes ahimnmex- Senmr, tsamcasidi sjxidemcmcer defiitxmseE) 
halare,fii-van mtem,quihmjaxUtndKmonem ftmslemm vtdgtss eodiatfxmqsseindigstetnomme. 
iBsisadhibsSafseeritmedendiratio. Dogmatkive- Thssris mfdvere tsso cernaerjarsana, qamfse 
rqfi^Oe Rasionales, ia qmhxsaaUst kaheat accedens asstem gemiantr, porro Gammarorssm decem,plane 
manifejlssm, qmd cascam tpfim demoajlreh in his xtiprafiripjispraceptorxofter. Galenas, apssd qssem 
easefismprocatarSicomnoncxxSanmrtniiefiigare. fingsslare illstdctnenscancrmrstm ii.finsplsc. exjlat 
ZltJscanisrahidsesfsterst,aKtwpera,qsiodmomor- encommm.QmdNVLLVSXJN^AMexrum, ci: 


Udfi dr tfcrihsK meScamentx venenssm ex- principes partes conems omtsgnariqaea •veneno cos- 
trahitni,qmdtttlxiptistsndcun(morfitefiillapfttm. ptaftterint,titmfitamvtcnttedtmtaqttemdKfi-rM 
qtsoqttedr^o-agsolatHaiatilcerilittehifceve- d!"vtgildntiaarcemdefendiffes,dsdnoprocHlinho- 


Hftqttoqteedr^o-ngsoUtxainttkerihteshtjceve- drvtgddntiaarcemdefendipSidithtoproctelt 
hementer^obanttir. Sed pratersre non pojfstra, flssfotefiatemve-atsirafatjfiei. 
qteandoqstidemhmfipeSat,t'np'rimiselega'ntes'’Jide- Otsodlimtdludsco, •virprai 
rimihi etiampilsslas illas tAo /klAd rIENI hacl 

alio ligno venenis rejiflente, oblitas thmdeo 
Mtthridatid, drfie inditas. 

Ia drnohihjpr, 


itatibspofiDem, 


st prAlardObfiervattonemedigmSmfsterss, intmoY- ““ 
talesttbt debeograttas. Hortor tnterim,sit in obfier- 


veris Angelici ihprafi-rspttone md mteUigpr _ i^e n 
j,. S'nd^efefiilitstmantsdotkmillaminvttbttts^ror qttaris. Detsscot. 

ditGalentes adPifonem, ttt ctscterbituU infiar exts- dttetifime fidvum tefervefdfincohme.Valenobilts 
:ieret,ab tdtoqze -atntsspjkmextrahEretM qtsAnon ,^acham, ar/ticeperpetite, Freiburo. Helvet. lO. 
modi,epota,fiedetiamadmotaextrinfeciss,rabidorii fttliil6oZ. A 

morfibasprafentaneiimremediiimexifiat,- Jtdqae -^—r-r—- " -' i i 

nonimmeritoPAR.EVScxcellereceterts,hoc,lo- OBSERVATIO XCIX, 

co & affiSii theriacam indicat ( hoc filo remedio^^ Ex firmioribus arBioribasqueinfanmlorkm 
fi:feliciterufitmprofefiUs)aqsidviti,velmnogent-’': . Ati-volitcris,gibbofita‘ 

rofid^ohttam,dAriiisqtfe,ficutcr«oremanet,afih- JN quibusdam Regionibus&fai 


.Hseft, 

infantulos ftatiin a partu .involvendo ( ne- 


is, moxqsie fitperpofitis alliis, •dei ctf- fcio quibufdecaufisjfafciisarae nimis ftringant. 
'ms, cum fide vitiari & terebinthina tinde fepius evenit, Ut eorum eorpora & ar‘ * 
.^ • -■ " bis.aJtisqui ’ ■' 


tntritis. Neqaecertei-nferioraiuafitnt. gibbis, al 

«■ Magnifice a Matthiolo Precipitdtum commea- biatuin &c. protuberent. Quiriau...i,iuuiui- 
daurfifiquidemideximiSprafia-atiJfimumque aiorem involutionem id accidat, non eft quod 
Scantentum appellans, (in 6.Dicofirid.deufiione quisquam dubitet: fiquidenofia adhuc tenera, 
demorferum )prater id quod vulnus occludiprohi- moUia & cartilagmoia facile retorquentur, ex- 
■ beat, diuque patens fervet, exaltoddfuperficiem traque fedem natur^em reprimuntur , qus dein 
potenurvenenum attrahereajferit,edquerecit'era paulatim excrefcentia,indurefcunt,idquodego- 
ujufiefaculeatispracelleremedicamenta,jam du- in multis obfetvavi. Hanc etiani ob caufim fo- 
- Icnt infantulorum capitaf magno iplbrum da- 
d mno)in longitudinam excrefcere,atque fic fphz- 

. , - -j-r.>.-j- r - .^nita- tiali cauterio, feufontanella,ut' 

tisavtfieribusdepulfionhduoGaU-ausegcacilfima ctzcddk,<ps ' ' ’ 


serem. ElaigfiurinWIL EOMEEOufiis, nunquam ftudio. 

gratia, (ficntiipfe quidem 

ref,Afit,ps. Mihi quidem arridet Pelopis DoBoris eorundem fafciisaraiusconftringere confueve-' 
timcjjffimema : emtrum^ cum ftnimdfitaliati- runtiUtin longitudinem cxcrefcant. 5edquem- 














GUILHELMI FABRICII 
HILDANL 

IlluftriiTMarchionis Badenfis &Hachberg^n- 

fis &c. Iflcl)^£E item R&ipublicseBerrienfisMcdico-Chi’ 

targi ei;diimrii, 

0 s E R V A T 1 0 N V M ' 

£T 

cvtAtionvM caisvRGjeARvM 


CENTURIA TERTIA 


Epiftolis nonnullis Virorum Frjeftantisfimo- 

rumjoec noninftfumentiSiab Auchore iflveiitisjilluftrata. 

03 SE R V.AT I O 1. 

Vungm Scirrhofus^ cx Auri profuHulans ^ua- 
mods finattu i ^ 

Viro Ampliffimo atque Dodibillimo, Dft. PETRO de SPINA 
SerenilEmi ac Potentiffioii Prmcipjs ac Domini DN. FRIDERIGr V. 
Comitis Palatini ad Rhenum ,S. R. Imperii Archidapiferij atque JEIe^bris, Ducis 
'Bavari«j&c. Medrco -ordinano atque ce¬ 
leberrimo, - 

GUILHELMUS FABRICIUS HiLDANUS, 

_ S. P. D. 


■ E Chirurgicis cafibus,inprimis ^ Csrterum j Vir ampiifi^& i in auris meatu 
raris, yirAmpliflifflCanonfor Varii oriuntur afFe6:us,&quidetngraviflimi; o- 
lumobie^ari, verum etiam.nS mniumyerb d^fiicillimuseft', fiexcrefcennVali- 

elTcjCum exvatiisnoftrisjcollb- requirit diligentiam. Cum eniia. 

quiis’. Anno fupra millefimum quingentefimum pars fit exqpifitiffimo fenfu prodita, neque ca- 
aonagefimo quarto, primo Aquisgrani> deinde runcul» abfque caufticisSt erodentibus medica- 
quoque Heideiberg^ habitis> tum etiam exlite- mentisabfiimi poflintjfacillime exeo.rumufa do¬ 
ris, quas ante annos quatuordecitn internos de ioresacerbiflSmi,'aiiaque graviora fymptomata 
rebus Chirurgicis, & priecipue de vulneribus 'fuboririlblent.. Hancobcaufam,cumpr^n- 



,0 B S e R V A T. C H l R U R G I G; 

boiabat, quia puiinIiE ad extremam cutem nihil B. extremum, fivepoftcrioremamhitum auris, 
fereeruperunt. Porroquia materia variolarnm Creropart^ faciem versus relpidefat. Dura^'*" 
sjon fius ad partes externas expulla,pueflaqr"“ ' i :-i 


_icapite,&circa e- 

ia, parum obnoxia fuerat, non diu poft. 
Anno I5P5. qnifuitannns9.tetatis,do- 
rtaeft. Oo- 


tiahzc. Reliquaparshnjnsfungi,fecundum 




lor ia meam aorisdeax» pc*dpueacu^ &pun- 
gcns erat, ita ut tota ilkpars in tumorem 

devaretur. Auri oleum Chamomeiibu 


susinapicem definebat,habebatque plarie for- 
Hiamfai!gi,nondumtaraen,propterexmb^. ' 
ranciamA.nbtatam,integer,redtantummod^ ^ 

ad lineram D.ui^ue, confpici potuit» 


, Superfidefiveextuberantiahujttsfungi', u- 
i poftea dicemus, ablati, quod, reliquum erat, 
laulatim uiqueadipilus radicem,qu2prope tym- - 
at j in confpedum veniebat: conftitoe- 


iusjexquoprimisquidemdidjns materialiibti- batqe figuramprsen:Tiptam. .rA forma-itaque^ 
lis, & ioturs camis inftar, deinde pus-crafitim duritie, excrefi:cntiam.banccc fungum' feir-rbo^ 
ipifiTumqueextiHabat, Dolorcapitis&aurispau- fum appellare libuit. - 

Upm ceflavit, mmefadio quinetiam-faciei eva- PropuUuiabantprscteredcirca ipHiis radicem, 
nuit. . Tribuselapfismenfibus, itenim materia jaliaduoparva germina E» notata,ex quibuspro-, 
fubtilis cxtillare ccepitj&deinc^psconrinub ex- cui dubio etiam fungi procreati fuil!ent,nifia^* 
tillavir,ablque tamen dolore: quapropter JiuIIuiii ,guftia me.atus auditorii obfdlfet, Eft'tamen, 
exbocraalo fibi accidere pbffe incommodum, notandum, meatu bunccedextnimalteroaliquo- 
cunfti arbitrabantur. .Circa annum vero uSoo. modo ampliorem apparuifle. .'Videbatur enim 
quumauditbmpauIatimdiminuividVfintparen- dura ifta-cxcrc^enria, interim dum acerelcerct' 
tes, ^qlie. hac de refoliciri ellent, meatumque puella, impedimento fuifle, quominusipropor- 
■auris'in^exificnt,inprbfundo ipfiusexcrelcen- tionemluam obferyaret.meatusifte ,. h 
m quandam caraofara., & meatum pkae ob- Porro quum exdolore livido & duritie, 


ftruentem deprehenderunt. .Jhterimtamenjetfi dum huncce difficilem effe, SipCixuLiivTiiiuiMiic.. 
quotidie nonnihil materia fubtilis extillaret, quia ■ vacare, vrdifTem , driiuo, ut pr^idi Medfciin 
tamcnncquedbbr,nequealiudquodpiamades- confiUum adhiberentur,':auth9rifiii,- Etquia 
fctlymptoma,pucllaquinetiamrationeatatisti- NobilisDn.de EOlIR,GOlJ,aIiorumnegotio- 
midaeffet, & ab operatipnibus chirurgicis^ab- rumcaufa Genevam profeduruserat, voluit ut 
horreret, resdedie in diem prokta fuit. ' cum pradidisMedicisdeafFedu filia fiia plenius 
„ Anno vero 1604. quum excrefecntiam illam confidere pbflim. Convocatis itaqueMedicis, 
carneam, ex meatu auris propuUulantcm, vide- ■ &diligentcrexp!orato&pcrqmfito morbo,de- 
renfparentes,.attonitiacperturbatifucrun^pro- liberatum fuit, ut^curatio,propter maximum.; 
tinusqueMedicos,eosque dodilfimos, inprimis frigus, usque in prorim'cinrVerprotraberduri . 

verbPn.MAR.CXIM OFFlCEDIIMa&;D.ANr^ VigefimaitaquefeptimadiemenlisMartiii^oj' ' 
DRE4M BONETUM,apudGeneyenfesMer-, cumiterumin Perrbyperveniflem, fequenti die 
dirinas.podores longe celeberrimos, haede re hoc minorativume^bui. 
confuluerunt, iiliquumaffedum difficilem efie, 

[diligentem requiricognoviffint, ut e- 


go vocarer, fuaferunt. Vigefime ^ 

Decembris 1604. cum in Perroy, ad lacum ile- - 
manum j ad pradidum Dominum deB O UK- 
GO perveniffem, & aurem infpesifTem ,■ excre-. 
Icendam inipfomeatuaaditorio, ejus magnitu-. 
dinis &figura> uthicadurobrataeft, inveni. 


Scabiofa, 
Florum prirr 


ris, anaM.fi. 



' Foliorum 1 




gik . ■ ■ ■ ■ 

I in aqua, ut cofatura cum. 
redeat ad |mj. .In quibusr . 


f^AECEDENTlS BIGVRAE 
A. Oput hujus fhn^d-"^* " 


forti expreffiot 
diflblve. 

,EIea. diaearAam|.5n!j.. 

Syrupi rolati fo!uuvi'|j. - . 

Mife. fiatpotio. - 

Porro quum nihilmagis in hoc affefiu veretj-' 
dum effet, quam affluxus humorum, vifum eft, 

utidiverfionealiquainfigni&continna; Mino- 
t6 pr*icriptoexpurgatocorpore,po-! 


bat. Non autem omr 
eundum cavitatum fi< 


ftridie cucurbitulas IcapuHs, ci 

gna,&fcarificatione,pofteroyerodie,nimirum/“‘’“'’ 

-.--it. fetaceum vertici adhibui. Deinde pro 

ionc rerphri. Urm eo >-C- 


, - > perfluorum deficcatione,fequenspr$rcripfi&; 

m formatura ^rat; exhibuieletSuarium. 

R., Conlcrvsefiorum-roliBsrini, 

. Salviae 






CENTURIA ni. 


iignjl^pIiraslubtififf.pulver.lC -- 

, ^ecieruniAroinatidro4ri,5ij» . Melonum an. gj. fi. 

Com^poconfemtioDBcomcmnaffljfiate- Fiatdecoaio adife.|. inquac6lata&darificata, 
jcftuanumr.dequpcapiebatfingulisdiebufi tri>r difiblve» 

bushoris ant£praadium,admagnltadinem ca- Syrnpi de fiimaria,& 

ftane^^ Sequens quoque pulvis quotidie iemel . .De.Gchorio fimp.an. |i-fi. 

-• — i.., — ' J^cejfiatapozemajprptribusdofifauSm^ti-.' 

iiisi arom^cetur coriandri pri^.arad. 

Dcart^nbnaaddfachriiasfex requentisEIe-*.' 
^ariijquatuof horis ante prandium ediibui. 

K. £leauarnj^cailjGHci> ^ 


. R.:Gorticnradtrificcarumi ^ 
Radicum tridis F lorentms 
Radicum Cyperi an. Siiij. 
Thuris» 

Maftids, 

. Sandafaca;* ' v . 
Granorum kermes. , 


Diafebef^oi, 

Ele^^de,Citro folutivS 
Disprunis laxat, an 
Diacarthami» & . 




_ Tabeilifuntde kj[iabarbaro,an.|fi> 

. FiofumbetonicieM.fi. CummelIefoiaEpLaxativ6q.f.fiat opiatum>d3 

' Storacis calainitp. ., . ' ^ quo pcrtotumteiiipuscuraiiOnis, per intervalla 

SpicSnafdi an. ^jV , ^ - ad drachmas fex vel JeptemfF*^o dofi fdraebat; 

Fiat cjt iUis oramfitispulvisjinfpefgefldus futu- mod6 ih foritta bcAi»^ modo informapotionis, cu 
r*coronaIi,&quotidier^o^dusjdeterib pe- decodo aliquo convdiienti dilfoluto. Singu- 
fiine priorepulvere, fuiigoycrb'bisindieiinteu' Iis quoque feptima^ cucurbitulas magnas fca- 
fuaveredupiicatumv&.aquanoftraadultfcrama- pulisfemeiappliciUi ' 
ligna, ('cujus'defcriprionem pete'ex Obf prima Ommbusiftis-,utidixi,»a''dhibitis» a^ fungi 
eent. prirna,)imbutum, te^ideappUeui: neque exti^ationemtranfeunduro fuit: ea autem, quia 
aliud quicquam ufque,ad menfern Majum cum autabfcii!ione,autefqdentibus&cauftidsmedi- 
fiingo tcntare-volnu quo natura ante omnia ad camentisfvelligatufafieri.debebat, ante omnia 
abIegendafrfiiperfluitateseCTebri»vefsusfetaceu nobis exploraildum- perpefidendumque. erai^ 
fefeairuefacefet, Intefim'tamen, uti & per to- quinam tutior Stfecurioreflet via atque meiho- 
tum tempus jurationis» optimam Yi(^rationc dos ? Excifib adftantibus propter hjcmorrha- 
obfervabat. . v ^m;iuipeaa; erat s^a illam abhorrebat. 

His, uti dixi. ihfHtutis,itefumme domum ^Erqdentib.us quoque & caufticis mcdicamcntiis 
■contuli, usque-ad i^.Menfis Maji»‘tura.^nub mafl^am.i]Jam fungi»qufexternam partem auris 
ad iplam profefius» iq. fequentemexiubuifo- adimplebat,absque periculo abfumi minimerae 
tiunciilam.' - . , poffelciebam. Inprimis vero, quia ex colore li- 

tr* R: Rhabarbari e!e(^^;^iuj.‘'''/ vido,duritie,&insqualitatetumor!s-,Tndignita- 

Agafici trochifcati'^j. '; , -.^"1 temdiquamfubefTeappare.bat, verebar, ne er 

Cinamdmi ufumedicamehtorlim-caufticorumma^Virrita-. 

Infunaan6af>in aqua Cictotii; 'sc%t6mcz; pet «nirmalum; ^ linmoriUe ?cris, qui ppft appli- 
horasduodedm. In forti'(ipdionediffolvefy- CamnempaufticorumeaulcStJbuseffluerefolrt. 
rupird(atirolutiyi l(,.. , vicmas partes fimnl exulcerarer. Malui itaque 

^felea.Diaiatiioiicikij. ligaturam id® uere. Singulan.enim.&adhanc 

^ De Citro (blut. giiij; • ; operationem perficiendam codimodifllmo a me 

Decofti laxativilq.’ ''excogibtdiinftrumemoquodam,yelutihicad- 
M fiat patio f'' umbratum eft, fungum iftuij(fapsprofimde in 

Poftridiemedianamdmramiflddi,fangntnemqt jpf°«^*uauditorioample^'&^|aremepo(re. 


ad unfcasleptei . _ . . _ . 

■iS.-fequens exliifauiapozcma. 
i; . R. Radicum oxalidis* 

• < Gramini, . , 

PafTulamm & ; 

' ' Boraginis, . 
Agrimoniae, 

. Pimpinellic, 

Melifli an. M.'-J. 


10 fex tp,.17^ 


fperabam. 



aut4rgentea fabricatuid efle debet, itaquidem, 
ut per fe apertum fit, extremitates tamen B. B. 
notats.digitisfecile comprimiac claudi poflinti 
PraBdifiaeextreniitatesquoquealiquomodoexca- 




















OBSERVATIO II. 
tmtrrhtgm nanum>^furukma 
iunbta, 

'^mamplijjimo atijue dcBipma. 

GR.EG0R10 HORSTIO, 
his & Medians Dofiori j Sf. lUuflifltmi 
ac Dn. Dn. LUDOVICI Landgtaffi 









C I N T U H 1 A in. 


rtir CTacDa^flesfJ^bilof^^c&coa&etSjfircten- - 

gj^^jjliniGS morbos 5 noSniinqaam& 
mortem inferre fblebant. Qoidain vir piaf i & 
atenerisannis hannonrhagiaBoarinm obnoxios, ' 
/mm infeie&ute amulceo colioappenib Jigmor* 
rhagiaminhibnifiet . ApoplexiaGonreptos fna, 
id obfcrvadonexi.hujus ceotoris foii^ decla> 


riorarccurrcrcjibiqueaiiquoniodo effervefcere, 
-gfUMm nullum eft dubium ; Intcrim dunen, quia, hoc 
fr^m. modo i&nguis ia venis refrigeratur , infpiflatur 3 
retineturque , non omnino in haemorrhagia 
^ . (^cum maxima ebullidofanguinis adeft^inprimis 

vero Ii aeger juvenis, robuTlus, &Gorpore hcne 
conffitiitus fuerit'J rqiciendum eft' remedium 
■ hoc ; praecipue maxima urgente ncceffitate 3 .& 

^endumeft; reliquaqueremedia fruftraadhibica 


fcripiijcbirrigitur: j 
nifi juvenibus convenit curatio haec. Inquibus' 
&:t'utbadhiberipofiej teftis eft jii Venis ifte,cu jus’ 
mtmjni.6hf.i7. Centuriae i. Vivit cninvadhuc, 
& ab eo tempore,nimirum ab Amid ij^diquo ex 
periculola illa hasmqrrhagia Divino favore.libe¬ 
ratus fuit,optimev^uit,. < 

1- ■ Caeterum otcuirit' aSe&us T. MagU. fpecu- 
*• lationibus non ind^nus.Habemushic iA vicinia, 
ihOppidoSoligneni matronanipjamatqueho- 
neftam, quae nunc vigeftmum quintum annum 
Statis prstergrefla cft,iilaa juventute iii ho6 lis- 

quetempusputuientasaureshabuit.ExtiIla£qQ6^ 
tidiemateria,aliquandocod:a&:digcftaj,nonnun- 
quani qudque fubtilis& tenuis , & tunc dojorcs 
^funt, aliquando & fcBtor percipitur» 

6xiftcnte irigido'& hiimido, de dblore b 
rum conqueritur: procul dubio proptefnenmm; ■ 
quem, ego ex nervb auditorio deorfum Heften- 
dentem obfervavi, mi ex ob'fery.4i Gcntt. vidVe 
poteris. Invifiillim aliquoties , aures qtiiueriaih' 
diligenter infpexi ‘ St utplurimiim duaus audi- 
tprios maceriapurulenta repletos reperi. Antfe 
ihenfesduoscumaures aljiiergefei fruftruincar- 
tilaginisferaiputridi , exipfb tfuau auditorio ex- 
*“Td, Idautemobfervarionedignnminbocaffc-'. 

f lis naribus & 


impofitis pennisautfeftucas illas expellat, &bnl^ 
lasinipfopure exdtet. Cujus fei ego aliquoties 
periculumfeci.Interirn tamen,qqod admiratio¬ 
ne dignum , initum non inultum depravatuiri. 
efle , & exiguain «oleftiam fibi adferre maliim 
_ hoc,ipla sgfa mihi retulit ' ~ 

. Valevir Magnifice, SEEabricium tuum,utfa- 
cis, amare perge. Raptim Colonia: Agrippina: 
a?-Junii idiz, ^ 


OBSERVATIO IIL 
De furulemtattre. 
AAeanitmvimmiimflijSimam atque - 
deStJUmumy 

Dn.D. GREGORiaM HORSTIUM, . 
Hiilolbpbnm & Medicnm fummum., 

cT . 

Guilhelma FahriciusJliiUanUs S. P. D. 

Q VSz adveriajquztrillia,qua:queluaabfii, 
mihi poft reditum meum ex Germania ad- 
venere,cbmflinieatqueamicilfimemiDn.0ian- 
tediescirdteryigimiadtefcripfi. Ab eo tempore, 
cum filins meus niajornam(querafiiperi6riann:b 
mecuminf*crmaniaVidifti)GenevaLaul^nam 

que correp^ fuit Starim ab initi6.grayiirimeia- 
boravit, & ita quidem, m nihil fere ipei filutis fii- 
perefret.Elapfo tamenftptimo,lymptoinata len- 
-fim remilernnt, SchodiedecimUsquintuseibies 
JWtbi; quapropter ipfum nunc abeife periculo 
lpero,fed fiat voluntas Domini, cui ego libenter* 
bTPV cftj fubicribo, &memetipfiim ipfius mani- 
busfubmitto. Peftisetiamnunc vehementer hic 
graiRturj&perpancireftituuntur.Deusmiferea-' 

tur hoftrum, & juiiilEmam iram fuam a nobii 
avertat, 

- .V°?cb de purulentis auribus, ame annuta ob- 
fetvationem quandam ad te. fcripfi, fcdquiare-. 
fponfum nullum abs te accepi, vaiderdubito aa ii- 
terasacceperis,^anver6in via* utfepilfimd acci¬ 
dit,inter, fepm aut deperdit* fuerint. In omnem 
tamen eventum, iterum apographum ejusdem . 
. oblervatdnisnuncad te mitto. Utautem& epi- - 
ftola ha:caIiquid,quoteobleaari pofns,contine- 

jreti fimilem ferecafum tribusfaltem verbisfd- 
icriberevolui. 

. . CivemquendambicbabemuSivirUmtrlginti 
arcitetrannorum statis, cuicum ante annos aii- 
quotratarrhuscummaximo doloreinautemfi- 
niftram decubuiffet, abfccirus in ipfoduduau- 
ditorio exortus eft, ex quo tamenqiotins natur* 
quam medicamentorum beneficio curatiis fuin 
Ab co tempore * quotiescunque bs & nares clau¬ 
dit ac buccasinflat, fpiritumque vi expellere ten- 

mt, flatus tam impetuose.per aurem iliamfini- 
ftram.cxpirat * ut fibilus fatis clarus ab ipfis quo¬ 
que adftantibus facile percipiatur, &cand^,fi 
auriadmoveas, extinguatur. Dolorem tameii 
nUnc nullum adefle, auditumque, quod tamen 
miram,vixdepravatume(rerefcrt. Adfcriberein’ 
iqusdamalia;; fed pra moerore manustremulat* 

- "lusque fimul laborat i quapropter fgnofce . 

Telbnanticaiamo, &,impolito ftylo* Vaie 
...-mpliffime-,Sc felicitervive diu. Dabam 
^?itoD*Eqaeftrram.3o*Oaob'riss6iy. 

"^TervaT. IV* ' ^ 
Nackus Ctrdjtinaurts meatum iairafm,iut- . 
ima hen^cie per fippuramuem 
, expeBitur. 

Ubmodo res extfane* ex abris meatu* af- 
te a^e inftrumehtjs- eximend* fint* Le- 
«or in prima Cerit. nofttarumChinirg. obfetv. 

;4-J. , 




ijo . OBSERVAT. CHIRURGIC. 

nht i. 4.5.&&vycEepotcdt,DUB€nndenm ceiafi pli< ' '' 

>4* perfuppurationem,rejeQuni ftic 


_ ipU-Hisadmimltraas, & opdnja 

e&ifignificabp. Anno ifiio.R-evi viri KJon^ vidus ratione ob&rvata , dolor capirisqnidem®?- 
Meruit, apudAvendceires verbi divinlMinl- ceflavit,aaditumtamennoa recuperavit: procul - ■ 
ftrifideHflimi , ffliodubdedm'annorum ztatis, dubio propter feneftutem j & dilruptionem 
nuclcusCerafi in dextram auris meatum infixus membranarum tympanarum. 

Haede ■ ■ - 




foUiati eflent parentes , ( qui 
Vindelicorum profeSus) «np 
Is etiamC omnem fnam (fiHgendam atqt 


Aogtiftam '■ 


OBSERVAT. VI. ' 
txiUu bembsrd/efuriUmife^iiuta. 


^compatern 
m Hildens 'h 


_ j _ijicobdofnniviCTetjacciditutquidata 

atoue ipfumqiie experge^ien-' 

^ digrada^adaurem ejus fcIopetum,^plod^et>'' 


^olore&cruaatn:Efteninimeamsauriseqni- ’ 

fitiffimo ftnfijprsedilus. Inifta autei 
' ne i bamulo acuto ufiis fuerat, quo 
risita dilaceraverat^ titfanguis feque! 

foterun, i ° ° . . . ^ alinuid l*br!commotionem,'fele ex uno inalterumla-' 

Vertieines : quarum ob caufatn piieraliquando ‘n - u r- i > * . 

exumin alteram partem Vacillabat: caput qtto*- Sf»“c”?’rolaceo mi 

que ad humerum dextrum continuo in ’ ’ 


que ad humerum mnia qu^tKc^arilvHebmttT^lbl’ Ta 

<^erumt4.d:e prai&M^^ lingulari ben.eficio dobr capitisfre 


.erpuerummihiadducerevellet j acauinuui- uefmot 

Ipiceret , nucleum ab ingreflu auris undique pu* fi 
■ re immerlam> animadf"“"^**'*”"''”’'''’'^“''’'''' * 

culi parvo cum negbtit 


.... ceifiruat’, ac'o^ 
valuitjauditurn vero iftius auris, qui plane deperi' 
ditus fuij,nbn nifipoftlbfagumtempns reeupe-' 


tatjimpletuserat. Pofteabrevl convaluit. ' 1 
Annomioidryroneii 
Etficuratio hsc,atque eXpulfio nuclei advb* 
■ m fuccelfilTe videatur ' ' 


OBSERVATIO VII. ? 

SxcafaabalUfirSm. , , 

__^..— ^Ivis quidam Luftriacenfisj adlucemLeiiia- 

metbodo utendum j acnaturre opus plane relln.- '^numjEliieneCbavantnomlhejyirprobusj 
quendumefiefuadeo.Multaenimvariaque ^m» quadragenariummibi^iie aniKitiajunaus, An-. 
ptbmam ex fuppuratione barum partium oriri no oi, ex a;to in j^vimentum decidens, vehe-. ^ 
Iblent. Cum enim dudhis auris exquifitilfimo. thentilfima commotione cerebri correptus fuit, 
lenfu fitprasditus, facile propter doloris vcbe- i^quo cafu protinus loquela privatus , cibunf 
mentiam humores affluunt, atque menjbranam indigeftum evomuit, ^oaccerfitus ad illum ^ 
tympanuihcorrUmpunt:Indelurditas.N6nrarb omnibus, quantum fieripotuit, prclpexi,ade6. - 
quoque dsi quod cxigiia tantum raembranain- uttandemqmnialymptpmataremilerintdpfeque/ 
veftitumell:,-exhuju5modifuppUrationibusca- convaluerit., auditus tamendextrreauris,queUi ■ 
riem Contrahit. Carnem itemfungofamexdu- inipfocafuamilerat,._haaenus nullaartel nuUa- 
fiu auris, propter.fupparadonem exortam'effe, que fnduftria reilituipotuit. Tihnitusquoque 
& fungum feirrhofum procreaffe, ex przcedenri auris continuo fere ipfum torquebat,' Et &piC' 
Obferv. apparet. Diligentia itaque adhibenda, fime vertigine vexabatur; quaprppfer utcapiit 
cquid extranei auribus infixum elt ,-proti- per intervalla pilulis capitalibus Se malfic— 


m 


s inmmm eft afroti* per ini 




applicareti-* 


Septimo circiter anno poft cafum, cum Dy- 
fenteriacorreptus fiiiflet,caquegraviffimelabq- ‘ 
ralTet, tinnitus auris Gmu! Se vetugo omnino re-1 
miferant, ita quidem ut ad hunc usque annum 
iq hsc pro Iccunda editioildtfevideo. 


OBSERVATIO V. 

BxfimmCampan/trumJurdiias 

Jiquuta. _ 

; 15R.esbyterR.eindorlfi:B,pagobaudprocuia quam optime l'efehabeat,auditun-rta] 

X ColoniaAgrippinaadlittusKJienifitOjbb- cuperavit. i ' 

molenex jamac decrepitus,cumquodamdiein DN. PETR.I BLECiJER.ETI,patiltiiLau- 

turrim templi afiendiffet sac ipfemet campaiias finnenfis filio, idemexcaluacci^iq Sed nimis 
pul&ret(quodilletamenamultisannisnoaten- prolixum foret, pmnia,quihujiis. rei exempla, 
tavetat) protinus dolore capitis „ cum tinnitu habeo,percenfere!quotidieenimvidemus,du- 


--„- .m correptus ri ^ 

dibEgo poft dies aliquot vocatus, pilulis au 
cochus Se aggregativis ipfiim purgavi ^ - 
bitulas Icapuiis, cum flamma Se fcanficai 


caput,ccrebtum maxime Se prartermodum co 






F- 


effisnnatBr ,&in foramine 
ditor ( ^pannm vd membrana-tympani di- 
&auaimainfthunentum prsdpnnm) qoia 
cx motuifto violento fupra modum a^taturat-- 
qne^ncudtuTj aut disnimpimrjantreUxamr, 
nonntmquamedainofficukamiitaideftinata, ut 
eftiocuSj ftapc^&malleolus^fiio loco removen¬ 
tur» unde fit audkus aut de^vado» aut abolitio. 
Si membrana tympani relaxetur, & o/EcuIa' 

■pirefl, fin diE-opSiierit, de audita afinm efC 
Arbinror autem, in textae iftoi cujos prsEceden- 


- V_ , in bis duobus autem 

diC-uptamdilaceratamquafuiffe. Eximpbtuoib 
enim Ibno membranam ilkm diirumpi pG0e, 
exemplum habemus in feneftrisi prteiertim char¬ 
taceorum , qu* ex ibno tormentorum bellico¬ 
rum, imo & iclo[«orum , fi in vicinia explofi 

ut efiam difirumpantur t quod & ego meis vidi 
oculis, in gratiam tyronum recenfere pla- 


zk IA -tt 

fuifle , verifimilemihi videtuTi 
Q^idoquidcmparenteS/lMi & optimo ebrpo- 

eriam tempore fibdds aiiqnot procrearunt, qiii 
lina cum parentibus hucusque fnperftites , & 
morboifio caduco nunquam obnoxii fuerunt., 

Similis fere cafus Colonia: quoque accidit, JB» «fe’ 
Matrona quaedam pia, honefta,&mihi cognita , firimtih 
utero gerens, cum quadam die ad vicinam fiiam , 
morbo caduco graviter vexatam, vocata effet j 
atquein iplo paToxylmo maniis laboraiitis tene¬ 
ret, iOum pugni laborantis in ventrem recepit j 
perterritaqutdem fuityehementer, nihilominus 
tamen foetum ante cbnftitutam tempus nOti edi¬ 
dit. Feliciter peperit: nondiii tamen.poft par¬ 
tum', epilepfia graviflima cbrrejitus fuit infeiisj 
qua per horas 24. mirum in modiSm dagiCatus 
& vexatus fuit. ClpeMedic6‘ruri>reftituto,rcd 
paulo poli variolis correpto, eidinauseft. Hsec , 
exrelaQoneipfiusmatris, ante paucds diesyciir 


. aegris, quid progilofticandum ,ipfisquepromit¬ 
tendum fitjedilcarit, 

observatio VIII,' 

■AUtrtni vtJeas Epilepticum cudememi i, 
fmtempejleiepUepticim 
fregemit. 

Ad 

'^trum iimpl^imum M^He boSijiimutai 
©N. GRE^RIUM HORSTIUM, &c. 
'Amicum fingularem, 

Gti 

«ailheimm Eeiricius HiUama 

's.p.b. 

A © cafiina illum admirandum, de monfitd 
Fraga nato, Magnif. ante annum ad te 

IcripG , varia quineliam eximpla de partibuls 
monftrofis addidi, ante menfem vero, dedaplb- 


---^i. Verum nihil certiconi 

ftituercconab'or,videlicet an imaginatio matrum' 
mhis infentulis fderit caufa;, nec ne ? boctamcii 
libenter ex te inteUigetem, an etiam morbos ex 

ftimes. De monftris enim amplius nm dubito-. 


rc&e tibi tracta fuilTe, minimd dubito. In praeo¬ 
lentia occurrit aliud exemplum, nimirumpuel- 
lommorbo gravifTimSjex ini^natione matris, 
ut videbatur , correptum fuiito cHittoria ita le 
habet. 

Anno lygp. Moncfta & pia malronaColdniae, 
juvenis, robufta, & opditio corporis habitilprs- 
dita, dum primo utero geftaret, Sequad^dic 
domelKcotum negotiorum causa, urbem pepi 
ambularet, ac quidem epilepticus ad ipfius fert 
pedes in terram cecidiflet, exclamaCTet, & ex 
una in alteram parteni fele projeciffet, mirum in 
modum perturbata perterritaque fuit praegnans. 
Poft menfes aiiqnot puellum feliciter enixa eft: 
quinondinpoftcommali morbo correptus fuit,- 
Mplta variaque medicamenta, eum a Medicis 
Golonienfibus, tum etiaroa me adhibita fuere, 
Xcd fiultra. Paulatim enim ifa aufius fuit mor- 
bus.utantequam annum aetatis attigiffet, e yita 
diftederef, 


, iiUtetiaenato.inhumoresStlpiritusmanifeffunt 
faabetimperium, &eorumn)inill:etio,dum£oic 
maturfeetus , inordinata & infolenti'figura deo, 
lineantur exterhzpartesjCurnonS! morbi inde 
provenire poterunt ? Vale vir Magnifice, Se fe¬ 
liciter viye diu. Dabam Hilden® ultima Aprib 
Anno ifiia. 


PBSERVATLO IX. ' ' 

ix Commeiier^ lereiH, '^tvijpmi 

fi”>piemiaa. 

Aitoifa Paterniacenfis, juvenisi &,'6ptmid 
xVAcorpOrishabituprsditaAnnoijjS.iiaum 
lapidis ad fuperciliuin dextrum recepir. Curii 
^mdem ad os usque incif^s cdvatia taiben neque ' 

qudata fuemt.Gerebrum verbadebeonimotun,, 
ut mpx in- terram quali remianiniis decidaet , 
quin aiam cibum indigefium evomeret. Ihcic ■ 
dit in maniis Empirici, ^lii 'nulla habita 'ratione 
commotionis cerebri, viiliius tan tum mOdb coni 
'iblidafeftudurc;qUod&bfevifanatumfuit; do¬ 
lore tamen cOntihudcapitis,pr®cipue patris dex¬ 
tra, vexabatur. intra menfesduos ncivus^tir 
cus dexter adeo 'obftruaiis eft, ut viTunfiftius oi 
culi plane amiferit; Exteribs tarten iri pupitta & 
circa cornMm usque hunc nulla apparente niac , 
chla.^ Vertigine quoquefapinirne laborabat. Si: 
acccluOnibus epilepticis honnuiiquam cofripicr 
batur. . , ■ 

Guih' annos drclter oSo ih ifto vitas ftatii 
miferrimo vbdffet,auiai lunt dolores capitis. Siii 
periverunt pratefea rohvulfiohes brachioc 
ninniim ingentibus doloribus, ih 'primis aere 






R. OJ.lumbricoram w: ciim enim ab ineunte vita nunquam fcabiei 

Vulpini obnoxius fuiffct, &nuncleptimum aniiumsEta- 

Lilioruman.|ij. tis intraffet. quadam die catarrhus tam copiqsi 

OLPhilofopborum &Terebin- adrenes&ureteresdecubuit,utretentioindeu- 

thin<ean.Jfi. rinte, dolor maximus & continuus, inflammatio 

Pingued.buman®|j. ^gangrznalequutafit: exquafextadiemorbi 

Milce. animamDEOreddidifeutintraaatudegangce- 

Circacarpumcingulumex corio buraanoap- naSclphacelodeclaravimus.' 
plicui. Hisconvuliionesccflarunt. Interimau- fExE'MrLUM IU. 

tem, duiriipfim curarem, aliquoties mihi retu- , Filius cujusdamnobilis m comitatuMarcliire, 
lic, lemuitotiesfcecoreroquendam, ex cerebro quatuor.circiterannorum2tatis,lcabie&pruri- 
provenientem.percipererNon quidem continuo, tutotius corpotis,&pr2cipuecapitis ,'&circae- 
fedperintervalla,fcetoremporrdillum, etfinon muiifiorialaborans,Dn.(^fmoSlotanocuraii- 
nsqueaded moleftuselfet, aliquando tamenve- dusaddufiusfiiit. Is cumfc^biemhancce exter- 
lutilipothymiam'fibiinducere,ajebat*gra. nisIotionibns,inun^onibu%ueminime curan¬ 
dam elTe, parentibus fignificafler, cdnfilio Slota- 
ni amplius uti noluerunt, & empirico puerum 
curahdum cOmi^runt. iquo a fcabie quidem 
curatnsluit,fed in epilcpfiam pofteaincidit. Tum 
denuoDiSlotanusinconfilium vocatus', prinib 
corpns,quoad fieri potuit, diligenter expurgayit, 
optimumque vitte regimeninftituit: Deinde quse 
epilepliam debellare queunt,-intus exKibuit,& 
circafiituram coronalem applicuit. Tandemve- 
licatoriis ex corticibus vitis nigrzad emurifiorii 
applicatis, humores excremetititiosad emun<acE- 
ria attraxit, ficdiviva gratiapuerifte abepilepfia 
fanatnsfait,necdcincepsde fcabic amplius foUi- 
citifuetuntparentes. 


OBSERVATIO X. 


OBSERVA T; XI. 
Eat cotifaeu H^marrhaga Mnam 
' Jione^apoflexia. ... 


CUnJimara aiqaetleBiJltmum yh-tim, - 
3n. JOH. JACOBUM eRAPTIUM, 
ApudNeocomeuf. DoaoreniMedic.ordin;'. • 
atque celeberrimum i - 


us.Hn4dp«ftrL^m,&laio-': Gailhelmas^hrkimHUdMarS.KI);^ „ 

rcitiaquepuerilia probd exerce- y~VtIemadmodum: lupcrfluz evacuationes , 
nen relpirandiita aufiafuit, ca- .V^Glariffime atquedoSiflime Dn. Dr CRAF- 
opioseadfaucesdecumbereCce- TI,pericnlofe,ficqnoquevidemus,ficonluetz 
ca yelperamftertor aliquiscirca fuerint reteUtz,' pernitiofum atque-erdtiale efle; 
rearteriamperdperetur. Coena- Id mihi cum alias, tum etiam Laufannsej videte 
nerled quia'di^'cuitaSl^irandi, contigit. Hiftoriam^quiaannotationcrjonindfir 
smornentis augebantur, eadem gnam efle lentio,T.Exc.communicarenon:gta- 

ladeb peticulofam ^e minime SIMON CLERICUS, AurifaberEaulannen- 
antem dum nuncius Lucendis fis, natione Gallus , homo pius , languineus & 
me perveiiiret, medicamenta a robuftns, hzmorrhagiz narium a'juventute ita 
nuroquerediret, catarthusram ■ obnoxius fiterat, ut eriamfi fepiuslanguinis ad 








ijgp. Exquapi 


.prinsaDciel accointance» ^^reJifietitiafaSanmfuit. 


lorsmonpaysi 
ExoCtobrefept.IcH^s fori rite^pifLeX/e 
TofiJrtSlMon UCLe-e Cen eternetU rte. 

DavMIe Clere paret 
ClatiffimoP. 


„ V.— ^raviiFSRNB- 

LlVS 5.DepartiummprbisS^mpt.<:ap.3.«7S- 
fieme 9?/.5.Dclympt.canfis cap.iS.&3.4. ioc.aff. 
cap.z.-j.aJferM^oplexiam fieri eieeaufisfri^dis; 

fitiiitofis,leiitss,criisfis,&vifeidis,iiiutvemrictibi 
ajfiatiu^lem.ficiitrefe/t AET 7 VS capite de oxi- 
poplexia, fmiSionem radiorumjpiritma» mimai 
buinmeeUunttranfireadtuufculesrefpirationittutu 
defifiokefidiafiole diminuitur feaaboletier^cfinii 


CIBSER.VATIO XII. 

Inqutpuucis tijk»ditur,quoinaturain qtu- refidratknieumeei-ZiTrJml^^ 
dammuliere menfirua retenta fife per os&nares efieorur^igeratio.recreatio.fipeaupmentaiioU 
axerevent, ^«atan^ apopkxiamortua.-copiose excrememoriiexpulfio..at^tandxvelfiibitopelhreZ 
pofi tngefimamfextam monss horam, fim- pifidq^fecundu latitudine oifiruSionu, utiin hae 

gmnemperjam.saabca ’>>Mecepidimua,fiiritus^fmmoammatieMo. 

cant>a:tamenaliii,utm>.de'(kng.iniir.ctp.^^^ 
Ad via. in morbis acuas comm. 27. in lib.intro- 

D. GUILHEL. FABRICIUM HILDANtIM dua/ireMedico. e.^®a:e»a«Can.3. Nonnegant 
Medicum & Chirurgum iblertiflimum,ami- ^ plethoranimnuntjuam idfiari-pojfe, quomam, ut 
cumintimum, transmifliim ‘^]’‘’‘^>“’’’pprepoeisfimumrerisnonmsUiven£feSiO‘ 

j ”‘‘»>^>t‘’«odimerholiheramtu-nidquodnohisinno- 

JOHANNE JACOBO CRAFFnO, ' 

pSmcepj PeripateticorumadNicomachumfiri- digeftosquehumoresfovit,putredo indeinternaoi. 
Xhensz In^atitudinemmaxi^ ^e vitium: nitaincaufa fuit,quodfapisfimefehriculaUofa- 
evtiando$deot!lud»dupiitm (^)fififtmeJfecen^t^UA rttimdecerebnhnincalef^um humores quodam 
haMbngedifmsilem,mutuanoflraam,citUer£o, modoliquefcendotfatimdelahipvit. SanlsisinrZ 
bifionamanneSere,quam.utijpero, raramfiinvs- permenflrualisretentus,fiirfumreoUrfiiatus ven^ 
veris, anfimmihiprahes,&aliis infeSari. . reiculos^diMus radicumfacukatufenfitiva & 














OBSERVAT. CHIRURGI C. 

tns,re^Uns,at<?jteohfrHens^ h^coH^ixalins.» 

or^^fracipaem»- 'viaUs,fro}ru> emm c^re nihil con ' " 

jonpermiferitapar-- dempyxscdo juxta Ari^oteUntiti 
fimipfisprovocarit^ JnfiepertAenfopoplexiatnplc^ jp*-^ncncorrtnrH tm- .-olru-t 
tboricam fuijfeplenitu i^rmatur, ipiodinagone t 
^nkgmmosjanguinusx ipfius ore extraxisse- t 

ransseoTncdomaximedigiciiemrejpjratumea^va- n ^ ^ 

ri:fedfyufirdDeindenonparvuntadjniniculPAe- niantcalorhonminHsnondijfipatfrigusnSingent^ ' 

' ‘ ' ' ’ . noncoaSUsfeucondenfatiyUti^/^ijloteUsSEtitt^, 

cedoremvaporescc-'- - - ■ ' ' 

^ hretjrinfpedire/v 

'na- veresideoadeo auMifuer»., . 

trds infiarintuTrtefoElumetptenderent:. 
fj. Ethasfuijfecaufas, S' - ‘]S(onjangmsinveni$contemussOcnondu calore 
’ - inJiiototaliterprivatuSy^uamvismorsmhUaliud 


iippfrsj tonfiribusno 

^4tUamadjungatGal.CcmQiit,A2hor]iim4.zJc^* temperarr 
z.dHrnait,fieri^uo^dSjpofrionefi?niliinftamma^ excitato, utviderelicetincadaverihusmorte ■ 
tioni-quodintellioitffrah ^Avicenna,Apoplexiam lentafublam^aliquandopojlmHlmdies ex'oulner 

■vatM, anmas,idiasjiera ir^timmiaio,ipmmnc mmce^{a,pa:TpHeineis,ijHimorhischrmicisn<, 
nonefet,^a^tK9J^tywmir',.JmgHis,«'g«->'‘f(‘> fitntconfxmpti gut extenmti.ipismadmodxmfH 
nanegi-ediens.eumhememcrrefla,ajfeBum fm>i- hacsmxlier.qminiilli) tunctemforis imrho appa- 


.. egick: Bt jitangufiia,<jXisefi reitteUboroBiesmSvtsmdeisttsrMimdefflaticor- . 

(ompreJfoi}(iafiihfliiinU,fedp(>r_irrHmcerehri. - puepfhitirefrigerari,peros,vie!i,diiBie!!j^iniatrA-r‘. 

Stmimperi certe ^irtatu ^mdiencip, ipfim Uat^arciiiridehere^ehunxrresfeiifangiiiscmni-’ 
qmndacimitHeAdeniesfiipprelfierane, fa-itgieincm modei!il6corameetur,^‘arBeincarceratir,pro^ 
&per ei,^per»ares akaltqmediescopmeexjpae- pteri/ipdearaenemeriarii-e^venaritproprktaee;;^ - 

locauierari:^itoiicHmfaSii>»,hemtiimfehabere, exeraeiereqaaniprimaiaefedfempertiqi^Mjltta 
iitijlla, qua menfihmper vias eiatiera defignatas idiiconfrrvamsidt]i«)d3iltxaauthoruates,aut(>ppa 
purgantur. mbis,^ anatomica feBimes,Kti&qmstidianaex- 

B hinc^ecul^tkbio una inter alias protnitur periemia oftradmt,fi.utiwihifimelffpjileavidere 

quanqu^hocmajorlexpartepUthora^magni-- racamuJimile,^quisiaferrepoffk,fanguineperis , 

huc ordinarie&fecundumnaturamjlueharn,ena- ginoji igiturifiivapxres ex terris drfieculeneie hu- 
ximarnfimper copiam/olebat excrrnere. Ethaci' moribuetantacopiaexcitati,humoresincalorefo- 
quapri potuit brevitate, de duabus hujuthiporia ventes, vias duBtaq^,qua fpatiovmntioSohoraru , 
partibus diBafuntt. . conrraBa^ claup, preculdebioprepirr jd infri^ '■ 

- Nunc eadem conditione, reUBisquatnphtriim- datri<frrigidtimcadavereraniiirejerqrunt, 'acper r 
rumopinionibuspjenteniiis,^eerriamfubneBe- ma^^iuuonidnguineexcluferum,ohcompreffamem 
i»Kj^Mf;?:longepoftmortemrangumemmagna fiatuummvemreinferitrreexcitatorum: quiqdeo . 
-copiaenctmSe.Quaproinde,cummoriuatempo- venrreimplehtesacreplentes,fanguine~p-acipue in 

.. "acavdcontemum,furfumexpulerunt advenas 

^ jlares, qua pne dubio jam debilitata ac laxa e- 
manent,ohp- rant,potifpmuraimernds-.qudmagisaprirtapropter , 
toremcoaBifurreJererruimmutere,quodtnculina colttrem_,quialidsaperitirarefacitjiquefiit,hxmo- 

mus,lfordsportarinonpotutfet: Locusnonminus potens,ubidva^6fiars„colipetdfangmnismenftru- 
calidus,quami>i hppocaupcr, -dddo.(^-tnfupsr,quod, alisexclujireprriensdtaq^prropter repletione erum- 
eotemporelocofrigoris.padufter&pluvtajatudut prrf.cogens, fir per os eirprr nares copiosiexiit, 
renabant'-. 'quadHO,cakrvideltcetexternus,tath hancumfamhujusmodifiuxuspiffsrationemprin- . 
quamcaufa efficiens, & humiditastanquammate-. cipdte;quamvisnonignorera,(;lraliasmultaspoffieef- ' 
rialis, qudmplurimu augentputredinenosutGA.q. fe,quaoravenarumfiuarteriarum cerebri, vela- 
9.MethodiMcd.cap.5.5.C«/tfrp'<»w airu ambien- liarHmpaniumacredine,calore extraneo^afusmo* 
& in hoc cadavere ptsrredinem non parum juvit. tu(pri enim,inquit LEMNWS,nateffiuiffin- 
Idq^/ecundumputrldinis naturamsut Galenus ll. guis,quiinvtniidelituit,agitato r/totoq^ corporee- 
.>.J o qaaeffimutatio totiuspsqrefcentis rumpat)quantitate,qusditatevseorrodunt4-a- 
naeSrcorruptelam,acaltdoexterno, riunf. plani mihiperfuadto. Ethdcinfupereti 


c E jsi.t: uria iil 19 ? 

>/■ ji„0iiamvsnuii!‘XftttredinepMiiscxckaiiit,qui fucdgranor.lrabaicflmnimume&tieiexhi-Q^ri,- 

c^amprmaaesvntaBCiivam,pmgU7isptr^m bni. Ulave^Madenaopradcriptampondusliur- ^ ^ 

^ ixpul&maligxidinvaia^ctfiliB-esvxlttKmeritJe- daniprt^inari. 

r^^tamdMihimmfnsMUremtiAiiy.,fianx. Tertkdie, qa2erat5.ApriIiSspia:{cripfipo- 
pra^ataemfa-osfex/iareseflluxiu/ai&faB- uuocuiamfeqoentem. 

feperit,aUiis deinde cum appxlfxs,riitfKS'uivi‘ R- Gorifeffion* Hamecligiij. riiiMiu^ 

dnn^inicjcSusJiiidumegecitfidq^fifislime,»: deanar.diac^L^ij. lu. 

perint(nn!alla^uedddfiantihiis&cimfamhujusrei Sprupi rofir. tolutifj. 

mfcientibus maximum horrorem Jubiumqueiffiia Cum decoi^ peaotalifiat pouuncnla. 

mortisincusfif.exifiimames,flusquemmiraeulum Seata&feptitriadiemenfishujus, nullumei 

ucinauditumquid^necnonomnirationed^tutu medicamentum exhibui, fed ut optimam obfer^ 
ep:ideome^vocarunt,idcummdipm,PatimJu- varetviansrationem,nihilqueaHud,pmerde- 
frdrecit/ttisratiombuscuilibeiUibeUumcompefcuh coSum funm hordaceum biberet, imperavi. 
terroremtxcufi^&adreSamveramquehujusfei Hihcaliquantumdormirecoepit,adebutreIiqHa 
eoinumeminduxizi^hocperhoraenovemduraviit fymptomataomniapotiusdiminui, quam augeri 
tandempofimertishoramfpaerracemntijfaep.ude. viderentur. _ _ 

quehecefimeifuccindicoitfiriftahilloriajclarifii^ Oaavadiaimenfisdie,cncurbitulasica- 

pniis , cummagna flamma & fcarificatione ^-* 


_ l,,erbieaudi&ae^0oUhuicfracedentifr movi. 

j»ilia)nfqriftpcrfudmexe0i,quM>pr<ii»defere- NoMWb^equel 

iterumatq^iterumvele. DatumNeocomiii.Ca- Heibar.agrim 

feB-^^Aev^h^r-pIDIteleDan CltoVIDete.- 

, ,bBSER.VAtlO m 


rui potionem. 


Curation^Winia in luvene tjmdam, 
VTICOL AliS LOU, ex pago Momagnienfi 
i-^fubprsferSura urbis Aveuticz, Juvenia i8. 
annor, ztat. quum pius requo iefe -vino generofb 
Murati ingurgitaflet ,infebrimmcidit continua, 
eaque cum graviter laboraflet (pacio ! 5. dierum. 
Dei dcnaturs beneficio liberatus fuit, nullis ad- 
bibitis medicamentis.. Sed paulo poftManiacor- 
. reptusjc.umperjy.diesgrawterdetentusfuiiret, 
ac tandem, die videlit tertia April; 1 606. me ac- 
cerfiviiret,1prum tali furore correptum offendi, 
ut du<a'viri,quantumyisrobufl:i', vix eum —“ 
nere pofUerinf, nofiesque diesque fefe r 
lediiiatee in aliud conjiciebat agitabatque, ne- 
niinem ^nofeebat, ne domefticos quidem, ve- 
ftes,.linteamina, culcitram dilacerabar. 


Polyttichi. 

'Ceterach.an.Mi!... 
Scm. anifi& 

folior. fena! mundator, an. Jij, 
lnbujusdecoSi|nj. 
diflbive extradi noflricor- 


Aq.cinamomi deftilL fine 


i|. fecundo cucurbitulas cum feaiifica- 


Mifeefiatpotio. 

Die 11. denub modo prsfcriptam potionem 
i- fumpfit. 

Die 13. fecui 

Hifce remediis, optima obfervata viflusra- 
. , , -— >e, cotporeque petintervalla expurgato.di- 

prbpriumcorpusdi!aceratfet,nifiadfl:antespra-^hp favore plcniflime in integrum fuit refti- 
caviffent, vodfefabatur item ,'continnonue Io.-''tutus, 
quebatur, nec fom.numcapelfebat. 


Eg'o itaque pri 
ipfiEnemaexHib 


r primo apparatu ftadm fequei 


OBSERVATIO XIV. 


R. Radie, folior. malva: 
fblior. violar. 

mercurial. 
flor, chamomil. 

a. .Mj. 


.n.|iS. 


fem. anid & focnigrzci: 

Coquantur an confuuiptic 
In ifej,colatura? diflblve falis p. ij. viteL-tJvorui.jp 
meliucoclikar. j. butiri recent.2i. 
MifceJJ.Encma. 

R.ciedoEheriiat 
extraxiqueadlviii. 

Poftv 


Talfis Imaginathnihiis yquafipervemre fim 
knt its , quthut^mmhrum aliquod, ab^ 
fiifnmefi,. ■ 

Hi ST ORIA Prima. 

Oarisfim, & .Pr4amisfm»> Kro 

_ Dn. GUILHELMO RABRiCIO HILD. 
parm, Medico Paterniacenfiordinario, Chirurgo ut 
oi-.n li. excrcitadlfimo, itafelidffimo, 

;CH AEL Dorin Gus D. & inUluftri 
Academia Gieflena Medic.Ptofelfor 
pnblic. 


nsfeSionem, emulfionemamygda- r\Uaihaaenus,ClarisJ!meFayici,bremdieac- 
n. cucurbita ipfi pro coena exhibui. cepilit^^moris erad me tuivlenisfimae: ad 

lie praeferiptum Euemabis,nimirum quasutpr 4 xiusnuncre^onded ■ temporismn fert 
i, jusculbquearena- conditio. Sunt enim mSia, 


lar.&fe 

Altera die prasferiptum 
ante & pollpi;^diuminjed, ji 
c^ & hordeaceis, I 


>. Sunt enim multa, de quibus deinceps fer 

. . . , .- <i‘geminarelbonjione,quamtibiaddstpliceobra-va- 

agnmom2,veromcs,&ceterach,cmnonnihil tionem 4 dUvulafcUketr.elaxata,acHjdrocefhali 






OBSERVAT. CHIRURGI C. 


atione aSjhc deheo»nihilScja»* fttnt certe wn CLerijJtnio at<^ DoHiJfmaVirOy 

Z,.^.\..^ h.cr^(hiinm-axiMcr'M'vi.Scri- Dn. D. MICHAELI DORINGIO, 

de VjfiTaeriamnmiUai in Illnftri Academia GEeffena Haflbr. Medians '1 

, Gbil. Fabricius Hiidanus, '] 

■ nxmDyfemerici^m^trm^^ema^^^^P^ ^ ^ 

ryUas^Clariffime&fcmpermihiamantilEnie 

auentHhhMeli nata ex-uen/em^ediifiai^i^in nunc per menfem integram hsreoTacccpi. Et 
dM ' f ’u»&hiinccemaii!iteMrofhia,fe- qniainusnonnulIipulchra& annotatione digna 
"^ne^'c^irmmMiodam tenmdfxfcepd^^dittii continentur^gratiiBmzmihifnere.ideoqneproa 
caT - adteimCcrilna)’. uttetnpas&occupationesnuncmihiconcedunt, j 

'^‘rnmeillxde^pre^iirirefulahnejvMxtimfU- adfingulaaliquidrefpondereconabor. Inprimis 

Jlmpr,Hsq, renfmcm^«i< 4 ‘vinKXt^^ vidarelaxatamatutaredigoeris,obnixe rogo. .. | 

^'j,riLtUaHi-velm 5 kEd,vslcmfiiaafdlte/iUijuiinT De dyfenteria tibi debeo obfervadbiiefh fin- s .3 

4ofiiermt,tetn^a»>fri[eiitslJiT>Mvelttdverfetxr, gnlatem.quamprotertiaGenfuriareferrabd'; In- 1 

vd aiDPlexfiftr:''Bitis rei exempkm notabile nan terim tameni ut Excel). T. quz circa morbum 

inPafioreauodamfepttsa^enario^iEcd^apaga- rogoiAdrcirbequoqueiquidtibidepranisindyf- | 

atsaeliinpagoi.ych.Qamcatojtrihus^ Giefa enixda. videiiat:- ^mdkm eDim, citjias-Tiadkct.- . ! 

■ milii^ibtisdifiattte) ad annos i^^otv^intimfir- amGermamc6idiomate.editum ;apu(l me''fidfc j 

DepericulofaTcnzfeaioneAperigrfs.^^^ ' 

tQDixdaminleUure^oftuse^et : denttUvaho con- mniexemplummeraoraljilemimviderecohagiu- - 
aitiric(epitpjS>^”>s*^‘””‘’’*?‘^‘'ff‘^“^“^’‘”^ CumenimSolodiiriapud nobilem virum D.TA- . * 

InUifedohre.Bqssodftsrfanmirr^Mssmsst^on. GOBUM WAtLiER., i&a fclopttigraviterlz- 3 

dadigitisrmais&tinipiempesi^eBissreponiantea fum.unacum.Giarfflmo D. ANDR.. WEIC- ' 

foUhatstst.itamajoremad^oMhsmfidm demrreri KHIO Medie. D. convifiore meo plurimum 
mderetter. Mtrtsmvero&hees^smdnontantum colendahzrerem.V( acati fuimiis ad ^uin^age- 
dioitoifto dudMmayfciffo,fed&t<>tatibiaj^rece. narium tominemrcacochymicum, &adKydro- 
ffpmia Chir 0 rg<^ amputat^jrdd^Htnjymptoma pemprOdivem, Uante aHqiJ9t'djescepBalicam'.ti«*/«* 
incurrrerit. Cujusreirationeectpiatfi altam adfe- .(lciiranrfibnncidicuraverat, n6ii“&um 
-rossqudmiiUi&fautoamHmeaddHBa efi? ^ad corpore, ycmm & eadeih die fto^chu^ 
camoba^roto tam contanter a^rmari audirem: crapulis multis (ut'Gernianorunl nollroruln^ 

' incidit tiimtemforiscommodbhtpnam^ cmmue^/ 3 cfefagc/ 6 ofC^©i:bUltI)iUma<^riV^^^^^ \ 

nififallor> coramTaliquando-recitatag^autcnoab- peffima conlueeudo)ohera^V 

Rmilis.Cumenimaliustibiaamputaiafeeademmi- corpus-fummoperc cacocByrnicum ,pravTs^ 

nimedefiimtifUtaret,ap^ueleaofu^^^^ humoribus refertum, akera diei ven^reaionc, " 

devoUiPusfuodidicitf.e-rkulo,tibtafefecayere,Q^ fupervencrat dolor aliquis circa locumincHhmV 

t^erco^epm cftinflammario & adfiuxus humo- .3;:; 

valdemetuere,netd€m0ifopaobtingat. rifmade6magnus,utpr£ dolorcno^es diesque 

Ohferv^^ktiesmasCbiriurgitascumaliulakrrr- niinime qufelcere poflet. Brachium enim ulque 
hiis,(juodaii(juandiufufpimis>nonqmdemobra’ adhumerutft j&mahusfopramodum in tumore - - 
tionesdteadfcripas,malefacu.Traaatamencum elevabantur,&utverbodicam,.2ansr«haprdxr-- . 
BibUopol^alifioWiicbfrgenJihacdere,Satfiiofr~ macrae. Egoprimih6"fi:e,pr^tertopicacjpnve» ' : 

nientiS, ad grana 4Jaadani ei exhibui, cujiis be-#, 

Uquempribam NecdsrritmprHorfitu^.quh^uta eanoSe bene quievit. Pofteradie ad ?v. ^ 

~ tordm mrkadePepurnetejuvabte. m Elca. diacatharmi in forma tabdlarum propina- A 

prexlaratudinventadtutiusapudtedetinert^qum vi,redvixfemelaivumfubduxit,utinec5j.pilu- : 


plifrmtsinnotefcant. Habebam^tmmnChirur^ Iarum.cochiar.&dehermodadyl.cum‘granisa- ‘ 
liquot trochilcorumalhandat & diagridii. ih-. 
rumperidto» epijibU, filum, altas emmjroUxms lisc.ablque magno fucceffu adhibe^' 

feribam.^ f^aU, Dabantur gtefiaHajjorumt,ate rem, dolor rgrum ,anrietas.vero barbitohlorern 
^6otJ¥iart,ir4nnot6io. qui venam inciderat, continuo excruciabant- 

--r»RCPR VATIO XV. Ideoqueextraaumphlegmaoogumadgranai4.. ' 

^ exhibui,quodalvumquaterautqumquiesfubdu- 

: _ xit, & vomitum ftmei. movit. Subfcqucntino- 

Faljis Imagin&tienibus 3 qaa/uptrvettire p a purgatione optime quievit, fcd ubique in 
lent iis , qmhus ntemirtim aUquodah- brachiopuftulxeruperunt, ex quibushumor fe- , 

fcijfum tfi. rofus copiofiiltme fcptem aut o^o dierum fpa- 

HISTOB-IA ALTER.iI. rioeteit. Poftquamverodenubprsediauni . 










13 « OBSE^vai. 

j^^afiqaodaffcidipofiurailSj uitarim tamen delin- 
^ j- * nm & vigilia nondum ccflaverant, l irin a 

fbracea,&ittfiipci€cie jiinginserat,nox qua 


_^_iiUfueratjjusta illud Hippoeratis,i^»i 

^ftscr^fayb^mxofJte^c^toTKm^avis. Ha 
/fofjj. yero noacj^uianaturadenuoadfiidores mo¬ 
vendos j(Hc aliquomodo properare videbatm, 

fttmmomaneexdiviniHippocTinoftri conlilip, 

xatr.A- Q^dncere oportet^ mdxiTffen^aver^tifer 
4>if4 coT^erentia eir ^^enda, a praaljegatis viris 

/ darilHmisporiuncuIacxtheriacajiapidcbtzoar- 

<iico, pafumque confe^onis Alkertnes i aqua 
cardui benedidi diflbluta j ei przfcripta exhibi- 


Aquilea? adIUiodaniimfluviam,mdttiofl^L 
R^iBemenfisjfi^ioriAnnoi^og.pueliasei ^ 

parentibashone&isj corpore quinetiaml^ boi 
neconflitutis&tempdratisjnatusfuitjnifi quod 
mater^qua: antea i fi rede memini, bu utero gc- - 
iiavemt, etfi natura 4 ris robufia , tomm tamen 
gefiadonis tempus praeter eonlueradinem. cora 
pore aliquo modo imbecillior fuerat; Nfljilo^ 
minus nam infantulo ^ nulk deprehenia fuit in 
ipfo deformitas, aut vitium in conformatione^ 
ommaqueutvidcbantur,fecund^naturamlM6 

babebant> praeter oculum finiftrum j qui aliquo 
mododeprcfllor altero videbatur. Qmim ver^ 
tertium menfem statis vix ablblviflet , caput 


tttt&totainadicjfudorcalidus copiose emana- 
11^ ita uteademdiefubuculam aliquoties mutate 
coadusfuerit. Sublcquensnoxlevioripfifuitj 
«ti & febris imminutas delirium quoque pai^- 
tira remifit j adeo ut ante vigefimum maxima 

fitjtandemqueitaconvalueritjut ad annum ulque 
l^o5*fiinus $£. incolumis vixerit, 

OBSERVATIO XVir. 

De pcriculofi hydrbcephali iipertionei 
Ali 

CUrinimum ataue V 0 iffiment Pirum j D». 

D.MiCHELEM DoRINGIUMii» 

demiaGieffenaHajfor.Medic.Trofefi- 

remlongeUld>enmiim,amicum 

fmgiAtret)li 

Gui , , . " 

GmlhelmMFuhicmHildioimS.ti.Pi 
PErjucundum nobis foit mtelligerci Vir un- 
Sl diquaque doSMimeiSE araieeinte^rriine ^ 
mod Deus Opt.Max. te in illuftreni Academiam 
GieflenamvqcaTerit, E|bDeBmTeriOpt.Ma¬ 


paulatun acerefcere ceepit j ita ut antequam in- 
fentuIusoSavum mcnfcm attatis attigiffetj ma-; 


,_^ omneique iiibjeS^ partes 

pcBueidseredderentur, & pofitaexadverE parte 
candela j aut ad radios Ibli-es collocato capitej 
aquailtafacillime conlpiceretur in capite; In-; 
terimetl! infans continuo valde rtiorolus effeti 


fuppliciterorOiUtT.ExCiSpitim luofinao be; 

nigne illuftteti utProvindam hanece nobilifft- 
in3m,adDeigloriamiUtiIitatem ae commodum 
proximijinpiimis ^Icubpiadea: femilis, tuamq; 
lalutem , in multos annos animo magno ae forti 
agere poliis. 

Rclponfum adobfervaBonemdeUvnbe n 


re liimebat, quibus tamen corpus minime nu; 
Wcbatiir • lednutrimentumtotumadeaput dif¬ 
ferebatur. Porro eum genere fie virtute vere 
nobiliffimiis vir j Dn. ANTONIUS AB ER.; 
EACH, ejus loci nomine Reip. Befnenfis pro 
tempore prtefedhis prudentillimus i fautor meus. 
omnimoddobleryandiffimuSi hujus rei inlpedli; 
onem oeularem ipiemet habuiffet j meque re-: 
rumrarafuih curiofum agrioviffet, Mcnle Mar-; 
tio proxime elaplb, ut a(i_le proficilcerer j per Ii- 
terasmemonuitjidque ad eum &emi non Ib;, ' 
ium ut infantulum fuum hernia laborantem 
quemque tunc lub curatione habebam , invile-'. 
rem .verum etiam cafumhunece infrequemenl 
annotarem , ae conlilium imo & auxilium meunt 
adderem. Sed quia Bnrgunt Segufianorum # 
GallisProvinciami ad nobilem virum Dn.IA; 
GOBUM WALLEY, iauScIopetigravitcrfe- 
” s fuerami puerum huncee adire' 


Gsternmiinteffmdurapbfmenles aliquod 
Bnrgi&Lugduni hafi.Ghirnrgumjuvenemiin-- 

aeniofum tamen firit. in _ 


ne. uti quoque hiftoriam de morte 

_ ^_Itis tmipite memorise. quam pro; 

nutos, avide exlpefio. Relponfum enim tunm 
Gbfcrvationi libenter annefierera & lecandat 
CenturisE. qua: fi Efeus Opt. Max. ccepm noftrii 
faveat,- eum nonnullis alus brevi prodibit, infe; 

Qao'd defiudiisffimcilbiiicituscs, & pro 
officiisquaiipfi 8: mihi ultro offers, immortales 
ago patias,' &ciu:d>o,fiDominusvitamexten- 
^^nttjrantifefaciain&amemdatelligas. De-; 
fcr^tionememplafci Siqtauiiac oL ex floribus 
nunc nritterc non ficet, farra tan^ era, Deo 
dante,ameaccipies.- Gaterum quia Chirurgicis 
operationibus tefummopere obledarilciam, vi- 

fiun adjungere cafum aanoonone non in- 
dignuni,- 


ffohregmatedcxtro,aqua clara ad libiam 
circiKr pro prima vice extraxit; mox tu-' 
rundamnnpofuit, Scemplallro quodam vulnus 
obturavit. Sedquiacaputturgcbataqua,i£autSi 
continuo & copiose efflueret, vires adeo debi- 
litatatfuere, ut intra horas triginta lexd vita dift 
cederet ycnmmenfes novem, Sc dies quatuof 
vixiffet. ’ 

Hae ex' felatidne ipfius parentis habeo; 
Cdiumenim vigefimadie menfisJunii, AquUe. 
amadpraditSumgenerbfum virum vocatus ef- 
fem.parentem defimSi infantis, Jean Baptiftd 

Petatranomine^dvocarijuffit.quieoramgene; 
rotoviroDomJiafeaojOmniaqua acciderant- 
yW«itaque,rarcjariffime,qaamperieu-- 

lofi fit aperan cranii & evacuatio aqua hydros 
ccphaBs, idqne non imracritb. Gontinetar 




G E N f tf R I A III; m 

■ OBSERVATIO X« 

• dt Ffec autem absqde tabrasdifciMine . Nnbi5i>3.But«ia; PariCoram puer qumd^ 

fiefinbnpiifleietiaintjrronesnorunt. Quidigi- .£\c;ni aut oabdecim circuer meniium etatis ' 
tur inqmes, erit agendum? Profcab ut inu Tifnjeft^cui capitis ita extenia erat cutii i ut ma- 
sennifiteaf; morbumhiinc pMemcurabilem gnitudinemcapituminfantulorumiquorumqb^ 
ciun ratio tum etiam esperieiitia mihi laa- f^r^aoone deama Centuna: pnmae fit mentioi 

iet’ Qnbadcxperientiamifcrodariffimumat- eacederet.ParentesautemimjusinfantuKipfmri 

nuedqaifliinum DN.JOHANNEM SLO- oppido in oppidum drcumvehqb^ , ac ut 

TAKUM ; 'apud Cdlbnieiifes Do&orem Mec bionftrumviddidum exponebant, indeque ma^ 
dienmionge ceiebemmurn i in mfant^o fuo, iijnumlucnim qudftumverecipiebant,, . 

cujiis ad obfervat. lo; Cene fit men- Taiidemverbcumconcurfus honunumrf- 

tio, nonfoifim bmnem^UramvdiUgenfi^> fetmagnus, &magiftratusParifienfis profingu- 

j atqUe feientiam Tuam adhibmflc, ye- prudentia dbium malum & fraudem fub- 

iim aliortim in re medica dahlTimorum fufpicaretur, parentes in vincula conjedu 
Virorum pet Germaniam i confilium auxilium- (^gjftione adhibitai delid^ crudele atque im- 
fiiieimplbraflei i^oleumi utdid folcti &opc- piumfaflifunti nimirum fe oitciri capidsiirfan- 
ram Mrdid^ & dtero prsterca iniontmo > cu- vehicem ad mufculos usqiie inci- 

jusin eadem bbferyationc fit mentio 5 lipiliier foramine parvo i ac per illud ipfum f intra 

multa variaqUe medicamenta a viris dodis fru- & mufdilos immiffa fifhda ) infiafie , ac 

?l:riadhibSafuere. .Quod ad tatibnes ^edat > paulatimi & intra nierif^ aliquot(infiando fin^ 
nullus ne^e poteft i mdtbum hunc magnum aliquoties ) 'cutem 'capitis infantulx 

i idcbque juxu Hippdcratem extremis in- - extendiffc alamdlnem i 'cundis^ue lainc 

digere remediis. Extrema autem remedia funt indepetGalUamiquseftus faciendi ^atiaivifeai 

fedio^uftioevaCuationeSitemfortesj&CTquiri- dlexhibuilTe; , 

tavidasratib. Sed quis quasfohujusrao^remc- Foramcii autdn ta ihduflaia fccorant, itt 

dia inteiiellisiftisinfantulis adhibercaulus eliet? fiftul^ ceraautfimilialiquamatcriaiUud 

Ad^ pfsetcr^ tante cerebri labefadio atque focile obturare poifint; Nefandbacimmanilce- 
imbediUteSiUtnOnfoiummajorparsnutrimen- jere fatis explorato ac cognito, parentes amb6 
tifuiproprii in fenimeonvemtuTi verum etiam monemuldatifuerunt. 

•excrementa fcfbla ex infimfe partibus corpora Hiftoriam hanc riobiliflimuS DN. Lubo- 
redpiat; fbleht ‘enim merhbra fortiora cbnn- yicus VrALtiERj (qui fe puerum huhcce Pari- 
nub ad imbecilliora demandare. Hinfc acadit* Vidifle affirmat ) prdfente nobiliffimo'Vir6 
quod rdiquum corpus Kydrocephaloruiri miiii- popino Philippo Deftauaye, Seigneur de Mo- 

menutriatur,ctfimembranutritioniinlemen- jou^^mihiannoidop.aj.Majicominuiucaviti 
tiaioptirae&.fecundumnaturamfefe^beanti eamquehicadfcriberevifumcft. 

ut ili iftis difledidnibus j quariim obferv. io; * 

CentJ. fit 'mentio; bbfcrvavimiis; Iraprudeii- ..- ^ 

. videatur referibd , .. . i)e ffimfirofi lydroc^hala. 

Uipii- Ante mcnlern ApolloniamScbrierWtcniiH i Nrididii.MenfcOdobriiHiidenSmpatria^ 
i»««S(iridimmuitisaIiis hdbihbusinvifi 5 nullam fere A.& pbftcd DilTeidorp^s juvenem hydroce- 
*«• debinipfamuteubhcm; In primoingreffii ad piialolaborantemVidii eratiileodbdecimanno^ 
ipfairi pulfus nullus apparebat i fbrl^ propter riimaetetis, & cx fiiperiori Germania oriundu^ 
. cbmmbtioncraperturbatibnemque aiiquamani- oaput mbnftrbfum ferat; Rotunditas enim capitis 
mi,quamabimprovifbafpcdunQfebcbndpie- pe^gj duos Gcbmfetricbs i & pollices decem con- 
bati tandeni verbcumaBipfadifceirurieffemus Altitudocapitis ejusdem erat magnira- 

(fuiriiusautempefhoram intcgramapudipfam) Rcliouum corpus5 inprimis pedes, (qiu 

robuftus&SEqualisqiiambellefentiebatiir. Na- ^ rrura «tenuata erane. 


' eamque hic adferibere vifiim cft. 







I 


200 OBSERVAT. CHIRURGIC.- 

frulira. Poftquam enim nitra menfes oSode- m, 

OBSERVATIO XX. ' cki, «tam hanccecalamito&mviearet. tandem 
- ^ .. ij.junii Anno 1599. pie obdormivit. De 

X>e dolore grtvtjftmo dc dtuturno cum aptu ^ jan, , varL « 

^ ventriculi, tum ttiim omnium fere diverfefuerantopiniones,intermedicos&thei- 
corforis fortium. mrgosjquidiveriistempotibusinconfiliainyo. 

Cloriff.mootquedomfflmoViroT>n.^Oil. . .. r .. 

AEverbcau&mmotbiin parte aliqua ventriculi 
CuimelmusfohriciusHtldonus effeaffirmabant. C^oscerteminimefefellitq.. 

S,- P. D. pinio. . Quandoquidem ego poft moitem, ad- . 

J Gnoice, qu*fo, Clariffiine atqueDoSiffime vocatus, prsfente clariffimo viroDn.ROSdo, 
Dn,DX;KAFPii,amicorum6ptime,quodma- multisquealiis.cadaverincdi.pnmumquecere- 
mrius non rdfionderim. Occupationes , quz brummlpexi, m cujus venmcubs ad Ubras duas 
k>loduricircanobUemVirumDn.WAtuERoc- aquzlimpidaemvcnt.arterraitim&vensmem- 
currerunt, incaufafunt. Affcausenim.utT. branarumeerebn,fanguine craflo&fceculento - • 
£ac.quoque notum eft.graviffimusfuit, & to- turgebant.^ In inrimo ventre omniafccundum 
Ium,utdicitur,hominemrequirebat. Intrapau- namram fcfe habebant, pr«er ventnculum , in 
cos dies, uti fperp, iterumad ipfum proficifcar. cujus orificio fuperion, &quidem evpartemte- 
Cumpmnum vero huc reverfusfuero,de reditu tioti, ubi ramus fexts conjugationis nervorum 
tecertioreiii&ciam,qubPaftorifte,quitibino- ventriculoinfcritur,ulcuseratmagnumacfceti- 
tuseft,meconvenirepoffit. QuodfiT.ExcelL dum,quodin vacuum usque Ventriculi penetra-. 

libuerit ipfum comitari, rem certe gtatammihi-Iwt. . Putafne,virclariffime, ulcushoccedolons 

fecerit, inftruracntumargeiiteumi quod tuis ilHusvehementiffimicapms,aliarumquepatQnm 
incluium erat, reae quoque accepi. • caufamextitiire?Tantaenim,utfcis,mter fto- " 
-Hiftoria tua de matrona, ex cujus cadavere n!achumaccerebrum,hujusnervibenfficio,dl ' 
pofttrigeiiniamicxtamhoram ab obitu,fanguis iympathiaaque confenfus,utunomalcatteao,' - 
copioseperosAnares emanavit, graviflimamii. alterum quoque fimul laboret. Vmtriculusprs- 


copioseperosAnares emanavit, graviflimamii. alterum quoque fimul laboret. Ventriculusprs- 
liiluit. Piurimaenim.qusleaoremobleaari, tereahumoribus corruptis.fcetidis&atrabilari- 
ipfi 4 ueutiliffimaeflepffunt,iniliarecqfes,ye- « refettm erat. Extern® partes propter violen- 

.exin^nefieri,&accuratd&doaeexplicasat- eant. His.valevirclariffirae,cum tuis omnibus, 
.queoltendis. Pro fiilcepto hac in re labore, & quos tecum ego & uxor mea peramanter ialuta- 
quodftudiamcaornarenondefinas.gratiasquas Paterniaci Avcnticonim 30. Novembris ^ 

^pffunijh^J.eo maximas. Quod fi vixero, donec 

centuria tertiaobfervationum mearum in pubU: ® ' 

cumurumprovenirepoffit,uthiftoriatualocum rt P c P P tr a T t n vvi 
-inea-habeat,&tu®noniolimer^me,verum OBSERVATIO XXI. . 
etiam Medicinz ftadiofos.benevolentia: yelud Bx deprejfa cranioinpueTOr^alioqmn wgenhfi j 
teftisefifepbflitjoperamdabo. (lupiditas ingtniijequuta, 

e- . Pocrbnemutuanoftracolloquiaperliteras AdVirummhiUrnVKULmA OFFRE- 
.^mnu^TcommuSrvolurC^^^^ DUM Deberem r; 

Laul^®,pie&reli^05deducatus,PaulusCon- . _ &doc 7 iftmum. ^ ’ 

iiantinuS'nomine, robufinisSt optimo corporis ]P\Odtillimum,quodmififti'adoblervationem 
■habimpraiditns, cuminlautoconviviolauteia- ^-^meam relponfiim , vir clari&.&amice plu¬ 
ris vixillet , eadem nodfce dolore ftomachi corre- rimum honorande, accepi, mnitumque placmt: 
ptusfiiit. Abinitio.&quidem pcrdicsmultos. quindoquidcmteaddiligentemleiaioneinHp- 
. nonadmodumgravisfttitdoloriRe,paulatimta- pocratisvenerandiSenis,jndiciumacreatquecx- ' 
jnennonlbEmau6hts,verumetiamvagusfiaus quifitiffimumadjumdlTe,resiplaindicat. Por- 
eft.Nuncenimdedoloreacutiffimocapitis,mox, rofupetioribus menfib. denuo hic mihi cafum 



CENTURIA in. 

1 fuit,Propri 


^^■gjnnj&do&am wruni aliquando evaderet. Sed 
Ueo aliter viloin fiiit Elaplb enim lo. anno 
sctar-ptimo ejus memoria padatim imminnta e&i 
poftmoddmtjaoqneintclieSasfimuljfenltmque 
ingenio ftdpidus adeo faftusiefl: > ut ad ftndia, 
jmd ad mechanicas artes addilcehdas {quara'-.^ 
vis vdliintas & animus propenfiis ei nondefue-f 
' ritjplaneineptusfir redditos, caalamautemha- 

' jusftupiditatisingenii .'nonafiamqUamdepre^ 
dxonem emnii^uidei frateripfius, liimmusPliiL 
acM-celeberrimiis', compater meUS omnimode 
honoraBdas,mihinonrac6 fignificavife Crani- 
tim enim-^&turamLambdoideani^circaco.ane 

nuro a;tat. ex cafu quodam fi impreflum fuerat'. 
At qnia graviora fymptomata nulla fupervene- 
V cafumatquedeprelGonemhanc ab initio 
itesiiegleterant. Itaairationefpreta,paiu- 
^ue indurato-cranio i deprelTlbhscadeSir 
■'idieinremanlit. Ego illum circii» 
tat. fuai familiariter cognovi, & haric 






tis pefte cSfreptuSjobiiL 

Vides itaqiie VirclarifluneSf^^m periculofe 

in pueris , verum etiam in adultis : etiamfiab 
inino graviora lymptomata non iupereeniant. 
Quam 'abfurda item & periculqfa fit -opinio 
pEUCisWtRTZ , quiferibit , circaimpreflio- 
nescraniinonranltumlaborandum , toturaque 
negotium natura; committendum effe.parumque 
referre,an imprelfio remaneat, inde quoque ap- 

^ HifcevaleVitcIatilTlmeatquedbaiflimejCum 
patre optimo & maximo , mequei 

6, Martii 1607. 

T.ExciU.aUUsfi: 


nrogo. Pateruiaci 


, 'OBSERVATIO XXIL 

De cepit i periculefi valneris cum cerehri ceth 
caJjio»e,inmatremgr/ivide, , . 

A NnoiSbo. 2t .O&obris, UxorhonelH virit 
Dn. Petri Quey , civis & mercatoris Viyiav 
cenfis i ad Lacum Lemannum, cumcircaaquili- 
briumlibrie,inquaingens moles ferri truunaba- 
tuc, occupata effet, & famulus qui libram gere^; 
bat, trabem ferream, quaeproptermolemex ad- 
ver&parte, iiialtumdevataerat, imprudenter 
latis contrefialTet , ex improvilb matron* in 
bregma dextrum decidit. Ula protinus in ter-, 

evomuit! langoinemitemperos, nares&aures 
nonlolum illa die , veriim etiam per dies aliquot 
ejecit, & loquelam amifit, itautpoftquamipfam 


. iconquaflatum,&argi[lafornacummixttxra,ad 
languinemfiftendum,vulneti impolitum fui^de- 
mdeLaufanaameacccrfivk. / 

- Se€tindaitaquedieadiplamperveni,tumabra- 
lis crinibus,; maximam vulnus in br^mate dex- 
tro, fecundum longitudinem futura: reftatdu- 
fiumadcraniumufque , quodtamennequefra- 
aum,heque;impreirum,invbni: -Febris,dolores 
totius capitii i vigilis, inquietudines.& fyncopa 
-aderant. Quotiesconque item jufeulum aliquod 
■ aut ptilanam (umccetillatim evomuit, aliaque fi- 
giia-j ex quibus cerebrum valdecommotum, & 
fangninemextravenatnm,circa membranascere- 
brieffufumeflejconfpiciefaantur. EgOjUt cere¬ 
brum fefe evacuarepolfetjde perforatione cranii 
adftantes amicos monui. Qiibus rationibus 
meisintelleaisfecileconfentire videbantur , fdd 
primo quia multum gravida &’doioribascapitis 
:ab annis-aliquot obnoxia .quin totum etiam tem- 
-pus imprasgnadonis debilis fucratjSecundo, quia 
-liovaincifione ad latus vulneris 6t quidem versus 
mulculum teirtpotalem pro vulneris dilatione,'& 
tit -perforatio cranii commode fieri poflet,fecien.--. 
tdaerat^fuaferunt; imo pbnixei-ogaruntjutomnia 
alia remedia tentarem, priufquam adhOc, quod 
ipfistaro grave atque pcriculolum vidcbaBir,per- 
venirem. Ego, ne mihi imputaretur, parui, in¬ 
nem neceflarium , in promptu habui, idquead 
eum finem, ut cum primum res in pejus tendere 
viderera,extremum pr^fidium adhiberem: Ve - 
nicfaatenimtuncmihi-inmentem , olimnndeei- 
ma quoque die felici cum fuceeflu terebel- 
liim , cum praftantiflimo Chirurgo D. TO- 
HAN GR.IFFONIO adhibuiffe , ut fuo 10- 
co declarabimus. Ofliitaque denudato filamenta 
ficca,reliquo vero vulneri fequais digcftiyum im« 

; R. Terebinth.lot2inaquabetonic!E8c 

faiviatfj. 

OLrolaeei& 

01..noftridebetonicaana|j. . 

OL de vitellis ovorum .5 j. r . ! 

feriptis oleis & percolati 5 - 

-Crocigj. -1 

Vitellos ovorumn. 2. Mifce,fiatungUentnmi. 
Omnia deinde Empiaftro bafiiicone obtegantur. 

Totum verocaputolcisfcqucntibus inunxi. 


manumipCadhibercm , maritusyaldefoUicitus 


R. 01. nott de betonica 
.. 01.Rofacci.|ij.mifce. 

•Eadem dicjquia alvus conftricta, fub velperam 
fequesenemaJeniensexhibui: Acre enim propter' 
unpragnationem,iSc qu ia foetus jam aliquo modo 

exhibere aufes non eram. 

Malva: & althes cum radicibus 
Violarum ana M.j.' 

Florum chamomilte 
Melilotian. M.j& 

Seni.aniri& 

• Foeiwgr*ci|l?.* 



















-CENTURIA Iir. 




jrio , apoftemavdpaftdlaV 
ioTaiiolis, nihilqnealiadeffl: 

- -n-Tlsccicatrix. Qmpro 

infinabaem effe, Spiffime obfei 


: fcpnlisfin---otanm ireni 

ab initio octilo iequenscolfyrium anodyniunin- 
ftillayi, & pialviliosineodemcoByrioinefariatos 
applicuit . , , ' 

R. Maciiaginis iim. tydonior. &'fceni'G,J,,«is 

-tut&prEpar.jA 

croci macerati in aqiia fofir. & 

exprefligf. • 

Mi&e,fiatcoUyriumliquidaiti,qnodtepiddm- • 
fiilictur&applicetnrfepe interdio.- - Collytinrii' 
autemhoc fingulisautaJtemis diebnsiterandum 
eftjUti quoque obfervat. a. Centur-prirntemot 




bzc fia principio negleSafuerit,efflorefatCm-; 
fim fuperficies cprnefcfive epidermis <fi ita mihi 

appeliareliceatyac ratione p^saffedls , quse 

membranofaeft , colligitur materiaviftdda; & 
■ urplurimumalba, qostameniibnnihilhumoris 
acris in le continet,qui paulatim fuperficiem fub- 
jecfemembranzeroditatqite ' 
netque cicatrix alba. Nor 
, ipik cornea perforatur 


25. Cent.i. colligfre poterit. ideoqiteutChi- 
f urgus drcumlpefid agat 
dafnnum'!nfcrat' , fibiipli M 


fuperficic: , _ ^ 

ulcerata, denuoque exulceratio cicatrice pn 
& cailpla obdudta , inSammatio quoque fedatd 
fuem,procul dubio macula-lcunubecuia albare-^ 
manet, quzfuiablatior'— 
cicatrix przcedentis e 
£ inyariolis pnftulaaliqt 

inorbus adhuc in fieri. nec fuperficies pupillas ex-^ 

: eia fuerit,etiainfizgeryifomjamaiiqusniodoa^ 
' miferit, &corneanubecUlaobduaafueri£, non 
■ t t^cn omnino de recuperanda valetudine eft 

tarrhis ad oculoslaboraverit, ' C^amautemfe- 
licitet ego hujuCnodi affectus aliquando cura¬ 
verim , nunc uno aut altero exemplo declarate 

ExE-ViPLUM 1. 

‘ Anno CoIoniiPuellao&pdeclm^no-:^ 
tam zz3.us 'y defluxione ad oculum dextrum jani' 
diudetcncajOphth^miacofreptafuic. Qusdein^' 
dc poftmenfesalicjuot, cufiruftramultamedica-* 
mentare adhibmirs,&: vifuiri ifuus oculi deperdU 
efle^exiflimafle^alterius quoque oculi vifum 
multum imminutum perlentiret, me iriconfliiuni 
adhibuit. Tlim Ociimtn inflammatione corre¬ 
ptum d^tehendi, dolortamocuii, qu^capids- 
ejufdemlaterisjingens & continuus aderatj&pii^' 
pilla undique fete nubecula alba obdudea» Sic ita^ 
|uc curationem ihfthui. ^ 

(. Primo illam fequeritibus pilulis purgavi; 

■■ .^maj'.an.5j.k; ' 

trochifiror.alhandal. gn vji 
Cum, fyrupo de bctonicaformenturpilulse 
quinque,mVolvanturquepulvereci- 

■ Hispufgato corpore, pbttridievenam indeX- 
tro cubiio incidi , & Inguinis ad ^vj. extraxi. 


'e , idque ineUiil 
fieri pOtefl:,im,. 
pediatUROculus enim apertus continuo movetur,’ 
claufus'vero non item. At motus iftepartem 
affe&am calefacit , humoresque & finginnem' 
attrahit. Hihc morbus recrudefeit atque exa- 

Oterum poft pilulatqmfuprafcriptaram, ve-’ 
fequenti apoxertiate humores przparavi, 

. -dji.-Radicum fceniculi 
polypodii^ 

Corticum interior, radici frangube aSi. 


foenicuii an. 
liquiritiz|j. 


■ Coqu 

iz partK. In-ife ijlcolaturzdiffofve fyr. debe^' 
eXlraaifaiviz|j. 

Mifce,& fiatapozemapro qualuof dofibusf 

Sumpto fecundo hauftujcarpusiferuin' 

satgavifequentipotiunculai . _. . 

R. EieSuar. diaphoe.nicicumrhabarb. . 

' ■ JwJiij.. 


Elcnmfufficientiqu- 

feriptifiatpotiUncuia-. __ 

PGftridiedenUbfumpfittertiamdofinapo- 
2ematis,qua die eiquOque cUcuibitulaseumfca- 
rificationelcapUlisapplieuu . - - - • 

Sequenti die quartam dofin Apozematis- 
przfcriptiexhaufit. 

Tandem fetaceum cervici adhibui. Siuai af, 

ildolbrca-f*'""- 



CtUyriim. 


OBSERYAT» CHIRXIRGie. 


limiti, nnbecnk vernpa mmtmminn ra 

fnit.QnapropterfeqaensappUcmcollyriam. 

ILMacilag. fen.<7donior.Giiioa<jua 
rofac-extraasg]'. 
aquzfeniculij 
eupbraCan-f.ij. 
mdlisrouti^iiij. 
tuti* przpar. & cornu cervi 
nftipraq)ar.an.5fi. 

Capli.gr. iiij. 

Collyrio ifto<mn permsilem ufaefl^^gra, 
nubecula^qu^ antfeatotaniferepupillani obtege¬ 
ret .adeo imminuta fuit, ur vix quartam ejus par¬ 
tem deinde obtegeret. Catarrhus quoque , qui 
antea continub ad oculos defluebat, beneficio 
ictacei ad cervicem revuifus fuit. Setaceumper 
annum ad minimum apertum retinuit : interim 
fingulis ferd menfibus femel pilulis pr^fcriptis 
corpus-evacuavimnstoculo vere fingulis matuti¬ 
nis extra&icbelidonbe. magnitudinecapitisaei- 
culzparvse , libi imponere curavit > cujus be¬ 
neficio nubecula paulatim omninqdeleta&abia- 

‘ EXEMPLUM II. 

Puella in agro Moratenfi decem annorum sta- 
tisifiiia probi ac honelH viri»Hanfinannominati. 
catarrho diuturno ac moleftiflimo ad oculum 
dextrum cprrepta eli. Cui cum medicamenta 
latis idoneaadbibitanoneirent . humorqpequi 
effluebat, indics acrior fieret, fequuta eft inflam-, 
matio atque erofiopupilb: hinc pupillanobecu- 
la alba & fpiifiilimaobduaafuit. Tandem do¬ 
lor , inflammatio , aUaque fymptomatapaula- 
timremilcrunt. Ulcera quinetiam in facie, col¬ 
lo , & quidem in diverfislocis^iplbcatarrho 
fafla, medicamentoaliquodeficcanteadcicatri- 
cem perdudca fuerunt. Tandem cum i&a du¬ 
os annoscalamitolambanc vitam vixilTet, aliquo 
modo le reftitutam effe exiliimabat. Sed vix an¬ 
no elaplb, ecce denub catarrhus, qujdenovo la¬ 
bia occupabalitum ad me Paterniasum adduda, 
fiiafi, ut corpore purgato reliquisqucneceflariis 
medicamentis revulfionis gratia propinatis , fe¬ 
rum quoqueobrueretoculuin, prasdixi, fcd cru¬ 
dele nimis’ hoc remedii genus ipfis videbatur. 
Qm^dcfelpreviffent, &amedilceflillent, poft- 
menfes diios catarrhus ad alterum quoque ocu¬ 
lum paulatim decubuit. Deiiuo itaque ad me 
addudapuella, totumoculuminflammatum, & 
^pebrasintumoremelevatas, cumdolorema- 
ximo&febre continua, quinetiam pupillamnu- 
beculaobduclamoffendi, &vifum omnino de- 
pravatumcomperi. Quaproptermanum adhi¬ 
bere reculavi: parentum tamen precihusvifius, 
curationem ficaggrelfuslum.. Primo corpore 
leniter purgato, & cucurbituliscum ficcis, tum di 
icarificatione applicatis, ietaceum adhibui. Ab 
initio quoque fironti lequens defenfivum ad-. 

R. Farinsehordei §ij. 
nucum cuprein. 


pulvi flor. betonicatSc j 

^ euphras.an.5j. 

Mifcemmortanb cum aqua betonic^euphra. 
fla:, aceto&albumineovi, fiatquedefenfi^, ' 
«yiod tepide&onti applicetur. Oculo vero colly¬ 
ria ptecedentiainftillavimus. Sequenti quoque 
iac^o ad tollendas inflammationes oculorum 
tuminhac, tuminmultisaliis, poftuniverCJi^ 
--- frufiuufi fumus. 


R. Sem. fccnigrsciparum conqnafTadJfl. 

rolarumrubr. 
florum betonies 
euphrafis 
meliloti ana m. fli 
fem. anili gij. 

IncidarituromniagrolTomodo , iadanturque_ 
facculo ejus ma^itudinis , ut totum cooperiat 

culum, quiintetfut^&aquacodus.calide appli¬ 
cetur quater aut quinquies interdiu. 

Mfce diligenter adhibitis', dolor , inflam¬ 
matio, rebquaque lymptomata paulatim remifo; 
rimf , macula tamcmfivenubeculanohdumpe- 
nitus deleta erat : qttaproptercollytus nonnihil 
extrafii cheUdonis , quo materia craffa &vifci- 
da, quspupifeadhsrebat, abftergipolfet, ad- .. 
mifcui. EtfienimnubeculaIpilfavideretur, non- 
dumtamenfuperficiem corneserolerat. Fron¬ 
tem pracreatotarnquefaciem , permenfes alb 


iSn^lisdiebusbisautterabluereiihperavi , quo 
fic partes debilitars corroborari , cutisque pro¬ 
pter diuturnam defluxionem rugofa & deformis/ 
reddita , aliquo modo in integrum reftaufati 
polfet. 

■ R.' Aquatrofir. 

, _ euphrafiae 

lilior.albor.& 

pldntag.an.|ij. '■ 


. tuti2pra:parat«an.5j.ll 
' caphuragj.Mifce. 

Hisplenilfime convaluit .vifumquehujus oculi 
recuperavit, & ad hunc ufque annum kSos». quo 
Kxcfcripfi, bellefehabet. Setaceum tamen U6 
clauderetur, propter metum recidiva, haSenus' 


: longa defluxi..,, _ _ 

Multis led frufira adhibitis medie 


ejus appareat veltigiuni. Neque etiam a 
tempore ulque ad hunc annumifiofi.qi 
hteclcripli,defluxionibus obno- 


OBSER- 





CENTURIA in. toS. 

OBSER.VATiX)- 3 aaV/ 

■^iimirimda. flatum. Intmamiiltas& vanasfcumess/Hh^- 

rariasexhaufit^ssjsseislhtaraenalkviatioais.firs^- 

Dn-GtUtHELMO FABRICIO HILDANO, 

MedicoSc Chirurgo fclidffiino, ^siidemtmferin,fel!{ 3 K., tiaiuniiamf^tcmtx>- 

'-■ ahifsftisaffataq,smsjatfeft.maaasao,n«,.ra^ 


OEOMOFA.JLO.D.M*oMd,.. ~-S|; 

periahsFridbergenfiscommu- l2,t,is»snmonipi”mrefmJi. ^ 

^ vr r- midiaiMidici,macKmCikeirHrio,Cranioefm-- 

Q ViidaMfKfatiso,vt?'fraJ{amtfa»sJatsiof ^i^jijjm^^pirfirato.vinoslismsfissdpropefi. 

^ amice meritijfiTne.tatitotatforis (j-kc^a arte arcana- . 

intervalk, hitjmceaiteomn!smihitieneoatafr.e- coitjpicmatiirj mtHamipfim 

ritfcrihtneUfacidtas.idextrrameamcidpam, ^„aofamfetccartilagimamcavttatem,mim itgiti 




incLgreJit mpofiepe- 
‘rioris anni faSa «ifmor, capem ipttr/t %ofbacen- 
Tem ,pngiilari qxadam admiratione & ohfervatio~ 

„jvere^nam,velatpeprara&perpem^^ in-_ 

hi haud ingrata atcpteinj 
rofiijitamcivis^mda: 

.. ' •‘'-■'■•'-"‘i fJh^evidfeipforurfotcoaVt.PofiedilkipfeChe^ 

i expeasenaa1- mnbiia,ner inwvaUauCmefivira- 

medicamentkrfed valnxt ,, 
rropvamferrepotaitiljliam- 
■ >Snefifiertii,Mhk ' 


....tmingeferant- Cum vero omniafrapaten- 
ta viderentur. Chirurgus tandxth Vanovienfa, 
itm vulneri ad;acentem femisfis digiti latitudine 
- 'titituU quadam, ad OS uf^transverpm incidit, 

■injucundaptfittura. iHuinenltusincorrUmum.in- 

idam hone^Mp 


£s,Ec;£S 5S xri 

er eundum vero accidu.utsUaueCRVGIVS, J. ’ 


o 


Indefaaesahortapertculofaocultinfliomdiim 

^ 'p^arevaluera. IntereaautemJuminjiatiru.: 
■'irrtinouenddfludetyexcrefeemtaqueAam.car- 
Jnh/iSffii . ‘pttaamparemosreviftUres. 


^fte defen4^eveUiro,4emprovifo a CrUgioinfini¬ 
ar a maxilla prope n^^^^viter vulneratm efi ^ 
f^qnidem adeo, ut gladtum tama vt 

facieUnfixfWfi manuhno ^%-iAotnterram dela- 
■ pfis, fibi ipfinet ornhahm mambu,. ■ 

tttndLemextraherecoa!iKsfuertt.y^s.„,^^__ . 

traao,nullumplanh vagmavtnculum,^ 
tantummodo oladii mucronem confpicere licmt. ; 

Etfveri merdUpcatifum, il&dipfum 

lumin<rraniofeucaptteadhucdeUte[cere,p . .. ,. ,... 

posfihili tamen rem arhtrati,.n camine potius j 

•Bleichenhachius Crugtum precihus compedavit i ut tea diBum, aliquantijper adhuc remL^. 
dkito quadantenus exphraret, nura forte inipfi: ‘Dohres quoqaafaerimexacerbate.utpraiui, 
■vulnereadhuchereret: quod gfrfecttifed mhil de- Jomnum captrenequiverit. Hincigitur commotui 
■ prehenderepotuit. ‘Vokribusitaquemagumagts^ i!rv4lfatidprofeausefl,tbtdtq^ohfidioniMolt!:},ei- 
tngravefcentibus, noaeq^mgreenti,ipfi tumfem- menji&Dachfieimana interfuit, ubi dumtpfiiit 
porisinpro£^Sioquodampagoperno3andm.ficque tamoifuarmaturaacctnUo,eqmtaniumfuit,gena 
hacviceCherrurgiahcujuaoperacarendumfuit. prope vulnus adeoinfumuit,utpeniiiafumipfunm 
<’..„.,.,.;,.,;fji,FrMms!.aiiuodamharbiton- adaquaverit V-ndefibiippprcrertoperfuafumhoi. 

idocoope- bet, vinculunimia ifiiuscdkrisvi,fifehor ‘ 


foreojutnusfpkniis,!lve fafci . . 

riripafusep.VeindeinparnafuaRosbachio,Alts- paulatim exermfe.Horu tande ommumpertafu 
rumquehdamadhihuit; quihocVulnusfoloempia- frtdbergdreditt, thtq.duohis fratnhusbarrbm. 
pror.brro,pvefadkatnnu( Germanice fonhusrtomneeXphcmtyobnixe rogitans ut vulnus 

ji;t) nullisinjeSis turundu, pacto fex feptimana- denuorefecarent.^deoriginefeufiindxmentodtli- 
■rumconfolidavit. - gentiusindagarrent,datafide,fsforecontentu,eti^ 

cimigiturpertresinteg-osjeptimanasvulnui inipfomomentomorteoppoterecogeretur. Quiqui- 
ita conglutinatum ejfet, pra dolorum impatientia demplusqua tricefiescutim incidende,penaiuma 
tiuidem refeeari curavit ; ut hac ratione noxii hu- fecerunt jdecemtmogras feptimuiiasconfumpferune, 




OBSERVAT. CHIRURGI G. 


accepens, venementcc ooieo, e: miror ^ 
protecto, ubi &a quofafdculus mtercepnj^el ^ 
fnppreffusnunchsreat; Argentinam tamen^, 

Viro.Dn.p.JOHANNl 


k, 


ruKt.anodraniiaxtamderere 

RUDOLFFO SALTZMANNO, UjidemMt 

tolermfotJerim. Pofiram inter fex didnzProfefforilongecelcbernnio.fidater 


telernre notuerint. Pofretm inter fex Jepimmit 

■vxltitttipperfemfxit ftnntxm. Hoc^Mn 

cnlttiK, axattar annos,minus pnquefeptimnnt. -^-- ^ -- 

- ' ■ ' \peirxxrii buiffe, minime dubito. Interim tamen, (jmun 


axnieUnfn6n.ptextraSK.Nulbmar»fUi«io- admeos redeam, quod (GDEO Opt.MKim. 

loremn^fentifcit,nifqmiiniiicera Jimfajutxrem itavifnm fuerit _) brevi fiet, Argentinam pcrvola- 
JigicKUeritriadmovneqiieat,ohaliqii!!mnervi,in reconftitui, tamcuinafafciculustraditusfuerit, 
ifoLaereforteincifitl^nem&convulJlonem. eaipfointeliigam,&utlandeffladtepervcmat, 
ilac omnia , uti in rei veritate fifekahent, ab operam dabo. 

tpfoDn.BI£lCllENBACHlO,yirohontflo & . MARCELLUM DONATUM aclariffimo 
^diMO,Miigenterobfervata,iirad>»eferfcriptii, Viro Dn.D.HORSTIO mihidonomiffum, u- 

tectOB quoque communia efe volui-, tpubtis fifro- naquoquecumtnis accepi. 

mijponirmd, & expBatiomtua fiaiifaUumefe Cafiisvereadmirandusdevulnerefaaei.quem 

audiam,ex animo gaudebo. communicafti, gratiffimus mihi eft ,& locum 

Siquidctrtibiinartkoferihus rari, uticoiiidih non infimum in tertia Centuria Obfervat-mea- 
fiericeAumeLpMocfortafecontingatiViciJfim rum,quamprarmanibushabe6,obtinebit. Res 
communicare(^infuilicumconfm-enong-avahe- profefibmira,virumiftumtantosdoIores&cru- 
fk.Hifce,Virornatijfime,bene^diuvad», tlrme oatus fufferre potuiffe; gcrobufliffimanaturai* 
tuifiudiofisfimum-redamareferge. plumprsditumfiiiife, indicat. Extremumau» 

neriali Fridherga Wetteravwrum. itAnno -. tem hoc vinculum (o5et Ott^batlbt') extracalva- 

MagnaLIa Det nofiil reVeLentVr. &m_latitaffe,tecum, fimuI&cumDn.D.HqR- 


. :luisquasadmededitliteras,iii- 

i; ipfumquoqne omnem diligentiam aiii. 


^ ^ STIO fentio. Intra Calvai_ 

OEORoras FA.Ex 

fit, negligentia & ofcitantiaiprofe-^ 

-jj(-(.,»endumeft. 


ifiMognitudi viUculi (Ott^bdllit.) 


culumiftudferrdum aAWeniirent p«n^^o- " 

fumemplaftrumlbdicatioriuravaldefflihirulp^.^.^ 

aumeft. iF-oia enim vulnerum protinus adeo 
I. contfaUt,utvulnera fiiperficieicniis claudantur, „rii 
& qUte improfiindo latitant f^tt^nea . retine^-/lef 
tur, novaque fymptoma-.pro^eant: cujus 

pluraproferrepofl5J>'f"’rla. ‘‘.«pus 


OBSERVATIO XXV. 

Pe infelici fuccejfuungaemi fimpathetici, 

Ampli/Smo atque Dofiilfimo 
^.GEORGIO FABRO, 
tialisFtidbergcnfis,&c. Dod 

'O”g|«feterando, 

aBriciusHildanus 

S. T. D. 

te qninder 


immmen, “ Prima Ceu-“ 

ria meaf.'^-^“'?“°“?‘” potens. Vi- 


GiiiJIie 


T-cim dies accepi. Vir Ampliflirae, & multa fatisintelli^o, ideoqi 


patria,ipfiim apud Geficronim 

rumDn.WILHEL'MUM KETLERUMiN^f- 

felrad=Dominum in Amboden &c. vidi, & allo¬ 
cutus furn ; qui & cum admirandum buncce 
Cafum. ex ipfo intellexi(ret,.ipfumque prifli- ’ 
nslanitati plane reftitutnm efle vidiflel, fupra 
modum admiratus fuit. ' 

C^ammilifti delineationeminftrumenti,non 




nominibus mihi amantilfime, tiuumunigauaii nem mitu communicare velis, obnixd rogo, 
mihi attulere. Valetudo enimtua, fimul dcdoi^^unc quod tibi communicem/ nihil fingiillre 
'mefticorum tuorum adverfa.in qua fuperiori au-' habeo, ne tamen pland nudam mitterem Epifto- 
. turanotea:eUqm,tantumdo!oremcruciatumque ]am,eicemplumdemfelicirucceiruunsuentifym. 
mihiattQierunt,quaiitumvij:exprimerepoffum. pathetici,fivearmarii,adrcribam. ' 

Nunc quiaintdligote vivere Scbellevalere, te- Genere&virtute verd nobilis'matrona As¬ 
tatus Ium, Deumque Opt. Max.ruppliciter oro, na Sidonia BremseWna ,de R6deshhm,No- 
ut te totam^ue honeftiffimam fam^am_ tuam, biliff. ac ftrenui Viri Dn. Herm anni a Ceon- . 
" . Qnodhteras BjRG, LorcenfisadMcenum Prafedtipruden-"^ 


as per nundinas Argentinenfes poftremasad ^mi 


Dn.D.PAULI LENTULI de Inediis, Confe- lidter pepei 




eionemAlkermes,S:noimuIUalb,qusnufa:am fafium ,'qaod decima diepoft partum vulnus 



c- E N T U R I A IIL 107 

^^napaizfiniftrs^versnsfternamaccepe- MUS a SCHWALBACITj ante dies odo Qi,r 
dlf- 4 i‘ ^ Volnnsetfinonnsqneadeoprufundam et Wonnariam trmfiens, ScHelveriamversospro- 
fciguistainencopiosedBaxit. ACheiror- perans, mihi tradidit. Ex qaibus, quantum T. 

non vulnus,fed cultrum, Exc. fimul & Generofus DniBurggraffius, alii- 
moinfliao” fherati curabantSctraSabantcot- que viri nobiles apud vos de irebusmeisfollici^ 
ridic,&qaidem,utpareft,ailigenter,cito',&,ut Cnt,Cm fuperque videojutinam vobis omni- 
TOiebatur, latis feKciter& tereabsque dolore cu- bus pro.ampliffimis yeftris ergameftudiisreipla 


ratumfffltvulnus. Sedquidfit.evix cicatficein- refponderi, gratiim^ue'me przbere poffem. 
dnaa,obtnfo in proihndo mamma obortodo- Verum qusc oBlfentimpe^enta, tenon latet. 
Iore,febre,cumrigoreinmbornm,&capitisao' Interim tamen vobis omnibus acfingulisgraaas 
lorecorreptafiiitagra. Moxintumefcit&indn- ago immortales, veftramqnehumanitatemfimul 
retit mamma: maximo cum dolore non folum &inmebenevolentiam, apudomnes, quamdiu 
mammz,vernmetiaranUchz&lcapaia,adeo- Ipiritus hos regit artus, celebrabo. 

que totius illius lateris. Iterum advocaturChei- Czterum dum ego nuperrime apud vos in Voftferi- ^ 

nirgus , qui omnem adhiberet diligentiaiii lym- uvetteravia fui, affeSus UN. aCKONBER-Gg"*"!?'' 
ptomatatamendedieindiemmagismagisqueae- iterum recruduit. DumeniAmviausrationemf"^"* 
creverunt. Tandem decima nona Aprilis, ego peccaffetifibredenovocorreptafuit: moxin- 
quoqueaccerlitus, adiplam Oppenhemiumper- tumuit mamma, idque non One maximo dolore: 
veni, & mammam iipra modum tumefaflam, ac humores quoque tam copiose alBuxerunt,nt.uo- 
undiquefereinduratam ofehdi. Dolormaximus vum abfccffum versus axillam fecerint. ' Hanc 
&pnngitivus, febrisque continua aderant. Ci- ob canlam Nobiliffimus Vir. Dn. a CR.ON- » 
cattixprzcedentis vulneris vm apparebat: circa BER.G de conjuge fua Ibliicitus,magnopere a 
papillam livida erat cutis, itaSmen moiiis,ut flu- me petiit, iit iter meum per dies aliquotretarda- 
Suatio puris tafiu facile deprehendipolTet, qua- rem: parui, & lymptomatf^us quantum potui, 
propterfuafi,ut incideretur vomica. Cbnfeii- propexi,'itaquidemutmraciterum,IausfitPeo, 
furo porro quum dediiret egra,&adllantes ne- ommafalvaeflevideantur: ui<^era tamen non-. 
gotium approbalTent, fcalpello incurvato atque dumcoalucrunt,neque durities omnino emol- 
Mcadumbratoabfcefliim incidi. lita eft; Vides quale fiicceffum habuit unguentu 

i _ armatium,quod nonnulli ad cceluufq; extollunt? 

_Porrb in przcedentibus meisad te literis Icri- 

-pfi>*gram de dolore nuchz, fimul &fcapulz, 

Cg - totiusquelateris conqueftamfuilfe, quod qui- 

Puscopiose, & quidem cnmimpetu effluxit; “l^sb initio morbi, donec inflammatio, febris, 
hinc dolor mox fedatus fuit: reliqua quoque aliaque in przccdentibus recitata lymptomata 
Ijrmptomata, veluti febris, naufea, capitis,nu- aderant, minime mirum. Inprzlentiajverbetfi 
chz, & icapulz dolOr, vigiliz & inquietudines dolores illi omnes remilerint, quotiescunque 
paulatim remifernnt & fubfequcnsnox prorfus 'amenturundas ulceribus infigo, aut'quovis alio 
quietafuit. Abeotemporemultumpurisefflu- “odoalfeaumirrito.protinusdoloremfufaipla 
xif;durifiesquoquepaulatimremifit:interimta- laapula,&quidem e regione ulceris perlentit: & 
men duobus aliis in locis, & quidem propepa- proutdolor circa ulcus remittit, eodem quoque 
pillam, per fe exulcerata eft mamma: nihilomi- modo dolor circa fcapulam retrocedit. Locum 
nustamenomniaita fele habent,utlperemiplam dolentem vix latitudinem thaleri excedere, re- 
quamprimum priftinam valemdinem recupera- fart. Exterius tamen nihil apparet: &fimanu 
turam. Plura nunc non addo: dumenimhzc traaaturfcapula.doloremtamennonfentit:tam 
feribo, nobililT.ac ftrenui viri D. WOLFGAN- profundd&in corporeablconditns eflrhaSenus 
GIADAMlaSCHWALBACHaccipioliteras, mmen,perDeimifericordiam,nullumnobisex- 
quibus cupit,ut illum ance abitum meum invie citavitlymptOma. Czterumlympathiaatq;con¬ 
to : Id fi fecero ( parebo autem volente Deo) de lenfus ille maximus inter papillam & dorlum, fit 
reliquisinter nos conferemus. Interim vale,Vir ratione nervi cujusdam, qui ex quinto ferdeOfta- 
ampliirime,'cum uxore Ledliffima, totaquefa- rumintervallo,inmulculumpe<ftorisdiiremina- 
miliahoneftilfima, meque pro fumma humani- tur,futculosquead papillasmittit, ipCsque fen- 
tate tua amareperge.RaptimVV0tmati22.Maji fum illum acutiflimum affert: uti nonnunquam 
AnnonSij. periuntur nutrices, quibus papillzfindimtur. 

■ 7 ] ^ paucifflmis tamen fceminis, quz ulceribus 

mammarumlahorarunt,qonlenlumillumdbfer 
vavi, etiamfi diligenter attenderem Occafio- 

Dn.GEORGIUM FABRUM, Caftri nestamen,abeo^emporedurpmxii°umbo, 

ImperiahsFnedbergici DoaoremMedicum nunquam mihi defiierunt: neque etiam nunc 
or manumatquee eberriraum, defiint. Interim enim dum Wormatiz apud 

r- 11, I le • Tj u f"crolim&ftrenuumvirumDn.®6«r6at!>um 

Gmihelmus FabnausHildanus .SemmererMnSBormhs/genanMto ©alBerg • 

P ' O. moram traxi , matronam cancro exulcerato 

Oftreraastoas,bencvoIehti2tU2ergamepIe- atque deplorato in mamma dextra laboran- 
tem, una cum clarifflmo atque domiffimovi- 
bililiimusvirDn. WOLFGANGUS ADA- roDn.D.HECTORE SCHLANOVIO, 

S 2 Medi- 




io8 OBSERVAT. CHIRURGI C. 

, MedicoWormatienficclebemmOj&barbiton- berisdnldflimisjqaostecamexcordersiatOjS^., 
focequodam.quotidie invifi. Dolebat Cbi qui- citerTiTediu,nicquepro innata bumacitate tua 
'demmanunajdedoloretamenicapubenoncon- amareperge- Pro croco metaBorumtransmii:. 

^matquchoheftam,CHaisTiNAM Kof- eacepiiHnuperrim&gratiashabeoagoquecMxi- 
*ER,h:cOppcnheimiicumcfariOimoatquedo- mas. PrjEparationemoleorum,quamconjm£tm 
.aiffimoTiroD.EMANUELESCHREeKEN- ex me fcire cupit, Germanicis verbisadipfim 
FUGHSl O D. Medico & M. MOISE CANA- fcripfi , li^asque tuis incluE fi qua alia in re tibi 
DELbarbitonforetraflandamhabeo:habet & tuisquein{eryirepoirum,nondeero,ofSciomeo. 
hajcukerapiurimaatquemiruminmodumdolo- GenerofumDn.Burggiaffium exmequzfoia. 
roia, in mamiila dextra, imo & ad ipfim papil- luta plurimum. IterumTaIe& mdlies. Dabam 

lamCqHoinIocoutplHrimumdolorificafolebant OppenheimiiS.JuniiiSij. 

efleulcera) nullum tamen dolofemcirca icapu- --- ■ • . ■,. .. , , - 

lamfeperrcntire,quotiae(quotidieenimexipfa OB SER. VATIO XXVL 

“&emtmgeSdrmFerenobi- 

liffimamatronatibinota,cxvotofoccedere,tu- Hiftona Engularis. 

moremquf mamma de die in diem decrefcere, darisjlmo at^ DoSiJpmo 

exnobiliff. Viro Dn. VVOLFGANGO a Dn.GEOR.GIO FABRO , Caftri Imperialis 
SCHVVALBACH VVormatia, maximo cum Fridbergenfis V Vateraviorum DoS. Me- 

gaudiointeIlexi:faxitDeusOptlMax.utprifti- dico ordinario,&ion^e celeberrimo, 

namvaletudincmbresitemporerecupetarepos- amicofuo Intimo, 

fioLococataplaTmatis, quod pr$lcripfimus,fe- Guil. Fabricius Hicdanus, 

quentilinimento,^iO ego maximo cum fru&u in S, P, 0 , 

tumoribus mammillarum utor , loois affe&us p Tiamfi corpore tibiabfim, VirCIarifljme, 
inungi quoque poterit. ' ^fautor & amice fingulariftudiocoiinde,®- 


inungi quoque poterit. ' ^fautor & amice fingulariftudio coiinde, z- 

« R.. Gummi Amoniaci |j. ternumtameninhocpeaoremarrebis: Scmerith 

'* Ob amygdalarum dulcium. , 'quidem.praciaraenimatqueinfignihumaoitate 

Liliorum alborum. / tua, qua toties me immerentem ampledere di- 

Pinguedinisgallina: an.|ij. ' gnatus fuifti, me tibi devinaiflimumreddidifti. 

Succi Cicutz |iiij. Et profeSb nihil optarius, nihilque jucundius 

Aceti lcyllici|ij. conringere mihi poflet, qudm fialiquando non 

Mifceantur,maneantquein tnfufionehoras tantum verbis AolEciis, verum etiam beneficiis 
viginti quatuor, idque in calido: poftea coquan- tibireipondere,giacumque me erga te exhibere 
tur fecundum artem,colatnra cum forti expreflio- poflem, fcd infelix illa diftantia locorum, qua 
ne fervetur ad ufum. InprKparationeautemhu- prohdolorfejungimur,obfl2t. 


















Oif. Z6. 


110 OBSERVAT. 

variarem^rma» 
celthenirBo 

Dn.GUffHELMO FABRICIO HILDANO, 
Medico & Chirurgo apud Bemenics 
ordinario 

Georgius Faher Medie. 


B hae ahiteliterM,unasahssjue da¬ 
to iAUerasven ig. Novemhnspipmori 
annodatas, uno eodem-pis die,i6. vide- 
Ucet Febnua-iiannifrafentis, ex diverfa 
locis tandem adnteferlatas,.&ftohi curatas ejfe, 
FrajiantiffmeDn. Fabrici, fautor & amice plu- 
rimumcolende, certofiias. ejuidm, utpoie 

'tas, primofatim aJpeSupavijfmas mihi fuijfe , 
nuilusdubita : fed ex ejuikis meliora & latiora in¬ 
viant mittis luBus ($■ mefiitia plena , quibus ego 

exemplum fumito ,fiprior ipfetibi ejuimoSmiJis- 
femlitefas} Filiae duas Charijfmaste amijijfe. 


CHIRURGIC. 

. jiuspericulo.Alidsmuki - . , 

biks,partimalii jummoperetemecuhlcdejiderant 
tfr in viemiam exoptant, Ji modoabsqueinjignirei 
familiaris jaBuraferipoJIit, Dijpicies igitur ipje, 
quideretuafuturumft ^ - 

rari ifius cafus de prodigiojd quodam fulminis iBtc, 
tibi gratias ago immortdes, mihi quodredhofiiam, 
hoc tempore nihilfuccurrit.jiquidpojihac forte erit. 


s. Tants 

tiscafsb^. 

■ratio adhibendapia,(^ 

ocvoluntatiDEInonacquiefcere. Quodtequoque 
fecife, d' adhtiefaBurum efe ommno mihi perfu 
fumhabeo. TemodoDEVS 0?TMr4X. cu 
reliqua totafamilid fahum incolumem ab eju 
modi calamitatibtu clementer pof hac tueatur, i 

netDElbenefciomediocrstervalemue.-quanqua 
d" ego proterito Autumno, cum pefiis undique apud 
hos invalefceret, ^atrociter Jiviret.de conflioquo- 

familia,proJalvandisabifalueplantAis, in Fran- 

rtticos,Aiquandiude%xrrim. NubsmaUds,hacm 
parte conffits DEO, reformidajfem aut fubterfu- 
giffempericutum,nifroqyifeuaffeSHoittapaterna 
Aiudquippiammihifurffet,cuirepugnafe nefas, 
iniocontraipJumdecAogu enormiterpeccatuefet. 

cie in publicis mAis bona, ut in bonis mala: Studia 
enim cFpraxisipfa Medica propteragjrtaru msd. 
titudinem hoc in loco vilefiunt &fordeJcunt. Sta- 
tuspratereahxjtulocivaldeturbukrttuefi. Man- 
datumCafareumcontra Oppidanos publice produ- 
Bum, affixumefl: qiiodtamensfiihominespla- 
nedejpeBuihabent.F-erumexecutoreshujusdecre- 
ti EleBor Moguntinus, d* Ludovicus Landgra- 
vius dQtfareamaiejiatedxputatifunt : qui haud 
dubie id, quod inmandatis habent, firio ^fideli- 

GenerofusDN.Burggn^iuspertotamhanchje, 
meurbe d CafroAifust, variisqfuf audivi)depil- 
lationibHs,&tuJlialiquanSucdjiSams,fednuttisu 
(^qxodfcid)Mediciopera^confiliouftuefha 3 enses 
Nobilispratered d SCHWALBACH, jam betti 
fe habet, nifiquodSchorbutusvalde apudipfumjd 
reflorefcere,<S-quafi recidivam minari videatter. 
Hippocr ■ , 


de combttfionibus,fatis erudite troBave- 
risipfe.Scribisenim, triaefefulminumgenera,tS- 
qnidem reSle cum iiArifioteUiSeneca, (fr quAdorna- 
nui hoc ipfi verf culo complexus 

dijppant, cjr habem quani(am Spiritus coABii^ 
proceUoji vtm commixtami cujus caufa ejl ingens 
materiafmitas.qsfatrahitfecummagnt^ vim fi.' 

Jky convellunt ^ dijfipmt iUu abfjuc incendio. 

que terreni habent y ab ArtflotelediSa. 
oter minimam materia fubtilitatem atdjue 
celeritatemdgnea fuaviqualitate ante 
penetrant at^ue evolant per corpora , c^uarniit adu¬ 
rere illa valeant: mora tumfaBdinfufianty-ma- 
gnasejuepofl feignium-notasrelinsjuum: idsfuodin. 
hoc quosjue cajis animadverfum eji , ubi materia illa 
fulminis nitrofa dr fulphurea primo manicam tho^ 
racis indujii , falvo brachioyfaltemperforaverity 

brachialia filoilUfo perfregerit y deinde maculas 

tantum nigras injuris y cute y ocreis falvis & inte¬ 
gis ediderit. Hinc Seneca nullumy inquit yfine igne 


t corpora labuntur ,jivero in denfbra atque fo- 
lidiora impegerintytunc illa fatim diJJolvunt,quibp 
pBrmsguPisfimaquuquefuguoft,ohfyuctrumctpu- 
rtpnttssmrnttnsmtatem. Eodemplmemodo, quo 
esifis ($■ vinculum enfismNobiliillo,Faginapror- 
fssilltft, liquuta fuerunt. Hancquoquefpeciemi- 
' sxplient, dum inquit zMsra. 

rmminis,» incueri veiis,opera lunt,ncc (juicquam 
dubii relinquentia, qliiq divina illis infit potentia; 
Loculis enim integris S:iiia'fis, conSatur argen- 
tum, manente vagina gladius liquefeit, & invio¬ 
lato ligno circa pila ferrum omne dcftillat, ftat 
fraaodoleo vinum, necultra triduumvigorille 
durat. Hucufque Seneca: Similem pene hipriam 
apud Eutropium de eadem fulminis fecie legere 
efipropterea etiam d quibusdam miraculofum fuU 
men appellari conpevit. 

ss lafsafuerit.corautem &cerebrttm Jbifialabein- 
mamrnatapermanferim? fefionderipoteffunc 
ddcrasfssatq^fuliginofisiflUvapo-ribus,veldgra- 
■orifulminssfonofiufragore corrupi facile potuife 
semadmodu de vehementioribus in quibitiddup 
. rnpertum habemus bombardarum explofiontbzs. 

Si quid moyendum videatur, dcprinciplo move, cumfecundumPhilofophttm extrema obJeBaprotrrh 

'fenfssi 




CENTURIA nE 


' olf. zyi 


?• iV c,rL,'aiimpin-itaiormitiefic<u!fah!tert- Csterumnihilprorfusabfuiti quinReveren- 

^i‘';^ ( 4 !xaSij«ditu:aaimpitruesSi>iferacfi & Doctiffimnm fenetn Dn; JOH. ME- 
diminuti AUHUui. QxodvirocorS B_U[;,AM, paftoremnoftrum fideliiTunonis & 

‘^■piuU (S cerebro ipJeiiihilmdeUhis ^omniuBem noftnunamicatn., fupcriori Auta- 

^!^^»xieeaifi‘erU,mtiaefl,^xiiieffeS»jiuiiper- mno amilerimus. Primo enim DTfenteria per 
‘^jeoMporJioxenimirxlentd.glxumiiipxiri^ menfes duos graviflime iaboravit, Exquaquum 
' mnlionitiu hiHidxbie nxUo aixpbxe fomi- curatus eifet, interim diinr ego Vi viacum ad 

‘SUgUoceffavUe^exliirtvit.Hecverocareiedi. ^grumprofcSus fm,novo & graviffimomorbo 
prejudicMm virori Doa>ffimorii,(ii-aorte corripitur. Poftuls emm.qua: m finemotbiiri 
■ Medica marii exerciiaiori diaai^firipiafaxto, erumpere folent,in ip<o natura propter vi- 

^gtamxtxteamijualemcKX^ fextexctamproixe- ^iumimbecillitatem , (quicurarationemorbi, 

"em redattxam^xoq^elicereia. Qxaomaiapro tum etiam «atis, fexag^murnenim/extumm- 
laxdore (3 hamanitate icjiei boxKj, jperoxoofries. ^ura pratergreffus eft , aderat) tam proete- 
1*' DefiorihaeilUefxlphHriexauviscixosampcm- pellere non poterat. CircumSirba -uvulam itaq; 

' _jip^praferexdoseffecexfes,idefereegotecxmfe-n radicemlinguz eruperunt, idquenon finedolo- 
”* tio^odoxihUacredixie ixfecoatweaxt-.quemad- re & inflammatione. Barbitonforeraatquein- 
„odumhiipfii»atKraipfafexig«exatxraliieape- eptiflimum hominem in confiiiumadhibuit: is 
rificaiipxdefelhi jiorxra arte Chjmxa prtparato- quotidie ter autquaterpulverem piperis & croci 
rumcommodiffimeufarportpoffunt, gulx faucibusque inlperfit ac fuiflavio.- Dolor 

jBcIafbifcecamioiiesali^Kotdeexhibexdiime- ^lox auSusc-ftiauiSa Steftinflammatio & febrisj 
dicamttii Chjraici!,quitsiKfKperionhi!iamiftffete pcrintervalfaquoquelipothymia: fuperyenerut. 
fcripfirae. Ide novis ipaodfiribamthimbtladraa- Xum ut optimum iftum virum a morbo penitus 
nxmMrxm forte vice fnpp/ebie CUnf.DN.Doa. liberaret, & ad patres ablegaret, medicamentum, 
HORSTirS, communis nofter amic!u,<juifKpe- quod fimul per fuperiora &. inferiora operabatur 

rioriannoComttsis RatiJponenfibusinterfutt.Con- (Antimoniumfuiflearbitrorlcxhibuit. Egoad- . 

-uenmEUaoralie (ierincipumz-j.MartitNum- vocatus, cumceleriteradipfumiviirem,inmor- , 

■■ 'burgiinThuringiahabiiitseft,fedexigaoafrua«. tisfereagonecuroreperi. Vix enim fpirajjpo- 
Magnos apparatus beUtcos Pomifictoruaudimui) tuit ; inquietudines aderantmaximae , lingua 
quotbenigmPimtuV>EusacervicibusI3limittibue quinetiamfaucesqueadebinturaefafiscrant, uf* 
nofirisclementer avertat, Arnen. Htfce valePIr vixfpiritumducere , autjulculumaliquodnon- 
amicifpmey&tjuamefemelhxmanitarettbtadiun- m fi fiimmo cum dolore , Scagitaiionibusinvo- 
xifli^a porro araiietaraiuf^ devincire perge,cum luntariis & convulfivis totius corporis , deglutire 

uxore eg totafamiliaamemets^peramanterre- pofllt- . 

falutatusjthe^memori animo conftanterabfeneem Curationem porro quodattinet,illamficinlli- c«r4t<i 
redama,quite perpetuo inoblita mente eeuprafen- Qj faucesque continu'6 utlacferecense- 

temamabo (i obfervabo-.fed fipiusper occapo- inuiaoablueret,jufll, perintervallaquoquede- 
nnUnmur FrAieronmt. rodohordei, rolatum, fcabipfe,raellerofato 
mixto , os polluebat : fingulisquinetiam horis 
parum olei amygdalarum dulcium ex cochleari 


observat. XXVII. 

Defericaltija t^ngtna, pfl Dijfemeriam 


elatifimum doaifimum . 

DN.dEM!LlUMP08.TU.M,FR.ANC.P0Rtl Cum ita per horas l 
C retenfis F. Grscarum literarum lumen longe vomicain faucibusrt 
praillantiffimum , & ia Antiquifllma Academia rulentamperosexlpi 


tidem noau,collum, pectus,ac cervicem oleo li¬ 
liorum alborum & amygdalarum, dulcium inun¬ 
ximus,& lanam lliccidamcalideapplicuimus.Enec 
'item materiam, qu2 propter doloris ve- 
iam affluebat , deorfum 


!to moxdolore j facilius fpirare& 
jufcula forbere ccepiti Tum continuo fuperiori 
decocto hordei osabluens i ac honnunquamali- 

Guilhelmus Fabricius Iltldanus S. P. D. quid mellis rofacei ex cochleari lambendo afluu 

Q Uod longum filentium meum exprobras, mens, necnonoj^naviclnsratione&medica- 
Virclariflime,nu!la profecto injuria me af- mentis vires refocillans , paulatimfingulariDei 
Uris: quandoquidem ne amicitiE nollrz vincu- beneficio,priftin2 fauitati prster fpem atque ex- 
lumfolvatur , fxpius ad te fcribere deberem. fpe(3:ationemomnium,miraculosereftimtusfu- 
Verumfiepiffimeoccafioncsdefunt, &occupa- erit; ita utinprafenSj etiamfeptuagefimuman- 
*^''"“sme2 j neT.Exc. ingravilfimisluisoccu- num2tausiucraverit,nihilominustamenre(5tilii- 
libus literis meismoleftusfimiimpcdiunt. mevaleati&ofEciofuocumiaude&hujiisEcclec 
n autem pr^lens tabeslarius advoscogita- fis emolumento fungatur, 
abfqnemeisadteliterisenmdimittereno- Hscfunt, Virclariffime , qiisdevalctudme 
lalutarem, tum eoam, & ftatu hujus viri f de quo te folicitumeirefciam) 
“ 1 probi, tataque pii , adtelcriberevifum eft: 

S 4 Deum- 


Cquia brevi ad nos fe reverfurum pollicetur) ut 















CENTURIA III. it; 

masima cnmvolaptate fcgi, lotermediisdiebns, lequentempotionon, ad 
jj^miiddedfnmt. Valeiexmnfeolonol&o nucham &nervosroborandos , mm matutino 
5p.Jnluido*> tOTpore, tumetiamtribushta-isantecoenamex- 

■^■^ERVATIO ^ . 

^ifiepuexte^fionevertebraramyCoSivektb Coquanturlentoigne,&ipuma auffetatiiif,poftei 
refeluiio exorta. adde ^ ■ 

p Xifticusquidamesaltoinarcamdelaprusjco!- . radic^ angelica 

lxiom&cervicemfibicontudiE,abfqueuIiata- ' pceonis- 

men&adaraautdislocatiohejutpofteaderaon- cariophyllat* Sn. jb 

ftrafaHnuSimdedojprpauktimexortuseft. Poft kerKbetonica^ 

dies aKquotjCum Empiricum queridam in confio rofmarini 

linm advocaffet, ipfum segrura in terram collocatj majoranx 

&rafl:icorobuftiflimoconfticuto, quihumeros Invias 

deorfum deprimeret, mfcamnumafcendit empi- , ivsartHttici 

MCDS , &ambabusmanibusrubraandibulismfe- flof.&foKprimularVtrBan.K4.ib 


tempore quotidie de h 
rintervalla pilulisaure 
de Eu^orbio & Agari 






OBSERVAT. CHIRURGlC. 

^i,r inconfiUam mc adiubmt. VermncumanUam ipja n i mi r um radice age6a.Cgm vero ex teto iy. ^y. 

ObJ.^o, a>mutantai: ,naila etiamreftitutioi^i^relix- 

raamplnisuUDoluit-Hancpb&iiodumm manos qoitnraprscipitemque morteminferunc-Hade- ^ 
Empiriciinddififea&eodemmodojurderaftico nusVESAUtlS. ^ 

tMximns^tradatamfmir^ fimili^ueplanemodo ^ -CaaOTmjquianuHamhomffl iymptomatnm 
none a£c^a npbiU quodam ac fide di^o homine in prsallegatis ^ris apparaerit^nullam quoq^ dis- 

mihi p planim locafiionemj fed contufioncm tanmmmodb,qu<e • 

Admonitio ad Tyrones. Hzc recenfereplacmt,utimpoftiirafimulaci- 

gnoranaaEmpiriconunnonnulloru, quife mira. 

Utn!eiliociis&decensextenfioinfraSurisac biliajimoimpoiEbiliainhujusmodi luxatibmbus 
' dislocationibus neceflaria, fic nimis violentape- pr^ftitifle glorimnui detegatur atque palam fiat. 

riculola eft ,&plurima maximaque incommoda 

Ctmmnt. infert-Ex nimiaStviolenta extehfione membro- ——-■ ' ' -- - - 

rumdolorvehemensdnfiammatio,febris,ph!eg- OBSERVATIO XXXI. 
*/f«S»-n,<5ne .oi,yul(;o&paralyfisonriloIent.Nonnun- - , - „ 

”• quam&mufculos diyulfosfuiffe, Galenustefta- Nafas idifctJJiB qmmodo nlhtumi 

Inr.Ex mitidriTerbquam par eftextenfione.ofla A Nnoiyso.CumDuxSabaudiaeGencvenfib. 
inter fe fricantur quidemdn naturalem tamen fi— «TjjgJhim inferretjincidit in mamis militii pu pH^ 
tumreducinonpoflunt. . qu2dacaftaac^ia,SufannaN.nominequamcum 

• Modiis itaque & mediocritasobfervanda eft, ftuprarefruftra tentafient,atq; haede re maxima 
qa2 ex membri & mufculof um magnitudine ac fra perciti efleht,nafum ipfi ablcidenint. Poft an^ 
robore fumicur. Quandoquidem ofla magna& nosduosvenicLaulannam,ubituncdegebatDn. 
inu(culiroagnijqualesfuntfemoris,humeri,abi£e, JoH..GRiFFONins,Chirurgusutingeniofiifimus, 
&c.validifiimamextenfionemrequ!runt.Sinofli fic&inpraxifeiic^mus,quicumipfam cur^d^ 
eKigua&mufculiparvifuerintjinitiorquoqueex- &nafumreftituendumfulcepilTet , itafatisfecit 
tenfio fieri debet,ut Galenus loco prs^Uegato fu- promifiis & nafum reftituitjut maximacum admi- , 
- ■ fiusmonct.Eft&rationalisacfidelisChirurgiof- rationeomnium, ipfumartificialem &facUtium 
ficium,inprimispr2nolcere,ari membrum fitfra- efie,vix appareret. Quemadmodum ego ipfrmet 
dumdisIocatumvenecnePfepifljmeenimevenit, non raro vidi &obfervavi:Adhuncenimulque 

factio circa ^ticulos oriantur,. cum umen nuila tronam,Dominam Judith Mace>viduam Domini 
fraduraautdislocatio adfir. Inhisquampericu- Joachimi Rohold. pix memori®,vivit. Hyemis 

prxcedenti obfervationeoftebdimus , quod ex nafi aliquo modo Hvelcitj ut reliqux tamen partes 
prxallegatis hiftoriis apparet. In iisenimnullam corporisntttritur,&fuo 4 nfu eftprxditus.Prxdi- 
adfuifie dislocationem vertebrarumjUt falso Em- puella (adhuc enim in ccelibatu vivit)'ulquc ad 
pificioxiftimaruntjindecoliigere licet, quodpri- huncannumidij. Laulannxdegit, circa nafum 
misdiebus vixuliumlymptoma, prxterdolorem poftabfolutmcurationemnullainpejusfaftafuit 
gravativumapparueritjquodquemotuscoUinon mutatio. 

perierit.In quavis enini dislocatiorie,five comple- Hujusoperationis & curationisprimus inven¬ 
ta,dolorprotinusutfeqaatur,necefieeft. Ose- torfiiit Casparus TALiAGOTius,inBononienfi 
nim, quod' fuo loco amotiim eft, partes nervolas GymnafioMedicinxProfefibr longe dodtiifimus 
ex fuisfedibus naturalibus reprimit. Spinx vero &ceieberrimus,quioperationem mncce&cura- 
verticu!x,(utPAULI..!EGlN£TiEverbisutar)fi tionemChirurgicamnobiIiflimam,&tamavete- 
perfedam luxationem Ihftineant 5 celerrimam ribusquamneotericisdefideratam , primusferi— 
morteminducunt, Neq; enim levem comprelTio- ptispofteritatireliquit.DominusGRiFFONiusve- 
nemfpirixmedullafuftinet : quandoianeetiam rbexcujufdaperegriniltali jLaufannatranseun- - 
nervorum folum ex ipfaexortus, fi comprimatur, tis, & a Domino D. Casparo Talia cotio cu- 
• adpericuluminducendamfumciat, ^ , rati, relatione,nonnulk primordia habuerat, reli- 

Eftigitur luxatio vertebrarumfpinx(fiperfe- quafuainduil:ria,eciafitaIib.operationib.nunqua 
£ta & completa fuerit) obnobilitatemmedullx, interfuiflet,necfcripEaDn.Taiiacotiihacdeope- 
CtlCsts IS ^namin fecontinet,PAUL!,aIiarumqueI^ten- ratioeextitifiec.perfecit.Idqjeo pianemodoque- 
e.ildriVi tia,mortaUs. Luxatio porro vertebrarum coiliim- admodumDn.D.Taliacotiusipfum deferibit., 

/. perfeaafiveincompleta,etfi mortemmomenta- 

4 /<a.f. neamnonadferi;,collumtamendetorquet,facics- — —^—---—_—— ' 

iraai.e^i qyefitlivida,cumvocis &rerpiratiomsdifficuIta- O B ^ E R V A'T. XXXII. 

FiPuUrum infiritrkmixiU comjendufi 
Rfl/a»;//.!, fivearticuluscapitis(y£SALIIauthoritate&ver- curatio. 

1. 18. Chi bis utor) adeo magni eft momenti animalibus, ut P\ 1 fikiles & longx curauonis utplurimum fiint 
Tutgk. in oEnnium follis'rion dicam luxationem magnam, L^fiftuixinferiorismaxiilx, prxcipuequxpoft 
mTio deflexione quidem,vei temporis momento dolorem denrium accidunt,quomodo aurem ego 

vo- hactenus felicitereascuraverim,paucisdcdararc ' 


EXBM- 



C E N T U^R J A. in. iiy- 

! ' ExEKPLtiM I. EmplaflrodiacalcitfisoSi&puIverisalattiioiiH- 

' toes auffDtmeanDe Hadms,con&igni- ftiindim.ficqaemrationemfpacio trigintadie- 

, ^^ens.Vehementiflkio dolore cuimdam romfeljatarabfolvi. 

molaris vexabatur. AdiitBarfaitonfo- Exempium IL 

aifiadadeods'eminentia radicemlnal* jaTCmsquidamGobmenfis^iionexoblcnra 
reUqoit, inde continuato dolore, exortte familia oriundus, ^ fimili morbo laboraret, 
S^fcd£scircadentisradicem,qaoruptoex- inmmusbarbimnfommadit, quivtois & per 
ieribs,panlatimreraifitdolor,ulcus vero (quod inenles3liquotfruftraadhibitis'reraedus,taadem 
- ^ombdoconfolidarepomitbafbitonfor,qui meconinlmt, &qmdnam amplius agendum ef- 
Stemextraxerat)infiftu!amdegeneravit.Cum fet,ameinquifivit, cuiprzfcnptam methodum 

^ fflortemptzftantiflimi Viri, Du.'CO S MI fideUtet communicavi, qua & brevi fanams fuit 

SI.OTANI,pr2ceptori5mellongeHd^mi,ex zger. , tir 

aulaPrincipisinpatriareverfuseirem,auxiliume- txEMELUM 111. 

gmimploravit. Sedquiain Galliamproficifcen- Anno 1599. Geneva puellam fimili mbtbo 
aijammimusmihieflet,curationerohanc,quam laborantem,ruperiorimethodofanitad,Dei bfr 
verebarlongamfore,a2eredinonaudebam. neficio , reftitui. 

Poft meum itaque abitum, diverlbrumChi- ExempluM IV. 

rurgonimconriliaimplotavit:fedftuftrl,donec . Anno tfjd; Colonia in 6£t 
£20 quintopoftannoadpaternos laresreverfus, indomOjCm Gammarus pro infigoicft,adore- 
cutanonem DEI beneEcio infra feriptis reme- fcentein decem annorum natum, & fiftulainfe- 
diisfeliciterabrolvi. , ' ' ' > Horis maxilla laborantem, curandum habui. 

Inftitutaoptima vians raaone, fequentem Huiciatis,&interpofitisvicibus,expurgatocor- 
eshibuipotiunculam. pote, fecundum pradominantis humorisnara- 

PulverisPaflaphantigi.dethrcam de- ram,radicesnonftuIlaSdentiumextra^ 'Deinde 
codo betonica, lalvia . rofmarini & fiftulam fuperiori methodo brevi fanavL 

majarana _ ---^---- . 

;Poftridie venam in cubito incidi. OBSERVATIO XXXIU. 

Deinde materiamincapimlequenti deeoao InmernudefUmiiqueinferurismiXtttie . 


^"^^TaAStrfll^betonica, quomodo fina,a. >' 

■ Scabiofa, TSjObilis matrona Bafileai ex morbo acuto 

Veronica, .I-^fanitatireftituta, defluxionead dentesinfe- 

Cufcuta, . ' ‘ rioris maxilla,finiari lateris,cum per multos 

Agrimonia an. M.).! nienfes vexata eiret,necdentem,adqueincatar- 

Summitatum rofmarinw thusdecumbebat,abiextrahendum curalTetjtan- 

Majoranav ' ■ • . dem circa radicem ipfius'fexortainfiammatiohe, 

' Florum SalviaSc . . & dolore maximo, generatus eaabfceflTus. Qo^o 

- Piimulavetisan.M/1?. ' exterius rupto, remifit dolor: nifi quod inter 

SemianifiSc inafficandum & loquendum, moleffiam dolo^ ■ 

Emniculian.Sij. , temquealiquemfemperfentiret Ulcusinfiau- 

liquiritiaj. lam degeneratum, per annos quatuordecim a- 

Coquanturinaquaadconfumptionemter- ptrtumroanBt. Interim etii variorum Chirur- 
«apartis. Hujus colatura per triduum in aurora gordmconfiliaauxiliaque imploraret, multata- 
calide ad |uij. meile defpumato dulcorata, eX- menfruaratentavit. NuUusenim deextradtio-^ 
hibuL PoBca. he dentis cogitaverat, imopotiusextrafiio- 

R. Ejusdem decoai colatura ibj. nem omnes dilTuare^t. Ego cum Anno id io. 

Toliommfenamundat,|ij. ferchilSiiio Prindpi JanutioRadxiviluo Li- 

Agaria rccent.trocifcau^& ■ tuaniaDucbinindifEciliacIongomorboope- 

Rhabatbari elea.anagij. ram meam-impertirem , ad matronam quoque 

Maneant in iufuGonehorasduodecim, deinr hanc ( qua jam fexagefimumaniium atatispra- 
deitcrunilenifetca!efaaa,fortiterexprimantur: tergtelTaeftj accerlitusfui. Tum fuperiorem 

Exprcflioneadmiicefyrupi de betonica Si tofati partem dentis,ad cujus radicem fiftula erat, ad 
folutivi.compoiiticumRhabarb.AgaricoiSe* alveolumfereufqueerbfuminveni. Semelatque 
naam^j. Mifce, fiat potio pro quatuorma- iterumexpurgatocorpbreradiccra dentisexna- 
jtutinis. Tandem iumpfit fequentes pilulas.- • xi.'Pollea turundam unguento nbftro ad coUdfi- 
R. Maflapilularain autearumSc tatem abfumendam impofui, erola callolitate 

Aggregativaruman.9.j.i5. pulverem pracipitatum^uotidie inlperfi.&Em- 

Trochilcornm alhand. & plaft. palmeum applidui, net ihedicamena hac 

Diavridiian.gran.quatuor. matavi,ufquedamalcusperfefielanammeirec. 

Cum 5 rupo deftoechadeformenturpiluL quodintramenfemcontigit. Radixaufem den- 
quinque, quadiluculo fumantur. tis erofa, inaquaUs, & materia quadamlapidola 

Praparato fatis corpore, radices dentis ef- per laminas difpofita , obduda erat. Curationi 
fodi, Calliditatem ver^ filhila, unguento quo- quotidie interfaeruncDn.Coiiftantinus,Ecclelia 
damcaulHcoabfumpfi, & ulcus unguento de Gallicana,quaBafileaeft,min!fterfideliinmus. 
fucco Apii mundificavi, tandemque cicatricem D.EmanuelUrfl:ifius,artiumliberaliumMagifter. 

OBSER- 




OBSERVAT. CHIRURGIC. 


- OBSERVAT. XXXIV. 

Sx intumefaclione & Jupfuntione jlrams, 
propter catiarrhxm:morsfeqauta. 

T> EyerendusDn.JoHAN.CHRisiNETns'J ad 

diyiim Martinum in przfcaara&rodunen- 

& verbi divini minifter fideliffimns, homo pius,& 
feptuagcfimumannamztatisprz,t^effu%aja- 

coinmodo przterquam quod aliquando per dies 
aHquotraucusfieret , idqueproptercatarrhumj 
qui ad fauces aiperamque arteriatd defluebat. 
Circa principium menfis Octobris idoS, prius 


nrafimus,acfinguluvicibusnonHihiliftinsniate. 

riz eatraaimus: hinc aliquo modo vinum, aciae 
raygdalamm forbere ccepit: Quapropter res 
lim jamommnbintuto effeesiftimans.meafe 
dimifie Poft meum vero abimm,quia jam pro¬ 
pter przcedentiamediaadfummamdebilitatio- 

nem extenuationemque pervenerat, cefopbagus 
quinetiam iterum . utprihs.a materia ifta larida 
clauderetur, non diu poft omnino corpore exte¬ 
nuato, extin&b exhauftoqueac abfumpto calore 
innato & humido radicali, animam DEO placidd 
pie^ereddidit. 


bat,o£cio luo concionando fungebatur. Tan¬ 
dem ciim nialum luum de die in diemingravelce- 
-revideret , necquicquamampliusingererepof. 
fet, Laufannz a clarif. Viro Dn. ABELE RO¬ 
SCIO , Do(5i:oreMcdicoceieberrimo3auxilium 
petiit. Is przterquam quodenema, potiunculam 
laxativam, inunfiiones & cataplafmatamifit,me 
advocandum quoque luafitmt^uidnam mali, an- 
que aliquid,quod manualem operationem requi¬ 
reret , fubefletjiriveftigarem. Enema quidem, 
liecabfquefrufiu, accipit: de potiuncula tamen 
ne, guttulam haurire potuit. Quapropter ego 
, feptimoNovemb-accerfitus, optimum ac pium 
jftuin lenem ^pra modum dcbiiem,cum pullii in- 

nihil quicquam cibi aut potus, imo nec julcuium 
Ibrberepotuerattcum primum epim epiglottidem 

que tulliendo , fed conatu aliquo, mplefto ilU 
iterum expellere coafius fuit... ‘Interimappeti¬ 
tus niinime depravatus erat,ita ut fepilfime exciar 
inaret: Heu memiferum,quifaffiepgreo.,. Ad 
latus alperzarteri2ilmftrz,partis,ftrumaappen- 

quabat ': non ufque adebdura , nequealperz 

hequerefpiratio.nisautlqquelzdifiicultas j nul¬ 
lus item dolor aderat. Speculo oris depreflalin- 
gua,circauvulam & amygdalas nihilpfzteraatu- 
raleanimadverterelicuicmalum enim multopro- 
firadiushzrebat. (^apropterpetutzgeri, ut 
ilyloargrateo inveftigar(jm,an obftaculum hoc- 
ce celopibago eximere pblTem.. Cathetereita- 
quebeneincurvaco,cuilpongiamamiexeramim- 
miflbcefophago, eregione principii fterni, ubi 

anguftiam offendi, ut catheter nonnilwriolcntia 
quadamintrudi poflet. ImmilTo tamen,iterum- 
queextracto, materia quzdam yifdda gludnofa- 


OBSERVAT.IO XXXV. 

Hejlrttmt pertculo/iexcifione. 

A Nno 1556. una cum clarfffimo aclongecele- 
Uberrimo Viro DN.JANO ANTON. SA- 
EJi.CENO,Medico regio Genevz ad puellam u- 

fui. Laborabat illaftruma exdextra partecolife. 

Illa,quia alperzarteriz&nervo recurrenti tenaci. 
teradhzrebat,relpirationem ac vocem utcunque 
intefcipiebat.Quapropter,ne in pofteriin defor. 
mitas aliqua inde exoriretur , atque cuni in^matri- 
moninm collocanda,idfpG dedecorieflet, petiit 
mater,utftrumam hancce excideremjldqiie quia 
magnitudinem ovianferis vixadzquabat,facile & 
abfqucpeticulofierippire, fibiperfuadeHA, ego 
tamen fimul ac clariffiihusDNF.SARACENUSin 
contrariafuimusfententia; manum^ndadfiibere 
omnino recufavimus,qnaodoquid.em honfolum 
hzmorrhagiam periculolam .verum etiam vocis 

expartedepravationem,deperditioncmquevcre- 

Yenzenimjugularesfimul&nervusrecurrenS 
iftiuslatens, ftrumahacintertextuseffevidcba- ' 
tjjrrdimifirriusitaque^gram,-• ' 

Noirdiu poft temerarius quidamTTonnonien- 
fis in urbem venit, cui adduSa puella,facillime & 
abfque ullo periculo ftrumamhancceexlcindere ■ 
HpolTe, audader promittebat, de precio cum ' 
ipf6conveniunt:numeraturpecunia,fcdadKibita 
n6vacula,in ipla operationefpiritumDeoreddi- 
dit,-maximocumiuduac ddlorematris, quzvi* 
dua hanc unicam habebat filiam. Temerarius 
Empiricusin carcerem projedtus, «xevafit ,tahi. 
demaMagiftratumulccatus,dimiirusfnit. Hzc 
in gratiam tyronum recenlere placuit ut ia ' 
hujufmodi Calibus cauti fiutac 

prudentes. i 





CENTURIA 

OBSERVATIO XXXVI. fraermh 


in. 


Vabiert PeSerU, cum fulmonit jr/ofidm-efrovocmdaprifittaeis. 


'^ahar.fuh.^atcca remedia adhi- 
•rdMmheztuddiCisiterum at^ iterum 
■o!Vocu»deprepi»atis. Hisirthantuf^ 
isg^eftimejefehabettflixa' 

"(^^efrefentiscafiaMita 

jUuJirisfmiPrixcifitae Demini, ... , rimie«r,in,juihustuitmjudicium e , 

Ds.EUDOVICI LANDGRAVn HASS^ enimunumhtcvtdneretieJine^aeji^lmenisU- 
Medicas ordinarius, &inllluftri JietiefierifetHerit? Bgeijuidefrimadietotium ea 

AcademkGieflenaMedicina: miniene fui^ued fulmo ijue^neceffarie graviter 

Profeflbr, vulneratusfaerit,juhfei)Hentihmaute diebus,nihil 

rireClariff!me&Pr4a»mftme quicquamferfg»ac<iUigeas,dem.edo vulneratienis 

Dti. GVJLHPL MO FAB RICIO, cegitareciepit,numetiamejusmodivulneratiepeffi. 

,^edico&chirurge ceUhri,‘Dn.& iilisjitahfq^gravifulmomsvulnerationei Alecum 

amice fue hacderecegitans,metufulmemiferpenderec<efi, ^ 

S, p. D. ' Jimu!q;reJpiratiehis partes diverfiucenjiderando, 

'T'ylmeratamihifuitcuaprafemia,fatudiueX- prebabiUterJlatui,juvenehuncinvehementi/ima 
1 ljuaaead^srPeriti/.&Clari/ime,utnihilma. expiratiene,cur»pulmenespemtusincidum,fuife 
msinvetishaierejquampredignitatetihiquu^iam transfeffum.Qmdauteanfamprahuerithuicexpi- 
^^,r,h^,urhexhibere.,rednemsnht^^^^^^^ 


sille brevitempe- caufamd-, 


. tedemuegertti ^ 

mi caeriq, cenfluerentauumq, judiciu ingravijft- neratmi rejpendej tlU,promptssfme,feclamoreve- 
misi4ei&us expeterent. HincfeBu,utpefipefuis hementiertfuumsUverfarmmpovec^e.Gtmaute. 
.privMts puhlicuq^ meis negetits, ad auldMuflrifi. vexmtenfernenaliterquamexpirMtenefai,cum- 


■ ee tpfe rttememcixiuefutt vule 


.privatis puhlicisq^ meis negetits, 

' mei Principis DarmJiaSuatq^pefil^delbergt ^ ^ 

. utecemitarer,ebcenverjatienemtudamscammiht fidfirtei 

perauamerati. Etjivereaheetemperecerperibus tiamtenaemtumat. 

‘r.:!!...: -— .,.^^~a„;.„d.nosfejunaoseffe, gniera lajes fuife. 

- miciis , Sedmirabiturfi 


tettAtterquamexpa-MteMejiatpsum- 




cerperis animiq^ valetudine,DPI^at4cumrm 

adkucgaudere:dete,tuisq^,fireciprecu>"A,..:«.: 

!u, nihilmihi gratius. Js!evi,quekhac', 


benieanefiraai . ,, , , _ . . , 

- -- • - mamparttscepimprateliqmquetidiefundunt. 

's ffinc igitHrfeCHndadubitatiofequitttrpAnhdtcvulu 
^ u. neradimiusapertaeffedebuerimrNegativerejpen. 

tedhacviceperjcri- dee,quianennecejfariumefevidetur,diutiusvuJ- 

_ ^ lamquedvirjuve- »erapeaerisdcPfilidatienedefendere,quandenihil 

visnebilis,antemenfemncbiscSdmirabilivulnera. purulentamaterie,velthremberumfangiinisinca. 

fcat,%uscafushiforiamp£c[acetpe. Faaufuit musinCent.preb.therapJec.‘;!qu4 ^.Centrufium Vu. 
inferiisiPativit.Ciirijli.utnehilisquidjtmiuvenis, veremtriiecencedimustunctemperis, ubimateriaP‘‘ 
fudieruragratia nebiscum vivens,mihicenterra- purulenta,inipfa cavitatetheracisetiamcelUgitur: 
netu,nea^netemporeciviscujmddades aggrede- inquecafunotantumapertaretinendafient vulne-"„ 

nibushuicreieccafaneprabentibus,'SrperJanuari- visudiisqiraedicamenttsnaturafuccurrendumejfe, 

magladieracutieritransfodsretur,inPreeuntevul- putamus.Hu\usretes .'. ■ 

nerenenprectddfiemecirca^.vela. ceJlZfup,erio- viciniaqueq-.habuiin 
remyeodemq^mrfusfiibfcapHla^nonfroculejpina infeBorevulnerato 

debilit digicultate^fterejpiratiqnie imntinrnte,pa. - 

ruJpeiruperefeputabam,totuuiniJiaepiniene,que, 

finegavipulmenisatquefertajfisetiaminfigniva -^-- 

firutaJienetalisvulneraticfiertnenpofet,prafertm fierifoletdnterdumpreptermalignitatemputrefcen- 
cumprsterdiauvulnus latierigladio circa axillas tispulmenisaumfiemmaviriumimbecillitatefebri- 
■ m nenjlnefujpicienetransfejfaru.venaru&dr- litjuecalore,cutisexanthemataruhra,moreinerum, 

-r. -- Sedquidptl quapetechialibusfebrih.prepriafunt, erumpebant. 

tcule , graviera Jdndem tamen cumdiu fatis apertum ejfetvulnus, 
.viresfinfimfefereceUigerunt, ipfi-.mq-,peausatq;pul»seheseptimeexpurgarentur, 
nihil jputt purulenti, nihil mjfts, nihil Sfficilieris cenvalefcere ccepit agerMhuc hedieperfeBe reftitu- 
rejpiratienis,parum caleris febrilis, atq, excedentis tus vivens, qued naturaipfius vegeta&fangesnea 
fitts,tnprimatantum hebdemade ac ee tempore fuit potius adfiribendumefepute. Quocirca protertia 
, obfervatum.FulneramorefoliteperChir,fgostra. ‘dubitatiL, vides Je iincliffre,pulZnescon- 
f Savimuepsopaucapurisoptimecoaicopiaquotidie folidaripoffeficetcentrariumpateatexeisrationi-^" 
profiueme,utjierifoletinmorbispeaoris: inte-rihs bus, quih’demonfirantauthoresclasftci, phthificos 




' OBSERVAT. CHIKURGIC. 

nur ./rcen^iamiKHraiiUseJft. Sed alia efifibttiscm- cidi,tKmetiamproalustT'a?i!7aisji5,Maximi!shi. 

^ ’jniiit,qtiafadnieiirmtatetemparisexfontintiilpl- heogrezias^ilnejKepmipisfmammeianohferviot- 
xienihKs atrib. dccedeni flenmxjge hereStaria tiamricrfKsoffero. Benevole, (S-^iusqHomrece^ 
veletiamodfiititiofidmonnmienhecittitote-.&olia das ambis, mede^tutmjrimumcmkrenff». 
^rotioeyMrmdifohaionisaminsiiqoafafeevssl- Cias. Baetim Giejfe-ip'. o^eil i6ij. - 
mu in fAjeSo laborante rohstfiu)ri,co»>?mdiffln!ie Tuus 

medkamentijrqiidtidieinjeBis.ipsdqiiematendfte. Greoorius Horstius. 

eiae^}oJ’'‘T^imMitabki^TmLICEMmBXZ, OBSERVATIO XXXVR 

M«s CiiirKr^mBefieenfe^ajiiittirHndasinvglna-ihm ■ De . ' - ~ 

ci^,^p.?f<>ri<fenitmrejicit,ipfam<pufan^ tMirahiliquadamUamorrhagiaumhincUa 

rsacfinh./diamvecoSeSam^matertamgerpedores.^rraajtt, ■uiroejuodamoheru,-viarmq,mdefuh- ' 

DN.GaE'GORIO HOR.STIO,PMo- 

SsntUChi-anmsameib.cffUam-fiudhfia^^^^ ctiiinfc^ fummo, Iliuftr. I^dgravu &c. 

turgi tH-^orevtfkerdaOiduitftrtinddtfatislongafernegii- ' Medico ordinario, & in illuftri Academia’ 

fundt 'cheirftrgorumadcavttatempervenerant, Giei&na Medicina P/bfclTori longe .. 

vita fericulo gefid^ ^ celeberrmo, ■ / ' 

zi'jnt7 ^itbdipiihmtamentanderanegrytiHidemalteratis^ Guilhelmus Fabricius Hildanus - . 

cafftfotihqndtmanefmtbberatHSpacpfimodfim Z>. . V 

flenar4erefitmiis:nBntamenvideo,^uomodoufn6 CTatueram, vir ampliffime, fautor & ami.ee 
eitr/tmjf&iituse rejtatpjfity^cunialtas naiura^ tjua ‘^fubmiisehonorMde, ex hiiireregionibusiioa 
admtniCftl^abartfex^eUat^ €xfHrgamnem'pi‘ difcedere, niij te prius GieiTainvifi^em. Cum 
dxUcetfmtrfiutyrummtmmehaherepifa^ Idoceft, vero ad nobiliffimiim ac-ftreniium v^rum, I>n. 
^fiod pre dubttatione 4 .Jkbjtcerevlacuif, ac a te in- W o LFCANGUMAnAMUMa ScH'®^ At b ach, 
telhgara-i^mddehma^eYtionefennM. Qmdentm <i*ii*F.Exc.peramanterfa!utat.,pervCHiflernjte 
futasex^eBandfimeJ[e,fipurttknta7naeertd€olle- adthermascum Generofo vjj-o Dn.PHILIPPQ 
£la ctrcacavttacem t zbidemrettfietartamdui 3 do- COMIT E SOLMENSIprofeftum fuifTejesDn.' 
; nec{pfametfjatfirAviamexpargattoms occultam^ I5.FABR.O, communi ndfiro amico. inteUesi.' 
fd)t JednemanamMceram-impleat epf~ Doluit, imb & etiamnuncdolet abrenriain tu^; 

fiola^fitbJ^OjCtbc tatseiHefeUc^mHmnovtanmaa- inKrimtamen quiacoramtibiadeffe-mihi, proh, 
fpiciumex antmoprecor, teque tUiS, ac Reipf4bl. doJor,nunc.nonlicet,hocceepiftolio,antequam.. 
dcattsfime valere c^to. Dabam rapnn^GteJfa ad meosredirem (quod volenteDEQbrevi.fiec); 
fant{ar»i6i^, - teinviiereftatui. DeuraqjOpt.Max.luppliciter 

- - IDEM AD EUNDEM proiuutertuumfelicem:hafacat«xitum, omnia:.. 

Poftfcriptum. que tibi ex animi fententiaruccedant. 

SMsnfesalii^Hotahiere^clariJlimemiDn.Fd^- Catterbm Clariffimus Vir Dn. D, GEORGI- 
BRlCIiquoprafentes hasbterasadte dare voluty DS FABEK.,tuasmihiquoqucobtulitliteras,ex, 
^uas tarmn ^b denegatam perferende eccafwnem ^, quibus ftrmauram oculi & qus p|:*terea mifi, 
aliefHandsHfecHr»rettmettclartsfmsuvtr^n.*D. ^dcmadtepcrvenifle,iuraniocumg.^diopeii. 
GEOR^i^S FABER^amicttsnofcercommxnis. «pi: .Inclufuscafus devolnerepeaorismultiim' 
Cafnsifie, cH}i^defcriptionemadeededi,feUcisft‘ placet,!p^umq^eterti^ecenturi^,DEO dantein- 


do menje valnirationiscompleto,propter eminen- niet docte umuJ & erudite lolvis-; itaqueutego 
temfiigbcationem,cenjobdatisomninovHlnerib.ex‘- uoduas Athenas feram, fupcrvacalleumj imb &■. 
t&ni6\ afihmate ^uajt prahenfus, pericUtaretHr, propter penur^ odi, & quod ionge a.bi*- 

tffsjf, atrophiae^ hebiicafehipUrrimamafiiEifu, &adverferiis meis abfim, vix mihi K- 

adhibiiis tamen convenientibM remediis, fidphx. 4^ primam tamen qusftionem addo, fu- ' 
rtsinprimtsbal/amoeerebinthinatVyCumj^rupo jpt- perhcicmpulmonis tatummodb vulneratam,ne- 
jabino commixto ^purulenta maaerUin ipfapabno- quevalamagna in nobili iftokfa fuMe,metecum- - 
numfi*hfantiacoUeHa,tnenfisracumdimidia,per confentire. SuperlicicmTnim.atque extreinita-. 
diem naturalem rejeBafmt, quofoBo, virescorro- pulmonis, uri quoque hepatis, aliquando abf- 

borando3 fulmonumexulcerationemdetergendo^ quemorris^iferimine vulnerari pofle, exempla 
confiiidando , itdconvaluityuipermenfemunum^ quoque in obfervationibus meis reperiuntUr. *. 
at^uealterumah t^bu.medicam^tuabpnue. Ptp fecundo quKris. Vulnera peSork 
rit,eg-fOtitisincxiinaqtiamfenesMedicosielteriia diu retinenda an liiit,,nec ne h Ego.caderadi- 
adjiinterittimqiiifivmt,remistentetie^fierHlema flinaione.quamluquoqueproppuisjutor; ni- 

rejetlio«e,fir»ilib)uq>ie ^/neptomatistabem fndtt- mirum fi fanum eft corpus, U vulnus recenter 
tentihiu,quamcbcaafamoftimirefliitatu,hai:fe- infliSum , neque fanguis aut pus ullum in pe- . 
ftmana^faosahiredecrevit.ltideqHidfosJitna. deore collatum, vulnus utaiaapertum.maneat, 
tttrajavemUs, & qaammirabiliiJitDEVSin ope- minime opus eft. Interna enim vifeera ab excerno 
rihmfnis -. Catenem omnia tnarite mihitradita aere facilekduncur. In cacochymicisvcrbcor- 
/«^Je/cr«!J, j*«i» obcaKfamtnmproflrHanrao- potibus alia eft.ratio, in eis cnim confblidatio. 




















CENTURIA III. 


DR EMANUELI URSTISIO^ 

l^,qaamprotmfidercripDonein Artium liberaliomMagiftro, 

^.^.jphulas & icirrholos tumores Guiihtlmus Fohricim Hildams. 

. refolvendos & dlfoioeiidos»efSca-> Z). 

offirai, & olim i clarisfimo viro, Dn. LAM- VJOn bvis eft ousftio inter Chirurgos, Do- 
BEB-TO WOLFEiO, HIuftr.PrtucipisacDo- iNaiaimeatqueamantiflime Dn. URSTKt, 
n^Dn.GtIILHELMI,Juliacenfium,Clivea- nimirum,an ulcera diuturna & inveterata absq; 
fiam &MoaEeafium,&c.Ducis»Do6:*Medico pej^culocicatriceobducipo/fmtjnccne? Non- 
celeber, &CosmaSlotano, ejusdem Principis uoJli putant, ea minimeelTeconiblidandar&qui- 
Chdrurgoptzftandiruiio, pro Aulico quo^ demeamob cauiam,quodnataravel»iperdoa. 
pr*faripti,ma3timoquecumfruau,mepr2ien. cam.a multis fuperfluitatibusfefi 


Il.,R.ad. bryonia:, 
cyclaminis 

cucumeiis agrcftis an. |j. 


^ Quod quidem non lunpiiciter ne- 

randum, pracipue in corporibus cacochymicis, 
5t pravis fuccis refertis; & io iis qui umverfilibus, 
teluti decenti viSus ratione, purgationibus, hon 


Coquantur 
piftentur&perfe 
ratadmifce 

pulv.radicum iridis- 


Cujus rei exemplum non vulgaretibi 
iffN. Comes no- 


,.q.CDeindd communicare lubuit. 

1 percolentur. CoUm- Quidam in agro Paternia. 

mine, Virpius& fexagiutai 
cum per multos annos ulcere cacoethe in cri 
liniliro, hmul atque multis magnis varicibus 1 
boraviflet,tandem Anno 1 ^ la. ulceris hujus ca 
famein confilium adhibuit, fed poftquath omi 
qute libi tam in vi tae regimine, quam ulli int 


Gum. oppoponacis 


__ __ obfer» 

vanda, ncceflaria a me intellexiflet.fibiquepro» 
celTusifle atque modus curandi proclivior vifus 
effet, a me dilcedit t & pollmodum empirico 
empirice curandum fe commilit. 

Ulcus quidem cutatiim fuit ,fed poftmenfts a- 
liquotin finiftro latere pleuritide, cum maximis 
doloribus & febre correptus, intra paucos dies a- 
nimam Deo pie reddidit, ea vero, quse morbo 
““•0**", duranteexpuebat, materiam, qualisanteaeXuU 

gummi hedera cereemauere&litaerat,referebanf,Ut:egocum 

ftyracis^latmtaf an. Jiij. diebus aliouot ante ipfius obicum ad bfum^Dca- 

eophorbuj. v. tuseflem, ipfemetvidi. 

fem.ft_aplusagri* 5.,.f _ _ _ Hincperfpicuumfit, materiam.qusanteaad 

Arg^Mvm fahvakonumsje,umextma.|q quiaexpurgau non fiierat,ad 

oleihhorum peSus regurgitaffe. 

de vitelhs ovorum Id autem quomodo fiat, AMBROSraS PA- 

re mi an. „v. RjEUS libro decimo feptimo i c^ite quinqua, 

gefirnoprimos docte & diferte dfrehdit. Quo 
loco hiftoriam annotatione digni/fimam de Do¬ 
mino SAR.R-d€0, SecretarioRegis narrat, is ul¬ 
cere ex idu Iclopeti in brachio* cum multis va- 
riisque fyroptomatis laborans, pus aliquando per 
urinas excernebat, atque tum ulcus exficcabatur: 
quamprimum vero ulcu^ decenter fluebat, tum 
^ urinas iterum laudabiles, &nuilopurcpermixtas 
nunc ut ad{aabam,tempits non fert, 
quapropter vale vir clariifime, & atemurofeli- 


adipis anlcrini 

medulbcruris vituli an.|j» 
mucilaginis feminis lini. 


radie, althe 
Mifce&cumfq. 
piaflrum. 


flav* terebinthini 


Ille tamen fanitati ref.. 

rem corpus priusapravlshiimoribus 
rvtvc,cum kSraT>;Lco5u“grquamm- “P^fg^t-m.optlmAviausratioobfcrvati psr- 
iDcmmanterlkluto! &profummxhLanita- '“fi" uobdes corroborata fuennt, tum absque 
...q^toriesmeexdperedVatusfUiftl.iterum o">“pe«culoulccm,quautamvisd.uturna&in- 
qnalpoffum, gratias ago miximas. Prsftantis- veterata,fanan polTe.mfimas exemplis demon- 
fimum virum Dn. ]OH ANNEM BR.EGEN- difficile effeti fed brevitatis cauia u- 

SER.UMexme quiefo falutaplurimum. Iterum ‘'“““talterumproferrenongravabor, 
vale&miilies. Laulanuxfi. Decembris I6ij. 

OBSERVATIO XXXIX. Eftiene.„u,„,u.,umme,v.rpms 

Ex ukert quodtm emfirUe earato, fkuritis dumprodefenliooePatriscfiisftr 
Uthalu feqHKta, pugnaret, idu fclopeti vulnus in 


OBSERVAT. CHIRUkGIC. 

caminasimicontafioM&offiamcoDtnuooej Exemplom IV- ^ ‘ 

recepit. ^niikcjm<iiajdvene<juodaniGene7€nfi6b-^^^^^‘ 

, llQdevariis&di7erfisfpperveDieDtibas(ym- fervavi jhieratifle a teneris anms morbis vaUe^ ^ 
ptomaos, vulnus in fcetidiflimam & finuofiim obnoxius, & valetudinarius. Tandem natiul' - 
ulcus degeneravit. Pofttnenfesnovemabaae- veludpercrifin adcxteriorafeleexonerante, va- 
pto vulneres cum res plane deplorata videireturi riaplarimat^ue circamanuum & pedum digitos j 
me convenit. Tum circa humerum dextram, iteni metacarpos, & circumcirca talos crorta 
_ claviculam ac homoplatam ad ipinam dorfi , & fiintnlcera, cum iplbrum quoque offium carie* 
cetyicemulquemultavariaquculceraputridafce- Hinefadum, ut per annos aliquot nequclbrc^ 
tidaacfinuolajCumcarieinipKaciavicuIaofiendi. multo miniis ambulate, vixque mambus aHqaid 
Ex iftis ^em ulceribus pus copiose adeo pro- apprehendere potuerit. Multa ipfi variaque j 
fiuebat, uttotumindecorpusiummopereexte- primariis tam medicisquamChirur^ejusufbis^ 
nuaretur atque debilitaretur. Et quiapus,quod adhibitafucreremedia: infinita quin etiam os^ 
elffuebat, fcetidiflimam adeo , arbitrabantur ficula cariofii pr^ftantilfimus Dn, GRJFBOKI-^ 

- cun£ci:,ipfiimnoD diu fore fuperibtem, fi ulcera US, me pratfente extrarit, & ut verbo dicam, 
cicatriceobducerentur, & maceria iUafcMdare- nihil eorum, qux necell^ria videbantur, prater- 
tineretur. _ mifibm fuit, fed ut ingenue ^tear, parvo cum 

Egocontra,defamuterecuperandabenefpe- j&ufta: Ulceraenimmedicamentaomniarerpue- 
rabam: neque Ipes me fefellit. Quandoquidem reddebantur. Ab initio quoqueperannum iiii 
prfflcripta optima' vidcus ratione,-purgatoque, tegrumi&uftra, viresmuitum imminuebanturt 
^erintervalla corpore, exhibitisque medicamen- poftea verb.etfi pus quotidie copiose efflueret, 
tispartes nobiles roborantibus., ulcera mundifi- non propterea tamen profternebamur, ledpo* 
cavi, dcfelidifime-ad cicatricem perduxi. Vixit tius augebantur. TandemaduItiorefado,uU- 
ille ad annum ufque 1615. bonaque valetudine cera illa parvo cum negotio ,& quideiii fpoute 
fmebatur, necuUumjncommodumob.coafoU-r fere fanata fuerunt,. Articuli quin etiam adc6 
.darionempr^didorum ulcerum palfuseftTicuti corroborati , ut poftmodum absque fcipione . 
tuipfemetquoqueocularis tcftis eflepotes. ipfum, non fine admiratione Geneva;in^eden- 
Ex EMPLUisH, temviderim,red hxcrarafiint,exquibustamea 


Quid vulgus de matrona illa fexagenaria 
Grayaud, cui Anno j 606. die 2.0. OiSrob. 
praricrite, tibiam abfeidi, fenctebat, tibi eri; 
^ris cognitum eft. 

Quiaebim ad annos triointa iftis ulceribus 
tibia laboraverat, cundfei (fi excrementiis iftis h 
fhbribus continuo ad ulcera copiose fluentibi 


^ mira illa natura? providentia, aut potius Dei ium- 
ma mifericordia in genus humanum elucelcit, 
adeo ut etiam in deploratis plane morbis, fuam ■ 
bonitatemacque cleraenriamoftendat. . Atque • 
^ h£camantifiimebn.URSTXSI,qniaannotatio> 
nediguai mulfurnqueadprognofin faciunt, te^. 

. cum feriptis communicare vilum fuit. Tu omnia 


;cur) nihil aiiudprater mortem fu- ^q“iboniqueconfuIe,&vaIe cumtuisombibu»,- 


bita^am exlpeftandamrebantur, convalu 
dem & ad annum Kjij.mcnfemJanuar. 1 
incolumis vixit, tandemqueplan^ decfeph 
fii2 finem impofuit:' Sed corpus hujus ma 

Inenles aliquot poft eandem,tum optima 


quos tccum ego, & uxot mea, plurimum faluta- 
P £ ND ? X 

Anno 1^28. circafinem Menfis Martii j juve¬ 
nis quidam peregrinus 20. annoruiri, ex proxi¬ 
mo pago Bcrnam ad diverforium publicum Co- 


ratione, tum multis ac diverlis purgationibus, a- ^‘^”®*^^^'^'^^sfuit,mcqueadvocarijuflit. lUe 
pozematibus, & medicamentis partes nobiles ^^nta anguftiapeaoris torquebatur,utvixfpiri- 
corroborantibus, prsparatum fuerat» tum Eraherepoflet,&pu]fusvixapparerctiqua*- 

Reticere tamen hic mminY^pofiiim, me ali- P*'opter ipfum nbndiu ruperftitemfore,adlW 
quando ulcera curanda habuifie, qu^^nuilis re- «bus fignificavi. Prxfcripfi quidem 'noHnuUa,' 
mediis,builaqucarceautinduftriaadhibita,fana- decoctum perorale, espe£torantia,-.,un,- 
ripotuerunt: Multum tamen segrisadamifTam g_«entumpcaor^e.Epithemata.redadcarposfaU 
lanitatem recuperandam profuiffe, tandemque ^^jp‘>““^^culamitemexf}'rupodepomis,& con- - 
etiam naturae beneficio fanata fuifle, exemplo efie ^^l^^*^^s,cumaquabuglofl£,& fczhioisti 

poteft ledfruftra. Eadem enim noftecatarrho fuffoca» 

P ■ ^ ■ rivo extindus fuit. 

aAl • • Caurahujusmorbi&moitisfueratfcabiesu-' 

^ Afthm^ocu^ifte jCuj^ aliquan- niverfaiis, quamjntempeftive& Empirice, cx-' 

tcrato.nlce* bcn^po.quo in peaore.&qui- Tme fibi ci^aVent ■Cav“f’Sq^’fibVlS' 

dem inter epumam cb. mveramia-' Medicus,ncauthorfit, uthujusmodihomiddia< 

boraverat,;pleniffimeconvaluit. Etperraultos abidiotis$:Empiricis perpetrentur 

annos deinceps farius&incolumis vixit. Natura ' _ _ ^ ^ . • 

“i-:; 

modum Tua iponte. & absque ope medicamento-; i^olor lateris divinitus fanaftsSt 

rum ulcus coniolidatum fuit, ut alibi , DEO A Nnqi 5515. Colonia ad Nobilem qu6ndam,es 

dante, fuCus declarabo. * -^familiaH ATZ VELDIORUM/oraviter • 





'CENf ItRiA HL aaj 

i^fsntemjrociiJsfiri.VerumpoftdiesaUijaot, transvelicndisoccupatiiseSemjfijpramodtnnin- <5^^ 
^^'cinn^onjanireicnSjiiiTialblteefleiii exe^o c3laiflem,acdenaoniea£rainbiens re&igerafret, 

' ('pariite&®2irdoib)interramptojeaasfrii.'E- vehententifluno catarrho ad eztertaS partes pe¬ 
dto fnftgainconveHb i iterdoaromboraranij ^ris&afperamaiter^rarreptasfoi; Catar- 
JaiacoaScitecogebar. Hiocdunliipramo--rhtisiftemufciilosrelpiraDoniinfcrnentes,alpe- 
dmniiicaMreflijpoftcaqne iterum frigore coire- 'ramque arterkm ita occnpaverat^tnon nifi cnni 
ptnseflem^bmumreverfiis.poftdieSaliqDOtfe- dificultatereipirareaultoqmpofreni. 'Vemmiit 
btB&dolortircacoflasnotasfeperiotesfinilln mature,&anteqaamadVenirecfebiisipfolpicei 
Jjterisjexortuseft. , rem rebu'smeis,dterad£elequ'cntipotiancnbme 

Arsoldo MAfiLtbjin Academia Colonieiili leniter purgjvi. 

Medicina: ProfeiTore primario atque cdeberria ^ R.habarbari optimi&eleaig’;. 

flio .PreceptoremeoplurimtimHOnotatido, ac ^aricirecent-trocbifrati 

JohAnSteSlotano , apud Coionienfes Medico ' tanamoraiana JjK. ' ' . . 

do{Siflimo,inconfiIiumTOcatis,nibHeOnnn,qui infundantu'rindecOaope<S:orali,maneantque 

neceiTaria videbantur,abipiis^tstermidiimfuit: pernotemininfiiliOne.Inaurorafa‘aaexpreilioc 
Corpus patgaraift,venam in frniiiro cubito inci- he addatur iyrupi rofriti Ibhitivi compofiti cUm 
deruat ,inancHones i fomentationes ,& Catapla- rbafaarb'ato,Agaf ico & fena 
finau anod^ ■& difeuticntia prjEicripferunl. Ele&iariidiaphcenicicum rliaB.Jrj. 

H^perdiesaliquoi adhibitis medicamentis , fe- Mifre,natpoduncula,qnfelepbesatvumcle- 

btis quidem remifitjdolortamen in eodem ftatu mentetliibduxit. Dcreqilentrbus tabellis cotta 
permanfit i & prs'cipa'Aipirando deambulando tinub in oretenebam. - . 

graviseraI,moleftusafaquepungens,cum maxima R. Specicrumdiatrag.frigidi.& 


um veniebat. At quia L 
tudinem non excedetetjdei 


minejdeflueret,Verum antequam extremum h 
prsclidium aggrederemur; minuspericu}o6ts 
tarc vifum nobis fuit. Inter nos itaque eOnftii 
tum eft,Htdenub leniter corporepurgatoiequt 
tiatereturfqdorifero. Amygdalarum dulcium, 

R. Ligniguajaci minutamconcifi|xi Piiigued.Anreris& 

Corticum tigni|j. ■ HumanKana|j. 

Ligni faCiphraS |i|. Mucilagiuis iemin..cydoniofiim aqua 

Herb. Agrimonise; . ' -HyflbpiextraazJj.jfr. 

Veronicz, ScabiO&j . Crocipulverilatigfe ' 

, BottydisanaM.j. ' . _ ^irce,6atlinimentum. Sequehti dfein cre- 

incidanturomniajmaccrertturquein librisde- pnlcuio matutinq gj. extrafti/cardui beneiSi; 
cem aquas ciara: , invafcfiaili vitreatq & bene 'paneag'moinvolnti,deglutivi,& parumaqusccia 
claufo.nebnoninlocotaUdoC0lloCato,horasa-4. nam.diftillat.finevinofuperbibr.' Hincfequns 
Deinde lento igne coquantur ad conliimptiq- tO fUdoreroaXimOimaKriacatatrhiperfudorem 
ilem tertije partis ; co&Ufafervetiirinampulk ade6evacUataeft,utinterimdumfadarem,maxi- 

vittea. ■ ., mum perlentirem levamen. Ea die per horas 

DecOiatUrafnmpfiindilucuiO aAUniiasSaO: tresantquatuorfudavitDeiodeobfervataoptima 
pOftmoduminieaocOOpertus, fudavi per horas vifius raBonetitem quotidiebisinunais fupra- 
BeSjTandemlmteaminibuscalidisdiligeBter^abi ■diaispartibus-,&ulurpatistabe!lisjijampr$fcfi- 
fterforudore ; pofthOrasqUatubrpranfusfum: ptis,intrapau’cosdiesramtati, divinonUmiriere- 
ledparceSc cOntirtenler, Pro potu Ordinario le^ ftitUtusfui.Pe'rdiesoao,!ocovi'niIequentidecoi 
eundo utebar decOao. A prandio, quiainpraa ao utebar. , ' ■, 

tuncvaideOccupatusfui, ScaatemperatuselTet; B.. agrimohism.i. 

igrosmeosinvifi ; ccenamihieratexamygdalr vlrOnira& . 

paffulis,p3riebiscoao&fecUridadec0ai0neli- ' botrydisan.m.g. 

^ii Sequentinoaemeliusmehaboiianhelitus liquiritia rafe|ji 

quinam'&refpiratiolibeftoffuit:&poftquam Coquantur iii ffivj. aqua ckraad confumptio- 
perdiesquatuOrdecoaoiftOj&viausiatiOneu- nem quartse-partisicOiatura dulcoretur mellede- 
fuseffem,coileaamateriaiftainiitere,fudorife- Ipamato & faccharo. Aba&e quoque frigido 
rtsmhahmmdiffipataeft; &DEIfoIacIcmentia , diligenter mepracavi; EadL*ethodl 
atque miiencordia, pleniffime & miraculi inftaf pofteamulros ex fimili morbo felici^^ 

. ' ., . ; ■■ tercutavh - 

OBSERVATIO XLif 

Se citirrhi tdpeSue (imfendkjk 


cedetet,deinci- Florum tnflilagin«& ’ 

rainteriusEupta.' ScabioTaaniBl?. 

cumvitadiferi- Cumfacchari diffot.in aquafcabiofe|ii|i 

lextremumboc fianttaheik. Pedus, ventrem, fcapulas ; ,& 
spericuiofaten- collum 'quotidie leqUenti Hnimelito bis"'Calide 


OBSER.. 






OSSERVAT. XLII. 
T)eimemifmiue,ij[enttr'ui,& tiiuii 
chi^entit. 


ConfitUmus tn medimna ac ^ttia cor; 
tiA pottjfimkmaffict defrthcndebati 
untccintcnnfAtmuszoculo tamen, 


[ichael DoringiusD- &,iniliui 
Gieflena Hafforum Medidnz 
fcffor. S.P.D. 

f til>i,icUriJp0e FjiBRlCl^o 


naSLOTANIdcfct 
, kydracephab ckftri 


SCHEPFBRO , Medici,!^ Ca. 
tperioreeommuaicdtt/xhjictre pia 


Ecy»tdtrgi>ce«fts,cUcri§meFARRlCI,i 
ep HladH-ppocrMii oraculum, yuodhahct 


viterdictm,yuicyuidiruliil>itautadmifoir£ddi<tit, verhaleguntur', Maxime mutationeseorum,qui 
XtyfentertauihUomiumacriteriufiaute.Omxiser. circa naturanoftrahabituque condngut,raaxime 
gof^escurationujtnclyflerthmahfiergextthtuaty, moxhixcoSimant.Negp,iteimmerito,yuautum 
aflringeutibuarejtduaepfmdebaturiyuotctiamtio quitUmadprefentemcapmattixet.Mtuertaentm 
tautumliicnteradmifitJidp^faciletulif.Sedijuid intercepta, adnohilejpartes,adeoq^tpfumcorpre-, / 
fit! Quarto morbi die,fuluto remittit Dyfentcria, apueper fi-.-rdg-asK delata-.omniumpradiSor.um. 
excremaredeuntadcolorenaturalem^ngejiaven- jymptomatumauSorextitit.Aiyuetulemmtteni 
triculua bene fert-, yerumviretpriter^emcolla- fetraroeuprafentaneumaferrepertculum ■, Ga. 
buntur,yua ipfiab initio fiaiim morbt mmus reSi Jenes lib. de confiitutioxeartu cap. ig. annotavit. 
eanfliterant.^mtodieSS-egoaceerfor. Aeoerfa- Sed quid de pradtSo Lapidti Bei.oar facceffu 
cie mihi occurrebat a naturali plurimum tmmu- cexfeti Egoquidemcumabipfiit ufuomntaarat Baua- 
























C EN T U 


0fuerit^Andem naturumfitccnhuife. 
'~‘^ddetuih»cit>iitni.DKmemmtaumvnerc>it, 
memvii te ada&quotMedicos de ufu pottu chMjbe^ 
iettiaDjfe^itcnafiripfifftjpfaru^dehacmcdica. 
^ejudiciHexpifcaturaeffc. Namcuprtuerpro- 
pTum expi'‘»>‘i‘i>» J CR ^tTONIS aiamfitffra- 
^ , q»odb»hetaTina,-4UUiD.D.SCHOLT- 

^ZIO tMttSicatifzoi.edociiis ejfts^h ijiitamodipo- 

tMufu alvSmrbaripilaxari , haCremtdiigentti 
averfariccspifii: rerum axdi,^«a 'dch(>cipfiba- 
aenraohfer.vaimim. ^ 

hbealHm.Is exim quia recexte chaljbe , quij^ xul- 
lamadhuci» aquareftixawempajfus efi.raedica- 
mextefiuTeddUui, alvummovef, aberverequi 
ebaljbejamantecrebro ixaqua reftixUo paratur, 
alvum 0 it, 

’ ltadecoaumhordeipjuaxtumv£storrefaai,cka- 
lybeatum,potexteralvum citare deprehexdes.Ege, 
ji afirixgere aximue fit , praftat primam aquam 
cbaljbeatam abjicere, £? xovamfuhftbuere,ix qua 
chaljbsigxitutrefiixgutpelfa, veltUaetiamferva- 
ta exttxBuxes mubiplicare,adeb ut ad qolaut 56. 

QupdipfumMercatui etiam fieri vultinprapa- 
ratioe cujusdam medicameniiutdobfiruaiOKesvi- 
- fcerum al!endaiutdi{,atq^illiiexhibexdJ,quialvii 
laxiorepraditifu-atatthabetlibre fecuxde de reae 
artisMedicix. prafidierum ufix,ca 0 efiptimeutt^ 
hac haSlexusadteperfcnbere l,cuif,alia occaficxe, 
eaq^prima, rejpcfumadobfiervatiSem deuvulare- 
laxata curatiee certi accipies,afeaus item meipa. 
r extis p.m.defcriptioxealiasame exfieUabis. ftt- 
'lecutui<sfelteiter,(fi a memeaq^cutuisetaxibximi. 
cifiiniefialve.DdbaxturGIESSeyE Hdjferumpre- 
perante calamo,die 18. Septembris AxxoiSo^. 


fingutee exemplam occnrrfc Qpr ^5; 
namhiftoriamepiftolztoznoa ^44, 
jiigj inprsEfeatia 


tibi communicare nongravabor. 

Anno liofi.quumBerntepuerocaidam , ex 
nobili familia) calculum es:veficaextraxiflem)& 
per inenlem fereintcgrum ibi manerem.peregri- 
nnm quendam in Xenodochio aliquoties una 
cum clariflimo ac doiSiflimo viro Domino PAU¬ 
LO LENTULO) ejus R.eip.D-Medico primario 

totam finiftram partem pefioris ad fternum & 
collumufqueoccupabat, afficiebatur. Pullatio 
ilfeostumorisadeqeratmagnaacvehemens j, ut 
. etiam veftimenta elevaret Stexterius belle confpi- 
ci poliet. Dolor nullus , maxima tamen relpi- 
randi, difficultas aderat, manlitibiabquandiu, 
nonnullaquinetiamremejiia, tam internaquam 
externa,ipfi a clarilTimo Viro Dn.D. LENTULO 
pralcripta &adhibita fuere,fruftratamen. Tan¬ 
dem domumVeverlus eft, IS: qualisnam fuerit exi¬ 
tus, DominusLENTULUSlimul&ego igno- 

NonnuUi , quibus hoc genus morbi non la- 
tiscognitumfuerat,tumorem huncceincidilfent; 
fed conatus eorum compreffitPominusD.LEN- 
TULUS) &re(^e quidem: quam periculofaenim-- 
litapertioaneuryfmatis , DominusPaR.«uslib. 
7. C.i4. exemplo oftendit. Obfervationemquam . 
ego habeo de curatione Aneutyfmatis , in tertia 
centuria videbis. Secunda enim jam dudum com¬ 
pleta; & pro pralo parata eft , fed quia typogra- 
phus,qui tibi notus.vigilias ac labores raeos liben¬ 
ter omnino in fuum commodum atq; utilitatem, 
meumque damnum converteret,exemjrlar tan- 
tifper fupprimere conffitui , donec aKquisaUus 
fefe offerat , interim fi DEUS Opt.Max. vitam 


OBSERVATIO XLIII. 

De Aneuryfmate, 

Clarifiimum atque DoSifiimum virum 
Dn. D. MICHAELEM DORINGIUM , 
In lUufei Academia Gieflena HafforumMedici- 
naPtofdfdremlonge celeberrimum. 

Cui 

Guilheimas Fabricitts Hildaum 

s.p.b. 

A Nte paucosdies , Virclariffime,litefastuas 
bicSoloduri accepi: Per tres autem integros 
menfes hic apud nobUem virum Dn. Jacoeum 
‘SVAU.IER, iiSu bombard* giavilTime kfum.hs- 
reo. Affeausfuitgraviffimus&difficilis, omnia 

ratione multa pulchra & annotationedigna oc¬ 
currerunt,de quibus alias fotlan plura. ’ 

QuscommunicaffideAneuryCnate, dyfen- 
teria & aqua chalybcata, merito annotari debent. 
Nuncpropter temporis anguftiam,& quodfche- 
dasmeas ad manus non habeam , adintegramea 
piftolamtuamrelpondere mihi nonlicet, cupio 
enim T.Exc. qblervationem, de graviffima qua- 


, tcrtiamquoquecentur_ _, 

I & nonnulla alia parabo. Ante menfes tres Pa- 


iblcidi , quz&optimi 
convaluit-Inoperationeilla nonnulla annotatio¬ 
ne digna, imo 6cin hujufinodi operationibus ne- 
cef&ia j (quorum in tradatudegangr^na fiet 

incntio)ob/ervavp^-'"”^“ 


cua conjuge qu; 
D.HORSTIU 


OBSERVATIO XLIV. 

Be snturyfmate exinafaartma^ deqmejfts* 
dem compendiefiine dicam miracuhjk 


Guilhelmus Fabricius Hildanus S. A 
^^Bfervationem me^, dc curatiorifc Aneiify^ 
^^inatis, clariflime & muids nominibus charii^ 
fime miDomine Doring i, jam dudum cibi pros 
mififfe profiteorded ha^enus propter varias cau* 
ib fidem meam liberare mihi nori iicuitrne itaque 
moram^referas, obnixerogo, hiftoriaautetn 
itafchabet. •' -• 

Quidam 




, diirolvebenedi<a$k- . PofteapulviUura, aut potius nodulum «x . 

iinteomuItotiesredupUcatoformavi, &.tumdrl 
ialisjij* Jmpofui/alcia^uefirmiEerligavijidque in eumfi*-' 

j, nem,uttumorreprimeretu.r,&fanguimsviE^s> . 

»fiatcrtcma. ex ipfa arteria in memamembranamdil-atatam, 

e humoris melancHolii. «ifluxus impediretur , atque his remediis bra-, 
is prsdommabatur/fe- chium DEI beneficio brevi in integrum reftitu- - 

' tumfiiit. Sanationishujusteftes lunt,No6iliffi- 

mus&prudentiflimus Dn. RUDOLPHIIS AB 


t hujus ^piftolaefa- 








CENTURIA nl. ' ia7 

idMt, eamq; ohf.^_ 

(utdariffinii 

pm me hihekis ultri >i}tiU 
’ primo^eary&a. "' 

j^deinflamtnauo^^ngr^&l ,^Lfir>reveUifii.gr*t,tuugo,^«tmte^m^^ 

?^iTSr„w,wta*.;; ■ 

leretjCompu- ruore^onfo ettmdigutitutefMtiximaitpfragetret 

tojJt, ?,Sh dfcaal ^^^te^pre iutlticuePentoMimHermcfa, TH tir&i» 

^ gS £izr^ - ' 

' lo.M2rtuiolO^ tonAiHerni&nafitintHr : nnm exifimas em citra 

- -7;- ^ feaiont,tantetJiperflufcuh^^^^^^^^ ae BtrnU 

__. ' naripege^ MihiUimppfthikpmvidetmdum-^ 

Chrigintftr» at^ne pYsfiampmunt i^trum> m„o/h cdcetema remedia, & accurata cumdb agro 

Di^csurh. fabr-igtom HILDANUM, *»««”• 

Sercniff. Prindpis ac Doroiiu.Da GEpRGIiFai^ ali,p>tucSpUceiJ.Et qmddeiUerumpremipsftt,- eiu.pHe i-. 

-- x.,^;on«Badea&&Hkchb^enGs J J,^,fm‘<‘^‘‘ruputatt^^^^^^ 

lyt.Ke.p. BemenfisMed>co- 

jirtificem quidem diu exercitutu,expeditum,pru^^^.^^^^^jijt 

ireviterdicamiTui^milem-,dgra- 


c. nec non Inclytx P^eip. B 

Chirurgum Ordinarluni>Dn.& Ai 
cum fuum honorandum 


MichaeusDorinoiiD. M 
' ' Vratislavienfis - 

Rejfovp Epiftolicitr 
inquaa^tur, 

Dfi ANEURYSMATE» 
Ejufque Effeatia,Caura , & Signis, 


v,vegetum,^0tu 

miuepittieutem requirereputo. Huc au ttht Unqup 
huaenuitmaxa, aut textgxda deiuceptfi, cogua- 
ftmaveo.Equidtvelme,ii:arduo>jlfnegotie,pro 
. medquaticuuq,teuuitate,judice . JlparsadpeieJ 
i<^mio- pyi,p^nifii^fi„jif^jf„;.^ttiliuliquaadmmiflratKe - 


'delita duutaxat 

laudempremeriturta/edlifma 

O yid nihil liter arum mearum i CE. tiii.ixcuj[urtfiyaeimt. - 

D». Falrkt^ah aliquot tam auuisadte rus efi ,qHodmJiguii 

perveneritddeoue tdfa^u Te fu^icari AuriuacNafqrumartijtctojam \^qKauquamagra~ 
epertuit, quaJtiurealiquduuquTaTe tautilus mpleliiiimam)refiismme'certigimeeb^^ 

i,feufiieJ!miCave,iftafufiicit>caudidumTuumpt- tigit. mquidetiamiilaHeruiarumcura,quaper 

Sus (quodequidemeiamautipmufaiffe,at^io- cauteriuiu/itt»itur,quamq^Coflius L.z.deigueti aeaeritie> 
dieetiamuu effe, acqaoadamldvixerimuSiidextk prafidiisa c.%ojldq^fq,iuclufive iPaub, Celfo, earaper 
demfuturueffe.paprivatis (gpullUisdicumentb ^SiejfgMucaftdefiribttfiltstutaefliuohiued Cauteriis 
didici)‘!ielperfelrim, autfemxumetiamtaugai. diutiusimmerarireeeufexda\cum extpfismet Au- 
Sa 'Quamacrtter cttmorhomeommmefiri-,diuturM Serihuteampeterepefit.TuumJaltem deeaiuebr 
pariter ac pericuhfi,mihiaistequadrieu>tiudecer- ciamfive privatUm,JivepuUicura,maturepidere 
tandufuerit,exDmDsScreHerfiio,!ioftrocomr geflio. j -• . ^ : 

inuMamics,dudutBpue dubie cogucvifii,ipfiusque -De varitp meuflrifareSi qU(^feutis,eaq^ occlt- jj, 

muuer^iiaeuimfieri ahipfcpet,i)merbitHiueIifi fimemtbiluculemamfiuggersss utmeamde Aueu- meuprefa, 
fioria(gcuratienieferiere,u»aaccepifii.Scripfihoe rjfimate,ruptuneveldilatatafiia^rterianfiuie- . 
eadfeperaad'ipfumqueq,,excitu!fiilieetat^exti- uem,jamautepluresausisSchediajmafepeculiari ' 
taluiSexuerti mei literis, quib. intellexi, pgillu ad privaiim d me expUcari 'aeptam, jam Percfubld.. 
fiiasrefi:exfimdefderare,adeo^ixeademfertux<e mamaccurat^crerrrvocatarx, b ac ilice cexfietidam 
. navitecumfiuSitare, ltaximirumfit,uttraufier-t acdiiudicaxdamftbi exhibeam. 
eaxiiumcuriq,literautrix^mifiafrequextiKsixr _ ^NEVMTSMJI {ut d iommiiappellatiene 

liquotiesccxttgifferxSfixecausidiclecaceexquercr. 'matremapptllapffiecqsfiemeEuchficl^-. ixfi-.Ued. 
Vtergetertusfit,qua(gquet tofe ectempore.quo SeS.t.cap.fifi^idomnes Galestm. lih.deTstmoril. 
Mreslexmcmvo,Tuaruntadmepervexerixt,age buspraterxaturame.ti. ceuDucemfictitt.Tumc. Axeur/f- 
fcitc^rimaprodiiffeexArceHafelecbdietjp.OSo- rum numero ixfierueruxt : quattquamfifenafiis 
brarlsxiiSiz.fecuxddLauJksxaeUezq.Oecem- daq,Pexcyiit libeat,mixui reSeMamttfiTume-^^J.''’"'* 
brisAimiproximefeqHe»tiuTermm,eamqaemr remMeur^fimaticomphcari, mSdrattoxexegare 

'pofiiii 



fraerxatiimmciip.nJth-^.Mcih.JHed.: 
ltb.6.c.i.<i cumhis tom feritui 


. ‘Z7^7’^^f&v”Zi;4ix, __ 

f. Ae- flahdefehmuai-.fuffurmdiaxterattrmtxcjatiks 
■ txienfo ijfmtfigmpcMx^omxifMguim; ecrnfte. 

' ia’» ,fiveismdtUcafafpuret,f,veUvefcat,fivtm' 

.^ ffiad.Sepaiitij^ 


xeBaptijlam SylvaticHmfmgxkritrttSiaionede lih.i.Prognefi.cemm.epiM:Ub.deattabil.cep„. 

A«eurjfmxle,y»eseiipfeHA‘l>r. ymppfi^icrihcorxl>icx»dieremfvem,,fiume.-, 

TtxuVia Vnm Verxelimlib. deexter.corp.afeathac.i. remfere ex arteriis preptere, «trSy^veriprotinxs. 
primm Ai primas dearma ifia impxgxavitAty, Axeurjfma ftmalac vel e cerpere exciderit, vel m ipfe,yy.ecSa 
neuhpma- TunicariiyArteriiuctifiptutntiiim.filadillenfiexe ftiainlococe«teut»sfreril,coacrefiereaprmmtt,,, . 

(Srelaxdtioxtprodttci ,fmepudoreaffirmavtt:ctii At^hmc»evamhi«afcititrratie,yuacpmie^ 
diUtmt. prctinusadftipiilatitsefiWinexftexim, mfertaa- xemmeampabtliam. Stemmfaxgttisextrapta 

xmfia- Medicma e.t^.p.^iy.mSchelio.lxherxmparteS vafarejeatisftatimceTrHtxpilieraxAxeHryfmate 
tuit. , ■ prepexdereegvidetadFallepiittapiedTrmcavelli- aKtemxttllam corrttptioxempatititrailextravafa 
Kmlib.zcoxpl.i6., Fallerioldlib.^Jocxomm.c.i. xoxdKmelapfmptxexfeaariumefl. 
Vefal,KtapKdSchexikiai»pb.'p.Obferv.zii. Et MaltifaxemomextidifficHtiatembaxceffcfaJ^^ 
yparam ltb.6xap.zi. tetKripfemetSylvaticKS,xcntatxextalem,yKefaci-off,k. 

■ Etp vero Fidus P^idiihpartez.fea.z. de cura- tefolvixeyueat. Quippe rem haxcpaulo diligex-iaisoy 
tioxegeaerdtimlib.6.c,i^. AneuryjmaalrEcchy- tiKscoxpderaxtiximxiayuetxtimiusixfpiciexti,i-’^‘u‘. 

illud Arteriajtoevexaapenaoriatur-.mox tamex xire,pbiixxotuiffe,yuodtacufiriayuatxipfiusla- 
ineodtmadhuccapiteliberalitercexcedit,yKodeg cusalveo.,yKaxyHaxoxfiuat,fed<;uiefcatpmputriSimlt 
tpftorteriaxirxiumaliijuaxdo dilatariyf^ixtua, permaxexti.ldextmproptereafieriPhilofpphorum^jitida 
Byuid. varici ixfiar.fieripofit.Sextextidili^ ac- multes ^xij[e ait qupdqHtapiduiabipfo lacu edu- 

xeuryfma,qimdfitvexefivafcKlt reUxatij,autjj:i. decexte,multocamfaxorefKbixderefarciatJ, £# 
'ritualis materia fuh carxe,per eblfxltatiexemfefe adid^traxfmittaturAitbiucmotiqKexdd,aqua 
diffuxdextusdtftribuextiequediperpo. fecretioremcerruptioxemirxpeditxtem , colligere 

VoterU- TlaterutigiturBraxees traaatKi.'cap.yp.Z'^o. liceat.QuedcumpalKdtbusxoxevexiat,miru xed 

pinhde- cumeoDedexausixterexemplarardrumebfer. ejfe.ut tpfarum aqua,propter perpetuam quiitem, 
Aotmjf- vatioxumMedicarum cap.yy. medie euidamix- (gprohibitamevextilatioxem majori expartepu-k 
taait. fiiteruxtvie, utxoxfemper exfoliarteriadilata- trefcaxt.Pariitaqueautcertexoxmultstmabpmi- 
tioe,fedfrequttius{preftrtimixexterxisparttbut) litatioxediuimputremputatixAxeuryfmateper- 




. ■ . . euryfma 

provexirextrbiiratifixt. Tuxc exim {verbarefero 
Elateri) faxgttis texuis &pirituofusexarteriae'- 
rumpexs,cuterxixtKmorematiollit,illicquepxum 
ftbiformatdx que arteria eo feremodo,qu6arterie 
ix (ixus crajfe cerebri xtembraxe xaturaliterfefi 
'exoxerarefolext , preterxaturaliterfqxguixemcu 
Jf tritu ix Diafiole effuxdexdo & ihfyfiolemfe 

rurfKmrapiexdo,pulfatioxeixAueuryfmateepuit. 
Ferum eximvero xec rupta (g exesa aliqua ix 
‘“ift. Arterid,xec per diapedefix rqrefaauipgta 

,i»tt,iofo~‘umcis , xec refiratoipftusofcHlo (totemrismodis 
jeoiaioe faxgxixem t vafisipfum coxtixextibus effluere, Ga- 
fuh moxuitlib.^. Meth.MedX.zijfdxguiKeq^ar- 

iffo/s ra- jhj, cutem sffufo Axeuryftxa excitari, hoc 

' prixcipioperfuaderevidetur,quodcutiscolorxata. 
ralisrxemiximaquide exparte alteretur ,fedphi 
totus pmtBsperffJlat,fecitsqua ix phlegmoxe, Bryfi- 
pelate,Ftmictilo,PetechiisMorbillis,Ecchymoate, 
MypoJpbagrxqse,(gidgexusUHis‘,qudfaxguixl'ex- 
X/ oit agxefciitjteriobferva- 

tu, Splva- ppcctoSit dijffcultatemSylvdticus, qaaxdoid 
pfoptereaperiopixatur,quodfaxguis adhucduix 


erejaxguiy 


puljat,exe,a caufapratcrxaturah pxe dubio auBd, 
S ohfpirttuofarxpaxguinis artertaliscoxditioxem 

'faiie)[axguisixhoctumorefedurofMat,'pgrefiUat. 
Cui rei (g ixdexoxxihtladjumexti accedere arbt. 
tratur.quodis qui tumore ifio afficitur,vaxd qua¬ 
dam evanefiextit per compreptoxem tumorts de- 
'leaatioxealteaus,illufapiutcorxprtm'at,hiKCq^ef- ' 
fiux&faxguis cii x5 effluxo mifteaturi ‘^'yijemeieu 


ifoleat. Plauf,biltaeqUfdiitiihec,fxxt, 

'Cg adperfvadexdum xo male cSpoJitaiprefertim ff 
cetera, que tdem Sylvaticus paulo axti detraxf- 
'fufxpttoefaxguixisarteriof,ixtraipJd'artiria(fve 
AxeuryfmafiatpropterArtertetuxicarumJ^uffqi- 
eKqffi,i,dBq,aea,pveearuxdeJ‘iendron,'fivedexi. 
q^oftulorumd,a^olsoeii)dijferKttxoxjKxxerts,at- 
q^ixfuperfuxdamextumaGalexol.i.depmp.me- 
dic.fac.c.iz.fuppedttatum, penitus examixaverts. 
Attextm tUicGalexusxarteriasuhifeffe dalataxt.fa- ' 
cultatis attraRorietampotextiseffle, utxoxaerem 























1 


. ijo . O B S'E ;R V A T.; C.H 1 R U R G 1 C. 

SeiohtcndctpouAiithut SjhjatctuVhttmmA ttiatmiiettimiiiier,nuefct^. Naajtfaes^^ . ^ 

nt^MifAtamenfxkparumoHxtUtrepertet.Of^iex ^mcmi^y^etiAmwcdafeBxmo^iitm^p-ropeOiat^ 
roe?iimrxrf!!s-.qm?mdi)ifiefi>!K!iiitra faos cMceU tnanmumrtgrldi^osft'! Qmn^iiKncrmiKtS. 
:lis&feftdaaci>gmf(>ftt artericfumfangumem^, hiexfeJ^^minfeJLira-Mawmhia, cmtufimiha.,' 
m ultra eoiainfei-MUr, & hinc inde frorfiu taa- ^ cami ag'eaihi!s,-prtipterh!an<iriim extra uaTa 
geturi X€h,dnaieitm-fripnadi§c.akae. pefnji<n!eynam^dfaaafitirnfosf,htler Sienirnte. 

“ TilicadjiifHler Plattro,dicemti catemilbfan- fitacaiefatnaax,f,omtftrageaus:quidimfediet, 

^.ini efe lete arteria, & hicfre^iejimibmode m qm mtnHS&htceadZhatnerSdefiilJie fer felicem. 
einemyfmattsf,m<xartenamp.ngmnem.fraterna- fresfienefrcratrvea qtteat 'tAtquantaeferap,af. 
■mralaereiacxlari.qmmcrapcerehrtraemirrana pxiicemfefcm.tnflammattenefracavereSimpK. 

finfisarttriafefeexentrarefoUant.qmfmafisSyL ratieMdecM‘itei(ai<&.,fihecprineftrmittmat, 
'vaticwfrd redarguenda alteraJned, iffius.firatb aaxUrar^,fusfyru^dfpaacxteevafnare,inSc^ ' 

“^Nam/catiiarteruvtcemfxfimet,qxaqaefera- non ejl? CerteJangxMpetnartmaexaneiayfma. 
ttone fangtane, qxtfrofm demteiUtfartetetefre- teregrefUs, aerthurget SjlvatKum,qKamecsrfii 
git,cohiheh,t,qmrMni<sftrfatenttoresifptsiforet dtlatata dmtaxatmma aneuryfmagignifrop- 
ennofat, im quafacaltatefyJfipdaneitryfma mo- tmtm. St emm adhuc dum arterta tumcafaeaguis 
vehitur,quemodocordurnotut motut iffutsexa& coerceturtnumqmdresmagnoferePiftndafuerit; 
aquohttmpfulfandt vuacordenonnftfolie 'arte- ficpmfrefoaneuryfm,atefmgutiferutrumq^ ane- 
ntsferipfarumtumcatmfluit-, iit adumim omnis rtenaturaleofltam^exutraquefartejfficonfiitu- 


- faniores Medictftatuum. Nitmqutdfanguis ex ar- tum, tn iffam artertamregurgttet }'Ftnge,enimtihi 
terta ofculo recenterexprefm tantarum foteritefe utrem, tn quem ex utroq,laterecanaltsmferatur,ii^ 
mrtum, ut totum eum, quiinftnuiPe(utcumTla cmushemptohumeraliqmsmtffumtnfiurct.Qmd 
terotnterirriloquar)dferytaiurYroimusimfedat? ftutremhumeregravidumcomfreferis, quaXaq . ' 

•Prfeaeettam viciniorem moyendq fatis eum efe ferta tn utrumque luhum humer em retrocedere o- ■ 
faciteiargiar-. tamen quornoii unhjerfotam regi- culerumteflimontotonvincerts. .... ca ¬ 
larem motumtmfertiripffit, non video.^ Et emm Intenm hoc diffitfri nolo , quod inerandiorJms r» J'ni I 

vicinuscomrrastKs,ccmmovehitfhivicinu,hicrirr- oAnef.ryfmetihusnecfulfusdefrehendtmecfanguis’"f“ 
futfroximum,rlritadeincefsreliquisreliquu,de- fercomfresJlone.mtraarteriaviaifim-frofeHifo-’tfr“^ 
nec continuata fuccefione adulttmumferventunu leat.Nontamffr.opertafolumidaccidit,quodvdi^,i, 
fuerit, vel vts motrtxflane evanuerit, ut videre fmgmmtmasorimis commeatur cofta,qudm quadiw, 
ef m aquaf er rei cujusftam tdaffxm agitata. ^pnts artertfrfceftactilis coerceriiterumfosjit, 

' tArteriaigtturadhucmtegrafitofertet,ftdneur ■velyaintnthrofihi>sisco»erevertt,utEarauicen- 
ryfmattsmotuscordumotmrefonderedebet. Arte, 'futtfscoakgatoi verummamaltadacaufa. Nam 
na Itaque locofangmm cutis nuUo faSo efefoteP cum vtrtu^ muaforttorfit diferfa,fertfacilinie ■ » 
Corruente autem hac , de cum repSu arteria vt- foteji, ut fpfuj.m/erterm lattsfimedtfienta nonfiti- 
tfmulii-illud,quod ttaturiderqpiumnotum ft.vaforum orificta an^ 
emtfus, integer ac fal -. guporadltquere maiort copia Ruente, fromftk- 
■vix,quanaocunque etiam lemforis Jfatio id fiat, Jimeohpmtnumresnova futura efl: fi fanguis ad 
fermanere valeat. ofiia coneraamafer comfirespnera detrutut,in 

- SDeindie arteaascerehraktquodfeUat,aha artertamretrocederenolit? 
longe tffirum exonerationis fanguinisefi conditio: Audiendus tamen Sylvaticus, ^qmiuspnda- 

Qmpfe tllatnfnmduramatns naturaliterdehi. mentisregrefumfanguintsadflruereconetur,vide- 
fcunt:hainaneiiryfmatefraternatura(_falyafct- dum. Orditur aufem ah ea arteriaafmtone,qua 
licetadverfarioruhifotheft)referatafunt.oAahac, ferJ‘iA%ioKVeldvdt^ast:frecuratur. IntUaigi. 

illafenfm&tncomfetentemlccumfanguinehiande turfanguinefacile refelli fofe,ex: .. ' 

defonuntihadhpsKConfertim^imfetueseinlocu comfoptione, '- " " ^ 

tur miretur, hunc corrurnfi, illumminime ? Defi- mtnifirationihusanatomicts cafy.CAenusdoceat, 
hiattttamPlaterusmrecifrocailliusfanguinisepo- quadvenafecu{iariconJ{eattlmica,duaiusi 
tmmotefiusefe,i ^ , 




■a, fe ofienfuru confAtt: ' 


. . _ , _ erifane.quahsvenaepCr.tntntenorejcfaipie- 

in eanihilprdfdiiferfrdcedentiaiffijitrehaum.. alteriusferequintufla,erafaduraq^,ceucutequa¬ 
li- OrdiorergonovamxAdverJariosfremendttela dam internafupcifcit continente,ttlaaraneorum '■ 
"■ -(^nullaflane,fivefermoLg-iirde,t,JivediaitiJ'-Kn, mamfePeperjimilemytnmagnisarteriis adeoc'Sfit- . 
pvedtopoiyveUri^asK.faaaarteriqaperiune, CHamattipfamnonnulhterttamarteriatunicafia- 
aneuryfmapofe produci, ratione generali forrofa tuermt:quartoveroaliafeculiarisexiptnulla,fed:, 
froho ; Sifrofrium&infeforahtle, cpr in quo uno velutiquihusda venis, itaquoque aneriis ohhare- - 

iesacquievife,ipfemet tefiaturSylvaticus, amu. oentyfrmansmutconntaeqsifjasvicinisporticu- 
lryfmatisfignumefi,ut^(omfresfonem,nonfilum hs,quodmaximiinimaquidemfeftiregioneaptri-_ 


...inOe£matefieridfolei,r. 
iam plane evanefiat, atquein lacu tamas, rre 
fatientihus vano cuiusdam dekaationgs fenfuilh 
dat,vilusiSylvmicoflacct:integ-a,mnveroafe. 


coflatfu, 


f” 


e, accidat. Ouritiemitaq^ craf- 
vubierata pnt , vulneris tamen labia non. 



aji 


CENTURIA in. 

..-riAjaMtaiacperidthifimt,^digitis, com- fieri creierenm, bcut tonen > intjKa obfiiA. 

eifii’ “j^igadiBaerepulfumfiaiieiitemiterimTe- fetispmiirrtrtccn^titmxr^dembiCKUmerdemi- 
U^apttfoit. Qmetumfa^aftt,iaGi!le»M. fireu.OriiinticreiKtpfetllicmflieriimim.tiliimiiina 
tefie, «rttriartan mnictt in de- i&cgf*cm'iinfiitrnnreiint.<^idi^odanemjfmf’.- 
J^etiam animaUinvicem difiideant. tafrefterPrecMaraicidtcnjttscMtXqnaUsfnm, 

Ofidfiper dres-inaen feriam nperiri an- ca3ans,cUmresMnrSinfiatienes^artnidigcili<i- 
tii^receptienem ifinm fremptiisfine dubie ai- rei, (fihnjusfertis aliefheres) maferemimpetuttu, 
&mdit,ei!m, eedemMagifirone^o , lib. i. de aneriMd^endemem,nafci contingit, fer heu enim 
g^lmed.fac.citf.iz.diciimte,itrterieofiiihim fitnguuacjpirituiadeoexiu:erbamiir,KtadlecKm, 
csmiffiqndm mxximeadherea. inqnof!ailinmflieranmitUtet,ceutitrgidiacfii- 

fer fiaeiidteK genito aneurjfmate, M fianguis rihmdi confluant s ibidem^ exitum queremes,for- 
proptercomfresfunem retrocedere ■adeat, multos tdquaerumfHntfienegasd,arterialaerafremanc, 
^qjdernhaaenusignorafie: fedftremiflamfoulo qudiantaUflendant,aynonaliterfere,qu^mul. 

“^amrarefierifofie,utquarationefangumemte- teriecorfusingrandio-remmalemdilatenu , 
nuieremac&ucredditum,fermtare,&fuh cutem). Concedit hocPlaterusliberatiter,cumbei nuper 
eguere, eddemetiam (nonmutatumtamen Jcom- allegato,tum ejusdem ef eris Tome i.fag.^e^jshiin. 
frefum intraferevatipatiatur,facite inteSeilu- terno dneurypnati,perfcilamarteria£flenjionefro- . 
resfugeaut. Rarefieri autem arteriam nunc deau- duBo.cordisillumpdpitantemstu ,quitamdiudu- 
fiscalidis, nuncdcaufitaliqua externa, contun- rat,doncchominetandxmconfcut,acceftumrefert. 

tasfine fortund conjungatur, longe faciliorem ege faminexternisfxrtibusidfierinegaiie-rit. 
exgdationem. erfiquehacfunt,qaafroagerenda ridhacexpmatmihivelimrationemSyluaticUs, 

Syhaticus. Alearum efipartium, ut in ifforum e- mnnunqua excitatumpnqalenusdocetlib.6.de tec. 

^ xamendiquidaperaaclaboris infumam. ageil.cap.ultimo, dneurpfma non confiquaturi 

“itUmf' interioris tunica cragtiem ^ du-ritiem quod con- gulismenfitusexhj/pochondriodxxtro fangtistanto 
* ' cernit.etfiproptercoalituedigcultatemademitten- impetu,acfi vena illic incifafuiffet,adhhraunius 

dum fanguinem tenuiorem ac girituofiorem labia pondus emanavihnullo (poflquam fanguis natura 
hiarepum digculterconcedd,attaiuen ut ea ad eun- gontefubflitit) apparente eff-efiusvefligo, Benive- 

nonanimadverto. Etenimtanta nonjum duritiei numero^.teflibus-.Siide,uteflapudSaxcniamtib.} 
arteria, utprega infiar ligni Jubrigidi nullatenus. pra3. cap.^i. nobili cuidam Patavino,cuialids fer 
cedant. Boccniminflammatio, tSfegus, efrfiir- venas hamorrhoidalesfieculentusfanguis expurgari 
rhusmanifefie rodargUunf.aquty fiitscircumfufa filitus erat.perferotum, nuUoitem tranfitusreliBo 
corporaq^ianeur, iArterias comfrimiaccoarBa- indicio, in maxima copiaprofiuxit: SiqueMoniaJi 
ri,reSigtmefcribitCalenushb.t.decauf.Pulf:cap. cuidaminfigniterterrgaaaiutcfraliicuidamviro, 
Z.Siergocomprega cedat arteria, ecquidquafofieri exomnihuscorporismeatusfanguinehi-ncindeeru- 
frohibueriti ut ab oppofito iffius latere oflium, per fige,ex FloreminijLeudaniMartyrologio,(frfiaga-. 
quodfanguisregredidebebat, obflruatur} ri'^olgi tepmonio reconflet Schenclfius lih.q. 

Deindescumextertorqudconftat‘1unica,vena- fart.z. Obferv.sd.&^p.quinidem^inaneutyf- 
rumtunicisparfit,harumquo^adinflarpoftacce- mate,reclufisfiilicetarteriarumefiulu,dtenuixre 
ptum vulnus facile coalefiet, (g arteriofi fangUinis, &girituofiore fanguineeveniat^ausanullavideo. 
farirationequavenavenofiinvaricihus,eguxum Deni^pero,my«eugenitum aneurjfmaquod - 
Compefiet.oAdquamremnonparum anxiliiconfe-r attinet ifiaejits-^oduBiDom -^ 

^^flf^^Jeeldtnemflequuntur, inusvelneutra, velinterior fit posfibile,ut ii quibus propter crudeliorem tortur/" 
lim, ,fef‘‘^‘”’l>‘”“‘“^ehifcir,exteriorautemcoaluittquem- artcriainbrachtitViolentisfimedifleduittur,A}ieu- 
tsittorm admodum quoq, flentis Centuria ^.ObferV.qq.Pa- rpfmateneuttquam corripiantur. Quiacfrilludmo' 

Cam. j. cegantergo ocjm quicunq,cumPlatero anourjfma- ignorare ingenue confteor-,curtcauisdevis acmobi- 
tispofifeaamartcriamorti exemplo, npflramfen- l^anguisperarteriarumtunicas,naturaUtflrcras- 


V y . !as,denfasaieundiqua^conflriaas,utloquiiurGa- 

Porrbfiperdtag-Suueuarteriareferdur,tamet- lenutlih.i.deupepartium cap.t o.t-rans/udans,fcr 
^ • -■ cmem,forisatq,,elabendimoatibus multi ofportu- 


fifanguinem expeditiiisrecipifibi perfurat Sjlva- 
tkia-. mihitamennonaquifaciieporjuafirit. Ar- 
aiftmeenimaneriaofculumipficmiadhesreatlicet, refaciens,fe 


- , V !prafertmfuerit,cutifarcet, ac 

iffaque arteriaquamvis vaUdiffimdviattraBrice folasaruriasagciefiSanenonmelatet,findiquan. 
gaudeat,nefictamenunquamaneuryfmaullum, doq^abi3ucranium,frangioJfa,fortsillafacute.At 
shuuryj. frovtniet. 'S.egeroenimacrepetoilla,quafuprdad- hacdurafiint,i3uicederenefcia,quodinarteriisu- 
«««ja» ■uerjusarap-i/iunproduxiobjeaa: quibusfifatis- funonvenit.Quadefacilitateregargitationis,com- 
fecmtSfivaticus,digolvat(i-ifia.Nametfiillafuf- fresfifanguimsagertSfivaticus.dirutoipfius^n- 
• gere poterant,ut nuBum anewyfma per arteria damentoferflecorruunt. £t provide addidit, fan- 






J33 OBSERVAT. CHIRURGIC. 

Olf.j^rMmJiremdyj:eredchcat,mnmHtiti!m effedeh- fmaspidahiittrhcus. TUixterimcUmtuishiuevi -q 
rc.’N^p‘rdsjH>revip]fce,n(mftnararet. UPmhisfdvc,i!cmeia«aejmr'ojerge. Dsban 

facV^tfP!imn!!aairi,p!prk,mipm,evici.Qm<^ 3TesUiiiez.Apil.tAnm\&i%. 

■verfemaaq/fjennSjlvetiais-. ektmditmiloc ---^—--— 

c4umem(Pqmeg,j«dic^e-vdeo}vixrtfcriet. OBSERVATIO XLV. 

Infeaime^cju^dpUterm^it^x^xm^x^i T)eGir,grtm,pophemicrimiminpdeoler. 

Bisjima coniunclione adhtarens.^uelfiatintuna ove^ claratur. 

rJpmdvLera«r-,‘velv«tnrr^Jcxt,iPmgIr.^ ^ “II* 


. cin^Profeflbr ordinarius, 

GUILHELMO FABRICIO HILDANO 


veroSylvmicum, _ 

^y^tH,aMsjpmei)n.VAFl:jaMio.Ap. 

indentem, dinujM magnitudinem nmexcrefcat} ^^Bapkaadmeperfcripppi,eatSdemdie6.Aii^ 
Tamnm enim per DiaPelen aneriam reforhere , gnPi admepervenerunt. Qnafani cnlpaiege qm- 
qiuaitHmSyPoleeffHdit^esep0ei!mmm'diibie^.t demnejcie. f^eriimqiiirdinpoverhio dicit!er,p.t 
'efnprrurihHe liquet. ' cito, quiafat bene. Cumq^adpoximarummea^. 

Jejteim Ergo ut tandem diputendipnemfaciamySylve- rumliterarumduecapitafatispoUxereponderis, 
iLmyf. ticiAneur]frnatUDepnitio,quaidTurmre afana 'necegoijmdppPxriariadilendumcenfeamjfaciled 
ootU Sfl-guinecdidispmo,tenui,-vapxrofa^,exartmafuh UquidinvemS.-, piori tamen, quop^kulopimin 

lid reponerem, prafmim cum me fatisfa- 
umpoxime pomiferim,facere nonpotui.Pa- 
crrcaxt- j>- enimiUefepuagenariiii,dequonuperetiamad 
r(quodd te,An.ptperiore,mespstemporeinapohorrm-eae 
. , ^ , . , ulih.^de frigorecorripmr,qKitamencalorfehrilisn!infuhj% 

phjtpcoaudtmcap.^jeextuilJpfemetpofeJpuerat) quttur. nAhhoctempmre arremfrigidispmu; 


aeepiuxo,poduSuait,prohanm>ep.Priterquam h 
. enim quod genus ,utipib initiumpatimmonui,in. b 
conpuii ep : modus quoq^ generationis vitiopes exi- b, 
fit. Tantum itaq^ aheputperipfam omnes circa A- H 
neutyfmaohorientes Sffictdtatesfoham 
Olera depnitionepm debere, ex oArip, 


pluresacmajiresperippampotituexcitetur.No- qudf^epotuit.fedoielcoaauijuhfdeverfari,net ' 
jira igitur verioreP: cum ippus opera ac benepcioo. incalidohpf mauPofemetconttnereieAceeJPthemi- 
mnesdigicultates,quacumnuineroplurimt,tu?n., craniapnifra,obortacorporisextenuatio.-PerPste~ 
ponderepavispmafuerunt,facik,meaquidemopE runthsxjymptmnatatrimepripatio, fopedecapite 
nione,jupefdverim. Duo adhucpocolophonepib- materiaqwadam.perpniprumlatusad pedempni- 
ErritMir-jungo wepsfija. PrimumeP'. Non reBedMercato f rum reclddefjtxit,fumque totum occupa-. 
dta»efeTom-l.tib.^.partei.claf.z.arc.i.dip.t£. 

'tenfui,fed-noniBomniextenponeAneurjpna,-nip ejusamolmonequarnj 
rupturaconp-ngatur. Abextenponeentmquafe- aaq^conpliopedempimitusfovet,infacummni& 
cundura omnespatdimenpones, non autem arteria apecommu-nisdulcispareibusequahbuscalefaBis, 
Tupurd,formari tAneurypua,fatisfuperqueha- Nl-aerbpofecif, inungitergopedemoleopiceacp- 
Senusd^np-ratumep. Particuhtrkitaq,du-nta- milihusoleiscalefacienttbut. AdhibetfotusaliosaiaC 
xatpercaufamcs-effeSu,epdepnitio:quandoAneu- tefacientes&digrrentes;fidpmilifemperfuccejfu. 
ryfma internearteriaru Tuntcefohtio-nem,<grex- Pof duas igiturfeptimanas cum more molepiape - 
teriorispulfati-vd at tumorofam extenponem dixit, pertepss epet,Chetrurgum quendd vocet Grumber- 
^"sr . Alterum ef, minus 'quoque vered Steghio lib. i. genf hominem,docente eventu,ut fattstruculentum, 

Sltlhii. tJUrCedici-ne Prailice cap.jq. (cuifermeapentiri itanegligentem. 'Rpgat,utinjummopedevenamp- 
videtur TidJus, diSo fupelocojcumaliisAneu^ biincidat. Cumautefheirurguspsb vefbera adve^- 
ryfmadipinguiinvenpum&aneriopsm.Penarum nijfet, dr obfenium minus valeret oculorum acie, 
emm extenpo varicem ; Arteriarum vero Aneu- venam non tetigit. QuofaSofeBio-nem repetit ; fed 
Tyrmaparit,Medictsprohatioris-notecenfo-ribus. nectumfa-nguinisquicquameffluxit. Bocvifotoe. 
Coniiufu. igttu-rhic, Cl. Dn. Pab-rici, meam, quaxL. in circulum feBiones infituit, ut denariumnume- 

^ cognofceredepderapi de Aneuryfmatisgeneratione rumexcefferint.InPituifeiplirres,nipegerpaim-- 
opintonem. Tuumfuerit,eiaccuretituijudiciili- patientiarenuijfet. Ouidpti CoaleCcitquiLmma- 
manitoremoUquem addere. -Opidutfacere haud ximavulnufculorumpars, verimbinavel terna d 
paveris,autdedigneris,poveterinoPranecesptu- coalituabhorrent.Incipit cisttsvicinarub'ere,dole- 

Citeritmeffent plura de quibusad te, 

delicetoccapcneEpipoHca,admeasdeH. _ ___.. 

naliteras,qiiamternisillis mihiredditisEpipoUs, quod poPolei lini expeffoneSo rs 
fcriberepofem,nipcumtempcr ^-—~——-—•- ■ 


;t, Seddeiis deinceps nonnihil diperens 


CENT URI A IIL 233 

M»eIi,-vdaUayiate«tireUireal%ijicioc>iu. 0 ^/ 45 . 
OV- 4f* ^li^^JxmJipmmmimremfphMeloimcrUS^ tcrita», cfrfreferihopihercm tum ex Mu, ttm^ 
frecipuieuphwhu-.cKitettepemfabaarefxiffe.pia 
uumepti. Omita^defcmiujphuceUmxmTiU egrimtefefium?enteco]iesmihar^narrxvU. 
rdiau^et nalatiusferteTuUocca^umemipfiwici- H^igitttrhijioriaefiiqsiamideo tibifrolixius 
S reliqui itemdi^ ad unum mmeSyUti S- deUneare yolui^ Cheirurgmrum mflrerumtmpe- 
^aJdep4h&fmaiimpermarefeai.Quu,faaum, rmam,f4um ^negUgemianafeniusdaegerem, 
MtetMVesxdtalumuf^ahacelotandemcorripe- tefiarerquequantiinterptmulnscummhutuma- 
retur- ^ •Itero ad genu ueq^muitumcmtahefie- IUsregiinihtutuifimilishaberi. Quid enim alibi 

ret Xnmaximo ergo fericulo ifpag^OyCheirurgo pat,rei itemloquiiur* 

,^'o(quialterumfemult'oimferitixremdemump- Exhocautemcafujumndaquadamfrohlmata^^^^^^^^ 

biadiunxerat)fummaanxieiMeconPituto,egoac- aruifopiint.Primumep,cujuenaturafuerahumor , 
eerf^, quidratumpede amputationetihta,ju- iUe,quiinfedem delqffui? TUpituteopemfuifep- 


diciumcoramexponam. Ri 


enim pra aliu humoribus 


^expopta^ab^ro audita jphacelompt^virium a- pigidior. oriccumpitmtauniue natur, 
mconjiantia £prehenPa,agrimluntate imoprece Pedaliadulcie,aUafalpa,aUaacida,aUamtrea,aua. 
%i^ta,(n'thilenimxuncphiprdterintolerabilem., perimergpiterpm,qutpituitapeciesmaluhoc ex. 
fierem aquiepemolepum dixit )Juadeouttihia citaritiritreamfortajpsacc^abii.cumabhacetr 
Cyb genu amputetur \ perpendensillud Hippoa-atis iaminaqualitatemfrigoris caloruin febre epia- 
oraculum^quodhaheturltb. i. dphor,6.dumexrre- Ia,inunaeadem^ueparteexipentem, vulgodedu- 
tnismorburemediaexqxipte extrema opponere j«- 'cerefoleant,verumquomodovirreuiijle, erajpu,(p 
bet iprefertim cum authoreCelfo lib. 7 . cap. ij. ni- glatinofm humor tamfubitb e capite fuh cute adpe- 
hilinterpt,anfatistueumptpr4di‘>m,qxodepu- dem ufquedeyolvipotuifet! 
nicum-,piesq,dubiacerta deperationepotiorpt,ut SecundumeP,curfotihuu tSrinunBionibutcale. 

/idem Ceipueloquituralibi.^doperationempop. facientibus ac digerentibut.i^ernihilp-ofecerit} *' 

S ventum,hic tu vidiph hominis truculentia, Tertium ep,utriidvenainpedefeBa, (ppro voto ,■ 

peritiamin locando agro, alligandaprmanda feBibJuccepipet, hocep.p vena pBdfanguis rite 
(^abfcindendatibia,truncoq^bliga-ndo. Credemi- epluxipet)agrolevamenaliquodperandumfuerit} 
hiptiDeus^atia (3clementia (uaoperationemipd: Quartum ef \ curpluravulnufcula coaluerint, 4 - 
direxifet,nonmirumprofeB'ofuipet,pageretatea- duo vero vel tria faltem illa coalepere noluerint} e, 
Uasprov.eBa,intermanus,ohtantammoram,expi- Tfdaddodemagmatisimpoptione', nilde abpisps 
rajfet,fed tantum abfuit uthocveniretaitnec ani- digitis inpartecerrupta, nibde aliis. Hoc faltem^ 
veltantillumlinqueretur. Prajcriboconfortan- addo, ep rogo,utadpropopta quatuerproblemata 
ientem-, dJcoChirurgis, proximereponderevelis. 

vero infatifuerunt fu. Repondeovero & egoad tuumproblema.idque Ut p,mh 
vni fcientia perfuapone, brevibus, quairis quid fentiam de Medico-Cheirur- & uva i» 
mnegUgentius viptant, gi cujusdamparadoxo, quo oPendit cji contendit, 'fyp’»""’ 

tit 'agerdenubmium conp. eumfite copiofum, adfatietatem ufque inPitu- 

" uodegangranq^ turn.indrffentmaepeutilispmum. leAdhocautem 


tia: impero viBumconveni 
quidabippsperidebeat,ecci 
perbia, quaque turgidi in, 
monita mea fpernunt, agrt 
atq^itanovophacelotrut, 
firo inficf patiunittr. Petii 
liumidptale,^ualein " " 


ChhuTio- ^hacelolegimr. Sed^aid Cheiru 


\conteinnmtid paradoxoT^abiliendiimrai ^ ._ 

^.... ^ ^ . ntia dudtimmeliora qmdemmeminijfepoffiim) experientia. %att0‘ 

' docuifet.reramaneadocum£,cafxsmeherclepr£- nem ita dnformat: Prstna(^u7)alaxando ahatri» 
, fenstefiiseJfepotefi.Q^averocffmagerytumliberi^ acreshfrnores^dyfenteriamexcitantes^ a^ueacmyr 
tsxor ^ amicit infanter mferunt ut meum confdiis robaIani(^rhabarbarum tofiumeducunt, erghprum 
feejuerenturtjpo^nderunttandemfeficHturoSfVe- norum ^ uvarum ufui^in dyfenteria minime 
rum^uafdet jam dicam. Namcurnuterq^palam improbandus. Experientiam vero propriarum 

quidemfidempollicitusejfet,ch^tamenalteralieri li^umpratend-* .. 

in aureminfirajfe dicitur hac verba: dicanmja- diBorumfruBti 
ne nos faihtros»qua voluit Medicuijpofiemus ta- uj^efemetingurgit6 


imnofroarlntratuinofirisut 
cojferit , nobisimputari non poterit, 

Eccequa ttertmmaliUa} quapertinac. 
igitur ^ hacin parte DeusviciJJimJud g 
adfmjfet, ^ fonte quajt fua natura,quod co 
ptumeratdfanofecrevijfeti (fheirurgorum ce: 
peraidnequaquam effe^m fuiffet. 

Sed quid ampliusfa?prim'opaJftfUerum ca 
in apice trunci d pure nealigentia fua depafii, u 
pofea ab ea radii truncusteginon potuerint^fed co 
aplijint,denovo dradio nonnihilferr' ^ 
deinde os, qua parte jphacelus in trum 
rat,etiam corrugi pajji fuerunt, de cujus refiits 

ift^Jerarunt ,rogaruntque, utrum 


yurem,quadeefi,&itaformandax 

Ouod£unquealvulaxande,acreshmtoresdyfen- 
teriuexcitddoeducit,ilffuPusminimeimp>robadul. 
Fer^yoncpropptiononep,mpitacorrigaeur. 

roborandi faeuiei 
, olla,neccauptmor. 
hpcaarn^lipcati^ic^enitpmusufusindgfente. 

tm ad minorereponded )pruns!(p 
loutcresquidem humores aliqua ex 
‘ re.fednimia facultate hume. 

ru retentrice labefaBant, ex. 

tnt,fecusquam dmyrobdanisCrrha- 




134 OBSERVAT. -CHIRURGIC. 

I baryiiro tofo fieri filet ^ inio iterationi amplifica- bns meis ad tc Uteris intellbafli ) moram trahe- 

' ^tte^casfj£m{nbifica.mfceinfir‘vifent, docente rem,acaditaodaj atiaplama quz ponti pro-4^* 





propter caloris ab incendio vcherototiam, tum : 

ores, fupramodumincalufffet, 
:aquafrigidafibicorpusperfuQ* - 
rftemtfaU^^vide- derent:bocenimnififacerent,zftaramarimum 
riefixmtft^f^^o^^^^riespHrgatosjjam-dicerecer- non amplius fc liifferrepofle, fed devitapcricli- 
tQmnpotesjOrmespofihacfimiliterpfirgandosejfe , tari,ajebat. Affunduntaquam ,eainquecopiose, 
inquit Galenas likii^pbor. II. iraidem depram- itant veftimenta omnia ipfiimque corpus undi- 
mm atque uvarum uja in dyfemeriaetimnecjpe- qneniadcfadum efiet. Quid fit? Corripiturhor- 
rare,necafiirmaref oteris> Rei itaqueipfiusnata- rore,ita ut vixex tedo defeendere, & ad zdes 
ram diligentius afiimantibus^ prunorum d* uva- fuaspervenire pofiet. Pofterb die, ac deinceps , 
rumrecentiumac crudarum ufius nonpotefiUon ejfi ctfi graviter laboraret, & maximum incendium 
formidandus. iAtquebacdeprafintiparadoxa, internorumvifccrumperfeut!ret,morbumtaincn 
^olantequafcalamodicereliyuit: quafitihimujus neglexit. Circa quartum natura cumper criti- 

^adjunUa ut ad.Dn. 7). VHlLlBBR'fVM SA- quoque intumuit, & inflammatione correptum 
'R^fRNVMcommode perferantur , tute pro no-, fuiu Ad Xenodochium itaque deducitur, ubi 
firoamorediligentisjime , faefiio,curabis,proinde clarilTimbaczterna laudedignifTimoviroDn.D* 
oblooc offeium diligentius te rogare, opus nonha- JACOBO ZWING£ILO, piz momoriz & 
bea.Hisergocunttuisomnibusheatisfimevale.Da- Chirurgis ordinariis commibus fuit. Poft dies 
^ bamGieJfaHaJfirumdieio.AugufiiQAhnoi6io. aliquot, cum'infiammationem in tibia ad gan-^ 

' ’ "• --— -^— -.-grznamtendcrc videretDn.ZWINGER.lIS,ro- 

OBSEItVATIO- XLVI. gavitme, ut miferum quoque inviferem, ad z* 

§^dam cum fupra »jodum incalutjfet, ^ grum itaque mc confero, tibiamquead poplitem 
tpfimcorpm aqua frigida perfufumfuif fcreufque, gangrznacorruptamanimadverto. 

ftigangrma&(fihacelointibia ■ Porro etli viresproftratas,febrim maximam,, 

corripitur. tibiam quinctiamadcaxamfcreufquefupramo*. 

Vko Clarisfimo ae DoBiJfimo d;^mintumefadam, acproinde rem iftamangu* 

-Dn.D.MI£HAEU DOR-lNGIO.inllluftri {^is-p,ofitamerri.-,fatisfuperqucvideremus,atta. 

Academia Gieflena Haflbrum Medicinz mcmquiafzpifiime, enam indefpcratis.Divma 

Prof.ordin.atq;eeleberrimo • ciementiaatquc potentia^prarterfpanatqueopi- 

Gmihdrnus Fabricius Hildanus. . per(uuii«|usHiJ!^ocraLtKb.'"A^ 

S. P. D. - monetjomniarccundumratiooemfintfacienda, 

T ArdeadtuassclariflTme Dn.D..-refpondeo, trusundique rcarificavimus: unguentum .^Egy- . 

quandoquidem tardeeasaccepi,utiexeis, ptiacum,aliaque medicamenta, quseputredini 
quas ad ciarisfimum VirumDn.HOlCsTilIMvi- sdveriaatur,appHcuimus,led fruftrajfequentie-* ■ ' 
communem noftrum arpic-um-dedij intelliges.. mmdie, ad coxam regionemque hepatis ufque 
Pergratas sutcmtuas-mihifuiffe,^eun>£eftor, hvid^repcrtafuit, Lipothymiz, frigusextremi- ’’ 

amicitiam nofteam literis fovere nobisconceda-. ta'm cum morte commutavit. 

tur,exanimodoleo. . . . . Nnncadproblcmatatuapaucisrefpondereco-^j^w^j^; 

• Cafus quem commumcartij rarus cft, & mi- pabor,. C^ris primo , cujus naturz humot 
ror, fenemiUum decrepitum tantos doloresfuf-, i.Uein pcdemde!apfus,ftieriti’. Ipfum pituitofum 
ferre, tandemqucevader^potuiffe. Gangrzna niiile,tecumfentio. Frigus enim intenfilfimuin 
cnimadigitopedisincipiens,utplurimumIetha-; &nibIefl:ilTimum,quodadfuifrerefers,hocfatis 
f . .iL apudBenivenium Sc podon^um in- ^^perqu^ndica^ Nifi tamen pituita illa acrem ; 

libus videre licet.- Sedhujusmodifa- quendam humorem ftbi adjundum habuiflet, 

..ad folam mifericordiam atque clemen- \ ^on tam facile ad pedem defluere potuiflec, fed 

tiamDeipotiuSjquamadinduftriamfcientiamqi & “t^igna qualicatcprzditum fuiffccertumefi, 
Cheirurgorura ( quorum imprudentiam aut po- , alioquin temperamentum & harmoniam partis 
tiusimpudentiaranonfatis admiraripofrum)E^r: tam cito vitiaflet & deftruxifiet; fzpiflime 

ferenda el!e,tecumfentio* ..enimaccidit,utmateriaauthamorexcremen- 

Czterum antequam ad problemata tua relpoor; patte sjiqua corporis colligatur retinea- 

deam, affedum graviflimum tibi communicare tqrque ad. tempus , fed pofrauam acrimoniam ' 
er- vifumcft. Superiorizflatecmn Bafilcz apud Se-, malignitatemque infignemacquifiverit, benefi- 
'^'reniflimumPrincipem ac Dominum, Dominum cio naturz ad extremitates expcUitur, jbiqud 
^*‘7ANLmiIMRA.DZmOUM, Limaniz&c, temperamentum partis dcfl.i-u>t,gangrznamqufl 
Ducem, permenfes aliquot (uti ex przeedenti- inducit. A venenata enim & maligna quali-. 




C E N T U R I A ^ lilv 




'C/ariJiim (g prsfianifime r 

Dn. GOILH. FABRJCIO HILDANO , 
Medico Chirurgo apBd Ptitermaceitfis mdnuC- 

riOyDonuxo ^amicohoxorazdo - 

_1 profuerunt, primo, MKHAEi,DoRiNGmsI>. 

^^^^'auianiateri2moAiprofand2erat.Vifiegoj2piC- - S. P. J>. _ 

toe2l)fceffas er pirataacriortos, in qmbnsof&. taxplBc , ClariPme Du.P^BRlCl, 

cariecontanimet2erant,priufqaam cuttsemice-, '<^qmi-aKxr.ofermi^acionihilfUxUiterori 
raretar- Ante annos aliquot une cum Dn, D-. <cdrttede<bru,oifeadmecScogiarecapi:QMfit,^ 
nUmt- Z-STINGEROp.m.Bafilecnfeminvifi, cui etiamnii a' -vxldi-atreitrytitcrMtlim^ijuM anumeufesfefu 
TO perinterrailaabfccfliisin capite fuboriunnir , ia udtejxanvtyaimaniutuili uoperoiexiffejdijuoii^ 

meningem uiqueerorumconfpicicur. Eainpaite cUrtjp.mtem P' 'rtimDn.D.LENTVLVM,tuta 
capias doIprprscedit,quitamei5.non ufqueadeo Jjn»DuSjiRJ4CElSjZ}Ad7KttticuptebamJit^cu 
graviseftXeddiuturnus, tanaemqoogueditis in ifiam confvstudinem celereixci- 

tumoremeievaturjpaulatimqjiuppuratur.Aperta jrsrem-ititutautetwJit^voluifameitprAfetftemucctu.- 
■ vomica offacarieadeo contaminata inveniuntur fi^emii<itefirihendiKegltgere,utfciltcttintedige- 
ut etiamabfque difficultatead meningem excra.hi res,nihilmihipoffe accideregr^f^^^^ukmficrThrh 
poiHnt: Hiftoriamintegramutadfcribam.otiuin lit^astecumcommutem-, Ero'autera,protemp6rts 
Lndatar;videbisii!am,DeovbIente,poft.Secan- ^^ii^rum-xegottorHratwne,b/eviftm:€e.Promifi. 

lundiones pfopter rpiiTitu^ d»dum,meadtepn^ciigtKrUyW attosaffebiue. dyfi-'Dyi 


_^ ^ 

■dinem & denfitatem cutis. Pedes&nim&digitos ef;teriaida,qu£ar,ee a>ijjumfej^^uia/teyfimii0r- Giefeha, 
pediscaUofacuteintreftitosefTejOmmbusnomm xitydefieriti^uini}jaHt€kmefQttffimHmobferve^i:d^V*°^^f‘ 
cft. Non-potueruntigitur medicamenta ad io- ^rimumentmfiudiofm^utdamnanoTieSa^opfi-*^^^.^ 
cum afFedbum ufque penctrare.Tertib,quia inum- ‘^Ham convaluit ,aeerbij?rKtd ophthalmiantincur- 
€HoDes‘porosobftruebant: Oleaenim,etfi calida cuifar.ataAcfiuxioadtaluTndextricntrisfuc-: 

fintjfemper tamen aliquidvifeofitatis fibiadjun-' heiTrdeamphffimi Bicafierii Gr^entCan- OphthM- 

;ftumhabentiprjeci'pueautemeaoIea,qusperin- cellarius^, lOH^NNESST^PPJVS, ddyfen~^'^‘‘y 

- - gyat ^corripiebatur. Tertihi 

^ ^ ^ tpofidyfentermmhebdomade 

flueret,perven$fei9:ionem copiosd attractam fu- catarrhofisffocativo perimebatur. Quanoifludio- S**^*^^.*^ 
iffciquiseftquiambigat ? -Potius itaque per alias fitseViimiaoriHndus ^parotide (inifira^utrmsyj^^^^**' 
viascducenda, quam ad extremitates, partesin- gefjeinflamtnatione^quainabfceffum etiafyidejiit^ ' 
iquam,in quibuscalor nativus& humiduradica- affigcba!Kr,efKtAgreetiampnefaciesturpitudinera_ 
le jam antea iabefadatum 6c fere ex£in(aum > at - alicjuam contraheret j X>eo auxtliante , raea opera 
'trahenda erat. tandem refiifutus-, Deni^ rujlicai quidam e vicino 

AiPHlh- Coalefomtvulnufcula ftonnullajproculdubio pagoperfemefirecudyfenteria-confiiPiatusefiJUud 
fc«4. qiiia fiiper6ciaiia> & tantummodo in cute erant, etiam tucdeprehendi-^cumquod d nimio potu agros 
Duoveroveitriacoaiefccre noluerunt,cum pro- fibiteperare.tucovalefcentesdn-imtocorporUmotu 
fundiora,&oartib. nefvolisoroxima effent: qua^ fibi cavereopoyfear,prioru retmultapoffern adfer- 
i,qux ad reliqui re exempla^fixecefariuraed efe dsccerem^pofiirii 


riaaliqua,utantcaquoqucdixijacris&mali- ejfet^animirecyeandlgratidiex 


?e“ml 


gnafubeflet,&proptrptloloremhumorescontu ucpaulokngiitsex^iiciatusinrecidivsminctdityd 
nuoaffluerent, fequutaeftinflammatio-, tan- ijuuegriiisprioredygsatiriiipofleiijiheratus,. . 
demque calorisextinaio.Hscfunt virclariflime, Iit!deuamextei]’A!trerelibet-.HtrKr>! eoi 'j«j 
eadtuasinprafensrefponderepotui.Addidif- primo mjutiu grav,fimiJldtimddyfixtmaaffli. 

1 hinc & inde obfervationds, &exemplaadin- guntuTyrS creberrimas dejetlioxeshahentyfacUi ex 
ftitutum nbttrum facientia . fodcccnpationess mn-gere poffeeredasiCoxtrariumeKim cismracio ' 
quibushicBernseofaruordd non concedunt.Quas tum experiemiaeviuCere'iiid:emur.Ratioijuidem-, 
adDft D.BAuHiNuM&DN. D.SARACENuMmic ejuod mu tam materii copiora (g maltgmtatem, 
fifti literas, eas omnes tfadendascuravi.D-. Dm gudmmriumimbeciditatemportKidat.Experiem 
I.ENTULO.(qm relponfum promittit) fuastradidh tU vero i utpne yuodmutdhtum Profefforemm'. 
ClanflimumvirumDu.D.SEK-NERTBMmeono- ftrumMathemattcu,p:mX)a.M.NlCOi.AyM 
mn^usfo-diJuta plurimum. Valeamantiffime HERHANNPM,fed^yaaier»asfiudiefis,di 
Ds.T).Doringi , & cum tuis omnibus felicit^ epuorumuuo aliasadtefcripp , taUratiaueextiux 
virediUi RaptimBrmzHelveticornm Sosviderimus, Hecraptiraudlefirihereplacuity 

peres. Vale curatuudtutiijiraiy^g ambis fulve. 

ScrihebamGieffaHajforumdievt.Mtr- 
, tis.4nml6lh 


OBSEPv^ 



OBSERVAT. CHIRURGIC, 


OBSERVATIO XLVIL 


smplum, antcjjuamhujnsepiftoIsfinemtM- 4?* 


m,^DjferiterU^ii>ijjtnu 

ftquutt. Primo , afaundanoam potos i 

Vara AmpUfiima dt^Kt DaSifima iiieconvemre,tecum fentio,!nte 

£)n. MICH. DORJNGIO BRESLAVIENSI, acnimislob ' 


JJn. MICH. UUKJNWO BiLtSLAVlEJNSi, acninoslobricaredditpotuscopia. Smtitaqjpo- 
Pbllolbphia; & Mediriny Dofiori looge cele- culcntaaliquo modol^iB^ &ftipticitateqQadani 


lingolari. 
Fabricim t 


■fc yT Easquod rion acceperis,cla’riflimetniDN. 
jViDoRINGIjVefienienter doko.In fcriben- 
diSonim ad te iiterisi quoticicunqueieie obtulit 


prsdita , quo humeflando dcnutrieado etiam 
partes roborarepofllnt. • 

Motum corporis dyienterids adveriJUImmn- 
efle,quisnegareau/useflet?Si enim medicamen- 
tnmpurgans, utHippocratcs&eaperientiaipia 


• jfcgnitcr vero & tarde, fi fomnns indu- 
—, vjaantb magis id in dyfentericis, in quibus 
obtue- facultas retcntrix vifcerum fupramodumiabefa- 
lonicri- aataeitexlpefiandum? 

Dyfentericoi 


fcriptistecUmfovMecupio.Measigituradte,uti Dyfantencos, qmftat.mabm.aomorb.^-,.,j 
quoquetuasadme,£rpiffimeintanulocorumdi- «iTunelaborat, &creberrmrisdejectionesha- 
&inaIoquopiam&tointercipiim6&pror- bent,v^evaderepoffe.tauomconfentaneumet 
fusinterire,none^ftquoddubito. _ Mat»ae.^ qumacnsSt malina, mteftinayel- 

C^iar de Dyfenteria fcripfifti4ibenterlegi,im- l‘ca^&do ores m^moSainqiuq 
ru^rofeab,poft tantas evacuationes &inani- proftrationemexrufc.tat. 
tiobetricorporis wmgravesjcamquepericulofos Ceterum faiftoriadeDyi^t ^ 

tonfequi pofle morbos. Caufamegopotiusad habetjAQUESBUXERPaterniacenfis/aberli-^ffwira- 
quaiitatem humoris peccantis,quam ad quanrita- gnarius,vir juvenis & robuftus,cum ocitinere, & '«JP*». 
tem referendam efTe arbitror. In Dyfenteria enim violento motu corporis/upraraodum inc^uiffet, 
corpora hum5ribus acribus & malignis onerata & maximum hauftuaqusfrigidiffimsbibiffetyin 
cire,omnibusinconfeffocft.Siigiturnatura,infi- febriculamcontinuamincidit: exqua tamenpo- 
jie morbi, excrementum aliquod, ad partem ali- tius naturae bcncfido , quam medicamentorum» 
quam cOrporis expellit, ctiamfi in minima fuerit curatus fuit: Nullos enim adhibuit Medicos. Sed 
‘quanticate,propter acredinem tamen atque mali- quit fit?i febre vix curato,aliis & quidem gravilS- 
gnitatem fuam gravifllmos morbos procreat. mis fymptomatis(quaB cum morbo iftonovo,an- 
Dyfcntcriaillagraviffima,qu*lupcrioribusan- te annos viginti in Haffia orta, krehelkrankheit 
hishic&in vicinia multos e medio fuftulit, varios multum conveniebant) correptus fuit. Stupore»**». 
quoq;pofl:fereIiquitmorbos.R.everendusDom. enimdolorifico&moleftocrurum , cumagita- tUcaUva 
JOHANNES MER.tlLA,EccIe{ijB Patcrniaccn- tione aliqua convuifiva circa nervos 8 c periofti- "‘'1 
fisVcrbiDiviniMinifterfidelilfimus, communis um,vcxabatur,itaquidcm,ut nonnunquamcrura 
lioieramicus, cumaDyfenteriaferecuratuscC- i pedibusadcoxasulqj formicisfeaterevideren-'^^^ 
fet,anginagraviffimacbrreptusfuit, Hiftoriam turddque maximis cum doloribus , atquenunc 
-Tic ut adferibam , otium non da- extenfione, nunc retra<Sionenervorum ac ' ’ 


Videbis illam in tertia Centuria obferva- bat. ^ocuminconfiliumadhibituseffem , & 


Sed&muitipoft Dyfenteriamdolori- incuradonemorbi ^ermenfem ir 
[orum,5cquidem gravif[imis,excruciati cumfruduoccupatiflimus fuilTer 


12- DyfcnterisFnc 


, dyfenteria. 


5 ,&filIusDom.JACOBIDETR.IBlISPa- fanguinem&ramenta,ver 


I tatis ,&nhusiJom.Ji^ 
teruiaccnfis,pofi: Dyfei 

tf« e puero itu correptus fuit, ita Ut, quicquid ingereret, busque excerneret. Febris adera 


autperfuperiora, autperinfbriora.indigeftare- inquietudines magna, aliaque pefiimafympto^ 
jiceret. Multa quidem, fedpaucocumfrudu, mata. Fcetor indiesadebaudusfuit^uttaridera 






^xafuiffetjfuafi, utproi 


familiares & amici amplius cum ipfo verfirino 


ereconlumptuu 

irquefuccefiu. 


_ _ilblebant, noniblumcui_.-..u.-u- 

iramlaSaret. piose rejecit, fcd&fponte per fecefliimerierpftf 
xabreveenim rnnt. Abumbilicoufqueadpedesadebreiblu-'- 
tusfuit. Ven- tusfuit.utcxcrementaalvifimul&urina.invo- 
m mufeat. luntarid & guttatim effluerent. Ego ab iui» 
mafticis&menth£inunxi,&empLex tacamaha- tio morbi corpus aliquoties rhabarbaro , my- 

caapplicui. robalanis , & fimiilbus purgavi , & nihil 

r. ^ Dyfenteria curatione defiderantur. 


malignitateDyfinterisinmefflumadferre : fed omifi ; Aftringentia tamen proptervt,ui,u.,..- 
prolixas feribendi litteras,occupationesmaicnon bundantiam,& fcetorisvehementiam, (neputri- 




ejhibai. CiTOTeroinquartnmmenlontjn-.— 
pfun!itaocciipitusfuiflem,tandeDirino6yorc 
tum a Dylenteria tum eaaai a priori morbo pfe^ 
niflim ereflitatns fuit. 

' Porro,Vir t:iarifnme,<|md,qu$fo,ientis 4c eau- 

fibnjnsdyCenteriatamgraviflimzPiigo excalefa- 
Sionem' corporis, &pocum frigitium primariam 
oiUnium liprum SymptomanitircautomitilTc 
arbitror.Ex pota enim aqu^ iri^diflimsfangBi - 
nem&huinores repente &przter modum refrf- 
geraioSj S veluticoagulatos fuiffe, acpofteapu¬ 
tredine cohtraxiiie, verifimile efl:.Ex illa porro pu¬ 
tredine vaporis maligni ad BcrVosperyenerunt, 

dem prztetea materiam in partealiquacorporis 

putrefafiam, acrem &'malignam redditam, nec 
noiiadintelfinadelatam,dyfenteriam *!iqaaque 
lymptomata eacilaffe mihi videtur. T ufm.tamen 
hac de re bpinidnem atque fcntentiam libenter 
intelifgam. Vale vir Ampliflimej&in boiium pu-' 
blicnmfelicitervivediu. Raptim24,Maji.id!i. 


OBSERVATIO XLVIU. 


nxmitximohitijlufrigid£,febnmameodtm 


^■Ainfebribuseftafuspotas frigida aqus,&a. 
.Galenomuldsin locisee-ebfatas, fehratistamen 

ia.&aiibii notatis. Qui fecusfaciunt, &indiffe- 
rentcrfrigidam exbibent > ^grisnon remedium 
falutar^ led necem aliquando oberunt, ut idem 
G^enus-libro de de confvetudine exemplo 
Arionis Peripatetici teftalur. Huic' enim 
in febre exhibita frigida, fubito exaniraatuseft. 
Non autem aGdenb-ipfojUt clariinraus,D.R.to- 
LANus (procul dubio prster opinionem inopina^ 
tcq; fcrip{it)fcd ab aliisMedicis exhibita fuerat. 

Cuidam LudimagiftroEbroduniidemacciditi 
Ille cum febre ardenti laboraret,aMedico fub, yi- 
ro pio>dodo,atque in Hermedca Medicina undi- 
quaquedoSojVehementerpoftularetjUtfibihaa- 
ftum frigida permitteret, conceflit ipli Medicus, 
ea tamen lege , ut limites mediocritatis minime 
transgrederetur.; Dilceffo Medici,aqualem im¬ 
pletum frigida cumfibiadomefticisadferendunl 
manda{ret^chauftummaxiraumj&quantam an- 

kelitiisfufferrepotuit3 bif’^^ -. i. .. v 
duscft. - 


IRIA Ht m 

OBSERYAT. XLXt o\ 

^i^cttifotuqidditmmteriniitun ’ 

j^X&igidiflirao^azpota febridtante interiit 


lium,vincmebriamSidomumrediit, ac cumitiw 


revisarum apprehenditin culina ubi cumAnfausj 
loco cerevilia: ultra libras duas haufi/Tetacetijin- 
tra horas 24. e^qjiravit. 

ClanffimusDn-.D.AfeNOLbusMANLios, vif 
dodrinaatqj-^erientiaVefe ib%ni^ &in Ac^ 
demia Colonienfi MedicinsProfeflbrlongecele- 
berrimusatqiprimarius, Prseceptor meus pluri- 
muhonoranuus, m!fiinarravit,fe Comitiscuju& 
damnovi^efamulumiqu! tumexviolentifiinia8c 
celerrima equitatione fupra modum incaluiff^, 
totumque corpusfudorepeffuiurh elfet,&m;'' 
muit^hauftum vi ‘ • 


Method. med.lib.p. & 11. traduntur,expendendae 
conveniunt. Apud Anth. Beniven, de abditis ac 
mirandis morborum caufis accuratio¬ 
nibus Cmiiis cafus repe- 


OBSERVATIO L. 

Ex mmerftone corporis excaiefa^i inoqum 
frigidam gravijfma/ymptomata, 
tundem^ morsfeqmta. 

D ivini Hippocratisl. i.Aphor.51. {ententianl> 
ubi fieferiptum ^reptni- 

teevactiaye^auirepl^etapitcalejacereyjelr^ige-^ 

perrWoy^Wjveri^imam eflejqnotidiana experiem. 
tia in p.raxi nos docet. Subitaneas enim mutatio¬ 
nes,natura vixablq;pericuIo fuiTcrrepoteft-^/^Oii 
atftfint, inquit idem Hippocrates feiifimfit ac vu. 

j^^fTjij/.Poriro quam pericuiofunl 
-Iit, intemaspartesinardencibus febtibus, aut ali¬ 
quam alramobrcaulam.aEftuantes-, repente & in- 
tempeftive refrigerare, ex duabus procedentibus 
obferv. apparetnn profendverb -obfervationeo- 
ftuofumcorptis , neextrinfrcusquidemabfque 
rhaximo periculo repente refrigerari pofie exem^ 
plodemonfttarcvifuraefr. . 

Reverendus Vir Dn.JoH. dn MGLLiN,Presby^ 
ter in Morins, haud procul Paterniacum j vir ro- 
buftus & annumcirciter55.agens,cumquadadi^ 
tempore mellis in agris fupra modum incaluilTet, 
&pofroccafum folisdomurediretjn rivulo quo- 
damlefe immerfic3iiTjb & caput eadeaquaabluite 
Veruipinterimdufe abluebat, forte fortdna fu^ 
buculaidrivuludecidit.Q^u vero folus eiTetancq^ 
palliujimb ne thorace quidepenes fehaberct, fuw 
bucula, illa ita madidainduerecoaiftusfuit.Hinc 
corpus antequaad odesfuas perveniret, repete & 
fupramodurefrigefafcui&caioriiie maximus ex^ 
tei-naru parriuintempefrive ad intcriorarepulfus 
fuit.Quapropter no diu pofr exorta efr febris,do^ 
lor capitisjtulTicula quoqj ficcaSe hypo chodrioru ^ 
tenfio,paulatim fequebatur.A febrequidenaturc 
potius,qua artis(nullos enim adhibuit,Medicos,) 
bencheio curatus fuit. Dolor-verb capitis & tuffis, 
ad fineuiq; vitx fuseipfumperp.etubcoitatifunt; 



OBSERVAT. CHIRIIRGIC. 

Ab initio morbnm negladt, pollea vero qonm 7. Qak oSidao mteipCnsotitnm a regio- ^ 
* Tideretomniainpqnsrui, cuncMedicoseradt nelnmbornmniptnsfueratablcefliis, multum- 2'& 
tos, nunc eropiricosadhibnit,&d fruftrajitae- que emanaverat purulents ac foeodz materia, “ Jd- 
nim induratum erat heparipfms; uri ego bilce viium fuit infpicere partem illairi, iuci& itaque 
meisniambus^qaoriespalpavijUtlapidisdnri- cute, fubjefta caro ad vertebras & homoplataa 
tiem iere przfe foret. Anflapaulariroduririe usque fpbacelata de putrida repem^. Interim 
enfione&tulEt ' ' ’ ' 


hepatis, hypocht 


vitadilceint. Anno IrioS. cumperduosintegtos 


OBSERVATIO LI. 


OBSERVATIO LIIl. 
g/da/» cam deglutivi^et Gammarum, 
maximK cum daUnbui moritur^ 

F Atuus quidam in aula cujusdam Principis Oe- 
Ibphaguro adeo amplum habebat., ut cru- 
ftam panis,eriaailiduriflimama: magnitudinem 


/^lIidS^exdLefldcbNob{isviri JOHAN. ovig^hnzfoe adajantem,faalhmedegluti- 
UFRANClSCfdeMARTlNES,Dominide ^adamd.e™mgamarosv,vosmcue 

^od,JEAN VASdHAXITnomine,natione !>■’“' attuhffent, es adiiannumperruaGombus, 
Sabaudui, feptuagenaritts, fed robuftiflimus. utpmmarum vivumdeglutiret, metamsatque 
morbisquerafVobnoidus,Annoi5J7.tertiana mduausfot.idcumparvonegouofeaffet,pro- 
fcbre mirum in modum arefafius &estenuatus tmusdolor&crucatusadeo masimuss fequutus 

haXmproprizurinzebibebat. Idcumfpacio poftquamen.m ad quartum ufqu^e diem dolorE 
-v.ar„orme/Gumconrinuaffct,&interimhydra- busift.smaa.m.s&continuis febre,convulGp. 

fuiffetacjuinetiamopti- nibus&deliriis-excruaatuseffet> finem vit« fus 



ntfis ^Hipofiut. 

m paulatim fubfidit, tandemque_p)c- 


aj 7^-. OBSERVATIO LIV. 

adannumido4. p»_ Ve coharemia frafutii cu 


- I Uvenis quidam viginti circiter annorum «a- 

bentem» inphthifm incidens, extinfius fuit. *ris,cum juvenculam formolam fatisduxiifet, 

... ^-- --ipfe verbad congrelTum ineptuseflet, paulatim 

OBSERVATIO Lll. difceptario&diflbnGodomeftica inter utrumq; 

■ . , ‘itg»a,referta. inquiritur.; unus atque alter f«as, minus tamen 

A Nno lysfi. 4. April. Cadaver cujusdam validas adfert rationes, Iliade veritateaperien- 
quadragenatii j aGite cxtinSi.Eoram viro da &conGtenda ftrenue admonita, fea marito. 
doSiflimo ac celeberrimo Dn. Georgio Jeni- noSesdiesquemiruroinmodum.&absqueulIa 
fchio LadislaiWclenii,Baronis ZeroriniMedia voluptate,imb ad pudendorum excoriationem 
co ordinario,diflecui. &quzfequuntur anno- ulque defatigaris indicaverat. Ut itaque qua: 
tarione digna inveni, hujusreicaufaeflftjinnotefceretjdecretumfuit, 

I. PartesmufculofieabdominiSjferoGshurao- utgenitaGaejus ameinfpicercntur. Tum prz- 
ribus referta erant. putium mediante Ggamento, fubteir balano fir- 

a. Vacuum ventris aqua fcerida adeo reple- miteradh®rcntemanimadvettcbam,ita quidem, 
.tiimfuit,utinteftinaplaneciinnatarent. uttidllationequadamfadla.cummembrum viri. 

3. IntclHnis omnibus, a piloro usque adre- le ere&uiri fuiflet, balanus perinzum versus re- 
flum undique corpulctilaaIba,callofa& pinguia, trahetur,penis<jue plane reduplicaretur. 
magnitudinem piGnoncxcedentia,mediancete- Incurvatico autem-hzc atque redupGcatio 
nuiflimisGbrisappendcbant. membri, in congrefTu dificultatis omnis caufa 

^ Inmelenterionullanequevena, neque ar- fuerat. Purgafo itaque corpore, & in cubito ve¬ 
teria apparuit, naincira,ipfuminfedemcolloeavi,&miniftris, 

j. Hepar durum, inHamm,,&colore paIBdo quibrachia&cruratenerencjconftitutis,cultel- 
erat,parumqueinle continebat finguinis: Re- lo%aratorio.przputiuroaglandefeparavi,poft- 
nes ejusdem erantcoloris. eaHnteumreduplicatum, & albumine ovi made- 

6. Lien valde exiguum extenuatumque erat. faiSum, inter praqiutium balanumque impofui. 
Idque illamob caulam,quod fcirrhus magnus Poftprimumapparatum.digeftivnmperdiesali- ' 


'ca vaia,cum illa,quzllt 


l^quziienemii^rediun- quot ,deinde vero exiccantia, cicatricemque in- 
;illo prodeunt, tntumue- ducentia applicui, moderatam item Venerem 
rr Sicdivino favore curationem feliciter 


eAmo- 



CENTURIA m. 439 

A N.N O T A t 16. RINGlVM^nficSri.Liciiituiimiidmiixmmc. qu 

,.Affei3:iislriciBpliddecaalifii:.Ailtenimpro- lUnonferveucriitt^ihilomiTius cumamUmmjier 
^ JS'TiterQlcaspr$patii&bakaj,iBtabiplkpriinafor- comamisDa.GOTSCHALKVS MONHE- 
matione. Inbalaniemm&praptmiulcerumcu- HilVSaU<juUUtm.rtimitdtedirst,mliiimtn- 
laooneFadliiaie.&przapaeinptteris^mboco- «tittere,<jmnKnameUcjm^tefiiliiwcm,tutfje 
^efcantjitautdeindpprzpunumretraliinonpot meditMitiptbfi^iteme-htfiorixmedicipihjtccrenii 
dt,G2aiq;^p^opi^oa£minepa. C^aproptcr troiefiiaiimfiiityhacipfapTrictdenteefiitirdieBipmdt 
inhujuim^ij^forpcbfitipiiejChinirgusucdi- p!:€rxafifreinr,ciiijecKr,wte;^a,ie- 

EgentuniadiifccaiiPei^Sdl.^blamina.ptoi- tricitlm&Ucn-.ci!mmtfi!ttctur,iaximxpantxx- 
beamincnmtam &aliquo modo craffam.impO; traumit/icupropexdemiii^xthompAuchs-vhiciis 
re foliiiis fum:aIiquando quoque pulverem ali- vaamfii mifm vix i«upientifa,cam rMrte mox 


quemeaiccaqtem.veiuapmmDiumjiitnargyrUj commKtn-^... 

' cerulii.&hujufmodicppioseinfpergq. ’ In hoc Monfiropn mi?iiailofi!sbicpiirtMpofitjaiua 
'autem nqftrosgrocohsremiah^caprima for- miixifiJlgretK>-,prcuxiBd^mimddexcUebmri. 
madone originem duxerat,quohS&piffime.u^ hitsMcdat3,aUisi}^vmidoa!i,drdij[iBwm'deli- 
■venire fclet, ut plurimum tameninjuvenibus, heratzmfHUy xt xon jo^m exiermsvifiWpi-aer - 
qundiiibidinihusVenereisddilarfmclpiunt, aut xHKrdpropsxdextixJideiiamixterior Srpofisil. 
iruropitur, aut propter frequenaorem penis e- litKdtfpofatoccxjSdcrarelxr. tgxddecMhmpn- 
. rcAohahitadiftendituratquerelaxatur.utpoft- fi»tixD«.D.GVJGff£LMMA10S/S,DB, 
ei nuiiutn-yeiedgudm-farteminferatincommo- £>. THOMAE. MIHGONH , X>x.-M /Oj. '' 
dum. Quum "autem vinculum hocfe'ablciade're BANNlSKEPLER!,Mathematit<irxmPAn‘ 

neceffefueritjdihgehriaadlubeiidailljutidper «pa,£J dbor’:i,<.orpiitp-!iaRi^a>ucfepaltHriimape- 

niediumfiat,!tautneq;pr.pputmm jihultominus riehaiuT.lntenHsinmfimovextreparmUixvenie- 
balMuskdngamr, pfkcipuefi.vinculum.nqnin batxrjecorislobxs , -ex sjxovexxxnvxfttrfamm 
Infima parte balani fuerlCFacilcenim eplocidu- deorfitm pregrediebuster, quiconaxuus erat eam 
£iMSudnafius,'perfodi,in'deq; fiftulaconiequipd- itcoriexterno,.^pecalutrilnaraembraxiseiratm- 
teritjdt quapoftmodumKsecincommoda leque- datus,perumhiULifortmexetdejungebatur. E/s- 
rehtur.nt tain urina,quain femen per illam efflue- ternu jecur.plenariam lecbris formam habebat,ve- 
ret. Potius itaque de pfaputio (nifialiterfieti namporta exmefenterio externo tjuoa recipiebat 
pollit)quam'debalano ahfciridendum.Etiamfie- -&cura ventriculoveficulafeUea, liem,catefisejue' 

non (fflzquiparandumperforationiductusud- ^l’U‘‘‘f''r‘>menguU.quo^defte»debatinveit- 
narii.PaulusiEginecatamenl.(S.c.5.iS.incontraria ‘riculum,Jicintefiinum.pofiremum,eodem itinere 
efl:fentehtia,vultenimutp.oduSdcglande,quatn cavitateminfimiventrispeiebat,(^extremoeut- 
pra:putiqaliquidaufefatur,,quodcgointelhgen7 curiinferioritungebatur. CateraiHteriitsauoad 
j dum dxjlHmpiquum cohatfeneiain carnpfis parti- renesvafafpermatica,catera^-, membra eeneratio^ 
busbalaraVvelutiadlatera,autlupremaparte ac- nidicata.juflo modofefe habebant. In reliauii 

cideritlininfimaverbparteid vix fine fefionedu- rnemhrismhilpngulare (ibfervavtmm,niji quod e- 
flosurinariifieripplfe, certumefflfeimusenim, juemo,dioblataoccafione, maximeEcaroenterem 
duaumintUaparte ttnuimtummodbmembta- ipramDn.KEPLERO.fundametita monftravc 
na veftitum eire.qus incifepoftmodum difficilli- rim,quodinfi!ns in utero noapropriamfedmater- 

_ _■' ■ _ ■ corSaliurn umbe .quatenmadoculumt^ctlm. 

{ortsanaffiomor,n,quajungsturvenacava(Sarte~ 
riavenofa,cS'proceJ[Hm,cuius beneficio arteria ma. 
gnaeg vena ariena magna vena arteriofa uni- 

j_ untur,quarateones pulmonesm embryonejangui- 
nemimmediateex cava , (Sfpiritum ex arteria 
magna recipiunt,abomni,nterim operatione corde 

cjuiefiente. De quo vide plurima fuffictenttaargu. 
menca,tnlibro fecundo Exercit. nobiiium,decor- 
- f^^tlSanima.quafi.deVitamfantismutero. 
Clvalescumtuisixvoio,PraJla«tifiimbFABRl- fibiE^tetn^ifmtdlme^yf^"’^'’^^^^ 

„ . -DO. ummutatme plurimiemvalerein^ragnantibut. 


OBSERVATIO LV. 

& partu monfitefo Pragei nato. 
Greoprius-Hcrstius D. illuftriffimi Lat 
graffiiHaffije Medicus&inilluftri Acade¬ 
mia GielTena Medicina ProfeC 


Cmlhelmo Fabricio Hiliino '■ 
P. D. 




*«H phamafiajpiruib. Q htmonb. wiperet^n 
>a Tootum diverfitm mprimiti^acadmoMple 
sFERNELIVS, LAVRENriVS,POR- 
l,Sialudems«firMt. ^tvtridha-varieia 
identalistanthmfmt , 














i0^5«- 


. e E,N T-tiR.i A- Iit Mi 

neque eetundl potrat. Ofla enim crqHs, bfli Dande infirumenta ferrea adaptavi, quibus jJ, 
Soris,feenncinmnatur£ ordinem, utartrcu- paulatimpcdeni. Divino&vore, itareftitui, ut 
join ^ngerenc,nonadja£ebant;fedfcrfimre- poftea absque difEcultate, Scerefiequidem,& 
nafia, cavitatem illam, quam inferiora femoris omatimincederepoflayiullumque hujusdefor- 
capitaefiiciuntiadimplcljant, ita ut os femoris initatis vefigiumapp^cat. Vivit ad hunc iftum 
aliquombdo promineret. Proinde os Femoris annnmi'6i3.Genero£usifte &aq.. annumztatis 

verFnsgenUjlaramdepreflumquejUtlbleSjnii- arangiu- 

nime erat, neque duobus capitibus aut appendi. - EiEMPt^M JH. 

^us, multo minus intervallo iUo inter prardida Colonia Agrippina pucllain no 

capitapraditnm, fcd aliquo niodo oblongum & 5- —c._ 

in acutam delinebat. ^ 



, irmofam,&exnobili6milia oriundam 
Vidi, cuicoUu-m uteriunS cum collo vefiescon¬ 
de fiise propendebat. Urina COntinnb Stinvoluntii 


Adjacentesinim prfes fua s 

tus.anodyna exficcantia, aliaqne quz prodelfe 
Videbantur, przfcripfi, 'y . 

Canfa autem huj'as mali talis fuerat Mater 
tumuterogeftarcti accedit ad illam paupercula j, 
eleemofynamque ab iplaexpolcit; fiiiinlAfuz 
■paupertatis caufam , & quod proptefprbl^lum 
uterum , operari non polFet 3 exponit. Quum, 
autem , quomodo affc&us ifteiii dif&ili partu li- 
biaccidilienarraret, commota & perturbata fuit 
przgnans. pucUamque poftea, uti dixi, defeSuoc 
fimprogeriuit; 

ExkMPIUM iV. 

Annbiypb. Nobilis quidam propeHildenamj 
'ex nxore lira puellam formolam accepit, ea quum 
ad tertium & qtiartum annum,statis pervenilTer, 




lijinprimis circa lumbos&oslacrumjadeblu- 
brica & laxa erat, ac fi nullis ligamentis aut ncr- 
. Porro etfi-atnbb articuli facilimd hirte Stinde vis przditzfiiilTentvertebne. Medicamentamul- 
Fefte^i pofl£nt,infedemtamen naturalem difK-' ta cum interna, tum etiam externa i quzparteS 
culter reponi, repofids vero retineri niinime po- nervofas roborant; przlcrlpfi & adhibui, ledfrii^ 
iuerunt.' Idque non foium ob ligamentorum ftra uii & poft me nonnulli alii & quidem viri 
impotentiam, verum.etiam quod przdiita olTa doSi,manuni adhibuerunt. Matrona autem 
‘cavitatibus fuis atque extuberaiitiis, quorum bc- Hzc, dum przgnans elfet, quadam die ex ftamnb 
■ neficioleinVicemrccipinnt.curabant. Hancob in dorfum cecidit, & quia excafiiiftbfupramo- 
- caufam quum malum incurabile efle cognovis- dumcommotaatque perterritafuerat,Verifimile 
fem, nianum adhibere nolui. Poft meum abi- effemihi videtur, puellam affeSum fuuminde 
'tumnonnullialiivocatifueruat.ledfruftrd. Vi- contraxilfe. AnnoliSii.tum Hildenamprofe- 
Vit adhucpuellaifta,formofa, & reliquis raem- Suseflem,puellam iftam adhuc vivere,non ta- 
brisquamopdraeconftitutaeftjgrailisquinetiam men absque fulFuIcrisincedere polTe, abipfius 

Pervenit autem non tantumad confiftentcm x- Czterum imaginatio illa-fortis prxgnantium , 
iatem,& liberosaliquot progenuit, fed &ad hunc ex terrore aut maxima aliqua commotione animi 
ulque diem 2y.N0vemb.i6ap. vivit :uti hodie ex concepta, non Iblummonftrofipartuscaufaexia 
patre ipfo, Domino Rolas hic Bernz intellexi, ftit, verum etiam fi inmalada,& primis quidem 
ExiMPtuM U. gcftationis menfibus , praegnanti ,quodavide 

Illuftrisquidamgravida,cumquadamdiec're- concupivitjdencgatumfueritiimprimituVfcetui 
f>idis incederet, & forte for,tuha vailiaret, ali- ftigmarei expetitz.&utplurimumvaletudina- 
quombdoc6mmota,atqueperturbatafuit.PucI- riuseft. Nonnunquara quoqueinuterompria 
Ium poftea progenuit, cui pes( fi i-cacmeminid tiif. Hujus non alia mihi ratio (LEMNIIVera 
dexter, ita diftortus fuit, ut digiti versus reflecte- bisutbr.j excogitare, pofie videtur, quam quo J 
retor. Itaque cum incederet, nOii planta pe- confraaomosroremulierisanimojfpiritusvita- 
dis,fedpotiusmalkolbexteriorifolumcalcabati Ics imminui,atque humores fcetuialendo deftla 

prauctgteffus elfet, & nonnulli, abfquefucceflii gat;. Sic utinfansalimentb.quoipfiiramaterex- 
- = confiiium adhibitifoilfent,tandem3c plerenoluit,deftitutus,vclclanguefcat,velerab- 

mbernol- riatur. Anno 1608. huj‘usreiexcmplumnon 
poftitio- vulgaremlhividere contigit. Honefta matrona 
Paterniacenfis gravida cumeflet; & quadam die 


r. Medicament 
dura quoque corroborantia applicui;- 




i4i O B S E R V A T. C H 1 R U R G 1 e. 

OK5& arK)IagMos,qmve!nnventoinfl^ottuberanii kzapoda^OTqaendjmzgrimcontriv;:!*!^^: 

« ;! quosqihicinconviTUspfobclhmsparareiok- tanmshabm l^otes atque vigilias, ut propriam ^ 
^ ‘ bant,avidenimisappetaet,ancilteverbeos,nt meam valetudinem negligere coaflus fuerim. 

palatoluofarisgrarieflent,minimeparairmt,ne- Propter longamprztereaablentiara meam P». 
fcio quo moerore radioque correpta fuerit prz- te^iaco , alizquoquedifficufeatesinterven&e 
gnansiquainobremrdiquumtempus geftatibnis Hinc auQo in me humore melancholico uj 
multis’cumdoloribusacmoleftiiscontrivit.Tan- qu^am ('ab initio continuam) incidi. Fe- 

dem,nimirumzo.Mattii,puellam non tantum fu-, btis quidemcuratafuitjfedremanferuntobfiru- 
pra modum debilem & extenuatam . verum et- aiones vifcerum, quz etiam nunc moleftiam 

iamreiappetiralignatampepcrit. Quandoqui-maximammihiadfcrant.iyfiatvoiuntasDo- 

dem e regione offis facri tuberculum habebat, mini. 

quod horum artolaganorum formam omnino Inpraxiraranonnullahocannomihioccorre- 
prz fe ferebat, ad ovi anferini magnitudinem runt. Laulannz foetum mortuum, cujus C- 
eleyatum, inzqualc tamen, aqua & flatu reple- tus plane prztetnaturalis aut monftrofuserat,fe- 
tnmfuit tuberculum hoc. Membrana,qua in- licitercxtraxr. Mififfcmdelineatioiiem,nifiloa- 
veftitumfiiit, adebtenuisatqueporolaerat, ut ge a bibliotheca mea abeffem. Puerperanunc 
humor fetofus copiosdperillamexfudaret,hinc spcimavaleiudinefruitar. Antemenfemcon- 
viresadeb imminuebantur, ut quarta die ztatis trarium mihi videre accidit, rem tibi communi* 

, expirafet. - gravabor. 

AfiteTepulturam quum przfente patre &Dn. Vigefima quarta Maji Donji Andrez Mor- ' 
Emar UFLSnSIO, partem affe&minfpice- ge. Arcis Mons dida (quz inter radicemju- 
rem, cavitatem , dudumque inter quartam & tari&iacumLemanumfitaeft)Oeconomiuxor, 
quintam vertebram lumborum inveni. Non matrona pia atque honefta.&trigintaaimonun 
tamen in medio Ipmz erat dufius ille, fed ali- statis: cum quinto uterogeftaret, & flnem no- 
quomodoad latus dextrum vergebat. Matere- ni meafis attigiffet, doloribus parturientium 
nim cum cibum huncce avide, urididum eft, ap- correpta fuit drea horam decimam matutinain; 
peteret,dextralocumillumfricaverat. R.otun- cum pro more, & 'quidem cum voluptate 
dus erat dudus ile, & communi perioftioinve- prania effet , dolores tam acerbos, & mo¬ 
llitus, ejus magnitudinis, ut minorem digitum tum foetus tam vehementem ac impetuofum 
6 cileacciperet, / _ . fuiffe, 'ut vix unquam flmiles vifos,. adllantes 

Perdudum autem huncce vas quoddam referebant, 
rnembranofum, fuisque quoque venis capillari- Quapropter vires protinus mirum in modum 

busprzditum,exipfocavo hepatis,extracutem proftrarafuere. Circa horam tertiam pomeri- 
( ubi dilatatum , extuberandam illam efformave- dianam, lipothymia & horrores maximi fuper- 
ral) defeendebat. At lateraprsterea duoaiia venerunt,quo.temporeinfanteminuteroaai- 
Va6, quzcxarteriamagnaproveniebam tuber- mam reddidiffe^ verifimile effe mihi videtur, 
culo inferebantur. Hujus rei nonnullaalia exem- Dolores enim atque conatus ad parturiendum 
plahabco, fednuncpluraadfcriberenon licet. ab eo tempore ceffarunt, nec fetus percipi po- 
■'DeflatuAPPOLONIxESCHEEIERiEin tuit. EgoaccerfituT, ,circiterundecimamno- 
poflremismeisadteliteris prolixe fcripfi. Vale dis ad iplam pervrai. Tum pulfus fere nullus 
itaq; virampliffime, & sternum feliciffime vive, percipi potuit: extremitates frigids erant, & 

^ __ fudor frigidiffimus totius corporis aderat,& 

OBSEB-VATIO EVII. brachium dextram extra vulvam propendebat. 

menuU eemptur . hot^ ^jhi fucceffit, apud vulgus 

ginn qumor exfirxret. ojiofam redderem, manum adhibere, nolui, 

nn aarisjlm at^ •Soaiffm» adftanaum tamen , & ipfius sgra precibus 

Dom. ANDRErE WHCKIO, Medicinz "onnihil confedionis allcerines, 

Dodori amirolinmibri uqua cmamomi parumque vmi iffolura,pro- 

_ , 1 / • - u /j P*”™' P^^^^fl^^g^iitdiaveluti arida efant 

Gutihebnus Fabriam ntldanus. ( quandoqmdem ne guttula fanguinis proflue' 


odiofam redderem, manum adhibere nolui, 
adftantium tamen , & ipfius zgrz precibus 
commotus , nonnihil confedionis allcerines, 
aquacinamomi parumque vini diffolura,pro- 
pinavi. Poftea quia genitalia veluti arida erant 
( quandoquidem ne guttula fanguinis proflue' 
bat) facculum ex radicibus, herbis, floribus,& 
leminibus emoliieiitifaus, rtjaxantibus & dolo- 
a upguento quinet- 

- erum, & genitalia inunxi. T^mdeminunda 
:, manu eodem unguento, fitum infantis expifea- 
X ncoepi: qui etfi monftrofus effet. ut poftea 


mihi fuit, ab eo tempore, quo Ba0ea difcefli- erum, & genitalia inunxi. Tmdem inunda 
{ti,Dihilplan^littra^ tuarum, pmer eas, manu eodem unguento, fitum infantis expifea- 
quas4. Mami Breslavi» dedifti, accepi. Ex n coepi: qui etfi monftrofus effet, ut poftea 
quibus te vivere & bene valere, magno cum dicam ,& brachium dextrum, uti *dixi extra 
gaudio intellexi, Deumque fuppliciter‘oro, ut collum matricis propenderet', caput tamen 
te quam diuriffime incolumem confervare ye- qnodpedorimcumbebat,(pri.iinundo,&ciee 

ht. Familia mea, laus fit DEO, optime valet: menter intrufo brachio infantis J verfus colium 
Ego vero utcunque przteritam zftatem BaG- matricis manureduxi. Verum cum uterus, & 






CENTURIA IIL '±43 

xgnltrids&cul- OBSER.VATIO LVIII. Ohf.^%. 

_ fcp» modum ;£x fmmodict & tmhnti.fiernittatione pn-fS S 9 ‘ 

ckuderetur, adeoquc conftringeretur, ut ma- ff^Dtummeullruorum grivifimumatq. 

OUS mea rufferre non poflet, ab opere defiftere tericubMimttm. 

coaaasfai.brachiummoxiterumegreffumeft: _ r _ 

Et feqnentjdiedrcahoramdecimammatutinam ^jObilis matrona in agro Meldunenfi qnin- 
natnii fatisfedt. ■*-7 quaginm circiter amiornm nata, vidua rq- 

Ego admiratione captus , quatnaro pbflit efle b 


canfa,quod foeminailla, alioquin fana, tam cito Martii 
extinaafuiflct,fiiafiutcad3ver incideretur. A- natatit 
perto iuque ventreiplras, vacuum fanguine fero- dp 
fbreplctum teperi. '''' 


principium mcnfis 
: 607-abfque caufa-t " 
ilcnta correpra fiiit, 

.E continuo Aernutare ^ 

vixqoe anhelitum traherepoflet: tam violenter 


, itautper qua. 


motuui .u.*.,—, ........onnuUz in ipfopareii- iftaagtationeS: concuffionevifcerum,maximos 

tbymate hepatis, & circa os facmmitupttfue- etiam lenticbat dolores e risione offis fieri. & 
aant. Inde profufionem finguinis & mortem imi ventris, menftrua quin etiam (iihul erupf- 
fubfequutam fuifle, nullum eft dubium. Situs runtatqueprofluxere', isc quidem non fimplici- 
autenf foetus talis erat, caputcolio matricis pro- ter, & fecundum naturie ordinem, fed per duos 
xime adjacebat. Brachium dextrum, quodli- infegrosmenfcs,abfqueullafercintermiffione. 
vidum, extra collum matricis propendebat. Ab initio per diesquindecim fluxqs nbhadmo- 

Crura vetius pefiusSccaputita refleaeban- dumcopiofuseratipollmodumtamcnvehcmen* 
tur, ut pedes in vertice conjungerentur, manus tiorfaaus,adtalemdebilitationeinpervenitma- 
finiftrahyppchondrio dextroita eratimpbfita,ut tronaifta, ut IcaumampliusegredinonpofTet. 
brachium crura verfus poplitemampleaeretur. Tandem la.menfisMaji, ifioy.cum rem in an- 
Exempto foetu fcirrhum duriffimum, qui magni- gufto pcfitam efle vidiflent adftantes, me in con- 
tudinem capitis infantis fere adsquabat, inveni, filium adhibuerunt. 

JUe autem utero non fimpliciter adhterebat, fed Pr^feripta optima viaus ratione, inunais 

ipfumcorpus uteri in fcirrhum concretum atque lambis, & efle facro, unguento refrigerante, & 
induratum fuerat. Porro fcirrhumhunccecau- imo ventri'applicato catapiafmate allringenti, 
fimfuifle mortis,nemo abnuere poterit. Quan- brevi convaluit, & ad hunc ulquoannum i^op, 
doquidemuterusrationehujusfcirrhhitaangu- bqnavaletudinefruitur. 

fiusfeausfuerat, utcum molieriadefletpartus, —^--- . ■ 

fefe extendere non poflet. Etquiafoetusmaturus , OBSERli^ATrO LIX 

retur. Simile exemplum habes inprimacentu- gravijjimt fymplemat/t, 

riaobferv.d.y. i.-; . T^Enfes aliquando in gravidis prorumpunt, 

Porrbpericulofim&mortalemeflehiemor- quam-in fcetus, 

rhagiam internam, fequens exemplum fidem quemgeftant .commodum. Ut plurimum ta- 
quoquefacit. raenhujufmodievacuationespericulononvaca. 

Ante annos aliquotjuvenis quidam, natione re, fequenshiftoria fidem facit. Honeflama- 
Sabaudus, inconfliftu vulnus paulo infra umbi- tronaSc uxorM.Ludov.Webers.civisMoratcnfi 
licum acie gladiirecepit, ex quo intra paucas ho - cum anno 160 S. fextb, fi bene memini; utero ge - 
rasLaufinnEvitamcummortecommutavit.Ego ftaret.contiiiuomenftrualifiuxtivexabatur, ta- 
cum ventrem diflecuiflem, ipfum fanguine pia- menabfquecaufamanifefta. Verum cum vixter- 
numreperi. Vena enimeavaeregionerenum tiimenfisgcftationisfinemattigiflet,Scij.Junii 
acie gladii vulnerata fuerat. noifru parturientium doloribus correpta eflen 

Bafilea:, lausfitDeo-, peftisnuncomninore- protinus, & antequam matronaeaccurrerent,fce- 
mifit: fed Paterniaci, proh dolor, vehementer tumcummultofabguine,& humoreferofo eni- 
graflatur. Apbloniam Schreieram poft decen- xaeft. Obflctrix cumadveniflet, fcetumquein- 
neminediam. nunc iterum comedere, bibere, ter culcitras, cum copiofo fanguine coagulato in¬ 
ambulare , excrementa excernere, a^ionesque veniflet, adeo perterrita fuit, ut de fecundina e- 
luas naturales habere, ad aures tuas pervenifle, ducenda nequaquam cogitaret, putabat enimil- 
nondubito. Centuria mea fecunda futuris nun-. lam grumis finguinis inhsrere. Inlcaoitaque 
dinis, Deo volente, prodibit. Hsc Bernd in- coilocataigra-.fecundinainuteroremanfitHinc 
tcrmultasqccnpationesraptimadtefcribo. Va- faflumefr, utcontinubdoloribus & conatibus 
ledodiffime atque amantiffimeDn.D.Weicfci, magnisafficeretur. Dolore Atoi-minibusven- 
&utereeo,qtiicuus eft. Ampliffimum Dh.D.. trisaudis.bpothymia quoque, naufea.&vomi- 
K!rftenium,reUqaosquevirosdoaos apud vos. tus frequens fupervenit-. Ex partibusnofrfolum 
utquamoflMose meo nqmmefalutarenoagra-. genitalibus, verum etiam ex ore foetormaximus, 
veris, edam atque etiam rogi. Iterum ■ qui totum Conclave, in quo decumbebat puerpe- 
vale&milhes. Bem^Helvct, ta, adimplebat, exhalavitiinprimis quodescun- 

- . io.Juniii<iI, queevomcbat.Poftdiesoaocumfebtiseflecat. 

dens, dolores, tormin 




144 observat: ' 

Qyj- jp.^fi6nespBm<l2,&fyncop^&eqaentesCidores 

3 cum omne niKii ^ud quam mortem 
proximamejtpeaarent, venit ad me maritus j li¬ 
teris commendatitiisPn. Petri SchnellH, ejus lori 
verbi divini miniftri, inftruaus. Ego etfi de 
recuperanda valetudine pene delperarem, nolm 

tamen virum ilfaim tam anxium 5 tamque de uxo¬ 
re Ibaibllicitums abique medicamento aliquo a 

praqiaravii 

R. Confefiionisalkorroesgij. 

Aquzcinamomideftillatsabsqnevi- 

SyrupipapaveTOerraac!|).fi. ^ 

Comacerviulti&praparatigi). 

AqusBoraginis & decoSi agrimonia: 

&veronicsan. liiij. 

Milce,fiatpotio,dequafinguli5tribus horis Tu¬ 
mebat cochleariatria. Vinumitem decofio a- 
grimonis & veronica diluebat. Prima nofte 
cum medicamento ifto u& effet, aliquo modo 
meliufculefe haberes viresque nonnihil recollige¬ 
re coepit. Sequenti die Cmilitet de pralcripta 

conatus > & parturientium dolores maximi 3 qua¬ 
propter cum pra dolore & anxietate e leSode- 
icenderet 3 ecce fccundina cum multo 6nguine 
coagulato» aeputridiflimishumoribuss Cmul& 
ftmelexcidit. Inleaumdenu6collocata,ufim 
praferipta potionis continuavit, ficque refti- 
tuta fuit» utcumS.AuguftiMuratumveniflcms 
illam in culina 3 circa domeftica negotia fua pera- 
gendafbllicitamsreperirem. Cruratamen, fa¬ 
cies, totumque corpus inflatum erats inflatione 
esdematofa, pulfus undofus & urina cruda lym- 
pidaque. Tuiflculaquoque &anhelitus difficul¬ 
tate vexabatur. ErquianoSuinquietudinesma- 

tempotiuncula tribus horis poftcoei^ exhibui. 

R. confeaionisalfcermesgi. 
td papaveris albi 90. 

COTciKaa- cichorii fiat potio. 

" Eanofle fatis benequievit, multumque amiffa- 
ruin virium recuperavit: quapropter fcquenti 
die 12. nimirum AugufH illam haepotione pur- 
givi 

P«ufut- R. Pulverisnoftrilaxativi g.0. 

l»”!- Syrupi rofati folutivi, compofiti cum 

rhabarbaro,agwico,& fena|j. cumCq. decoSi 
agrimonia:, veroniez. cufcuta:, feminisanifi.foe- 
niculi, & Equiritiz. fiat potiuncula. qua quin¬ 
quies clementer expurgata fiiit. 

Decima tertia die nihilfumpfit, 14. vero & 15. 
ad femiunciam aquz noflxz regiz. cum aqua fce. 
niculidc anili propinavi. 

Decima leptima ipfam iterum purgavi .led 
extraSo derharano.quo&pofteaaliquodesper 
intervalla expurgata fuit. 

Sequens quoque vinum medicatum prz- 
fctipfi, quo ad tempus ufaeft,per horam an- 

R. Rad. petrofelim'. 


CHiRURGlC- 

FcenicuB, 
liquiritiae, _ 

FEnmdinariz, cariophylktz, Vi, 

Cinamomian,|j. di 

Herb. Agrimonis, 

Veronica:. 

Cardui benediSi 3’ ' 

, Centautiiminoris. 

Flor, lambuci» & 

GeniftatHifpanicz, an.M.f. 

Incidantur omnia minutim. liganturquein lac! 
culum,autprojicianturindolinm. Polieafuper. 
infundantur vinialbi,». XX. autmenfur.oai 
His divino favore itareftimta fuit, ut ad hunc 

nfque diem S. Martii i6op. quo hzc Icripfi, opti- 
mefefe habeat. 

OBSERVATIO LX. 
Eximperfirate utere,gravijpmerum 
ptomitum exempli aliquet. 

P Uella Coloniz non ex obfcura famUianata, 
anno decimo fextoztatis. Angulis menfibus 
ventristortuinibusmaximis, lipothymia, verti- 
gine,& nonnunquam paroxyfmis epilepticis, per 

dem quum languis per nares ipfi copiosderupis- 

ra fua domeflica Abere expediret, doiiec menft 
fequenti rurfusfienilibus iymptomatibns corripe¬ 
retur. AffeSu hocceultra foaciuro anni Ac du¬ 
rante, in confilium vocatusfui, fnmptomataque 
hzc omnia ex retentis menftruis provenire, ad- 
ftantibns Agnificavi. Poftquam itaque mihi puel¬ 
la ha:c curaada commiflaeflet.omnemque dili¬ 
gentiam ad menfis provocandos fruftra adhi- 
buiflem, ut viro nuberet AiaA, quia przternatu- 
ralem hunece motum atque fluxum ad naturales 
vias in matrimonio divetfum iri fperabam. Puel¬ 
lula vero poftqua omnibus modis matrimonium 
recufaflet, & ego quidnam in caula recufationis 
hujus elfeqdiligenterinvelfigaflem,ad matrimo¬ 
nium fe plane injptam conferta eft. Verum ut 
affedtus nobis innotefeeret, coram matre natu¬ 
ralia detegere coada fuit ,tum collum matricis ' 
fubter pinnaculis mediante folida validaq; mem¬ 
brana, claufum deprehendi. Suafiitaque, ut 
corpore prius przparato, membranahzc incide¬ 
retur .SepefiMia ex fpongiis ad id przparatis, & 
unguentisappropriatisillitismfigereHCur. Hoc 
enim modo viam hancce naturalem aperiri, & 
fanguinem, qui ad fuperiora regurgitate foAtus, 
ad inferiora revocari fiicilcportTe fperabam. Gum 
verdpuella operationemhancccVehementer ab¬ 
horreret, parentibusque etiamfi periculo omni 
va^et fuipeda eflet, ipfam in hacce miferia 

Exemplum H, 

Dn.Ludovkus Hubertus: Regis GalAa: 
Chirurgus, annoidoS. cafum non minus anno¬ 
tatione dignum mihi communicavit, qui ita ie 
habet. Aurifaberquidam Parifiisinpontenum- 
mulatorum habitans, cum puellam honeft^ 


















146 OBSERVAT. CHIRURGI C. 

Obf. i^tmdff-iimoLVJX)f'lCO,DmfmmmaClcn>cn- nec unquam Cmilem milii yjdere contigit. Supe-^j. 

' tifimo,mihioblat^fi^cipietidapxta.vi,tjiKdfiire,^ riori tamen anno BernE matrona quinquagena- 
“ ’’ hMratiommctaih&CKniiiUKmrudiiBisincefta iiam,robaftam,(anam,obelam&pingnemval. 
amkitidd>t>lo€orHfrevinqmtAteebiiKUtufer Ure~ de.invifi: Iliaantemoltosannosindiflicilipar- 
rM cmiimarepofe. ‘Refionjumadcafir» txiimde tu relaxationem umbilici contraxerat, exquare- 
Gauff-MAte accepiffe fjert>,miicmt(tb[er-aiauine laxam peritonzo, panladm exomphalos plane 
pmtdari IjMlaTnbKhnis m]mdxm: fifrda dignii monfirola faSa fuerat, quandoquidem ad ma- 
jiidkiaicr,fermelicetiaadd{tin-fAnifeciitidt.tiia- gnitudinem uteri, qui foetum maturumgeftat, 
tiobfcrvMienSJanihilnovi^iJitjiKi^kfknBjirai umbilicus propendebat, venter nihilominusfna 
Dei^atM,oftimeftm-eatA:>‘iiiomnibiiifACHltatibm lerrabatproportionem. Extuberantia vero il)a 
^iroskabeiOBMfeliciJlimoSi ^uor»-7iBmina&lAhi)~ umbilici,veluti ingens laccus ita propendebat, 
res transmuto, tendamt ag-iea de jcorbutoattijtss ut manum facile inter Ventrem & laccum ilbun 
OifinatuUatterd^ cssrationeexprincipiis HippocrMicis ^ imponerepoflem. Porro tumorem huncce ex 
Hermeticisjomerstere conor. Hoctanmmftngda- omento prolapfo^&fenlim in iftam magnitudi- 
' rehaheasi&prt^eSofingnlare,qmdnKperrimihic nemaucl:o,prognatumfniire, verifimilemihivi- 
in prajentiacollega meiytp'alicjiiot Chirargorttm^ detur: absque dolore enim tra£luque, mollis & 

. Jirigente , d Chirtsrgo nofiro ordinario mttlfer ^sia.. undique Equalis erat, a naturali colore non dis- 
dam,figtelicaittsddtexor,poJlmortemapertafieerit, crepabat,murmnrnullum perfentiebatur, min 
iniptaomniamfcerariteconfiimainveniehanmr-, hernia fit intcftinali : in ventrem retrocedebat 
excepto omentoyqaod intaniamglandsdofam mole' nunquam, etiamfi alvum exoneraret,velindot- 
-excreuerat,mmteliervivensadhtecventremtanta furaEgradecumberet,fedlemperineodemper- 
mignittsMniscirtunferret,aefifianmeejfetlydro- manebatftatu. Exquibusapparetjfuifleomen- 
pica emoles illa tendi^ memhranofia erat, fedinie‘ tum, idque in illam molem & magnitudinem au- 
ristsglanduloja, adipoja (fi Jcirriofa, In medio vero fium, led IiEC obiter, quE fi nonprobabilia, ve- 
caniUM,fcet'idajordidMpiefanierepleta, inventa rifimiliatamen effevidentur. 
tfi,pondereiilrrarUmijtiin^Hagintafex, abssjnela- Cicterfim etfi faccus ille ingens ScponJerblus 
fionereliepiort!mvtfcertimeximehMHr:(S-foiiven‘ efiet,iutamen corpore erat validaatqiie&nafce- 
' trictdoadnatavidehatter. minailla,utnegotialuadomefticaipfametadmi- 

Qmdtibi degeneratione hajustamoris videattsr, niftraret. De generatione vCrb tumoris omenti, 
candide aperias: Ego nihil olitedfiMxendHm ejfe cujusmentioncmfacis,nefcioquamaliamadfi3'- 
video, ijuam ijuodglandula omenti, quanndifte re debeam caufam, prEterquam illam ipfam, 
vajafreejtientia per duplicem omentimemiranam, quam tU quoque ftatuifti. Ludit enim aliquan- 
hinc ^ inde difeminata fulciunt,intantammole donatura.utpluB nutrimenti ad partemaliquam, 
tmexcreverint. Vndee^indifecHo- quam pro fuanutritione opus,amandet. Hfnc . 

_ sjus cantitas ad palma magnitudinem accrelcentlE pratternaturales & aliquando mon- 

ita, forte dea ' ' orr 


, f, , , , . ,..,..05 14. Dom.Johannes Grffonius,®*/" 

branaobdutlavidebatur. Vale, chirurgusprElcantilfimusjOlimPrEceptormeus 

mgotiarefcniendKmefevidetur, Erancofurtum., fidcliffirous, Laufamis cuidam viro robufto & 
eeUhri Paltheaio iransmittamr . Dabam raptitru optimo corporis habitu prEditq, excrefeentiam 

r-n ,, , -pondere, prsfenteDomino CLAUDIO AU- 

OBSERVATIO LXIII. 6ER.TOTIUU.MCURlANO,apudLauran- 

Demonftrofattmh^tproadmtti. „enfcs DoSore Medico longe celeberrimo, 

Qariffmmtn atejaeDoctiffimum ille j&forfaii huc ufque vivit. Tota autem e: 


GuiUielmus Fabricius Hildanus 


£)n.D. GR.EGOIUUM HOR.STIUM, Phi- crefcentiaifta, prEter membranas nonnullas, ad 
lofophum fummum, & in illuftri Academia igneminpinguedinem optimam,8f ad ufumido- 
Gieffena Hafforum MedicinE Prof.lou- jn, refolutaeft. Cauiam materialem huius tu- 

ge celeberrimum, amicum morisputasneeflelanguinemacreumjibiqueper 

fummum. venas copiose exfudatum,& a debili calore iftius ' 

partis in adipem converfum ? Sed finem faciam,& 
relponfum-tuum ad oblervationem meam de 
.«'• gangrEna, reliquaque quE promittis, avide abs 

'T'UE,VirAmplilfime,ia.Septemb.GieflEda- teexfpeSo, Deumquefuppliciceroro,ut,T.Exc. 

tE.ij.OSob.admeperlatsfuere! quEgau-.ad ReipubL utilitatem diu conlervaredignetur.. 
dio maximo me affecerunt, prEcipue rllani ob Catalogum Virornra dodforum veftrE Acade- 
caufiro,quodDeusOpt.Max.nos propius con- miz accepi, quos omnes ut ille, qui fons efto- 

conftitucrit.faxitDeusclementiflimus.utvoca- illuftrare, &in multos annosincolnmesconfer- 
tio illa tuaad ipfius gloriam,Edificationem proxi- vare velit, oro & efflagito: quEfo ut illos omnes 
mi,inprimisfamiliEMcdicEutilitatero,tuiquefa- meo nomine demiSe ialutare non graveris, 
lutem plurimumconducat. CEterum quod casu Vale, vir Ampliflime , &me ut facis, amare 
’ nonftrolbomentocommunicatumattinet,is perge, Paterniaci Aventicorum ai, O&obris 


OBSER- 




CENTURIA III. 
OBSERVATIO LXIV. 


, Saiataqujefbmeo nominccIariiEmumvinimD. 

t alter Georg iumFabrdm , &literatos apad yos o- 
Vale virarapliflime-&^emumviye,me4; 


mnes. yaie virarapmiime^«£temumviye,me<j; 
atque doclijpmum profiimmahumamtaretaa,amareperge. Rapum 

i>N. GREGOKIUM HORSTIUM,PkiIoro- Laalanna y.Odobrisifiij. 


Cuilhelmm Vahrictus HiUanus» 

A Nteinenfoa!iquotjvirampliflime/aator& 

-Z* amice sternum Honorande, c» Germania 
-Laulannam rediens , niliil prster iu&uofamihi 
-advenerunt. Usorcnimm(^,prohdolor,nmul 

.ecdusex filiabasmeispeftelaborabant. Uxor 
-quidem & filius meus minor natu, convaluerunt, 
•filis vero ambs fimul & ancilia’natursfadsfece- 

-^ilatur, muitosque e medio tollit; perpauci e- 
■nim,quodfummoperedeplorandum, reftituun- 
tur;noH'foiu propterveneni fevitiam* verumet- 
•iam, quia remedia uti nec^e effet»• eis adhiberi 


vidi. In illa tamen non umbilicus ipfe, led pau¬ 
lo fiipra ipfum peritonsum , & pars qusdam ab¬ 
dominis , velutiinlaccura maximum dilatata pro¬ 
pendit. In ifto autem facco non folum omen¬ 
tum , led &inteftinum aliquod continetur, a- 
liquando enim murmur injpfo percipitur , 6c 
tuncquoquedoloradeft; nunevehemens, nunc 
verbremilTior , pro flatuumcopia. AffeSum 
huncce in difficili partu le contraxifTe, mihi aflir- 

Oetcrumquiahujufinpdi procidentisumhlli- 
ci aut abdominis , .rarojn ventrem retrudi poC. 
funt,aat fi retrudunturjdiMculter tamen retinen¬ 
tur, maxiiriarquemoleftiassgris-par-iunt, dum 
propter pondus fuperiores partes lecum deorfum 
traliunt,tafciam quandam lacculatam excogitavi, . 
quacxtuberantiaillatamcommodefurlumretra- 
hitur atque fublevatur, ut nullam fere moleftiam 


Figurt fafiit fiinulati > ad prammeatiai» 
umbibdfablevandam. 



Primo autem ex tela reduplicata, parandus at¬ 
que adaptandus cft thorax;ita tamen utultrapri¬ 
mam coftam mendofam non defeendat. ,Thora¬ 
ci porro iftiindqrfo.Sc quidem ^regionehomo- 
pktarum.ex utroqueiaterefafeia, duos digitos in 
kcitudine pofitos lata, & undique perforata, an- 
neSenda cH:. Illis prseterea fafeiis parvis falcia 
magna & laccnlata, beneficio lororum annedtea- 
da cll. Elevatur autem & dclabiturfecundum 
neceflitatem & voluntatem zgri, beneficio loro¬ 
rum & foraminum, quemadmodum ex lequenti 
figuraapparet^ 

Fabricaturfifciailla, exduabusparticulistelz, 
iu exteriori parte A. A. A. notataconfutz ; lic 
enim in medio, ubi B. notatur, iacculusefEci- 
^ , uti cxproximafiguraviderelicet. In qua 

fciisjuddictumeil.anneaitur, denotant. Plu- 







CENTURIA III. 


^ g SttfirhrU^aneexpUcittii. 

^‘e46S. A Ven2cav2trancas,qucmatruncoarteri£ 
® 'aagnspaolnlamfcparaviatijjdisjanxintexortus 
vena: emti%eom pratercatoraUsm^nsappare- 
re^atque confpiceretur, 

B. Arteriaimagnstrancas, 

C. Arteriaemalgens. 

D. Venaemulgens., 

E. VenapraternaturalisemHlgens,qa£ 

F. notata,e7en2c3v2trunGoexoritur,S:art6- 
■ lismagtetrancofaccambit, 

G. Hic dividitur in duos ramulos , quorum 

H. hotatus,alcenditfubarteriaemnI^te,& 

refluxusubi . 

I. noUtur,ingrediturrenetB,una cum arteria 
emulgente. 

- K. Alter ramus,n6nnih3mfleaitur,& renem 
m fua bali ingreditur. 

Circa divifionem ven2 emulgentis G.nota- 
unum duSum conftituit. 

M. Arteria feminalis. 

N. Vreter. , 

O. O.Dextr2arteri2emalgentispoftto. 

P. ya&emulgentiadextrirenis. 

R.eliqu2 partes omnes fecund um nacuramiefe 
habebant,tamqj6n2erant,utvix unquamfirai- 
lesincadaveribusviderim. Itaquidam,uthomo 
ifte procul dubio ad fummam leneautemperve- 
niffet , niO. fupplicio affeSus fuilTet. His vale 
vir AmpliCUmecumtuis omnibus,quos tecum u- 
na cum claridimo atque doebiGmo viro Dom. 
D. Dotingio , nec non Dom. D. Schon- 
-wald , ex corde faluto. Raptim Coloni2a6. 
Martii. 

ANNO r At IO. 

Valabsccumadhucefifentreeentia, diligenter 
ftupis fuavibus infarci St exGccavi, eaque in huni: 
nlquediemiS.MajiiSjo. quob2cad pr2lumde- 
ttibojinmuteo meo ut rarum quid refervo i Et 
nuneper piaoremdelineandacuravi. 



OBSERVATIO LXVI. 


Sxkp/utbalto , retentiourmi^abfcejfm 
inveJicaAbfquetitmenfebred' 

dolore. 

Ai vimm imhiUm . 

D. PAULUM OFFREDUM Doftorem 
Medicum,ckriflimum&doaiinmum, 

Gmihebms FobrkimHiliams S. P. D. 
Nter tothomines , qui unquam in Medicina 
c!aruerunt,virclari(rime atque amice integerri¬ 
me, ego Hippocratem unice admiror: videtur e.- 
nim inter hoimnes exceffiife humanum faftigi- 
um:Hinc evenit, quod omnia qu2cunque in pra- 

xioccurrunt,doann2ipGus adverlimtiaf ex quo¬ 
rum numero cafus hic & admiratione & anno¬ 
tatione dignaSmus, quemExc-T.poftremisad 
medatisliteriscommunicavit, non infimum ob- 


tinetlocnm) metito fintannotanda. Porro quia Qfc; gf. 
tecircaresmedicasfimul&Chirurgicasrarbcon- * 
tingentes, ftudiofiffimum efle video.cafnm exiisj 
qu2natur2or(fini,S:Hippocratic2 do&m2ad. 
vet&ntur,non vn!garem,quem mihi videre conti- 
git,comraunicare non gravabor. 

Veriffimum effe Axioma Hippocratis,quod 
lcriptumreliquitLa.aphor.47. Dum pus confici- 
tur.doloresac febres magis accidunt, quam con- 
feao,nerao eft qui poffit indubium vocare. Atta¬ 
men Anno 1677. menfejanuatiojniles quidam ex 
pr2fidiis caftri Kerpen, jfi.annorum 2tatis cird- 
ter,corporetobufto, & optima temperatura pr2- 
ditus,cum ab alto decem cirdter cubitorum, non 
fine lumborum contufione in terram decidilfe^ 
eadem die urin2 retentio fequutaeft,adeo ut n'e 
gHttam.qnidemeXcernere'poflet. 

Alteradieadvocatp Chirurgo catheterisbcne- 
ficio Vefica exonerataiuit. 

Tertia vero die morbi, cum fe Coloniam dud 

curairet,& meunacumcl^iffimqviro Dn. D.Jo- 
hanneSlotano, Medico celeberrimo, compatre 
meo plurimhm honorandodn confilium vocafleti 
catheterem immifi,ita ut urinam afiatim reddide¬ 
rit. Singulis quoque deinceps diebus,bis aut ter 
catheterem immittere cbaaifuiraus,fineeo enun 
ne guttam quidam urin2 excernere poterat i Se 
quidem ad decimum odtavnm ulquediem morbi. 

Interim ventrem, lambos,& redonem Vefic20- 
leisidoneis inunximus, &cataplafmataapplicui¬ 
mus, uti etiam corpus interdum expurgavimus, 
potionibus nimirum per os exhibitis; Enemata ' 
enimadinteftinaafcendere non potuerant, cum ' 
caftatlmrejicerecogeretnr. Febris tamen nulla, 
nec inquietudines aderant, lieqne de dolore ullo 
conquirebatur. Circa decimum fextum diem ■ 

dicibus, herbis, floribus & feminibus Miollienti- 
bus, relaxantibus, aperientibus, & urinam provo-' 
cantibus. Hinc prima die urina paulatim & 
guttatim extillare coepit. Sequenti die cum de- 
nito bis femicupio ufus fuifret,rponte & ablque 
caAeteris ufu, non faltem urinam, verum etram 
materiam adeo purulentam atque foetidam red¬ 
didit, utfoetorem vixfufferre, &incoucIavi, in 
quo decumbebat,perfiftere potuerimus. Prima 
&fecunda die materia foetidMimaeraMertia vero 
& quarta minus foetida ; tandem quintafcetor 
omninoremilerat, fedpuspermultosdiesurina 
permixtum effluxerat. Interim decoaiones ali¬ 
quot proabferfione&mundificationevefic2,ly- 
phone injecimus , corpufque aliquoties cafliaSc 
terebinthina lota expurgavimus. Sicque Divi¬ 
no favore brevi priftin2 fanitatifeliciterreftitu- 

Abfceflumhunc, virclarifflme, inveficaipla 
fciffe, tam certum efl:,ut nihil certius; cathetere 
^m obftaculum drea orificium vefic2mani. 
fclte perfendebattu-, ' Ex hoc denique tumore 
extenla vefica , inteftinumreaum comprime¬ 
batur , adeo utclyfterad colon afeendere minime 
potuerit. Nonne igitur mirum eft , materiam 
hanc, qu2 procul dubio ex Sanguine concreto,& 
aliundein veficamdelapfo.generata fuit, ablque 
dolore & febre,inmembrana tam exquifito fenfit 



2^0 


OBS,ERVAT. CHIRURGIC. 


r>i,r procreatam faifle? Hic vero qoidnam Sal:eshicfauci),oriia/ifimFir,^iiampai:Jiii^i^^ 

^ ktervenik , qaod-nacur^ordinerninverterir, 

{citu non eft admodum fadle, quocirca tibi, Am-; rit, oftatcfixepatitiK erii,pnmmKi,mt(im!aUe a. 
farofiaHippoaaticzdoarinsimbuto.exploran. fudte'ra^\n'sia.i,'veriamorisiniice,agnofcesJ''ale. 
dumatqueenucleandumproponotlnterimvero obSFR VATIO T VVTT 

te una cum D.Patre optimo ac p!o Deo Opt. 

Max.commendo.Valett,&diuviviteChiifto,& GhbuliafIambeus , tausfiUfettmvacmm 
Patemiaci Aventicor. aj. Augufti Dejicaimm^iu,fejlanni>s'^o.calculofimiae. 




ta obdaSus, tandemmnienitur. 


PAULUS OFFR.EDUS 
ro doSiriai atque htigo rerum ufu fraj 


Dn. PAULO OFFREDODofioreMedicocia- . 
riffimojannotatamihique communicata. 

..j....... • S. P. D. 

T)om. Guilhetmo Fabricio HiUlane,Chiriirgo ^UirUrgicaiuafufpetex.Fir eruatij!;mi,tam 

ceUherrimo dr amico GaguLai' '^locuples eft, Sg reru puicherrimaru varietate' , 

S. P. i). >i!teKt,utamicestues,guotquetipJemeritopcJp4ei, 

A DmiratUuediguuhtomumhejl^aodteobfer-^ uuuquamadeas,mfipU«amauu,fiveprafeus,Jive 
vare dicis ahfolutafuppuratiieahfieJfueiTtve- per laeras-.quddquide eo gratius eft (^laudabplnu, ' 
pcacireafebremacdohrem‘HauctameuhiJiorid, qmranus ■, cumprafertimhocmfirofocuhiouge ' 
guum ita vis,au eo modo , quo narras , contingere plurafint, ad amicitia aram donaria nuncupqniitt ■ 
potuerit,attentiuspaulo confideremus. Suppuratio vota,quamexfolventiu.Hanceandemmuxificen- 
ejloputmixtuquodfcilicettdcalorinativa , quam liamtuam,quodmeitidemexperirivolueru,per- 
alieno acceptumfcrtur.hincfit,ut in magni cujuiq^ rara obfervatione adme miffa,gratiat hatep & ago 
abfcej[uejuppuratione,6butrum^huncca!orecon- maximas. Eam non legi,nemo leget fwe fruSu ^ 
currenie,m_agnafemperadfiteffrcvefienria,que>n- admirattoe,ille ex accurata inprimpsS^metho.di- 
admodu notat Galenusfuper'eo, quem citas apbor. catuacuratione ,hacverhexaffeBapartis natura, , 
Materiaporro,quefuppuratur,mediocritercraJfa ejutdemq^fananone.Quoniamveropifuamesuifi 
effe debet,(fi ex femetipfia caloris humtdttdm qmdlimilehkfefieofferat,idubicommunicem-.en /• 
particept.utaG^utroq, eocalorf agentepofitt inpus cafumutireveracontigit, vefica per multosamioi 
. mutari.-undefilusfanguisproprteacperfefuppu-. graviterUfacitramMtfeftumincommodum.,. 

'raty.r, alit vero humores, no» nfjtpropterfanguine.^ juvenis annor, x o. in bello iSim aglohalofclope- 

Quocirca per eam copioja materia effervefientia tarioadeoccygempartedextra,cualiquaipfiuspffis 
(fiehullitionem,quainfiuppuralionecontingit,ne- fraEiura,curatusutcunq,fuit, (ficicatrixadmodn 
ceffariofit , utcopiofivaf ores calidijpmiper venas cava ibidem reliSta, JnterimpradiBoglobulo in 
(fi arterias cor petant ',unde febris accendtturiipfa corpore delitefiente (nec n. m tciu pervafierat, nec 
. vero fuppurattonis materia, tu ob fuiattexitatione millaipfius in curddo vulnere cura habita eft)hcmo 
dcalorefuppurante,majerejfacioindigeat,mem- hictotesannoiiycitraullumquedperfintiretincoi, 
branofaquaviscorporapartis,in quarefdet, dif modum,trivit. Hiselapfisdedysurm, doloreq^noa 
tendent,(fieorucoxtmuufolvens,doloremexcitat, exiguoadveficam conquericcepit,a'deoquefympto- 
multoquemagis, fiinparte fuerit exquifiufenfiu, maiahacindiisauBaiuttandem lotii reddendi be- 
qttaUsefi vefica,inqua nihilominus magniabfcej- neficioprivatus,addiesplusculos,affeaufiilicetre- 
J'usfuppurationem,Jine dojore ac febre obfirvajfete mediis omnibus obfiftente, morti quam proximus 
a§anas.Quemcafum(utingenuefatear) ddferia fuerit,quumopportunaChirurgiope, calculSeve- 


urevolvosneab Hippocratis (fiGa 
hmdoSlrmataalientuvtdeatHrj^literpauloexplt- prehendit, 
candu reputo ,eumpra/ertim tantus ille foeti 
refers,vera/uppf, ' ' 

planUdverfetur, 

Siijuidigtturhactn refatt 


ijfono cxtguiide- 

_ _ ^ !ntit,pcrmagnam ■ . 

'na copta excrevit, qua magnopere levatus, 
•■ocommodafatisadaltos annos vitdtrH. 

GaUn. loco citato, duxit. Ht veri annofuperiori a recurrent ibus ibi- 


„ .... - .(fiinreg -- .j., -- 

re mibiliceat,exifiimoputridamtOam (fi fce- afluvehementi ,tnintimapubuacperinairegione, 
tentem adeo maiertam referri debere,parum in nec noafebrecontinuaplurimumdsvexatus,obiit. 
fanguinemevenu egreffum, (fiperrenesohcafum Etus adapertocadaverexalculus in ve[ica,ovimo- 
exaUorolaxatosd4erfum,quiq^ paulatimibtpu.. lem adaquEtsrepertus efl-. quo propter inficltlum e- 
neftent , in veficam tandem aroheraturembui luspidusconfiaao,glehulu.iilleplumbeus,aveaa- ' 
transmiffusfuit,parumtnquofdamvelutgrumos namagnitudine,apparuitinmedto,circaquerilego 


nveficam de- temporisdecurfu fabulefa m. 






tntfmadeocorrupuo>iem,alegiti- tolerabilis e' 

ma,uppura,i.nelongeEve,fam,finfimconcepere, veficam partes , una e,us portionehvebanc : (fi 
quecorrupuodumiiapereunecfebiemsnferrepo- tpfi jam per annos aUquot graviter in ea regione . 
tuii, nec dolorem ett^nififubobfiiurum, (fiqm folehata§:i,ubidiuuuspauioamhulaSfet.qsTapre- . 
pra molefiia illius firangurta finfium fugiebat ; pter etiam domifereficominebat. P erro tam fir- 
quodvericlyfleres agervixadmittsret, vefica ob miterglobuleadharehat tophaceaillamateria , ut 

... c>»fuctudinemextenfa,(fi vix indetotaeximipotuerit , cujusvelutaoglu- 

. , quodpradiSlusglo- 


linum reclzm com^rimenti^tribtttnduzapuso. 















'fcDehiculian.|j. . coaam lyph 

Coquantur in aqua, io qua madefaSum liate» injecimus, 
nm reduplicatumffpongiaenimproptcrfaUedi- R. R 
nemnonconvenit)calideapplicetur. tBeindefe- b 


quentilinimento ventrem, coxas Scgenitalia, i 
ungere curabam. 

oi.amygdalar.dnIc. , . 

' tum. ol de vitei oyor. 

Axungia humana an. J. i?. 

ol. lumbricor.& 

Anethin.an.|j. 
Mifce,fiatlimmentu m. 

, Renes vero fepiffime hoc unguento ini 

gebantur. 

VnjBM. , R, ol.roiat. , 
tum. Nymph,& 

Violaciian.|j. 

Caphur23.j., . » 

Cumalbamineovi, parumqucacetirolat.mii 
fimulin mortario plumbeojfiatunguentum. 

Pro ccena fequens amygdalatum exhibui 
Aeifidu^ R ■ Amygdalar.dulc. 
lutum. , Scm.4. frigidor. maj.Sc 

aquae nymph.Se 
Rofac.an. |ij. 

fiat emulfio fecundum artem,adde 


R. Radie, coniolidz maj.|j, 
hordei integri m.j. 
herbar. agriraon» 


Icordii . ' , ' '. 

aichymilis 

iiuiiculianam.fi^ 

' Coquantur ip aqua.'In ft j. colatura diffoivd 
tnellis roiac.|ij. Mifce,6atque injeiSio. Qua in 
vefieam injecta,per collum matricis una cum uri- '' 
1» na ftatim effluebat." Poft injciftionem turundam 
longitudine quatuor digitorum transverforiim,'. 
fedcraiTamfatis., exftupis&gofTypioconcinna» ' 
tam,inquefequenticollyriomadefaflam, matrf» - 
cis collo infisi curavi. 


R. Mucilag.femcydonior 
plantag. extraCtsc^ iiiji 


Pro ccena fequens amygdalatum exhibui. lapidiscalaminac.& 

1» R ■ Amygdalur.dulc. . tutiaprsparatKanaJ^. 

Sem.4. frigidor. maj.Sc raoic.confolidamaj.fubtilllKmd 

papav.albian.§ij. pulverifat. jij. 

. decofiihordei. ... hh'sbrevificconvaluit,utdomefticisnegd»' 

aquae nymph.Se tiis panlatim vacare potuerit. Xfrinam tameU 

Rofac.an.|ij. , continub per collum uteri magna fui moleftiaef» 

fiatemulfiolecundumartem,adde Ruebat. 

' Aquaecioamom.deftillicumvino, Porro quamvis vulnera, ac multo mauishu» 

. , Buglos.&Borrag.fj. ..' jufmodi ulcerkputrida.qusfundumipGus’velic® 

. Saccharipcrlati|jl 5 . &colium matricis ingrediuntur, utplurimum in» 

. ,Mifce,6atamygdalatum. .curabilia cumHipp.meritblintcenfenda j atta» 

..Mis remediis adhibitis, dolor paulatimremifit,ita mennedefaluteipfaraetagradefpcraret; aciri 
ut ea noae melius quieveriiquam antea. Sed pofterum corporefimul & mente laboraret,fualij ■ 
quodmitandum,perulcus,quodiufundQveflcte utprimbutereturoptimaviairsratipnei&aBo- 
eratdnfinito,lapillos contufipumicisinlfar.fila- ranibusiis, qute urinam redduntacrem, abftine» 
mentisScmembranuliscolligatosacinvolutos,'in ret , deinde ut per vices corpus expjrgarefur, -- 
collumraatricisexcrevit,quorumegoquamplu- quinetiam ut lingulis matutinis medicamenta ■ 
timosforcipeextraxi, rchquospoftdiesaliquot conglutinantia, qualtafuntpotionesvulnerariati 
inrimafcfeo6ferentes,maritusipfemeabfenteex- afru,meret. Hjec cum religiose & indefefse{ma» 
emit-Horuralapidumegoadhucquamplurimos, gna enim in ea erat fanitatis recuperandataridi» • 
cumfulsmeinbranulis&filamentis,quibuscolIi- tas) per mbnfes aliquot obfervalfet-, ftiUicidi» 






CENTHRI A Iit . ij? 

OBSER-VATIO LXX. , i 
Lapides quattur in ‘veficis-, & abfcefpii i 
fub vena civa. 

CEnex ijii rlaTn Colonienfis per Aqnot annos 

_ 'Ddolore continno drca ^e^onem oflis facti, 

mm,quibasrescognita, pEnecaratafaicjadeo brarcipne autem cum ^crementaindurata exo- 
ut nuncDdOpt-Max. gtatianegattukqaidem^ ndrafaat, afdore lirini & fningendi difficultate 
orin*involuntatieeffiaat.ieda.vdicaeoUigatur, yexabatnr. fandcm anno'1599. ciim totus de- 
rctineatar & excefaatut, non aliter ac£ antea CTepitusexbacYilaadbeatonunlcdemigraflet, 

• nnnqnammaleaffeiaafuifl^ficntiidipfamaie- ego&dariffiD.PetinsQaintcnnSiDoaorMe- 
quentiepiftolaipfiusmariti admedata, exGer- «Ecini vocati,nt caufam dolbris hnjusmbdi & 
manico in Latinam fernlonemtranslataapparcE cmciatus maxime inveffigaremusjinvenimus 
Id qiiodetiam nupetrime «relarionetamipCus Veficalapidesqiiataor prsduros acafpcrbs,qt 
mattons, quamejusmariti jdaipipfamfeciihda lam unusquisque magninidinemcaftaiies ac 
hujusmenfisinviferemiiplemet intellexi. Hunc quabat, circa regibnerairerb bffisficKieinimi 
<afdro,qanm rariis fit, tibi 'non ingratum fore e- rinhia pirte, abi vena iravi bifurcatur,abiceffiii 
xiftimaverain,obnixe rcgansiqubd fiquidfimi- magnami, in qiib materia fcedda&Enguiscbi 
le occurrerit, mihi communicare non gravetis. galatusco'ntiiiebatar,bffendimus: pus enim r; 
Fafciculus i quem ClarilT. Dn.D. Lentulo trans- mulos nonnullbs vehi ficrse croferiE Os lacrti 


___ j ni traditus. Hifce Vircliriffi Vale,& 

me Ut facis , amare perge. Paterniaci Avenlrc. 
ii.MajiidoiS. TM.Bxc.aidiBi]fanpu 

f Guihelmiis Fahridus Hilddnuh 


;fum,Utfa.; 




OBSERVATIO LXXL, 
Incipiens calcatus vejica , 'qaibm remediis 
. 'cur&m ^ \ , 

t}-tler quinque drciterahhbmm statis 5 hatuira 
A imbecillisj amultismenfiblisinaximistormi- 
; di&cuitate iirinahdilaborans^ tahdeni 

_^iii magnitudine j maximo tiim dolo- 

excireverati iiidetameri tormina Bcddlores iri 


GtJILHELMO FABiLiClO HILDANO 

. Medico & Chifargb apud Paterniacenfes 
bfsftantifiimo. ' 

M inini Mito, rir CUriJJlme, i^uinfurnm- 
ferefcire^dtfidera^yeji^MnjiatHrisnojhAfim. 't 
O^circd frAfatihocce^^ifiolioiihijigmficdre^la- calculuinpiifimagnitudine i r 
t'cmjtioem meam charijftmam fofi tfiidyittim re excreverat^ iiidetamerito: 
hinCyremediis illis fdrtim inofficind Vhdrmdceuii- reddendis iinnismihimeledati fiicre> quiiiettam 
Cddtefrsj^piisy^dmmeiidm^tefihierdmmi^Sy arehuli iri iisdem corifpiciebantur ^ ex quibus 
'mdximbmmfucfcefp. fsfamfuijfe , indesjtie ejximd- eoUigerelicuit j materiam calculi arehulasque iri 
'Slevarnen p&feTifijfej utD. O. Ad- djjiduhgratiaJ Corpore ddituiiTci Quocirca dic 7. i^ecembr. 
'mdximafredderedeheamHi.Rarfiuenimddmsfl'icd iSpj, in cbnfiliuni adhibituS j hoc modo cum 
fadmgotidperdaii, mtllum^ampUm dolorem per- .ipfo proceffi. Primo inftitUi optimam viSris 
fentiti urinamqmnetidm ops irae retinere , eana^tie rarionem, nimirum ut aer fit calidiis, panis bene 
pTB voimtatis dfhitrid redderevMet: iJAtahmj, fermentatus.& codus j non recens5'nequeni- 
^ero illiid( siti etiam dte nobis plus fatis jignificatu misdurus. juicuHsutaturcaniium caftratoriinl 
fuit') mnprbtinus, fed pduUtim cefavit, ita uid pullorum,galliriarum alit capOimm, qtiibiisali- 'viBustuu 
principiourinamnonpernMuraUmduHurdyfedper quidrC^—^ 




^.^__ it.Ndttsrdqmnetiam.pdis^ falis, rationefaporisaddipoterit. 

cisantefufiepidm ate curratidyfe elapfsfepiimanisi niculi, petrofelirii & quajcuriquetifiriam irifigm- 
pernaturabeyurinaduciu exceyiiereconatdyadeoui termovent jcibisminiineaddantur. Dum enim 

vero per naturalem ductu effluxerit ,ficqueurinam ' nas melkaicas ac hepar fecumducurit, ^ quib, 
induis mdgis^ retinere cipperii, ita ut ilL^ nunc ' obftfiidioriesvilcferu&materiacaiculolaaugetur. 
(quemadmodummodio dikum) eodem medo JieuH Vifddi, glutinbfi,ci^j &qm diificilisfontdi- 
dnte morbum,naturaliterrettnereyreddereq^pos- geftidriis cibi, veluti extremitates&inteftiDaa- 
ft. Cujusfanerttinomine^EVMCmnipoieme nimaliumj daroitemfumo&muriaalTervataja- 
Tnaxiraopere lauddmus, quod medicamentis d te ves'quoque ia aqua degentes i tum prbpterfu- 
prafiriptise^ admotis clementer benedixerit, eun- pra did^ caul», tum quia ftomachu ' ' 
demvicifflmrogamiiSy ut^aiidmfuamdivinanLi vant^ riiillo modoluhtofferenda, utin 

de diein diem tibiconcedat,quofic plurimis aliis d- '& qux pipere, zingibere, gariophyllisj _ 

rv- .ir-i ^ csrpis & ejusuiodi febus cooditi'fimt ci- 

. .nifiD.O.M.benefcid pies, cafciis, lac ^ & Ia‘de confeda edulia, 
tu&tuique , infiarinfirumentivitamilliprb- fiimmopere vitanda. Vino utatur albo jtenUi, 
(tif. ji ^(^uo ^atitudinis officio minime generbfo j deebdo agrimonia & vero- 

terim te cura 'conjuge tua, cjrprole chdrisjimdi O- ■ Poftea corpusfequeriti potiuncula expur- 
»smpotentWebcommendaraus.Friburgiaventico^ gavi. 

^ftmdie6a fanuariii6Q6. R., rad;petrofelini. 

Tibi audidiffimus & obftqiienti Y fceni- 

Ba^damus Kunemani 


fifa. 


rogajfeta Qudon. 















CENTIJRIA IIL j.5’5-, 

Donqditoirqlciojnbntameninipfoprandi», velati feniculi, pwofeEm,alparag;,&c. nono^y;^^. 
0^7*'pj^pjriioram unam ant alteram antepaftnmea eandemvimdiafeticam,quema£lmo<lnmacidulae, 
caiibeo. Si enim aliis .cibis commilceantar, tabeant j nihiltamenab acidulis aliisquediureti^-. 
verendameft.nectylum indigeftumfecum ra- cisdifferunfeififecundummagisautmmus.HiB:-. 




piant,&ai hepar ducant. Q^taenimdiureti- ego perpendens, eas qua 
OTmmvislit,atqae potentia, eilequentibns hi- ducunt, medicamenta,qu; 

Horiis videte licet, quarum primam apud Dn. tribus horisante prandinm, & prius, expurgato 
PETK.tI.M PIGR.AY, HENRJCI MAGNI corpbreexhibeo. Jnlculaverbexpradiiaisradi-. 
Cbirurgumceleberrimum, lib.tb.cap.2'0. dea- dbus, ut per horam unam ad minimum ance 
ddnlisSpadenfihnSialiisquefimilemvirahaben- prandinmfumant,a^ism£isfuadeo. Tnamta^ 
tibus, Icribens, legimus his verbis: 


cupio. Inclulis quas ad Dn. GREGORIUM. 
Aptui- itionem, HORSTIUM&aliosfctipG,atcurarBveh's,ob- 

* liootteroifimintinsji: alimenta,facilecin- nixcrogb. Hifcevalevirclariffime,cumiefiiSr 
anjmnmr eligenda, (jniverodi^ili, (ffharnorem fima tua conjuge, & in bonum publicum felici- 
inelanlhdicnm, fuccnm^ cmduni frtcream, m- ter vive diu. Raptim LanfennaiSiNovembri 
tanda.yiminterdicendxmnonefi,fedn>ediccrieeir. Aimoi ■ 

dihendam^ nontanKnaejaaacida.iafonqnefar- . . fVbnCIaMVs ribs Ded, 

eereconfiiivecedUaenimfropterniei!ini,necrndi- — ---:-- ■ - _ 

tateiadrenes!^'i,eru:amtram-Oeham,cihicmininte Clarisjime i^ExpecientisfimoViro, ■ , 

pern&fienda. Quandofiidamiamahi^nsacpiavis Dn.GUILHELMO FABRICIO HILDANO, 
efia,^pnopHe,as,uiqHki,nidJiHcbvimhv^^^^^^ Medico-Chirurgoceleberrimb, Domino & , 
fecnmrapiat. Ufiodrliihimictimclarisjimoat^ . . amico lingulari, . 

ceUberrimoviro, Dn.D.MASXlNO,iMedi- Joh,Rudolphus SALTanANNUS, Mcd,D, 
co’Sxaie,acDn.BAsmO maore-Med/vifo S. P. b. 

• ■ ei ^'tocohfrniande,adtmsdnehkrediijfe,pcimtil,i 

^ a ^tt^Jti^davecoefrraihiipUtrihm^maliisiHio-: 
Ltfemenanipntegt-umpervenaemefarak- F‘^”'^‘^Aihi!s,g'atiebripiddeuiiemHxoremmdni 
cdiihepar,emHlgentes renes,M ‘uefcamaf^ fic ^^‘^^fi«ini,^fUiamfKamsjimam/mnmfilices 

rnitHsfanhendoUileicalpniljima tihyar^Z 
nam digna vifa frit-, ex i^mbmcenftai, a^uam^ xorfcilicetfiperfii,pmetiamnnnc , mi fpere &■ 
hancexnlieeffeminimedehere,'mJicorpmdpravu Fnecir, 'conpalteerit, non habes, cur nimmmcm- 
mqueexcremeniitiishunKrihuspriusprohlamdi. 'trifieris,prifertmmmeamnan an,ijeris,redada.. 
ligaiter expurgatum fuerit. HujmmoSenimhu- 'terna,heatam,eaiefie, emnidobre^fimdareva- 
moresojuaiUa, exjuiacfemen anif, ,Mpradt(tas ‘^•‘‘emtiita.&eapiprsmifmsscjuamnosomneiali- 
partesduceret,&c. Hafenus PIGRAY. ‘}nando,tenfOrmteiihismelefiiis^^miferahacnC 
Altera HisTORm haceft. faexeti, videre optamus (S dijideramus-neerm 

CivisquidamFribUrgenfisHelvetibr.DAVtD oblepe alujuodefrmomentaneum,quodiibicreari 
COINGnomine, vir probus ac honellus, re- f etniffet,gaudium,aternamipjifelicitatem invi- 
tentioneurinacorreptus,poftquamingentesdb' '^■‘^■Seddehisquidrautta,eumametihi,velmeia,. ' 
ler dies aliquot paffus eflet, eettteinoSiisfipaJint.peusOpt.Maximusinpoflerii 
•rafumpfifletj&exle- titua^amiliaprotegereacdefenderedtrahulteri- 
purgato prius corpo, dreinfortuniod-mala Uberare ac cufiodiredi^etier. 
re,,cancrosnbltrates liVe gammatos contufos, . iaidtertism ergo literarummembrumaccedo, 
granaitemalkakengiconturajex vino albofum- feeUndjtmlubenspraereundoytmidenim.quadmi 
pfit; His urinaita commota fuit, ut acini grano- i‘!xprafiitafuntoju:ia,gratiamno» merentur ; hae,' 
tUmalkakengi, anacumurina,m3ximacumad- faltemaddo,Jivireivoluniatinonrefponderunt,ho- 
ladftantiUmexcernerentur. Idquenon ni id equique confuhu, c-r meaiihiogiciafemper. 
e atque conatu. Inteiim ci- fnompta^paratajcias. Duo iucemiuni, quain 

-f-f.....in;tlanitati reftitucds fuit.Ego tertioepiflokmembrocontinentur,.^enetequidem 

quidem curationi non interfui, verum cum iadem,fptcseveridiverja. 
.annOidio.decimaMartii,Fributguffladyirum PrimirnefldJmafi-aBoremosfum: utrUmfei-n 
probitate&pradentiaegregium,Da.NICOLAi. licet alimentaconducahtcrafla&vifcofa.anVe-fti 
UMGRIBOCETUM , Reip. Fributgcnfis con- to tenuia ac fubtilia ? de hac quifione tum Dii ‘D eftu 

Vlt,&rem itafefehabere, bonafideaffirmavit. BionescaufarepofuniMabetGal.c.,o.librideci. 
Porro, Vitclanaime,-,etfirad!ccsapenfiY£, bis boni & malifucci,&primo de diferentiisfebri- 


IqteO atque cruciatus per t 




. OBSERVAT. C H I R U R G I C. 

m(aKmgenerarevakxc,calUgeiurim<>nemf^em Ii^aihrodwfrefinarefuadef,ZMioneshicxa 
r0fr(m>cniem-,mediaergeincedend«m7>iihivia'vi- dam.aeratibifimmtislima: experienuaneT 

detur,ita tamen,ia[iibjeaifemf er fexf^aienhra- ‘Dam4cenifrseeftiaace>^rrnM:fefihiit,im, 
- tieheheatienfMUimetiimhiccraJJicrescihosconco- mariitxop-isMedicitfiUiUfofiaenaniiinejK 

- di (ajihxsfelicitjimocxmfxccejfxexhiiemxr, 

fevideutrGoLdiaeUhrodehmi&mtdifuccicihie. ^ear,inexpurga», 
r ^SfimBcfiadhiieatur, vid^^ mnm,j^add, .fiuii,nullumpr 4 emi^ 


ma&JhiU dikum.^ui cihes crajfes d" mfcofetxm vi:&^mdt 
khfohti,fedre^eatveadfuhjeaum,p-r4mhmt: tjuamquat. 

. hM tamen addita, (^obfirvata cautela,quami ' . 

^ GaLdmom.cap.io..fropomt,primo^^ 


jre dojf exhibemur. 


hoc incommodum,eb^uBionefcilicetvaforum^ 
moverepojpfnt,^uodidemrepetere videtur 5 . de 
niutuendacapX ^dcalli enimgenerationem 

^affitiemqumdamhahety^i '' '' 


weldatabushorUdUvicoma^fu.. *' 
id!^r‘yrvelfextammatuttnamdpe^ 

5 fi{bfe 'i^uitur,knta ^ citra ullum^ave j^mptd. • ' 
dejeSiionemappea. 


_ 'irium,tormina,(^alfa,(^reieeranturpler 
- rum^dUjuoties[td^feepemtihiu velaitermsve^er^. ■ 
-■ ■ '-is:at^-,hacratione,pluresexparvadofijam^J' 
npurgatiyqui ante 'duplamaneexhibita, ^je- 

eavernuiu tansjuam tnpromptuarto repentur, ae junoventriculoconumverimn^otuerunt. Dehac • 
^ua tamen natura ita efi fo^ta, ut etji de ea ali- re <juid tibi videatur,proxime,fipermg)tialicet, 
^^uid depromat, eam tamen rmx iterum refarcire aperiasc^mfo. Egointerimdejuperioribusulterias 
fiudet,materia autemad idaptadenegata,agriu^ etidcogitabo,&prolixius forte fcribam,nuncenm 
expenu fuo quice^iMm depromite . cb mpendentta nundtntdta dr tilia negotia tjuperfi-. 

^eruni de diureticis i^uarituri Utrum (cUicct cialiterjaltemremattig. SiubiDn.D, Doringius '' 
ea cibis fint permiTcenda nec ne> Negativam moratursnoflifac<jUttfo,fid,habehismevicispm-ad 

rationessjuo^addu^a. ^ cisSufUcisJ}7fK,novoquehoccurremeannofruer£ 

■ <:4^tvidetur^inhissjUoque difinUio adhiben- placidisfme, d me meae^ue cofiaplurimum dr ofl>. 

tfi, ut cibis permixta noxam corpori inferant, ut ^—%—— -^-- —, ■ 

potiiisplurimhmprodefevidean}uradyenes,ubi OBSER.VATIO. LXXIII. 

' delataipforumvirtusfuerityfi^mdemfortecrajjius ^^mincertamf^fiSaxJlijuduiumahari- 


Itmetus efi fortioris attroBionis, 
'fint mitia, velminore^xantitti 


defumptum, fequenttbus 4. exemplis 
demonjlrahteur. 

- Exemplum 
A Nno T595'. Menfe Oftol 
i&Or- ^donthcir.icus, civis Colonietifis, vir pro- , 
'/nts- bus, fexagcn^ias-,& hepatis calidioris, dum fe-*’’. 
. RefiondeB,fre- bri continua Fraiicofurti correptus eiTeti S: Co^'' . 
quentuiremtpjorumujn7//,/ii/M»ji.iltcet, noproban- Ioniam adduAus, j6, dic morbi ptacide & picde^ 
du,^afrrtimfifmulmajore^uantitateu^^ EgpquoadiecumClarjlhDn.D.Joharine. 

q^dJiverodehtomodofumantur,ettamfiaUqKan- Breitenb^chic», Medico cclcberrimo^ipfum-in-' ■ 
entur,proptorf^£parattenenitame&a- virens,ejus'quetirinamihrpiciens,obfervavie3m 
tfuipforunoh^arumimmuta- initioufqueadfincnimorbi,fanorumfempeif‘ 

■ perfimilemfu:*'^' - t 


lumaliejuod caujarepojje vi 


'nffrapa^ 


-^isfeminainnoxie&quidemcopiosei 
cunturi de fortioribus Sureticis idem non ajprn. 
re,neq;egahaBenusea cibispermifierefilitusJui 


rum, febri perpetuo conjunttam, indicati, o- . 
mnibusMedicisin confefioeft. Egohoncftis- 
^ ^am matronam Colonia Un&€r fc(f«r in Dttn rO = 
^ fcnOebfctt/ co^iovhquapcrfpaciumtrium he^ 
bdomadum urinas obfcurasreddidit, quaiiatra- 
, mento,fuiflent permixta, fedimento nigro ao 
Ipiifo. Nuilatamenaderatfebrisnecrennmdo- 
lor, nec quicquam, quod intemperiem aut a ffe- 








C E N T U R t A IlL aj7 

,r noram,cmzrobttodolotecapidscorreptafije- staocnegumilamqmdem^tteret. Atque in 
0^73* ^ ^iQipfomomentodefiindOjComitatafebre ea miferia, & maximis doloribus coiitinuisque ^ yj, 

^Epiemera, & dolore vehementiffimo brachia, clamoribusi^.dieztadsevitadifceffit. Egodo^ 
b^chondria,coxas ac tibias inVaferat. Bfecu- loris leniendi gratiaiftatim ab initio oleum a- 
jiiSmad tertiiimufqaediera coloreatramento, mygdalarumduldamreceasextradainaCiimde- 
fedimentamverD&li^ diffolutzperfimilem coaofeminisAnifi,&fiiccharoperinterT^ei- 
reddidit. A tertio ufque ad 14. diem nigredo hibui, eodemque oleo totum ventrem inunxi, 
paulatim mutata eftinalbedinem,&dolores re- Sacculum item ex floribus meliloti, Cbamomil- 
^erunt,adebutbreviconvaluerit, &adhunc k.feminumanifi, foeaiculi&foenigraa,aqua 
ulijueannum iSop.iutegrafrnatar valetudine, coaum, calideapplicut Nonnulloserianicly- 
^ Exemplum IV. fteresanodynosiScflatusdifcutientesinjecl O- 

Nobili cuidam, DanielideCbalon nomine, mnia,tamenfrufl:ra, flatus efiim adeo tenaciter 

enterocele laboranti, cum inteftinum in ferotum inhirebantintcftinis,ntpertotumten)pusmor- 

deddilfet, & gravifliraa lymptomata excitaflel, bi, nefemelquidem efflatum crepitumque Ven» 

urinaquoqueadfexmmdiem morbiulqueiimul trisemitteret, 

retentafuitjquicqUid tamen excreverat, fubtu- Poft mortem cum cadaver aperire cUraffein, egtpi^ 
bicundum erat. A fexto autem morbi die ad Un» conlpefla funt primo inteftina omnia ( ccecum 
decimum ufque, qui eumcmediofuftulit, uri- excipio) flatibusextenla, non iecus aclanionesr^/wpat/a- 
nam tum colore, tumconftftenda, fanorum pia- inteftina quadrupedum, cum illa confervareftu- 
efimilem reddiderat. dent,in9arefolent. Nullatamenaderat obftru- 

OBSER-VATIO LXXIV. ^ Inteftinis undique humor partimpituitofus, a. 
Jnfaiisimmoderitt(ifiuxuuri»ttfrmo,pl>llea &vifcidus,partimbiliofusadhsercbat. 
n/thementijjimo dolore cobco.cUmflmredvt, Ingibbohepatis,ub!venacayaexolritHr,infi- fc 


tandem^ urine retentiom corripitur , 
decimo feptimo diettitts e 
‘Oitudifeedit, 

Ad Nobilem virUm 


gnis inflammatio cUm nigredine inVenta e 
nunquidhate caulatetenlionisurinteefle poti 
Renesenim, ureteres, & vefica, (quieomni 
vacua) fecundUm naturam fefe habebant. 


Dn, PAULUM LEN fuLuM, Illuftrilfim* Inferiori 


Reipub. Bernenlis cyem 8 £ Poliatrum ce- stomacho undique humor atrabilaris adhs- 1 
lebernmuin, rebat,nonneilleappetenti!epraEternaturaliscaU- 

Guillielmus Fabricius Hildanus ^ ^nnon mirumeft,&-rarum quid,virdo6i& 

A & am.ee plunmum honorande, Deus Opt. ^geftationis tempus nunquam ira 
Max. nos & gaudio & mcerore eodem teretem- corporefuit.fimulconcurrere.fQuomodoautem 
porcfimulaffec.t:gaud.o,qu.avigef.mafextaju- flatusfivefeorfim,fivecamexcrementis,quan- 
nunob.sfiliumlargituseft: mcerore vero, quod per ciyfteres flada non e- 

brevipoftnatiyitatemniorbograviffimo,&mor- inifcm,pfzcipuecumnullaeffetexcrementorum 
tecorreptusfuit, anipfms morbo rajanonnu^k retentio.nondum&tisinteffigo! nifiidadimbe- 
occurrerunt : qu£ T, Exc. (qu.a hujus ftudn eUlitatem faciUtatis tetentricis referre velimus, 
genereobleaatur) commumcareplacuit. Mox • excrementa expulit, nonne 

^turpoAquamm-lucemedituseftet.uxormea nmltbfaciliusflatusfimulexpellereWuit.> Tu, 
&qu*c.rcaeamerantmatron»,m.pfomfantu- ybdoaiflime, folve nodos,tuanique fenten- 
!o appetenuam multo vehementiorem, quam tiam nobis communica. Vale cum lediffima tua 
pro artate conveniebat, animadverterunt: itaut conjuge, quam tecumego&uxor mea peraman. 
lacmams, quantumvis fatis abundaret, non ta- terfilutais.l.Ultima Julii lio;. 

menlumceret. Appetentiam hanc immodera- . _ _ _ 

tam caufamfuiffe, quod novem menfes in utero ' 

materno non abfolverit aexiftimo. Tertio die OBSER.VATIO LXXV* 

statis, correptusfnit immoderato fluore urinat DemirandAconitipatme ahi ininfanfe ^ 
itaquidemutfingulisdiebuslinteamina&invo. ^VArUrum ferum ter alvum 
^ lucra, quateraut quinquies mutare necefle eflet ret' e 

Et quamvis continuo fere eiuUretj& exclama- ^ ‘ 

tiones violentas» necpuerisconfuetas( qua do- A Nnno ijpo* Hildens in patria praxio ex- 
iorem aliquem internorum vircenira fubefle af^ Xierceiis, ad ruftici puellum > decem circiter 
guebant) effunderet,aviditatetamen magnain- menfium atatis graviter laborantem, vocatus 
terimkdebat,nutriebatur quinetiam & crefep- fui. Ad quem cUmperveniffeiii,ventrem pradu- 
bat. Decimo veroquartodie atatis vehemen- rumacinaqualem,velutifihincindelapides in- 
tiflimo dolore colico, cum vomitu frequenti, & clufi fuiffent j repeti. Tormina & dolores maxi- 
( quod multo ratius) aliquo fluorecorreptu-s elL mi, inquietudinesque continua aderant i fugere 
Excrementa prima die femiviridia, poftea tamen quoque parum appetebat, l^o cum ex matre ' 
croceajbiliofa & fpumola conipedarunt. De- cognoviffem,inkntem a quindecim diebus ven- 
cinio quinto die aratis urina plane retenta fuit, tremiioaexoneraffe,fequens enemainfudi. 




OBSERVAT, CHIRURGI C. 


R. Radioim-aldiesecumtotolj. 
foiioram malvaram 
Violarum 
florum cBaraomiI, 

Meliloti, 

Lumbricor. terreftrium lotor. & 
indfor.an. M.^. 

Scmin.iini 
cenigrzci: 

Coquantur in -r- . „ 

tis partis. In |iiij'. colatura difiolve vitellur 
" ' 5l liliorum & pinguedinis gallinaan. 


polaprum ipfi eft mteftinum Et quutunc a& Qy- 
fhgidialcolus erat, exortus cit dolor maximus, 
ita utuiterius ad fuos progredi, neque ad oppi, 


MiTce. 


£tira prolapfum, & ad magnitudinem ovi ftru- 

- excrementa cononuo, eaque liquida & vifcida, 

onfumptionemter- effluebant. Io curatione CcprocelTi. Primo pro- 

-fequensappHcaifomenmm. 

K, Foliorum & florum v«bafci albi. 


Rejecit moxenema hoc, fine excremenas. 
Quapropter eadem die circa vefperam aliud infu¬ 
di, ventri quoque facculum emollientem & ano- 
dynum, exfupradiais radicibus,herbis& femini¬ 
bus, continuo calide applicui, & fequenti lini- 


Radicum & foliorum althcseai. Mj. 
femg^an.fli. 
itur inladfcc vaccino,] 


R. OlJiliorum alborum, 


Coquantur in laAc vaccino,recens emulfto. 
In decodo ifto linteamina reduplicataintinxf, & 
per horam integram calide applicui. Deinde " 
toti inteftino ^quentem inlperfi pulverem. 

R. Rofarum rubearum. 


1 cupreflj, 


Ungu. diaitheas |ij. 

Tum fecundo ifto enemate. 
crevit. De tribus quoque in tres horas parur 
olei amygdalarum dulcium recens extra6li, exhi 
bul Altera die iterum enemaprjefcriptum in- Croci martis 

fudi,faccuIuincontinubapplicui,ventremque Plumbi ufH an. |i, 

inunxi: hinc dolores & inquietudines mukum M^ce, fiatpulvis. 

imminuta fuere. Poftdies aliquot cumufum Tandemcaput agri in terram incliftavi, pedes 

horum medicamentorum continualfem,fingu- verbutinaltumaduobusvirisforribuselevaren- 
r iisquediebus enema unum aut alterum exhibuis- tur, opcraiii dedi, mox indice meo dextro, lin^ 
iem» diverlasres, velutiplumas,lapillos, filum & teo molli & fuavi involuto,'& decofto pra^cri- 
ftramen, per alvum, quofiescunque ipfi enema pto intindo, nec non in centro ejus quod pro- 
exhibebaturi excrevit, idqueper dies multos, laplum fuerat polito,intcftinuminfocumfuum 
Tandem cum priftina^^lanitati reftiturus cfle ad- feliciter reduxi. Altera die os fecrum & coccy* 
flantibusvideretur: riecampliusmeacceffereht, gis fequenti linimento inunxi, 
mater quinetiam circa regimen vita, & applica- R. Ol. lumbricorum- 
tionem medicamentorum praferiptorum, non Rofarum ana 

fatis diligensfuiffetjevitadifceflit. Ol. ex-^fioribus jS. 

ANNOTATIO. Scquentidicfyruporofitofolutlvo 

compoiitojcumrbabarb.agarico,. &fennacor=- 
i:*..^mfii>Itnni/lnr9TPrnatnr!tIe innoc3fie- pQj levitcr lenitcrquc expurgavi, venamque in 
Itrm. K3»rri?i;£ brachio inddi. Sic in priftinam fanitatem re- 
1 amplius prolapfu ' 


Q:u fubelTe videatur,meo tamen judicio, hac ^ 

cxcerr.ebantur,perosingcftafui(re,verifimileeft. ftjtutusfui . „ _ _ 

Quandoquidemmateptudis,S:deinfantepamm tcftinum. Pluradehocaffiauleaorvidertpo.: 
fDUcita.cumarcadoitieftica.&nifticanafuane- teritintraaatunoftro dedyfenKria. .• 

gotia occupataeSet,muIcotiesinterim dura illa _j-- •_ _'_ 

perageret, infantem jaminterpulyinaria,jam ad OBSERVATIO LXXVIL 

fimum, & in horreo inter ftramina affederat & X)i mirimdi ttgghtinitione osfium in ipfi 
folumreliquerat, &quiamfantesea,quxappre- cubito. ‘ 

bendunt, prounus ore excipiunt, gingivisque Viro Reverendo ac Clarilfirao. 

conterunt atque deglutlunt,taciier.—^ , 


OBSERVATIO LXXVI. 


Domino Dn.' ANT. FAYO S.S. Theologia» 
apud Genevenfes ProfeiTori cele- 

Gmllielrnm Fahridus Hi/dams^ 


P Oflremas tuas,vir Reverende, & sternum 
mihicolende,aDn. ABELO VITELLIO, 

A Nuo iSoy. Menie Novembri,qninquoge- Soloduri accepi. Affeaus ejus graviseft, inipfa 
narius quidamix pago prope Paterniacum, enim cubiti flexura.drca mufculos& nervos, 
cum mufto oneratus, ex oppido domum rediens, materia qu^damiii fcirrbumconcreca,& exten- 
in via alvumexonerare vellet, ac fefe mplinaret, fiQnetn,flexionemquc cubiti impedit, prafaipfi ‘ - 





e E N 'T U S. I A liL 


OBSERVATIO LXXVIII. 


_^ _ ezfifiiiffemj ExintempepvoVfarepeOentiumademmBii- 

nopetHlH, jplumapudmeretiniKiremj tiiiapfHciiiarum,msrtu ftrictt- 

oainiaqaeipfemctdiligsnteradliibai&miMvcro iumfefwtum. , 

^qiiiafierinonpotuit.inpatria,qmdipiemetperfa- 


GasterumquiaK-T. circaresrae(iicasraras& ITptamreliquit,mquienSjEryhpc 
fpeculaiionedignasjcuripfam efleJaam, mirabi- j-ibtis ad interiora verti,nonefi:bonum. Idque 
ieniquandamftradhirain&difpo^onenioffium folum in Eryfipelate & infiammatioaibus. 


beo in 


entis a:tatis, mHii ab amicodata raerci rint,utplurimum obiervare Iicct,uti quoque Avi- 

qusque Dn. PAULUS OFFREDUS,& Dn. eennajMefuesiGuidojVigOj&aliimonent, E- 
■ANDR-EAS TOXOTiUS(quifjastibitraditu- mundoriaenim cum partes fintrar^,moUeSjIax« 
•us eft) MedicinEDoSoresjbilce diebus non tme fpongiofe ac debiles,niateria abiilis facile ad par- 


admiratione,- apud me viderunt,in eis aute offib. tesnobiIes,quar eis fantproximE,repellitur. ] 
cubitusnonflediturjfedmediantecalloomamo. emplum Colonis in quadam matronahoneiw 
&:undique.veluti ficonidnauraeiTetos^aggluti- obfervarelicuit lUa quum a marito'fuo adhu- 
natusatquecon)unduseft.\ Qusverbhujusar- nserumbaculo percufla, indeque pars affedair 
. fedus fueriteaufa , meiatetiinccemiterioenim tumoremelevatafuifret, Cataplafmaexboloar- 
teperta fu^re. Arbitrabor tamenjfra6EuraitE& ul- njeno, farina hordei, aceto & albumine ovi < 


inde-con jjcio^ fedum, fibi applicuit. Poft dies tamen aliquotj 
us iniplo hu- cummorbumingravefcerefcnfiflet, me accerfi- 


quod etiam nunc callus extuberans in ^ 
meri feu brachiiolfe apparpt^ fraduram haiicce Tumipfam febre, doloreiate^is j tudicula ’ 

iequutamfuilTeinflammationem &amuxumhu- etiam Si relpirandi difficultate laborantem 

morum maximuirijnec non circa cubitum abfcef- inveni. Ex quibus materianrpropterintempe- 
fum,verifii»ilemihi.videtur.Hincabburaoreacrb ftivum repellentium S^ refrigerandum ufum ad 
qui propter dolorisvehementiam , adarticulos pedas,pleuram&mafculosrelpiradoniinlervi- 
faaciatos cumimpetu fluerefolet (quemque CKL deduxiffie/acile colligere potui. Curatio- 

rurgiGermanijLangii verbisutor>ineptiffimo vo- porrb.fic aggfeffiis fui. Inftiruta optima 
cabuib@b&iuaffcc, hoc eftj aquam articulorum 


voeant) ligamentis erolis ac putrefidis, humor, nam eadem die,& qu!deminipfo brachiomal^af- 

ille leiitus , qui articulis ineft,effiuxit. Poftea fedo,inci Ih&fanguinemad ur-'"- 

quoqueaprcedidohumoreifto acri cruftul^ills ^ nlethoricaenimerar . 


-- - . cALiiiii, uicuiuittitciiiiuL-iiiL, virefquecon 

cartilaginea,qu^appendicesoffiumtegunt.limi- ^ fcapulam , 

litererofaifueruntjitaquidemutpartes^ongio- jnerum & brachium fequenti linimento 
foapopkyfium,tam offis humeri quam eoam ra- 
diiminorisj&fociijsmajorisfelead iavicematti- 
gerinoinde nutrimento ad utramque os delato, 
c^lum produdum fuilTc cenEo. Abipfo porro 
callo articulus,uti dixi,vcluti vinculo ferreo colii- 


K. ' ol.lilior. 


Exhis, virckridflnei mirandam natur» provi¬ 
dendam coafpicimus. Erofisenimijgamends& 
deperditohumore viicido i cruftulis item cartiia - 
gineis confumptis,articulus ablquedolore move¬ 
ri nunquam potuilfet , pr»ftabatitaquczgrum 
non movere articulum iftum > quam movendo 
continuo doloribus affici. K-cverendusDn. Joh. j 
Merula T- R- quam officiosei^utet, proteritis 
diebus morbo, & quidem'acuto,correptusfuit: 
hunc tamehpau)adm,IausncDeoj vires ffiasre- 
colligic Vale vir clariffime cum tuisomnibus, 
quos tecum ego&uxormea falutamusperaman- 


amygdal.dulc. 

enim doloresieait.y jj. 
unguenti dialtheaegij. 


,ci3j. _ 


Sequenti quoque eiectuario continuo ut 


tuirdaginisjan.9ij. 


Decdnneaoiie offium junaurarumleaorii 
traSatu noftro de Ichore & meliceria CclfijCaji 
£C;i5.j!lur»yideiejoteriti 


Cum r.q. fy rupi de liquiritia & violat. fiat eieCTua- 
rium. Circa vefperam enema reiteravimus. 

Altera vero die.ut materiaexpeaoread ernmi- 
Qoria&cuteinpropeiieretur, fcquensfudorifi- 
cum propinavi. 

R. theriac.0pt.3ij. ^ SuJstsp. 


Cum 



j6o OBSERVAT. CHIRURGIC. 

mr nS CamaquifcaKofe&carduibcnediaiF. potio, 0 

bamoram, & cau6m ajiquttmprocatara^. 
Sudoriftadi?copiose promanavit. KEnc adfappuraaonemperyemt. Egomeoarum 

maT^S^“«“tS^entopr 2 fi 4 t;o “& clufim, atque tcnaaffimeadJta-entem repeti 

Met.Deibeneficioconvalnit. Contufionem ■— — -——-—-- 

prsterrabrachu&humerirequenacataplafinate OBSERVATIO LXXX. 

eat/^fa/. '“r farmz&bar.& Vkcrisfudcr>dortim,cumtrofmeteJli- , 

m*. leatinman.|iij. culfrum tmraM. 

pniy. flor, charoomii ' 

meliloti ' T Uvenisquidamrobufius, Stviginti annorum 


Cum vino rubro fiat caiaplafma, quod ca^ 
lide applicetur, bis in die. Ante cataplafiuatiS 
vero applicationem, totum brachium, hume¬ 
rum & Icapulam oleo noftit) ex floribus calidis iti- 


ni parco J ulcus exluevenerea, in parte declivio¬ 
re Icrori contraxerat, cum capitis & articulorum 
doloribus nofiurnis , aliisque fignis certiflimis 
luis veneres. Venit ad me Lau&inam Anno 
1601. tum dimidiam partem fcroti,fimul&tefti- 
culorum exefam reperi. In palato quoque ulcus ^ 
cumofiis carie erat. Inftituta optima viftusra* 

R. maff.pilularum aurearum, 
Aggtegativar.& 


-- - ---—-- • Trochile. alhandal.& 

OBSERVATIO LXXIX. Diagtidiianagr.iiij. 

■ , , . „ . , . CumlyrUpodebetonicafiantpilultequin- 

Sctrrhi gravtsfmt ai citpum curatto. que,involviitUrpUlverecinamomi,denturque 

M AtronaqusdamnobilisBernte,cumnimis increpufculomatutino,cumcufl:odia. Poftridie 
violenter libi contudiflet manum dextram, bafilicam finiftram incidi, & finguinem ad un- 
tircaca'rpumexortusefl:dolor,cumcoliusmanuS ciasfeptem extraxi, finiftram autem propterea 
inflatione, varia adhibuit remedia, tandem re- eligere vilnm eft, quod caput ipfi maxirneinilla 
toanfit feirrhus, quictiama virisdoaismeura-. partedoleret, & ulcus in palato pracipue ad fini* 
bilis judicatus eft: videbatur enim aliquid mali- ftram mandibulam Vergeret. 

■gnitatis in fc continere. Poft annos aliquot ad' Deinde fequens apoxema exhibui. 

me venit Paterniacum, tumadcarpumdextium R. radicum cichorii tot. 

exiuterna parte brachii, ftirthum prsedurum dc radie, polypodii 

magnitudinem ovi gallinacei adsequantem inve- lapat-acuti 

ni, digitos infledterc non potuit, quandoqui- Corticum interior.radie. 

demfcirrhusiftemufcufo, quidigilosfie&it,& frang.ana|j. 

eo qiddem in loco ubi in quatUor carneas diftri- fcabiofe 

buitur partes, tenaciter inhaerebat. Adhibitis vcronicas ' 

irniverfalibus, quemadmodum in praecedenti betonica ana m.j. 

obfervadonediximus. cauterium potentiale ap- paffulari enucleatarum 

plicui, ablata efehara, per dies aliquot materia liquiritizrafeana |j. 

tenuis extillavitj poftea profundius efcharoticis fem. anili & 

erola carne, materia craffa, vilcola. & aliquo fceniculian. |fi. 

modoflavefcensfefeofferebatjquamviquadam trium florum cordialium an. p.i. 

exprimere cogebar, ipongiis tamen prius dilato Coquantur in f. q. aqua puriflima, ut co» 

ulcere. Materia autem illa poftquam per ali- laturaredeatadib.iij.quibusinfundantur.ma- 

quothoras aeri expolita effet.lapidisinftarcon- cerentur & coquantur C a. 


crevitatqueinduruit. Multum hujufmodima- fbliorumfenaaftipitibus repurgat, lij. 
teria:, & quidemdiverfis vicibus extraxi: inve- agaric, recent. trochifcat. 

niebatur enim duausab ipfoulcere, quod erat hermodaSylorum 

ex fiipeciore parte carpi cubitum verfus, ufque rhabarb.optim.ana|lS. 

inipiampalmamroanus, lubterligamentotrans- cinamomi^ij. 

vetib, & inter extuberandas illas quind&oaavi xingib. Jj. 

olfis c^i palmam int^s;- Medicamentis ipfis Maneant in maceradone horas 6^0, inque 

mundificatoulcere, cicatncemfeliciterinduxi. loco calido,orificiovalisbene daufo. Dei ' 

verbi divini minifter,cuminjuventutenonfatis tur,addanturque ' P 

reSe ex paroddecuratuseiret,dnridesex dextra fyrupide epithymo 

parte remanfit, Scpaulatiminfcirrhuminduruit, rofarum foludvi ana |ij. 


Mifte, 





C E N T U 

■3 Mites fctapozemaproqninquedoCbos, in 
gj^eurorafamendam. Porrbsqniaaprimo&altcro 
' hauftamedmcriter purgatas fuit,perdiemanani 
' aatalteramquierit: Denique refiquaoiparteict 
tiiapozeniads fumpfits potrema dofi, ut vioien- 
tius ipfuHj evacuaret , drachi^dnasconf.Ha- 
inechadau(cai.Interimdanicorpus ita prapara-^ 
rem fflque eapurgarcm.ailiil eorum qua: circa ul- 
cusneceflatia videbantur,omi!i. Demdejanflu- 
ras.cubitosicilicet jCarpos,geaua, pedesqueuu- 
guentoexMefcuriOjuiqjdamdoIor &inflammai 
■ tio giBgivarum,& expuitio pituitz fubfequeremr. 

Hinc dolor capitis & jun&urarumremifit,itant a 
-- Lue venereafimul& ab ulcere fcroti & teftium fe¬ 
liciter curatus fuerit i &'ad hunc ulque annum 
1608. quo hzc fcripli, fanus & incoliunisvivat,, 
prolesque ab eo tempore procreaverit;exulcerc^ 
palati tenuis excidit fquama ollis , quod itidem_ 
pofteacaratum-fuit. 


OBSERVATIO LXXXI. 

£(c1}ymcifsinfig»lsfanmm genitalium , cum 
miximaintumefiEiionefcroti^ tefii- . 
culerum,feluiierfamte. : 
l)Atetniacenfisquidamexp!rimariis,quadrage- 
A narius , vir pius, robuftus & languinc adufto 
craffoqueprzditus, cum in celerrimo curfu eque- 
ftri una cum equo in terram corruiffetjgenitalia & 
inguina libifupramodumconfadit. Denubta- 
men confcenfo equo itet fuum aWolvin Altera 
die retentio lirinz dc dolorev ortus eftsinterira ne- 
icio quonam medicamdto ufiis faerat.Ego quarta 
die accerlitusjlcrotum & virgamaliquo modo tu- 
mefaaamjfedcarbonisinftarnigramrepefi.nuUa 
tamen aderatduritiesjuecdolor admodum gravis. 
Primo itaque inftituta viftusratione, totum in¬ 
guen ro&ceo'inunxi,& fequens cataplafma cali- 
ddappUcui. 

BL farin'zhordei& 
fabatum an. ^iji 

pulver. rofar.|j; ' 

Coquantur vino rubro , parumqueacetiadforc 
tnamcataplafmatis : tum admilceoLrolaceipa-. 
Tumsviteiiamqueovicumalbaminei ' Sequenti 
dielequens pharmacum propinavi. 

R. pulverisnoftrilaxativi 9 ij. 
fyrupi rolat. Iblut. compoliti cum rhabafbardi 
agarico, &fena|i. Cum f. q.decodi agrimoniar, 
veronicz,culcuts& fcm.anili,fiatpoti .,quaclei 
menter eadiepurgatus fuit. Poftridiedpurga- 
Oonevenaminbrachiofiniftroincidi.fanguinis- 

catapialma per dies quatuor autquinque quotidie 
bis applicui,partemque oleo tofaceo inunxi. De- 

indeleqiientemlacculumipGprzparavii 

R-rad.althe!e|j. 

ablynthii Vulgaris 

AgnmOniz,valet enim atdtaproprietate ad infla¬ 
tionem tefticulorum, utM.JohiTrengiusAra- 


R I A I I I. 46i 

flor, chamomillz 0 

melilotijS 
fambuctammij. 
fem.anifi 
cumiuidc 
fcenigrzd an. ^. j, 

^ rncldantur& conmndantur, indanturquelacc^ 

!o , quem intertextum Scvino rubro cumaqua 
incodum, calideterquaterve interdiuapplicare 
jufli. Poli fotum partem afle&am, lequentilini- 

R. ol. cbamomiL 
Anetbini,& 

Lumbricorum an.lj. 
falisfubriliffimepuiverilktijj. 
Mifce,Gatiinimcntum. Hisdivinofavorecuiaa 
: tionemintrapaucosdiesfeliciterablblvn , , 

OBSERVATIO LXXXII. 
Quidam cum ipfi excidenda) effittumorfeir- 
rhofo), exinteraai>irtefemoris,miffi 
eftritioneinimam DEO 
r Addidit. '■ 

Q tiamuti!is,ne dicam neceflaria, Cheirurgd 
fit cognitio Anaton^iz etiamfiexpbfervat 
35. fatis fuperqueapparea^aliudtamenexenjplnni.. 

am juniorum Cheirurgorum annedere vifum 

cfli Germanocuidammagnjnominis'viro,ex ^ 

frequenti e^quirationeialiilque caulis tuberculuni' 
qxinternaparte femoris ortumfuera-c Quod ab 
initio de quidem per multos annos ipfinon ufque 
adedmoleftamfiierat. Tandem verdprOvedus 
aliquomodo ztate , cum doiere accrelcereque 
ccepifletrumor ille, extirpationemtentare voluit 
*g^t. Empiricum itaque audacitftmum , in o- 

mum aterum veroanatomicarum pianeignarum 
advocari jufifit. Is cum illuUrem Dom. zgruni 

ad Icamnumligaflet, nullaque infignisilliusramt 
yenzcavz,quiexinternaparteferaoris,'popliteni 

verfus defccndit,habita ratione,n 6 vaculam nimis 
profecto audadet,nimisque profundeinlkit,rae 
mumque przdidum venz cavzabfcidit. Cum 
vero nullum in promptu haberet cauterium a- 
duale, aclanguiscppiosd& cuimpetu efflueret* 
protinus zger pie placideque mortemcum vita* - 

maximocumludufubditorumfuorum.commua 


OBSERVAT. LXXXIII. 

De cucarhitimonllnfa. 

ClariJJime ac celebcririmo mro 

Dn. CASPAR.O BAUHINO , Eluflfifc 
fimi Ducis ^''irtebergici & Comitis MampeL 
gatdiiStc. Dn. Medico necnonAnatonucd&Boa 
tanico in celeberrima Academia Bafdeenfi* 
celeberrimo* 

Gailhelmiu Fibricm Htlduiae 
S. p. D 

Q Uod naturaaliquartdo monftra&prodigida 
fa, virclariffune, procreet, idinhomine 





















oif.ii- ^11%;, etiam triplexali^uimdo reperuanri at 
S^elemetaBafiachitada efafcaloftiodertttam 
^■eetuaa jfraSara, altjHiitfi^ris/viirietiaemt) adorant e- 
eeadimte „yjg„aiamexprejfu.tjabeeetiam Bolal«s,mlU_ 
'<*?*"*'■ beio de Catarrheprxiramfigaram, renum qeatKm 

Etfanbfiqt 
,fdfitcmea 

■ matica,i/eashrachiil(^ve!ie:atiygostmfUntatto!te. 
. ’ OftendttmihiDeS.M.-Urfttftiaeffigiemflan- 

tt GranadilliidefriiciB priae legeram apad Me- 
rtardtm, (gin Hiprta Lagdtmenfhfed atri figura 

mu mSMcefferitaSyHidfimtit,-i,aldedal’ite,^aJertim 
■ •xmdietjuiplastddefcribitjclanarumuememitte- 
^ Va^yuifortifiguraagille-. miroraxdefumpferita 

corona Chrifii ex totjftniefeptuaginta duab. ymt 

, recenfitptonfiitiffe. Jiudieihancfigurem cum addt- 
^ defiriptionepublice vendiParifiUdtariferente 
mihi D^SoUnmdro , yai nuper Lutetia veniti 
mndituretiamm Italia Jermone Italico . expeSla^ 
iimui,donic-aliyuisipfamplanta adferdt. Optare 
intelligereMine notui fit ille D.ClauditesChapiusi 
f^bifitnetus,rogo,j>,exeocognofi^,yuY^^ 

'rdxujus ipfe meminit,yua linguaftteditus-i (1 ubi 
impreffui:itemyuisfittlleMonfaurDure,c»juilL 
irumfcrihitLutetia impreffum,ubiimprefim, yua 
iingHd,(S an figuras habeat f Tandtmferipftante 
paucosdiesadmiXin.D. PhilihertusSaracenus^ 

Beruar ix Pfeateria,utabs te exemplar elui EpL 
. ftolapeterem-.ngoergof^irpraflantifimep adrue 
mittere digneris, ficis enim me dalapiUo Berasar dL 
verfiorumclarifiimorssm Virorum opi ' 
rere. His Vale Vir prafiane”-— ‘ 

Ocjsu Bafiilea 17. Martiii£i 


Ri A' IIL' - i(?3 

paocosdiesdQnoadme mife.' ScdMpc^mi-Zlifi. 8}. 
hi eftddirieatioilla. Neciael>n.CHAPijsiuMVi- ^84» 

vitoinnin6iflamapprob3re,exipfiusannocaa^ - 
nibns in plaiitaorhaac fatis apparet. Hie autem de 
facie mihi notuJ.Sc periiteras famiiiariirimns eft; 
Nudiiistettinsadipfam C:ripfi,ut quinam "SfiTE* 
CEseDuREfueritiexipfbintelligerem. Rcipon- 
iumcamprimimaccepecoiliudad te mittam. 

Obfervationes Clani^i Viri Dn. D. Pkn.t- 
EEETi SaeacEni, circa lapidem Bezoar non acce- j 
pi. DeDyfcnteria graviflima,qnWfnp,eriorianno. 

demad^iueicripfic.LapidistamenBezoardicinul- 
iambabuitme'ntionem.InBeIgioin'frequentiulu 
eft j iliu multoties felici cum luccelfu exhi- 

bui.utproculdubio exDe.D.DoRiNGio fcui ego 
plura jquffi circaliuuc lapidem oblervavi j comu- 
hicavi)intel!igerepotuifti:ValeVirAmplilTime. ; 
&me,quddfac!Si ama. R.aptimPatcmiaciio. A» 

OBSERVATIO LXXXVl. ' '^ 

De caUci-egravifimo Lingua. 

VAtENTINUS R.ULANDUS DOCT 0 R. 

& JticdicUs Palatinus ordinifrus, Dn. Guilhelmo 
Fabricio'Hiidano, Medico {^Ctourgo 
pratftantifllmo, 

■ ^ , . e S. F. D.' 

V Ere dicit Seneca , cla-njfiime Dn. FABEICI. 

amicti tarde dcyuiri.fied -cite amitii. Hoc ma¬ 
lum jte nobis concingat, amicitiam nofiram, nuper 
hkcotraUamiquamVisahfienteiJiterisMmencon- . - ' 

fiervarefiudebimus\Ego te amicit, ^ tardeacyutJL . 

yuo AthenisRauracorUntviveni.tuaerudiia n-ri- 
pta, k DoSiffitmismi 


Clarifiir, 

Dom. CASPAR.O BAUHINO.Il.luftriffimiDu- 
ci5Wttcnbergici,& Comitis Mompelgardi&c. 
D. Medico, nec non Anatomico & Botanico in 
celeberrima Academia Bafilecnfi ordinario, 

' ' & longe celeberrimo, 

Guilhelmus Eahricius Htliatstu, 
S.P.D. i - 

Q tlse ad cucurbitam monftrofam relpondifti, 
Virampliflime,accepi ,&pergrata mihifue- 
fe.Echium,dcqno feribi, non ita pridem Berhjea 
Dn. D. Paulo Lentulo mihi oftenfum fuit ,3e- 

,mihicommumcavit.Superioriajino hicinfab! 

repertus fuit. III 
Habeo & pia ■ 


r yuafi t]ueddfalipergierfa,vtd,l 
deexpertmentorumtuorumhi-■ 
fiori^s,bonaibifidedefieriptis,(^publicituscomunL 
catii,ymh. Chtirurgtapd:ttonicuraiionib.huma- - ■ 
rto generi covtfitttumcuptsma.xmi , undemeritb 
cumtatncjuilibetfitt mtliig}t,niyd , temihiamU■. ■ 
cum exbptavi. Attamen voticompos nonfiaausibi, 
fiummimedicaarlisDoSorisitohoribus(fptivile. 
giisinme,exincljtoD,n.DtBAUHm0.fiubMa^ 



tisjsqu^acin hominibusjmonftraproducefejte- 
IHs effe poteft-EfSgiem Gradadiibe AugulWViri- 

fcjNobilisacftrenuusVirDniLaureat. Are- 
ckar jSolodurenfis confixi prudeou/ifeiis, a^e 


gnifici D;7.I>. tEUC^S?L-ATERlDeVa^^U 
fiuficeptis,Bafidea-yuidemdificeJfi,fiealifiuddomete 
vifiUrum (g alloCuturum-.Fonirueoirgo in acidulis 
LHserkingenfib.cumlllufiriDn.BaroneaRochhert 
i>bamulando-.delllup.Dn.GEJTZCOFELERi 

d GEILENBACH rjc .. caiculofio vefitea affeBU. 

eolloyuens,tm,futivmtasjttbet)honorificSmen- 

tioemfect,ie% chirurgum no experientia fiolum,ve. - 

rummediciiinfiuperpraceptistllufiramm,iialau^ 
davi , utopeirerelllufirtsi&Usactfenerandifienii 
fiuafiu ablHufiri Domino GEITZCOFfLERQ 
cumaliisvocatus,mumipfium(lidhucheneVpleU. 

tem) (fi aealculofieffione optirniliberaverij, (fi ri 
*iinvariisrebur,prafiertimchirurgicis,exoptai. . 

Vt autemfientiasprafiantiffitme ChirurgorUrn, 

vina., cancrofi iflius afeaus,yueprifieni vidifli- 
•rS (fiame rogatam delineationem .- cujus tranfi- 
mittstidd 




OBSERVAT. CHIRURGIC, ■ 

, mittendi, merum , ore ne iere feras;fecunde enim fericule nonfolum elevuhatur,‘veriiilludifftim tu- q». 
UuvieantiumflamineincuriifiSumiquednofire berculumliluicacrefum, eedemdtevidiciifuftu^ J' 
epifiu riennimufjuetrmskti , inredttupri- Ut,freferienam,fuhUngua,MninimdextriniMn 
mumoblatifrerinf.indemodecarfufubUtefra- fanguine turgente,quam egerfifius exerende Un. 
tris meiMARTINIiMedictCtfarei,literashic gKStumida,dentib.pUandoaperuit,qudewcuti- 
tibiexirutis.Pragiiceeftasmitte. ta.neinfiinteneaeemniimigedturiivertebahu- 

katieneefficiiiSerenifiimePrincifeacDomtnei morttiffiuxu:tndeetiamexfrifirtftecelHlerie,(S 
hn.PHILlPPO LVDonco CeitePalatino tryigatione oleo ligni juhiferinifeucoryUnifqSa, 
Neeburgico.iSc.mihiinfatriademancUttidntera- ficq^fer os derivande matertam,f auctihoris Un. 
liosalumxosmufirisSchoULaningani,menfeFe^ guaf laxidetumUtt. Altero dseSyrufm cum deco- 
hruariocuraKdmadmevenitamkus , mettscon. Se diafeni exhtbttas,ut (gfudariferafeqitentibus 
fanguineusSEBALDVSAGRlCOLAfiufer- dieb.afsimftapliciteriacmagxeegrilevamine o- ■ 
intendentis }<leeburgicipiimemeriifilitU;adole- perabantur. PoPeaalterMedicus,meahfente(ctt- 
fcensfiHe,do£lus,fantaAiasialpe&u (gcorporero- jus tamenadVentu xdveram ^ methodica hujus 
hujiiirimm,fednimiafeveritaiealter Cato-.hiredb,. agri curam fufcipiendam priftolabar^ fire per 
tario quafimdofermonem nunquamarttculattm menfem,firimtjltsetidpurgationthuslmguituben 
explicabat, lingua crajfo, ex copiahumoris aflu- cAoimpofuit 'digefitvu,fedomneineafumiJicenim 
entis ab humidiorecerebro, obquodetiampatert- digerendo UkuftUlum tnSeslatiusferpfit-. Quate 
ffuif.m.continuhdifitllasionib.ohxoxittl,ntgler. alter Medicus fuumpaiienlemincurabtlem , .niji 
poConfueto ligni Guajocinidecoao, feliciter altos malumfeiUone auferatur , proclamabat, (gabj^ 

, ufurpato, tandem Apoplexia moxperculfm obiit, uBjsremediis dejperatii,neq^ unquaaitingendiipm 
Filio pradiSlo {fequentia omnia fideliter refe-. iabat-. Eodem tempore aftans egoUatrt,obfilium, 
rentijin extremitatis lingua magis dextriparte, fuummedica ope exclufum ejalantt,nonmodo ror 
ineunteafiati,mberculumvaldeexigaumabini. gaius,veruminfrimis io/sTraSoiq Chrifiianorum 
tioerupit. MoXadicicerisipofieafabaaandemneo fqtsamembrisfide fg dileBione nobis annexis o- 
gleUum,adcafianeaminoris,maiorts^qHanittate, mmbiadmoriemufq^opemferretubemuricumin 
abfq^eninidolorefinfignitamen duritie, fenpm ex- defperatts admirabilem fanando Deum viderim) 
erevit,itatamen,utfili inflarmajorishujus tuber- eommotus,meapauca(gcertaremediarepetii. Ea 
eularadicemperlingua cempreffafubfiantiainego ratehlmcancro]uiadhuclaCeriofuS,pfmrib,valis - 
eumchirurgotaBaJparfimdeprehendorim.Eqdem dusjiene (f comedebat (f dormiebat, i^propter 
magnitudine Menfe FebruariofubJifiit.Praceiin- eicprefentib.fignis,quaminime curatio eradioatte . 
tib. autem ineuntis hyemis menjibtts, non folubuho vsscert}fit fierandaifrafagiensicurapadiativams 
frigidus indolens , indurassu, (oviinftarnnferini quacagcri aUgmentumfrohiberi,aEa^f)mptoata . 
magnitudine,quaerupit,eade. qu avis remediis exr stemoliri^ueant,ample£lendamfuaJi.Vftidiautfe- ! 
cepeiis,adagriufq^ viiafinens pertinax quievit: i- Uiii,quamfeniorMidkmfuadebat,femfermerito 
qu^cumfcrophulisferfancantrofamalignitaie re*. iPtradixuab Hippocrate irGalenofeil.6.Aphor, 
bellis futurusfriffee : fivitamlongiusigerpertra- . ^%,fideliteradmonitus,partenimafieBanUnqudm 
xijfet) verum etiam in glandula pofi aurem dextra "gangranofa manifefie apparebat, j quam altor Me- 
Jita,paro'tisfrigidaatmo!!isprominebat. Ono pfi AicusJufpitabatur j utjamdehoccurandimodos 
attero die jtnjim amSdataMemunBoria dsclafaU prafertim hicpericutojifiimo, cg calumniis expoJitOi ■ 
iem pareisfub mandibula inferiore, pfi mufculis cf- nihUdicam,quo faltem ulcus ablatufuijfet > latente ■ 
fsshyoidis aclingua ,fenfim longaferie in xofidj'o.c per amputata lingua fubftantiammalignaradice. 
(gfcropbulas terminabantur. .Hocmodofingulis DeeimoergoMarttirogatus,primum praferipfi 
fere fepeimanis ineuntis h)emis,ad ineunte,in qua convenientem dtatamdeinde cum fuficientifime 
obiitafiate,inprimisLunacrefcento,parotisreeens, ambitbinis MedicisperpurgatumcorpSssfuiJfeti 
frigida,moUssiteru,tandeademunBoria,fubmd- tAibusovecuaiionibusfuperfedi i lovioreStameni 
dsbulainfcrophulasfempordefivit,tdinduratai,ui jubenteagri naturapionnegligendo-. Deimopsiea 
in calculos abiijfe materia,taBu putaffeSpaq, ingH nam.Jalvatellam aperiri jujp-.pofteafudorifera,eCf 
tes, ut cumjcrophulisfinifirppartisexeifdeparoti^ culta virtute Cancro inimicaatlternisdiebus {quod 
dib.enatis,fibiq^obvtis,tandemtotailldc'avitatems tempusjineglexit,recensparotisfiacimerupit)cir‘ 
quaeflincolhtotitafHhmeioambttufimplevennt. camolefliamprabui, 

Crefcentip.ftcin diesfirophutis.fuaq^vaietudi^ Sequebanturcolatoria,optimepaSles ejusct&cU 
micurandanegltgensAemucoaBusmexfeVebrua- nemati vicinas defendentia. Denique exUlcerate 
rie me cenfuUtitttUitu naturajingua (g colli tume- linguacancre, aquam dbjlerfenaex fiillatitiis pld- 
rib. aliisq^ ex agri relatione cenfideratisfiattmfrp. taginis,cardm (g Itgni Heraclini, neo nonpeUtnem . . 
picabariabernaeulabac cancrefaprodiip-.mthie- ulceriinfpergendumexcarduebenediBo,nicetiaai 
nimtuncinmentemveniebatveneradiiBudGale- iFtrechieciieviperk,magno'emolumento agri era 
m'.Cancrofafciliceteffeemnia,quaab atrabilarie dinavi.PratereaadhibitiepradiBis,pefiheraeata- 
fucee induruerint.Prep^erepeneffevulgaresJid plafmaexfaccharecado.flerib.falphuris&theriaa 

dice%cipfummalutbjudicandFefierat,ipliman- redigende^nincfituh.nuncpaLc ceratfulcerati ■ 
davi. Itletumperegriabfente,aliquandsu,ne nihtl Enguaimpoi.egper famulum aut chirurgum ufuC- 
agerevidearatliquidremediutentendecoaHieiegh paricuravi-.quiambein adminijlratieneremedte- 
ehintenfifiimiienimfrigus,qued tempore Baccha. , rumdi!igentijfimierant,bisenimpterumq,fineulis 
nalierumduravit, malumindies augebatur,cum dieh. finenperegreadvecesUs,afieBum tangende 
fcrephulislmgaa inmagnumtumere fuffectaiemt ipfisadfui.MiterautFfapiui,Berchkmannum fa. 







C E NT URIA IIL ^ 


^ofainii^rumisrcmtdiu traBanS^fumiTtgeri- tptimiii-freiuK ego&ch^urgiisiib. 
'cemfimremfxjimerefmKilfe, abs^ n^'if4oda^ riimsf^nmac^aattttdiqx^ 
mu Sicindi€s,(hrilpMuDn.FABRIGhcaK- fhi a dtmJiKitm^efx.ueficxadim. 

„uLatis<^>iiumihiarMat,c^Himminhu dmi>!mfrriemflandeex«kerA,atttr,utfufiriares^ 
TsmBhyx 4iaibut.admirxt!iUm, oriri futotx deates fcr excftm Umx^ mfertorihus conjxnBi 
dto limHorxcUni fivecorylixi, hujxtViimhrC fxorm.-.OmifirmdxmSItaxcdum, Oixgomom 

KohilSsintUescy-rxndolaudetxf orior. foaorom.qttemtolerxmraxs! 

JnSraiuoMaio^saxcerexulceratusimitesiitmu- : :Tecunt omnesfuffocationemmetuebam"' 
(as£dmirationetu?^emollior,fxdo&fw/lidoul- tamenXeusfrohihuit. Tandemcui 
ceremitior, imb.lairrisfrimumcraffis(umidts,-du-^ to.puifojfet, &fotu virefvixrefici 
risaopaeiiamnodefiSiinverfss^eUtiSyacpafeab denteftiqzenttt^xc^ishsXndehc 
ujheauhorrAisJubJidens.&evaaefiensapperuit: misiisAvumcit'oeXonnimit,foPma^aoMipio 
ita.utintmmnunc fmguiiiem ijMxtamholicum ' 


m agotrifam fatientiffmissf fob 
■gitando ad finem ufiijtsefejuem. 


„unc-fani^ichorofam-,f<efidameficadaverofamj,, tjuahtrrxunsjuemufiitandoadfin , _ 

acauandocLatrameruSaverasventiisatrotrmre voceAme!tdaufitAirconfirmavit,at(j,fiinlici'difii‘- 
^raelmiisolkafacedlonertttU,tumor evanuit-.ac memChrifioSalvatorei.JuniiSolisdaeobdxrmmt. 
mdionitateextinBalslcuefanUmlaudahilemfufia, s-f^Sperifuadebamtecumfeaionemcadaveris^cu 
ineSstherataUngua cavitate deterfa , carjsnonli- firtusjafisfimematriexf licuerim, te mihieonfemi- 
vida,fedrubella,vrobd, aSfanaJenfimfuccrevtfs. re, mahgmtaushujus cancrofit radkemexhefatt 
iiautjemacicatrixiAdxcendaferet,hifirimtda-/tu {omntbusfi^isficannuentibus)cfrgerminaffe, tS 
UteraMfiarC,admodumf^am,eumnamra et- frofterea vificera inficienda efe, atiOa tumfuis 
.n„r',„m'dic:ulintulumreli<fsersni, muUerculsshacdere,quafihocce 7 nmittereflatteini- 
•dsseffeferajfem,inlaterise- ejuumforet, inefcientibus,r^i&denegandxme^. 


■usf 7 {Thuur,<bm.. 

dies auBas antea firipjs, tumore ferpentetintro ad Isfobilis matrona Bavariane^igit curaewnemj, 

linguam fefeinfsnuitrune,ibi!jue fublinguaincan- fednobilssnojleradsmdumienevalet. 'TeeiimSfi, 
crummanifefiumterminabantser, ejuerndatdume- cedente.-pramifs, magna cumfalute agrK fKrgO- 
iuebam,quems^foraselicere efi apersre fumme fiu- ttcmemconvententtsfimam, itautnttnc pulmones a 
dioiDrafertim cum coloreinruhro mgrtcantetdfi- dtfltllattombtistmrmfiesjtmtdeinde^unocapifp^tuni 
mJaverit,lahorabd,dthicfunis(utinfroverhio) feBusroboravi,demssmutilite-rthoracemfprreuim 
nihilattraxit,fedlinguafrenum parnm exedendo, itacomrm& aptavi, ut obflipitatem &gibbcfitatm 
labro albicante, nedofi,fenfimmagisinverfi,de- adolefeentUcomgat, &fraBamcofiamnon ladati 
mxnscrjiemo,tandemexulcerato,paucisdssbusita f^aleopttmeClarisfime'Dom.FA'BRICI,mequetid 
rebeUisfatlusefi,utfibi incumbentem tb‘far.efi:en- biamtetsmfierva.fiavinga,ze,.fuliiAnnoi 6 io. 
telingssaextremitatemxdtaplafmateinfuprrinjer- 

riens,iterunon!iuide maano,autmanifeflo,utan- __ 

tea,ulcereinquinave-rif.atq-,totamlinguam,p-ra. . OBSER.VATIQ LXXXV. - ' 

fertimtedijcede-nte,magno&pertinacttumore,oris T3emt)nftr(>ro&fcrophttlofo coUo. 

ferecavitatiadaquavsrit,geminuaccintiguuma- ' ViroCkriffimo&DoffiCTimB, '' 

lum,quafidatatimalternssvscsbusmatersamfibi Dn.VALENTlNO RtILANDO, SetessilTi- 
admtmftrans,repullulqndocsto,lateadmodumger. ,>iPrincipis4c Domini 

minabat ihypochUriusstrumquiaprimisdextr^ PHILIPPI LUDOVICI Comitis Palatini 
valdeprom,nebat,q«odq;pr,nc,pso.n,t-ac,srafilum amenum. Ducis Bavatk&c. Doaori 
promsnensaccufi,ba,atcancrofu,sdxm,quafi,pfifit . Medico, amicofingulari. . 

■ Gum.elmUsFabricms Hildanu.: ^ 

perjpergeiatttr. Dolorfriusde'xtri,deinutriufque ■ ■ S. P, D.' 

Iqrpochondrii,primumfiibacutumaufierushomonc. '"T^Am diuturnum (ilcntium tuum, clariffime 
tebat,rogatus etiam,mihi,illumfuficanti,tndsca- 1. atque amantiflime Dn. D. RULANDE, 
respofiea tam vehemens, ut cruciatumdiutius absqi fummopere me confriftavit. Ab eo tempore‘qua 
leuienteremediofiferrenonpofeclamaverst. Do- LavingadifcelS,nihilIiterarUraa teaccepi,prtffer 
loremenimacutijpmum, pungentium velut aeicus eas,quasfuperiori annoa4. JaliiLavingadedi- 
larttmfenfieminferentem,nuncunumpsuncutrum- fti, quaque 14.hujusmen(is mihitraditz fiiere, 
epeehjpochondriumsnuncadclavesupjueinterierres- nunc vero quia inceptam amicitiam noftrairifcH- 
Ijuehotisoplatas, cj-humor es, etiamfrequenter bra- ptis te fovere video, iterum gaudio afficior.Cafus 
chium, coxendicem Sgtotumpedem,ejusdeJcilicet quem communicafti, obfetvatione dignus eft. 

. &dextrilaterispervadere,agercon'quefi’efiJquo Vidiegoante annos iiquot juvenem quendam 
tamenvacationemftpius habebat, ob mitigatstiad hic in vicinia, cui uvula in eam magnitudineut 
memiferantepreferspta. Miferabiliterenimdolore excreverat, uttotumosadimpleret, utiin fecun- ' 
agitata,tremulamembravidi. 7 dndemin dies eflss- da Centuria oblervationum ObLip. fuliusvide- 
osuauBo, ttec.averrende, nee derivando cejfante, bisi ubiSedeingentitumore Icirrholb ad radi- 



xS6 OBSERVAT. CHIRURGIC. 

obsekvat.o mxvL 

adicdbere vifumefL . ° quodam occulto. 


aicdbere vifumefL . ^ ^ecancro quodam occulto, 

. Nobilis quidam Aoftriacus 20. annorom E- " Viro Clariflimo acDoSiffirao 

•mos&AreliainGaiffisftudiorumgratiadegens, Dn. ANDRE.^ TOXOTIO,Sereniffi ’ 

^^J°P°.““^^onnuJIism.c6llocorreptuscumeflet, °^^^.?ginasDaniie,6^c.'^Do6toriMcdieoor-' 
Medicos & CheinirgosadIiibait,qai,quumo- i dinario atque celeberrimo, amico fuo . ' 
mnratruftratentaflent.&fcophulseindiesaccre- plurimum honbrando, ‘ 

' evmruTar ' A Nte oSiduum, da'rifl!u;'Dn.D. Toxoti ' 

m SemVT ^“'“®'“*.Cqu®u>ihitamgrats,dudm-qu^ 

tt. TandemBafiieam.p.ervemt,nbiclanffimo;ac grati(rima;)Eernsmihitradita:fuerunt AteT 
Pf PM PEATE- ver6.quodLndum acceperis, vehememefdo! 

' 'ttmn 1 R S“^<=gotum leoiiterumquemifrirem apographum.nifioccu’ 

<tempor.sBafile^,reren.ffimocmdamprincipio- pationesoBfuiffent. Prolixalnim^fe^ ^ 

ieram ebe.rurg.cam pralhndovivebacn, fimnl. Sifervationemdegangr^hagraviStimo? 

^ SvZfl“b “• -fu equiprogenita.iagsmifeL. Q^fam« 

^ nSmdrif ” “'flexero,DbfervationemiliamadTB^cuou 

«.^cutemadaures.futuramLambdoidaam, certirefponderepofa^nonviir 

«”““-<:°gnitionemmorbi,ampborel^^^^^^ . 
guiqeiepletis c1rcumda«.erantfcrophute., ftantirsSum^Terfet” «7” ^' 

' Ina.tu.t&Dn. D. PLATER.US curationem quod fi illemBetTr,? f a ‘•feentem,con|.c.o,_ 

. methodicam.fummamquediligentiamadhibuif ««orieiZS^^? ’ utd.afQletv. 

. . /e-d:absquefucceru. oLropferuuumrrmas f“"‘^>dquamdpumicet,oftu-. , 

BadenaJ.Heivetiorum^vfrrverTD™D - 

PLATEB.O prius expur<tato&prLparaco cor' d °*“‘®’""°’’'“*”“w»ndnubferaSolu- 

iore,:adipfas'dimiir.^for|rrr^^^^^^^ ■ ' 

maspiperinas invifendaSjCumSsdidoPrinciDe ^& nune 

~ We^.verrusproficifcerer.^mifeSS «ttegtStd^fcmir 

Bad|,s intherm,sv.d.,non„ulla quinetiam ad qu* poftfac fiDeusOm V ^ 

morbum, _pal!.a„du.n .prarcripfimidicamenta. LibLiSis ^P / 

.- Mkamrediit, ibiouetandem futerfe4Sm xfo On. ANDREA ^ElC-wJ 

, iw: E.MANUEEIs" URSTOirad md ftSt 

mtellexiXufFocatasobirt. ■ : ■ " orbmci . oblcura famfc 

'ptept:marcil,diehujusanni,amLWe^dm^^^ r^xTaSem^tmeuminfantem ablafia- . 




CENTURIA ra. ' i^7 

menim bracilium,imo ' pluHibinfii&Ioti Ohf. 2^^ 

gj.jjnanus ipfa, tumore prscipue ex pituita, cui . lapidiscalamiiiarisan.gi?. ^87. 

tamen multum bilis atrs admixtum (cedema cum Cq* olei tofacei &fucci geranii fiat f. a. 
iHtrhodesappeUahtMedicijabinitiomorbiper.unguentum. ' 

annos fere quadraginta, uti diii, nullus fuerat. y PorroclariflimeDn.D. Toxoti, vlx credas Vmueni. 
4oloriniplamamma,nunctamen rontinuuseftj. quSm eiutiofum ia cancrofis ulceribus fit un- 
UftUitvt^ quiquidcm jam acutus&pungens,mox vero re-. guentumi^gjptiacUmsegoexpertusIoquorjfd- 
«mifliofjin ipfiim taraen brachium , mediante perioriemmanboidod.admatronamjhicinvi- 
hrMcbit» prjedidomufculofefe extendit. Dolorem au- cinia canctofb, ftec non fistidiflimtrulcere in -* 
ternae mtumefadionernbrachii, ven£efeSio,ab mamma dextra laborantem, vocatusfui, Chei- 'Oh/vatr 
imperitobarbitonfbreinipfocubito, ante men- rurgus,qui curauonem fufceperatj utfcetorem 
fesoftofaiSa,non parumauxit. Cumeuiman- iftumcafligaret) Sccarnemqus incarnofis ul- 
-teadolorbrachii effetexiguus,poftveniSEfeaio- ceribuscomirtub eXcrefcitiabfum.eret,de'tertio 
nem adeo audais eft, ut brachium nunc officio in tertium ,die’m, aut etiam alternis diebus,un- 
fiio fungi amplius non poffifij tantopere attraxit guehtum-Sgy^tiacum applicuit j inde ulcus in 


venasfedio. _^_ _ 

etfiaffedum indecrepim HacCe matro- breVetemporis Ipacium mammam ad coftasufq; 
na (feptuagefimum enim 'annum statis prster- eroderet, agraroque extingueret, integram hi- 
-greffa eft) plan^ incurabilem cffejadftantibusfi- ftoriam TuolocO quoque videbis. Blande itaque 
gnificaverim, quia tamensgra,poft Dcum^em hujufmOdiulcerafunttra(ftanda.t)emum quam- 
maxiraam in medicamentis, qus adhibiturus diucumtuisgenerofisLugdunifismanfurus,ex 
effem, pofuic, nohnullarnorbum palliandi cau- te Icire peteupio. Refcribe itaque prima data 
japrsfcripfi. Inprimisverb optimam vi£tusra» occafionC. His vale Vir cf " ' ' 

fioneminftitui. Dein-*-- 


‘“"TS 

fcrophularia majoris 

polypoaii(J. 

Cortic.interiori radiCi frangute an.|S, 
Herb.cui(:ntas 
fiimaris 

ceterachao,M.& 

Sem.anifi& 

'fo5mcul!an.|ij. 

Foliorum fenz R 

Fi^^^eroaio inaqua,utcolaturared&t 


- -i»p- . 

ter amare non ueime. Salutant te attici&do^ 
meftici mei omnes. PatemiadAventicorumfi 

OBSERVATIO LXXXVIII. 

De CnncH McUhi pcruuhfi curetione, 
Clatiffimo atque doSifiSmo Viro i- 
t)n. SEBASTIANO MEYERO,Reip. 
FreiburgenfisD. Medico ordivario, atque 


GuIL, FaBRICJUS HllitAKUS; 

S.7. D. 


adSraj. 

jus coTatutre accipe! 


/^llod promilEs n 
VCmaturius ad vos 


mifee lyrupiroEtifblutivicOmp.cum rhabatba- atque Amantiffime Dn. D. merito mihi expro- 
ro,agarico,&fena|j. Mifcerfiatpotio, detur bras, iter quod in Burgundiatn feci, laboriofum 
in crepufculo matutino, leniter hac potione e&- profero, & moleftum , in caufa fuit. Deinde 
purgato corpore, poftridie venatp malleoUdcS.« quoqne-per dies fermd quindecim Bems bxS. 
tri incidi, fanguinem (revuifionis caufa )adiia- Interim tamen fi quid in te peccaverim, id mihi. 


r!!i,&j 


poftquamperdi- 'utcondoaareVelisjobfecro.Doaiflimum.quod 
iffionequieviffetj mi(ifti,relpotifuin,demorfucanisrabidijomni- 


alterara dofin prteferipti decoSi, cui cOnf.haa nbmihilatisfecit. Piluk item ex radicibus gen- 
mech glj. lyrupi rofar. foluavi compotjj. ad' tians,zedoaria,hirundinari$, angelica, & fimi- 
. mixta erant, propinavi. Brachium autem utfe- libns,theriaca,&mithridatioob!ita, & ulceri- 
quentibasoieisquotidiebisinungeretur,;ufli. busimpG(ita,fummoperemihiprobantttr,quod 
R. ol., lumbricorum- . addam nuHc, nihil occurrit; huicigitutdifputa. 

vulpinian.|ij. ' ' tionifinemutimponaraus,tempeftivumeft.Ve- 

ol. fcorpionum |j. rumnemutuanoftracolloquialcriptisneglige- 

de vitellisoV6ram,& rem.alia tuis Ipeculationibus non indigna .oc- ' 

amigdalar. dulcium an. |j. 6. currit materia: De cancrifcilicetoccuitipericu- 

fpicagfi. ' ■ lofa curatione, inquaAphorifmusjg.librifexti 

Milee. ' Hippocr. Canccosoceultosmelinseftnorr-cu- 

Hislifquenuncmaximo cumfrufiuutitur rare.&c.perpendendus. Nonenimomnes,qui 
■' -'S1 dolor enim & intumefaflio brachii,remit- in Aphorifmum iftum commentati funt, omnino 

mihi fatisfaciunt Interim tamen particularem 
meam de ifto Aphorifmo opinionem, divulgare 
nolui, nili prius illam tibi communicaflem, Ie'n- 
tentiam quinetiam ac mentem tuam intellexis, 
fem. Priinh autem quam periculofa fit cancri 
Z 1 occulti 


non accrefeit, nec dolor adeft. Sequen: 
.emplaftrum applicat. 

R. empI.diapomphol.gij. 
diapjm.gj. 


ario, ufque ad medium Juhi , totum cur- ulceratus , uveoccultuscft. Exulceratus dupli-e: 
imabfolveritjipramque necaverit, quum ciafcqulrit medicamina j quia enim labra habet ? 
[icuratiotcntatanohfuiflct, in longum protumida,calIo{aacdura,caHdahumidaquCj 
vivere potuiffet: idque multis exemplis qu£ injisniter emolliunt, defidcrat remedia.' 
[Irare poffem,i€d unum autaiterumfuf- &nttauTcus,quiain$quale,iordidum,fetidum^' 











































Ohf 87- perfic^. Efl autem tumoris, api o- 

g«* que excijSp,qu« ac ita dicam, periculo vacaidum 

cprpuspriusoptirae, tam vidus ratione, 
^uam purgationibus, vens fedione-3& fimilibus 
prasparatura,.malum qimetkmin alit^^uo fiieric 

i^ue vafa maxima arteriarum aut venarum in le 

LiKi,e.tu Gircacervicem vero, collum, & guttur, in- 


plurima:, ab4ncifione& inuftione eft abftineii- 
dum, uti&inmternaparte femoris: firamusifte 
inlignis venx cavx, qui ad poplitem defceijdit, 

* - lumoriintertextus fuerit,fepimmeenimopera- 

Sbh^c 10 tiofiesinhujulmodipardbus.roortaleseffe,-alibi 
olfervai.' exempiisdemoiiftravi:ideoqaejiunquaminpras- 
bufusCtu didis locis excifioneratentarc volui: nifi tumor 
turU, fupcrfici^s, & a prsdidisvafisliber cffet. _ 

Io reliquis autem partibus, operationem 
hanccefelicitermihi fudesfilfepeque malum.rc- 
diifle, &mortem, quemadmodumCelluslib. 5. 
cap.aS.fcfibit, attuliffe, exemplUSc obfervatip- 
nihus nonnullis nunc demonftrare vifumeft. 


xagefimumannup «tatistunc prattrgfella erat, 

Z nobis fupervenit lymptoma .molefturri, & cu¬ 
ratio ad votum fucccffit.; Convaluit, ncqV.ere- 

■ Anno 1^01.Cuidamexdomefticis j^obil. 
viri Dm deCHOSA, Dn. in Prilii, Creffi,^c. 
BeruhardPenevairenominc,cancrum in infe|io- 
rilabio, prslente R.everendo,ac Dodiffimoyiro 
Dno. jOH. R HETEMO, CLAUDIO MA- 
^ ,ILlONE,DAyip CLER.ICOmulti3qiaiiisex- 
cidi: curatiolimtiiter ad votum fucce/Tic, & ad 
hunc ufqueannum^^ij. optima fanitacefruitun 
Anno 1^05* Cancrum, quiintegrammam- 
mam dextram occupabat, in quadragenario Pa-. 
teniiaci, prifciUe R.everendo. vir - Dn. JOH. 
A^ERllL A, feliciter cxtirpavi, cpnvaUiit &illa. 


. Annoi^oo.Lauranna cuidam membrum 

virile, inmonftroiammaflam carneam excretum 
&undiqueexuIceratum,inipfpabdomineabfci. 
di* Convaluit 8c ad hunc ulqueannum 1^1 r.bo- 
na valetudine fruitur. Integram hiftoriara pete 
cxobfovationehujuscTenturis.^^ ^ ^ - 

modo omnia, quS ante operationem requirun¬ 
tur, methodice adminiftrata, operatio quinet- 
iani dextre perada fuerit J absque infigni pericu¬ 
lo fieri poffe, dilucide apparet. 

Avieema Sedcur,quafb,incxdfionecancriha»mor- 

lih.A.Fon» rhagiamtantopereforraidamus?Nonnepoft'ex- 
tirpationcmcancrijutmultum Anguinis, quem- 
•* admodum Avicenna&Mefuesmonenc, alSuat, 
nccefle eft ?& cur,iterum repetOjhsmorrhagiam 
in excifioaecMcriadeoibnnidamus?nonnein 


CHIUURGIC. 

rumSc venarum occurrant,*qu^ non (atpiii. ^ 
mum ) in cancrofis tumoribus fele offerunt ? nec 
proptereaexpatus Cheirurgusin gangrana. ah - * -j-m 

Sed refpondes, forl^, hujusmodi operatio- 
nes cum impetu & celeriter fieri,& proptereaim. 
nus Anguinis profluere. In caficrovcrbquiafe. * 
piflimd multa Aparanda occurrunt, plurimum 
interim Anguinis emanare. Red^ quidem fends, 
AdGhciruEgus,quivafbrum,venarumlcilicet&-' • 


. Deinde utdigitisprajcipue,qu2 feparanda, 
Aparet. - Sic enim minor erit hjcmorrhagisB me- • 
tus, quam fi cultro Aparatorio, aut novacula fie¬ 
ret.^ cum alias, tam pracipu^ inma- 

Sed ut finem faciam, concludo: HippPera* 
tem in prxdido aphorifrno cancros occultos in 
jienitioribus partibus corporis yeluti in palato, 

xiffe, Illienimcum pland, ut Galenus&exper- 
/rientia fidem faciunt, fintinlanabiles, non erae 
:ppus deiilis decretum aliquod p^ferre, fuperflua 

tio. Manualem quoque operationem five extir-* 
patipnein cancri externarum partium, qu« fit no^-^ 
yac1il3,quia,utfaciuntpradici,&pr2edidaexcm- 
pla fidem faciunt,.abfque ingemi periculo ficr| 


; fluit, iimilequid Ariptam reliquiffet. 

Sequitur itaque/Hippocratdn de curatione. . 
vera, atque legitima-cancri, qu$ fit contrariis, • 
loquutumfuifle. Hujus quoqueopinionisfuiA 
feGalenum, exfuis, qups inprxdidum aphori;* 
fmum Aripfit commentariis , colligere licet, v 
Dum enimdecancro exulceratoferibit. h^cha- 

ukeratio, efitjecefarmmy ut fi mndiuAagamuty - 

qmcunq^yfedvelperexverientiamyvelferindiiiga-- 
tionemmventoy quednecjuefutrefacere,ne^m-i* ■ 
tarefmemfatientemfitmturaaftum. Ab Uci- 
taque curatione neque abfiflere convenit, neque illi. 


affe^mputrefacercdebere,diArt^Aribit,erho!- 
i!Gntiaaucem& pus moventia, qualia funt calida ** 
&hum3da,putrefaciunt. Nam quae vere putrefa¬ 
cientia funt, Galeni verbis utor, humedantfi- 




C£-'K’fUk 

io eoieai porto commentario Galeonm-cn- 
®7-^^njn,TOkntamantpotcntemappr6bare^p- 


>"• la^nem riokntamant potentem approbare^p- 
paret Scribit enim,feaioHemaut^onemibk 
Ifeemediacancri. Non tamenin (jnovK eanem, 
foi in iJlis iblummodo, qui in iummaabqaa parte 
cotporish*rent^biben<Jaefie monet Quodr 


Hsctibi vir ciarifllme , non. 
ieddiicendii 

nis , iflfiagandi i__ ^ _ 

piactiit. Vehementer rogau^iitomniajequi bont- 
^ueconfalerevcJisivyiie&micaifltmatqacon- 


bastiani mayerj 

Med. Friiurgen/^ 


lA m/' ift 

catricemferiucert^ ’, iShminahtiUfatimai^i- Qlj^, gy, 
Ser maceratos admortm detulersmt: ‘ 

cssrMioacps'aoadbilis!iJfeBt,loxiiorctc7Srpiire,ctsm 
minori mokfiia transegijftnt.Tahs igstm-cancfos 
cencbtitt Gaienns) nstUo modo carare contemni. 

^uamohter asm Cdle«o,frointeBi£entia hie- 
itssrif horiJimJtK’t‘ in modum argumentari liceat. 
Uiffocratesfrfculdubto hoc in aiphorijmo decax- 

Sed^'sJodifanteancriaifionditi, nOnafptsa. 
renteSiinpalato,tnfedednJnumBliehi,conptuti, 

.Ergo8c, _ . 

Cur vero non '^ipfeGalexus , tumpericuiopQ, 
cancrorum non ulceratini airationesmcthodaaso 
^uasvocai.tlsjirvavit^autJiohjertMvksdem hoc ^ 
odphortfmo non pracipuomonuiti 

Curationem enim guodattiget', non violentm_ 
tjpuam Galeniinterprespotentem mcai)nempe ex.. 
■cifionem,fedm'ethodtcamitlam(ilegitimam,ejHli 
contrariisp'erfcittlr,improhari'cerfes. ' ' 

Mt iUam curationem improkjere videtur, a ipsa 
plef!^ aliituam , fanemagne^uo^aulhoritatii 


Pn. Guilhelmum Fabricium Htldanum , Medi- 
cum^ Chirurgum clariffimum, 
Re^onfio. 

\ Ijin doaiffimeufuperitifimi^lamrationik 


• gnifiimi 


\mpleape 


rMicuratioper^uttm luculenteroflenderis^onefi 
<}uodijutfipuamdubttet,Fabriciclaripme. iterum 
aliudnuc agi,aliud inOefiigari miht videtur, vide- 
licet,auhuncipfumcancrumHippocratesinpropoJt- 
to uiphori/mo indignare voluerit^ Defenfu,inijad, 
divinifenisMorari miht videtur.Rgo veri,nemU 
nem e^utdem,ne Jpetlinem cjuidem,proterunum 
ipfum Hippocrate.ceriosnot reddere arbitrorpof- 
hoc tn /^phorifTno^occulfrcancyhi^tiii dc- 
■ ' lenda^ Tantam ahefi,isteaa hac 

tama Ferum ut 
mtaycjuavuar- 

eUtastjtaelticeatmagiiydtlt ’ - ^ 

t^ua eoutra eam ohjici poj?ine. 

Interpretaftstar.croioccukoi Ji^eutcere-ynonul.. 
€erdios,eam^ interpretatione exemplo nokilis ma- 
trona,e^u£,ficuratio cancri ipfiusy hoc mpdo occulti 
^ necdum ulceratiptentata nonfuifet^'inlongum 
temptu vivere potuifet. At 'Galenus Antefignania 
nojleryprimum aneos hoc loco Hippocratesintelli-- 
gat , (pUi infumma corporispatteharent ahf^uice- 
redneertum ep » ijuantumexverhisAphorpmt 
eoHjicipof it,reUe aferere videtur. 

Deinde ipfemet oefuUos cancros accipit eoSy^ui 
ptnt in partihfupenitiorihui tn ore,palatofedefinu 
muHebriu Suamt^ acceptionem hauifecus (at^iu, 
ExperienttfimeFahrici)ippi quo^flabilit ^iUu,. 
firat experientia , Utfemontm ufiionemvemhu- 
jnsmodipartihiisadhibitariUisfecutts nemo negare 
poftt. Equidem fcio,in<^uit,omnes qui hujusmodi 
cancroscurareteniaruniy magtsiSostrritafe , ^ 
brevi homines interemt/fe. Nani qui cancrum in 
palatoconjiitutumy ^mfedey infnu muliehrty 

^eluJferuntyvel[ecuerHtymnposiierHtfilC€raadci- 


hacefi_exciJioiUa ;iftuonJiatex Galenoyhoc loco, 
Succejfus tUi tus felices in 'excidendu cancrisynon 
tbfcure/ane infignem peritia ^ dexmitatem tu^ . 

quidem in 'omnibus fed in aliquibus certe , tutam 
iejlantun 

■Fides intmm profero non Omnino deroganda 
Celfi,referenUyexcifa carcinomata y etiam pofiin^ 
duSd ctcatrkem,tamenrevertijfe,^ caufam mor* 
tisattulife.Sic mulieriVeneta^cum hscmodocura.. 

poiujp ,'fid ta. 

fuo dei umoribus truUaiu , P^tSorTrix 

. Moiumdemoxfirsur^uo minusfauguinisixexa 
c'ifoxeprofuat,^pmujirmijlimoxodo ligarejuhes: 
Cum Galeuuiad Glaucoxemijilaqueis intercipias 
vafa, coujbrtiijurc alias partes apcicudiu, moneat. 
Ex tjutb. omxib.m(riti videri cuipiampo]!it,a Ga- 
teno,xtcriocittni,taaniiqi(iftmis^uamprafia». 
iifpmis etiam .Medxis,hKncxlphorifm^deeancrii 
occultis, hoc efl, non de aliis, ^aadeiit,aui internte 
latentem aliqiitm locum, in ore, intra naresfrt ■ 
Utero, aut tnjiide,oceuparunt,fum.etiamdopotenti 
curattone,five manualfoperatione exctfione,rt- 
SiftmeinteUellum^S interpretatumfitip. 

Qt^ ^utdem uno veritatis enucleanda fiudits 
oppofifatthi4.ro amicitianon dubitabis. Ac, .fitjuk. 
dem mhil ea tua interpretationi obftare docueris, 
tranfibolibensadpartestu3s,dic}urusUberi : 


Jinexnoperfihocjpkbrtjmoperocculeosinfellextt 

lhodicamadverfari,tpfeconfirnlas,adeo^ueinge- 

Sncere concludo, Tuans obfervaiionem,propter 
'finguiarcunivtrfa rei medtcafeientiam, in ea fatis 
Z q. confii. 





OBSERVAT. CHIRURGIC, 

!8. ^Midexiivi admiratumi txtitip. ccelibatu,noQni(i aliqua coUifione faSajiolorem 

MtSnriiUarMundiguamdixt^mite, micum jionfenfit.In riiatrimonioautcmproptercoo&i. 
tuiStfrjfertim inifiis metibus, ijita belli jjsta feftis, caOTneohqiis fit in cbitu,magnnm & continuum 

Jermtiiicebsme.NoJiiLacimifmtsmmeumfcribeii- ccEpit&Dtiredolorem,itautpertredecimannosi 
tUlo^uendi^ QtMreeMlebis,Vtr-fr,tfitttaiffime. congrefluuxorisabftinnerit. SuccefruTcrotcm. 
FrtdhHrgiHehetmum,meunteannei6ii. ^ porisaccreritdolor . &verrucammonftro^ 
--- ‘“5™!?? "^jwdineinfanriscapiti, recenter 

OBSERVAT. LXXXVIir. _ maffimin^VjemSrtmnsf^a^^ 

Terrttciiin(ummo baliniexipens, tuniemin Fcetortantusaderat.ntfamiliares&atoiciconlbr- 

herrendum fungum cenmfumdegent- tium ipfius ferrenequiyerinr. Ulcera etiamnoa 

nvifJtbidecbrciffunemembrivi- eqmbusurmahinclndeeffluebat, bunc 

' riliseritur. fandum^crolumcircumambiTerunt. Mcrbo 

* itaqnemdiesindcteriusycrgente,tamempiricos, 

quarationalesadhibtiitMcdicosatqjCheirurgos' 

Virum freflmtiJUmum Damixum Fe‘l^%frniau: Abiisomnibnscum2gert4dg ' 


IUM . Chirurgum 


tur,& cun<ai ad commiferatiohem Commovet 

tur,ut fibiopemporrigereveilcm,petiit j RevJ . 

rendus itaque pictatelimul& doarinaornao/n- 
mus fenex Dn. PETRusPAGEsius^verbi divinimU 


Q Uammififtihiitoriamadmirandam , deie- °acmiimus,aucnortuH:,quod, taCto prios 
dioncCzfarea^prsftanti^imemiDN.CHA- Fognofticocoramamicis&adfiftentibus,cura- 
pusi,accepi; pergratamihifuit, & ut inter feripta tionemaggrefllis fim.AfFe<aum autemcum dili-^ . 

iornm hateat , ooeram dabo, examinaflem,in extremo efledeorehendi. 


mea honeftum locum habeat , operam dabo, g^^^er examinaflem,in extremo efle deprehendi. 
Planta,qu^ addidifti,mihiincognitaeft.Utinam Cancer enim radices fuas jamad ipfius idominis 
illam inteoramcumfuisfloribusde radice habere ^“‘^“^<^®^%-Jsfixerat:quapropter extremum re* 


illam integram cum fuis floribus & radice habere ^“^“‘^suiquefixerafcquapropterextremumre* 
poflimus,noneniro dubito^quiaexclarilTimovi- ipfiusmefnbriabfi;ijfioncm,po- 

ro Domino D.BAUBiNiopleniflimammotitiam “■“tentaremalui,qnam hominem, tanta calami- 
nancifeipoflimus. «tefraaumatquealBiaum.inejufmodimiferiis ^ 

Porrbquumhifcediebusintertiacenturiayer- diutinsderelinquere, . 
farer.eamque ad prxlum adornarem, ac obferva- Qiio<ijgii:dripfamcurationemattinet,hocmo- 
tionem hancce dc abfeiflione membriyirilispr^ doproctlTi, Primbinftitutaoptimjyiausratio*' 
manibus haberem, in traibtum tuum dccancro ne,corpes feqncntipotiancnlaleyiterpurgayi. 


di.Plac,etprofeabmethodus,placent &reincdia, Scabiofe, 

in excirpatione ramen cancri non facile tecum Cufcuts, 

confer.tirepoflum.C^andoquidemcrodentiain Ceterach, , 7 

cancrq,fiyeisoccultas,fiveulceratus fucrit,adc6 an.M.fi. - I' 

mihifuntfu(peiaa,uteisutinonauderem. Exufu Sem.anifi,|.15. 

enim eorum malum irritariifatpilTime edocuit ex- Foliorumfenzgiij. ' ' 

perienda. Verumfubfifto,neq;expericntiamta- Fiatdccoaio,utcolaturaredeafad Fiii. 
am refutare conabor : Ego quomodo aliquoties In quibus diflblye ^ ' 

cancrosfeliciterextirpavhexobfervationeprice. ConfeaionisHamechgiii. 

denti videte poteris. Inqua&depericulofacan- Syrupirofatifolutivicompofiticum 

criocculticurationeagitur,&Aph&rifmus 38 . 1 . 6 , Rhabarbaro 

Hippocratis exponitor. In prtefentia autem per- Agarico & lena, 

pendendumtibiproponereyifumfmt.Nimitum Aquxcinamomidiftillatjeablque 

anextirpationemcancrimembrivirilis(quemri- Vino^^j, ■ 

bimoxobocalospona)fpecificotuocaufticotu- _ Mircf,'fiatpotio,deturincrepnfctjloma- 

to fieri potuilfeexiftimes.^ Ego ut ingenueratear, tutino. ^ 

propterduauurinarju, Stqu^exipCusobllru- . P®feodieyenambracbilfinillrilncidl.&un. 
aionefuborinpotmircntrymptomata.eo,quan- «“fcftngnioisextraxi.Deindeadmaioremhn- ’’ 
tumvirapprobato,uununquaau«usfuiffem.Sed ^^^^^pj^^P^ationem&evacuationcm.reouens 

tnamhacderefentcntiamintelliecrecunio-"Fcr/^ Apozemaej^ibui. * “ 


tumvirapprobatOjUti nunqua aulfiis fuifiem. Sed praparationem Sccvacuatioi 

tuamhacdcrefentcntiamintel:igcrecupio. Ego Apozemaexhibui, 

quomodo in abMonemembrivirilisprocelS, R. Radicum cichorii cum toto. 


nunc,ne nudasad tcmitteremliteras , tibicom- 

PiE^E Pekrod, faberferrarius.ex pago Cre. 
Iciacenfi prope LaufMna ,«tate quadragenarius, 
yita rnlHcus, temperamento melancholicus, a te¬ 
neris annis verrucain lumitate glandis lentis ma¬ 
gnitudinem yix excedente, laboravit; exqnain 


Polypodii, 

Scrophulariz majoris. 
Corticum tamarilci & 
Interiorum radicum 
HerbarumAgrimoni^, 




e E N T U k I A IfL i73 

necem indtati. Obiit tandem drca&anamu Q^r 
itfii.dBm^oinBeIgioeirem, qnalisaatemfne^ 


Polytrichi, 

Geraniiaii.M.j. _ 
TriamflorumcordiaEum> 
eemftzjSc 
Sambnciana.p,i. 

Liquiritis,& 

Uvarum pafltilar. exacioatai. an. If. 
fiat decoSio in f.q- aqn«,ad confumprionem - 
termepartisjin ffi.j.fi. coiatBr®iafundantar& 
macerentur f a. r . ' 

falioram fensmundat.'f tj. 
tad. elleborinjejhoceiJi 
fanicuIafoeminasFuchfii, 

5SSI;o.«.Br+ 

rhabarbari optimi 5 iij. 

6atf.a.potioptoquatUormatutinis. . 
Hifce expurgato corpore,& exonerata veficajde- 
cimaJulii Anno iSot.2grnm in fedem collocavi; 

& prsefentc clarifl!mo& doaiflimoViro Dni 
JoHANNER.HETERio^ScholaLaufannenfi, He¬ 
braicae linguseProfeflbrecelebcrrimo, Claudio 

Marione, pharmacopaeo 'exercitatiflimo;Davide 
Clerico > aliifque multis, qui etiamnunc vita fraj- 
untur, membrum virile in ipfo abdomine ablcidia 
Pofteapulverem meumjadfinguinem liftendiimj 
ftupisj albumineovimadefaffisi applicui; ac 
linteisreduplicatis& oxycrato imbutis i inguina - 
& fcronim involvi/afciisque colligavi. Quibus 
Aflis fo-voscOnftitui, qUi per vices manu made- 
feSaoxycra " ' 



Iit yeficac,& circumjacentium partium i 
>■ mem facile excitet. Vulnusficinhocprimoap- 
parau ligatum, in alteram diem ufijue infaauid 
reliqnii TumprimisdiebusapplicatodigeftiyOi 
ventre circumjacentibusque partibus vujnetis, 
oL Rolarum & Myitilloriim ihiuiais iteni ' 
applicato defenfivo imo ventris , vulnuscuinvi 
jnorefolito Sic DEt beneficio plehilSmdcona 
Valuiti li ■ •' ' - . 

Pro urina: auterii canali ; Boc iiibfequens ilia • 
ftrumentumiexAMBR.. PAR_^Oiibi25-cap.9i 
fubititui i quo tam commode ftatim pdll: abfolUv '' 
no nihil Vei 


SequehSdelineatioi formainhujusfungicaiit. 
ciroli tantummodo indicat, magmtudinem vero, 
propter penuriam lj)acii; aduinbrarenon potui; 
viliturillain Mufteo meo. 

_ . '. s,qnoinlo- 

co ventre excifumeft. . •; - . 

BiTDorpuseratcallofumj fufcicOloiis; relia 
quuraverbhujustnal&cancroia: , cqlorisrubia. 

eundi,lividi, obfcUri,ubique ulcetibuaprofnndSi 
BcputridiSieXqUibusUrinap.romahabatifcai 
tensjcdnlpiciebatur. 


I 


obftacui5>vel<iolorisindc Icntirec>vit 2 ecti^fiiac ‘ 
triuaia feliciter j & firma faiiitate obiret ; iti 
iit omnes s ijmipfum antea videirartt j admifa* 

iss 

corpore ibTaiiddmfiiilfe^utnegotiarufiicanaSe 
Opifidum fauni > abfqiieuio impedimento exef> 
ceretjurinam quoque libere,& quidem fine fiftii- 
la illa, qua iii principio unisfuera',QbnfbIdm red« 
derec, vefum^edamip^hndnfecusacfivirgini 
£na8c integram habuiflet longe ^peilcret. R.e- ^ 
tulit prstcrea nubi aliquoties » fe&pifiirac ad ve^ 







OBSERVATIO LXXXIX, 

Vefericuh/a memWi-oirilitaifdfiiue. 








s*'toiamqoe^dhibendam<&,tyroncs£kcaecolli- 


C EN TURI A IIL . i7f 

provi- taiu:teniponsinterre,im& abinioomorHjdif-5S, • 




I calornativus fimul &humidam radicale de^-- 


OBSERVATIO Xa- 

pefrulur^f,^mlnrxchiimdecripito,ipri- “i-“i;ofij;onerhj.arbari,fofioWmrfflsar 

utqHtcunuone , tn qmj^prifttnua. agarici.dcmeriKrexpurgatocorpore, illamyi- 


(» depnejlaneii 
^genenaianeejftfrdgi 
tepidis igitur. 


&isiadonanqaz multum.nutrit,(omil5s 
cilMS vifco0s, quimihiin fraSaris miruin m mo- 
• : - tr ' a ir ■ ddm,utinprima centuria obCpa. declaravimus, 

■ ttro fr.ejtextipim - fufpeffi)fanguinem4ueoptimumprocreat',c,aIi- 

BP. CLAUDIO CHAPUSIO,Chirurgo dumnativum&humidumradicaieinllaurat,pra:. 

celeberriino, fcrif fi. Sindis qnoquediebus.jejunoftomacho 

, ;■ COhtlmusVMciuiHddenus, 

,5. P. ^ . B... Lapidisoflifragidiligenter przparatil). 

M Enfesfereeiapfifuntfeptem, priftahtilE. , Ciriamomieleai giij., 

me atque ciperientiiTimemiDii.Chapu- Sachari|ij. 

'fi,a quibus adjtinaamobfervitionemde Verruca Mifce,fiat pulvis tenUifllmus. ; 

in fummobalani’cjnftentecorifcripfi. Cumvero Bracbiumufqueadfcapalamlequeiitilinimen- 

tabcHariumexfpeaaremjecceWormatiamVan- toqupcidiebisinunxi; ' 

gionumadGcnerofumvirum, DominutnEBEitr . B.. Ol.lumbricorum|;j. ’ 

HARDuM5ammer«Mn'iffion^/'Stnailtpon - , Gl;granorum juniperi^j; 

' 5am m GermaniaCohfumpferitn. Obfervatio- ' Mifce.fiat linimentum, 

netti porroprardidfam quodattiitbt.illamfubtuo Pqft inunaionem fcqnensappBcuiEmplafirum. 
;_:«r'^....'.w...f..rpiii.infi.rprpfiecrevi,uteflet Ib:‘Emnlafirl Vian’* ’" p-..p*- p- 


liuiiiine Centuriat tcrtisinierere decrevi, u 
velnfimonmnentum imicitiz nofl:r®,Tibi_fi quid 
adiplam refpondere Iibuerit,fac qaadb,utid tna- 
ture ad me mittas. Quandoquidem cenmriainU- - 

lamtertiamprsloquamprimufubjicerecqoftimi. n 


R;‘Emplallti Vigonis ad fiaSuras oflluirl J j. 
Emplafttioxycroe. I fi, , , ' 

Lapidis oftebcollspr^parari 
Lumbricorum praparatorum, &i:i fuld:ilifli- 
^ ^ ^ um'pulverem reda£lorum|i. 'Cum iiq.olei 

CseterutnmitraadteunciaS aliquot la^is'’qt lumbricofumfiatempkftrum. Fraduram deteri 
fifragi,quemr)cinnuilioftcocollam,oftitera,fabu- rio in tertium,aut de quartp in quartum diem fol, 
’lofum,&Germa'ii®em6nK6&i3tUd)|l£inappel- vi,& medicamenta renovavi; reliquum brachium' 
la it,idqaenonimmcrito;quantumeriimvaleatin yCerb quotidie femelautbis,utdictum eft,adlca. 
r fraduris ofiium,nonrar6 expertus fum; cujus rei pulam&riuchamufqueinunxi.Hifceadhibitisre-' 

exempla hdbes in prima centur.oblbrv.jnearam, mediis , cajiusintrapaucosdiesulqueadcopro- 
nunctamen&aliudnonvulgarctccumcommu- Creatusfuit,utcollifioillaoffiunonampliusper. 
nicarevifum eft. ciperetur&bracbiuintrafeptimanasquatuorrc- 

Ante annos circiter feXjCum apud Pateraiacenr'dlicutum fuerit; Vides,tni Dn'. Chapufi; quomodo 

les Medicinam faccrem,accidic,utfeptuagenatiHS natura in hoc decrepito, veiutiaUbpitaexperge- 
Utudi quidam,ayicinoquodamfuocircacarpumbacu- fada-,fi£cai6rnativusfereextindus,iterumbcne.. 

fiiaurd l(/percuflusfuerit, cummanifefta, Sequidem ficio prsedidprum medicamentorum acceiifus 
huhU. completafrafiura. Eratautemfenexillecorpore fuerit?'Qumtumprstereavaleatlapisilleinfta- 
exteuuatus&decrepitustfedScantemultosannos duris ofliura,inde quoque Videre poteris. 

■ paralyfiejufdera lateris , cujusfradumfuitbrae '-Forrdillum, quemadtemitto,lapidem,fupe- Aejwewi 
Chium,laboraverat,nequeunqiiamaparalyfipe-. rioriaftateipfemetiaGerraaniacollegi.Cuenim 
nicusrcftitutusfuerat,itaquidem,utnonnifima‘ McnfeAprili,adNbbililfiroumac,ftrenuumvirui 
xiroacumdifficultate, «iinnixobatuloincedere Dn. JohannemHENR tcuUaffEusENSTAii; Re*^*"' 
po(ret.Egoinconfiliumcumaccerlitusefrem,ofra verendiflimi Archiepifeopi SiEledorisMogun- 
iniocumfuum edquafieripotuitdiligentia,repo- tinenfis Marcfchalcum&Gbnfifiariummeritilfi- 
fuii Et qua: inhujufmodi alfedibus requiruntur mum,necnon Satrapa.minDieburgv' " 
remedia,ipplicui.Subfeq'uentibusdiebus,utfym- mumjVOcatuseflem,& perdiesaliquoi 

ptomata'prrEC3ycrentur,.corpusa pravishurao- -pudipfirmtraherem , “- 

ies expurgavi. Poft dies veto aliquot, - '■ 


DAEMSTADtI 


itameBjprope 
>AEMSTADtu.Mme conducere curavit.. In ipfq 
porro agrojapidetft huncce copiose , hpu Iblum 
ipfaterraab{cohditu,yerum& inipfins fuper^ . 


WALLiEB.uMprOficifcendumeffet'', c 
domefticismeisablolvendamreliqui. Pofime.. 

ligenter inrpexiffem , omniaqueperpendifrem, ritur,nulliuse(femoenti,pta5noinatns ille nobilis 
callum nondum fadum efie, exCollifioneoffium (qui hujus lapidis cogitionehabet) mihiafiirmaa 
fradorumbelldapparuit. Brachiumenim, uti& ■ vit.lllostameinterle,liveformafive coloreinlpi- 
totum corpus adeo extenuatum erat.ut offa eoam cere velrs,vix dilcerm pofie, ac promdc,qui vena- 



^7^ OBSERVAT. CHIRURGlC. 

,.fecircamferantnr,fepjflimeCnonadulterinoSj brachiiadte faipfi ; Obfervationaiiquoqj^ qj, 
|]nulUostamencfficacia:effe,exadjanaisfacilec6- menitovitiU, integum cancrolamexcreto'^. 
gnofcess de uno enim atque aliiro fep^imad fin^mifiifacqu«o,utquamprunujnmtelligamj 

. Pottoantemenfesduos«Germania tedienf. 

num autalterumfdlummodo aeri cxpbCtns,paa- Bafilezfraauram, obfervationedignam, inqui- 
latimiadurefcit,&albeCitqooque. diagenariovidL Hujusautem viribtaehiumfi. 

OpinidnemporrbnobiMmifimulacDocciC mfttum.quumanteannosdecemrotamolendiia 

fimiiftius Viri, Heusenstami . rationiconfenta- apprehenderet, inter cubitum & carpum pffain 
neam c(re,plane mihi perfuafum habeo. Obfre- transverfum adeo confregit, ntomninointerfe 
quentes enim pluvias.S: ioUs ardorem,fubftanti- disjungerentur,cutis quinetiam.&mufculimirum 
. amiUath vIlcidam & bitaminofam , quam (cum in modum dilacerarentur. ..Boloufiipervenitnifc 
ptimbipfumeterraefodi) inipfo obleri/avi,ab- 3tirous,inflaroatio Stintumefafiiototiusbrachii; 
fumii ac proinde virtutes fuas ex parte deponere, noti folum ob pagni tudinem morbi,verum etiani 
& nihil prieter id, quod maxirtie 'in iplb terreftre quod olla iri propriam ledem repofita non fiie- 
eft,remanere, planeverifimileeffejmihi videtur. ranc,carnemque continuo compungerent. Mul- 
Genctaturnild!ominustamen&ille,quiiafuper- tum,putis per. mcnies.aliqqq.t efflit ,multa(pie 
fidecetrsereperitar, etiain inipfisviiceribuster- plEculaaGhitHrgoextraaafuerejTandemrenii- 
r£e, leddiuturnitate temporis paulatim erumpit. .Ieruntlymptomata,&con&lida^ueruntvulncj- 
Deinde advenientibus pluviis &,luperficiem ter- ra, ledoira.disjuriftaremarfernntj&itaquideu^ 
fs j' quiaEbUlofa, abluentibus, incqhlpeaum uteoinlocojvelutialtcrum atriculumconfiituc- 
venit. Alter pedem unum,yeletiam duos tresve, renr,manum enim dextram iiadhibet,finiftrum 
im6etiamoao,profundf,diveifarumfigutarum, brachium antrorfumSt i^otfumducit,nonle- 
ut ex adjunftis vider e poteris/reperiuntur. Non- cus ac fi naturalisinloco priorisfraaurz articulm 
nullos ex bafiqriadam,vdutiramiarb6risexradi- efict,idquc fine ullo dolore. Ofia.ie invicem non 
Ceprodcutes,inyeni.lllcqui profundo.terrz.peri- attingunt; fimt enimipfonun-extremitates cate 
tur,uip!ririmum'molliscft,friabilis,&Iiriioius,6- obduSa.. Brachium aliquomqdp extenuatum 
Cilequeiriaduadiflolvitur.autir.terdigitosconte- e/i:. Cubitumquidem movet-, ied.difficu!tcrj 
ritur:Brutustam'encum fuerit,riioxjuridixiiindu. qujpropterbrachium fercinudleefi:. . . 
refcit&intercoloremalbuin&furcutrijmedium .i,,; 

quidobtiriec.iEjusdetntamcn'cai9risetiamnon- ,,Cafrdmquid caufefit , curpfiainhocviro ' 
nullos extra terram invenilapidesiquos ego nbn per c^mconneSanon (uerint, profcad,mela- 
omninbimprbbo.Noneriimipfosaerfdiuexpor ' tet; nififorlanpropriumnutrimentumoffis, ex 
fitos fuilfe exiftimo. Alii prieterea fblidi funt;aiu quo, tcfte Galeno, callus procreatur, in pus con- 
fifl:uiofi,ioquibusmatcriaaliquanigra,n;oilistar verfum , unacumpuretffluxcrit , autcarovel 
men.friabilis. St aliquo modo limofa , medullam riieiribrana aliqua inter utramque cxtrcmitatpm 
ofiiurarcprtefentas,reperitur. Qubforlanprirnus offisinterciderit. Alioquinnatura adeoeftpro-‘ 
hujus medicamenti autorrcfi>cxit,illumqneinof- vida atque diligens, utextremitatcsofliumcon:,^ 
fium a'fi'cdtibus lingulare quid praftarepoire,in- fradtorum, licet leviflimelc contingant i ftatim,,„.,_ 
decollegit. Plura fidehoc lapidevidere cupis, conglutinet atque conjungattutiexfequenliex- 
confule Matthiolum, Quereetanum,Anfcimum .emplo apparet. Hsbeoin MufxomeodBuscq-OIJtnt 
Boetium de Boodt,& alios. Ego, etfi.ipfum in ftasjquj in medio mediante c^o,quemadmodum"'*^' 
fraauris'ofliumpraftanti(fimumefie,'iri'contro- exfequcntifiguraapparet,coha;rent. Verifimi-*"^,^ 
verfiam vocareminimecontendam, attanienin- jeautemmihividetur,fr3gmentanonnulla3cuta,^„ „j,, 
tra tam paucosdies ,. uti.fcfibunt-Matthiolus& 'uniusatquealterius Coftsemufculosintercofialescnjjfui. 
Quercetanus, ofla fraSa lanare pofle , non facile perforaffe,ac fe invicem attigiire,& beneficio na. tiui, , 
mihi perfuadere polTumttibi quid hac ie re videa- tura: per callum firmilBmeconnexa fuifle. Quod 
tur,relcribe.yaleVirprieftantilfime,SccumcoD- autem homoifte, cujusanteafaaafuitme.ntio, ' 

.. juge feliciter vive diu. Raptim Laulanna jb. dolorisexpersfit, SthrachiumnuUainteriiperie. 
AuguftiiiSi3. ■ ■ vexetur, admirationenonvacat. Egoetfiia' 

' ____ Belgio & alibi infinitas propemodum fra^uras , 

OBSERVATIO XCI videnm.hunquamtamentalequid mevidilfeme- • 

VemgmifraSlurakacUi , i» ^uaofadi- ™ ft; , mXm“uroye“rv?re7S“S^ , ; ' 
: junUi-teminJerum. - le quid fi oblervaveris , id utin bonumpubli-, 

Adeuttiem Virumfrtftxxtifimxm eum eommunieare velis , obrecro. Peliis 
Pom. Ci-xUDiuM CHAPusiuM,Cheirurgum ex- hic & in vicinia vehementergraflatur ; Scmul-’ 

cellentiffiraum, . tos d medio tollit. DEUS pro fua mifeiicora. ; 

- diaperunigenitumfifiumfuumJESUMCHRI* 

GmlhelMusFulrrkiasmUanus S:p.D. STUM , iramfuamjuftiflimamanobisavertat. 

I N poftremismeisadteliceris, Virpraftantiin- Tu fi lingulare aliquod remedium contra mor- 
me,curationemquandamfingularemfractur£ bum huncce tamgrayilTunumhabcs , idutno- 



























____ e(Ky^cabatur,a£fnlg^te(livi- 

jiac^,provotoScanindfenteijtkcuravi. Ve- ^ ^ 

roraoimmintegrumreffitatasplaiievideretari t^tam Sc malignam Qualitatem pro oiormsfm 
fclHe jam ad confoeta mimia transferre vello:, cau& agnolat, dicavit, tamque apertis exempla 
quoid ipfnmfcquentidie&cilius confequefetur, rem confirmavit j ut omnem dubit^di occafib- 
& ledolo, ijcita torpefcerctj corpus furgere nemoranitimammiscripuerit. Ha?c occulca de-' 
decrevit. Per cubiculum auteni dim tholii- leteriaque quiditas non adione manifefta j 'fed 
ter deambularet i fim&nm pedem libi mi- t^vi,&utiHqmtauthprideto,mod6quodam . 
rnm io modum degrav^i tantoque dolore mentibus noUrisinperveftigabili, corporisfub- 
percuti leniit i ut cum inter fe deambulandum ftani^m corrumpit i devatek ac depopulatur, 
fufiincrenonpoiret, inhumum, quali vi excuf- NecabsrC quidem,ct)ntrariisenimlegibusquam 
fus,deddcrecoadusfueiit: quareadeummint- nativusiple.calorregitur&^bcrrtatur: quofit^ 
llriitesilU famuli lubicb accurrunt 3 ipftimque utpe^etuas invicem inimicitu^ ^ercentK, beU 
in pedes. Quo Haret, erigere conantur j Icd lumqucperpetuum contra le gerent«i alterum 
frullraiprogredienimiplumnonpoile animad- inprsHo ocoimbere necefle^tj deficiehtequc 
verterunt, altero Icilicet pedeeoQue finiftro mo- n^ vti calore,proprio temperamento partis ev^* 
tum corpori nullum praiberite i quapropter .ad Ib, gangr^am ac Ipbacelum, nili humor cui mi^ 
cubileipfum deferunt, veftimefttis cxuuncifu- HgnailiaqUalitastanquamfabieaoinfidetyforas 
.pinum componunt, ficquO collatum, ut a me evocetur jneCefie quoque fit ingenerari^ partein- 
invifefetur j lilcrb latagunc. Accerlbr M ho- queadinternecionerapenitusdeduci. Hocnia^ 
tninem, queni jacentem intuedr > & pra? dolo- ximo fuO malo expertus cft ^ger ille > qui ciim 
rc atrOcilfimisduc cruciatibus magno clamore'gangc^nalecundiim^fimftrum pedem correptus 
' ac ejulatu divinam opem implorantem auefio: effetj ex nulla manifia caula originem trahen-. 
mirari liatim fubit, quidnam rei tanti doloris te i ab Occulta matignaqUe qualitate nativO Ca* ' 
- maiooccalioncmitacclerempribaiflet: quare lofe lethalem yiminferente in eaudera incidilTc - 
abeo feifeitor j numjamdiU itaexcruciarecur> cenfetuf. ' ■ ^ 

in quavecorporispartedolorcmperfentiret: qui . , 

moxfeita efleaffedunii ac ob dolorem,.finiftrd ^jEnarii autemellet dejeteriailk qualitas^ 
tantumpedefeincedererefppndit. QUOqUeaominCdefignaretur^nemmem efle^,qm 

Dedoloris Ipcde, & qualis ille effeti inter- exp.riiucre pbfiitiexiftimpialioquirimanifeftam 
togatus,indammationifimiIem, & talemqaideni &apertani dicendam fuilTe po^us Quam bccul- 


qijklis fuppofitus pedi ignis 
expreflit. Quibusauditist 


:,eire tam qualitatem; 


- fe arbitror. Verum i; 


erum quoniam quandoque extriifr 
,quandoque autem cOrporiinhalci 
nhocjnumveiiloModoaccideriti , 


id,&li qu^in ealabesfubel^.; fccusadvCi 

ivl.,«.-^.^.»v*,v,^*-cogito,fedta^tumabeftlitin*^:bnfdevit^h^ .------ 

€adem admota manuincendium illud grave, de ,disquilitionemihidighumefie videtui‘, fed cii_. 
QUo CoriqucrcbatUr,oblcrvatcmi quin potiuspci iialli teicktrinleciis corpori occurrentieuni fiiifl 
dttnuniverfumjmaximeautemplantamejusjin- le obnoxium feiam , tanti mali caulam inter- 
tenfo admodum frigbre rigentem , tadu depre-' namelTeingenudfatebOr j acinparte aifedta.noii 
hendoi & nifi mutatam naturalem figuram fi^^-mOinento quiderft temporis jlM magno dicrunt 
tiimVe cOnfpexilfein (erarttenim reclinati in le- numetoluccrevi.licdicerfeaudeOiilIenainQuet6i 
jpfisdigitij pesquequafi extriifus, ad demortui td antea triennid fenfifife fej nelcioquiddoloris 
partisinlbr immobilis permanebat) l^am nui- dc iricOriimodiin pede a^rmibat y cujiis merito 
loque vitio inquinati judicaffem partem illam j & Iblito iiicalelcebat magis j & pliis.aqud grava- 
iha^m^autemQuod nec tumor iiJlus, nec ulla baturparsaifeS^i SieniraqUahdOquebibcbata-. 


fenfibilis mutatio coloris intervenilfet; ihe cx liquidyeadufrigidumforbebatiadpedem(quod 
tempore, qui aderant interrogant j & a me tidicaiofumerat)iiic6defertifentiebat,commu- 
Quid tamacerbi dolores fignificarenti feifeitan- liicatd nefeio qdo frigoris fenfu. MedicOs de 
tur. Quibus fan8futuram.gangtsnahajfijamac- haC re cdnfuiefec6aauSr2Ep^fijit,qui ciim affe- 
CerfitanonelTet i judicari refpondi. ' Etfi^m &ashbjulcecaukm ignorarentjparVi momenti 

alia manifclta intemperie affici j ob'qu^ cd^^^ pofitam eflediceban^ HiUc vhicre eft, quanid^ 


fpedum crat,eu 
humani corporis 
Cxtinguipoileiri’! 


)r j antequam decumberet & cx 
tincuereturpforfiisjprxiium fultinuerit Hic aa 
gelcente indies'tiiaijgha illa laba i & Venenata 


ie GuiUielmi Fabricii 
Chirurgi tcltirooniuni multo pleiiic 
ficiebati qtquddtrafiatum magna 


partem proprio calore eoque vivifico paupera- 
tamjacerc demortuam tandem Uecefiefuit.SiciiK 
omnia Ordifie cont_igeruht,tantoquedoiore(non • 
Quod pcnelphaceldperculfus doloris letifiimba- 
' Aa iv' • heret 



2.80 OBSERVAT. CHIRURGIC. . ^ 

'01^9%, boreCjfedquod^nspartesfcrpentcadeas aa- ficSjperag^epofiferjCumqaadamtJieexfpadarc- 

vimpaterenmr) iic mori fe potias quam viv.ere cam maximis & iramamiSniis doloribus &cni* ^ ^5* 
prsiiloexopiaret. Acutus enim adeo ac foox datibus correptus fuit. Caput enim verfosica. 

erat,utnullisadmotispra:fidiisdemulccrenemi- puias adeo convellebatur, adeoque retrorfum 

nimum quidem potuerit, & quantumvisaffe^ contrahebatur,&infle&ebacurfpina, ut caput- 
parsianguineexoaeraretarfoperfluojacmtusre- pop|idbusincomberevideretor,atqueiahisdo-- 
coadito,nihlIoineiiuslchabere£atebatur:necle loribusmaximisanimam Deo reddidit, 
qaicquam fblatii nunquam fuifle conlequutum Cajterumcumgangnenambanc,tumetiani- 
dicebat, quam ubi diu muitumqueparstibiaque fpafmum ex occulta S: venenata quadam proprie- 
' recenti ladte bubulo & repente perfunderetur, tate originem fuam traxiire,non eft ut quisj^ y- 
Comburillbiparteraiilamdicebatjfedquaocca- ambigat. Laboraverat enim «gcriCleantealue 
fione, non'habeo quod dicam, n^li forte fenfus venerea: cujus veneni & maligna qualitatis (pro- 
illi amalignivaporis propnetate, aut a multitu- cui dubio) Icrmenmm aliquod in parte aliqua 
dinefanguinis & Ipirituum, quos eo lolerspro- corporis diu amcondicum, tandcmque ex hac 
vidaquenaturainalfbdaspartisfubtidiummitte- caula externaineffedum adumve produdum'- 
batjelTetmvcdus. .. fuerat. Hiftoriam hanc cum Anno iad 

. His inanguftiisbidimm commoramur, do- Nobilem Virum Dn.JacobumWallier, Burgum^ - 

ri^tandemtranslata ad exteriora gangrena, co- Segullorum ybtatuseircm, mihi communica- ' 

loris mutatio in cuteapparenet : £x eo tibiam vic Dn.Janusde BurgOjibidemMedicusIongd- -■ 

amputandiconlIliuminitur,Cbapufiuspra:ftah- celeberrimus, qui omnia, quz narravi Juis vi-*, 

- ttinmusChirur^s,qui,nohionge'3berac, voca- deratoculis. 

tur, hic tibiam magnatiextcritate amputat: fe- _;.. ..-. _ 

dantur lymptomata omnia,quies accerfitur,'& OBSEAVATIO XCV. . 

^ delalute hominisbenefperamr: Interea de difr ^ ^ v»/ i - » • • 

cdTu cogito . tegrumquc regendum Chapufio &(phaceb « occuUa ve«mi. 

committo. Verum quia male conftitutum e- iaque qualitate i poft curatam 

rat corpus, putrilaginemqjquahclam ac pravam . fefitm, , 

di(politioneraexiueveneraconcraclam(quavix IN^prsccdentibusobleryationibusdegangr±« 
iillb medicamentorum ufujhydrargyrivecrebra i'na,cxqijalitate occultapoft luem venercam. , 
inundionecuraripptuit) pcrtbtam fuilubflan- orta,egimus:NuncpoftcUratampedemaliosqj- 
tiam fparfam habebat, effcdumeft, iit ne par- 'acutos morbos idem accidifle, uno aut ^ccrocx-.- 
vum quidem vulnus i ex ablcilionerelidumyme- eroplo demonftrabo. ' . 
dicamentis derergi pptuerit, fed inv^eleentc , Exemplum L - 

magis, ultcriusqUc ferpente putredine V gan- Anno ij82. PuellarulHcanaad DulTeldor-^ V. 

grsna corripi riirfum, atgriimque undecimo jjium, pcfte gravjffimalaborabat. Qus cum nuU v . . 
amputatione die intente, magno adftantium 'i- .)os adhibuiflet Medicos; tandem nihiiominnfa ■ ' 
inicorum fletu acciderit. Hzc vera eft gangra-n»' fingulari DEI beneficio ita curata,rcfl:itutaqu» ' 
aboccuitacaufapfofeaiimago.quamquidcril, fuit, utipfam jam penitus eraliffe cunffi arbittir - 
quia effedtum de fe promfjt omnibusadmiran- rentur.febrisenim nullaampliusaderat, bu!^ .' . . 
dum, occulimacincognitamdicere nonpude- nesfubaxillis, & anthraces iil brachiisfanatiSi, , ^ 
,bit: Inpedu>ento^|apedB,^uamumpolbi rantiam^bulabat, negotiadomeftica peragebair ; 

, ut|feifderet,’&pcrfp icuitatemvitrimodo ade- pleniflime le evafilTe exi{fimaret',acciditutqu^ ‘ ■ > '1 

pca, fubjeSorum tendonum, venari^, aiteria- 'dam diedoipre acutiflimo, in utriufque pedis di:f i;., ; 
rnmquelubftratarum intuituni non;impediret, gitis corr^ta fuerit. Undeillico inflammatib& ; 

— - - - - Iphacelatio dictorum pedum leqtiutaeft. Ad : 

ultimam tamen articuIationemVabfciflis digitisf , . 
OBSEfLVATIO XCIV. convaluit; Ex Ks apparet, materiam quandaiii . ; 

. , J>e gafigrama Jpafmo pefi curatam' myignam3peftcihcorporeremaniiife:ipiamque ' . 

lucem Veneream, ' Vpluripef criticam expulfionem ad extremita- 

A Nnoi6o8. civis quidam Bur^ Segufiano* tes p'edumnatura benebclb expulfamfuiffe. - ■ 

rum,opificio fartori, fib: digitum auricula- 

raaMag.ANTONIO CHALY Cbirurgo,re<ae goAvernier,ad lacumNeocoracnfcmHelmio-.. ' 

& ut artis erat, repofita fuit. Sequentinodfeex- rum, Dahiel Courtaillio nomine, idcmacciditi , 
ortus eft dolor maximus; quapropter cum^tefa -cui peftetorrepto bubo in inguine finiftro,an-- ^ 

- diefafciasfolvcrecoa^aseffetsSigitumjamgaa- thrax vere circa talum ejusdem cruris, exorta eit ^ ' .-i 
grsna & fphacelo correptum elfe deprehendit. Tandem quoque'fiquuTagangrsna & iphacelo^ ' -.v 

Convocatis Medicis,ne malum ulterius ferperet» tibiam ad poplitem ablciderunt. . Convaluit, & 3 

& vicinaspartesinvaderet,quicquiditaaflFeaum,’ buc ulque vivit, annum aiinc 18. itatis prseter- \ 

ut ablanderetur, ratum fuit. Ablciflo digito, greflus, ab eoque tempore'rnorbis raro obno-' 
feliciterque mundificato, & fere fanato vulnere, xiusfuit. Utiegoannoido^, cum ex Burgundia : . 
itautetiamdenuo eanegptia,qu£Efuicranco^i- redirem, ex ipfomet adolafcentcintcllexi. 






: hermoslaayfts, 


teriamfeanc paulatim extraxi, applicando i 
UnguentumaliqUod cfcharoticum > nunc pu 
rem ptiscipitatum, aliaque fimilia, Interim 
ligenter profpiciendoj ne tendolzdetetUCj 
mundificato ulcere cicatricem induxi, pofte 
TeqUeuribuaherbis pro cotroboralioneparii 
feSs, fomentationem applicui. 

R. florum&folior.ridvis . - 






otiganian.m.Ji 

incidantur & facculo indantur j 

















' . O B S E R V A T. C HI R U R G I G. 

9 «. . enjiiscn«tioms&initaris facceffijstam iiiflanm!3aoqnmetiani,lipothyni;£, qa2fi*.nt, 

^ felidllinius , cum ad aures cujusdam dvis Cofo- quentes aderant, & febres cefiaru nt. Sed qma 


. nienfis quinquagenarii, cujos nomen non am- arriculus humore iftoaqueo & purulento imbu- ® ^ 
piius occurrit, perveniflet, me in conliliumvo- tnsfuerat,indirerfiscircumcircagennIocis quin 
Laboraveratautemillei^oquindecim etiam in ip,& fora, partim natura, partim artis ' 
annorum, tumore ad patellam deatram, qua- beneficio, fefirefiteruntaperrionesatqueetnl- 
propter absque baculo incedere ipli non licuit, cerationes. Tandem maximo comlaborcfina- 
- Ante menies tamen duos antequam ad me veni- tusfuit, fedquiacendones,ligamenta, Aaopen^ 
ret,mmorifteita accreverat, ut pus aperti, & dicesjunaat,r3tioneichotis&pnrisexefe&c^ 
quidem in divcrfs locis, circumcirca genu pal- ruptseeflent, reliquum vit« fu^ claudicavit, 
pando digitis perfentiri poffit. Manum adhi- Quidam Genevenfis vulnusifio Iclopetirec 
bererecufavi, fciebamenim incurabilem effeaf- cepit. Huic a Chirurso,alioquin induftnofo S- • 


bererecufavi, fciebamenim incurabilem effeaf- cepit. Huic a Chirurgo,alioquin induftriofo & ' 
feSumhunc. Tandem nihilominus iplius pre- oprime exercitato, applicatum fuit balfimum, 
cibus obtemperare coafius fui, tum aperto ab- cujusbeneficio,cumlabiavulneriscoaluiflevide. 
!ce'(rn.perdiesaliquotmateriarubalis,8fc.inftar batur,colleaumaenu6%)usinprofundovnl- 
feri laffis.copiose laris effluxit: absque tamendo-, neris, ex quo poftea finuofa, & pene incutabilia 


'' lore. Poftea materiacrafla, vifeida & alba, adin- faSa funt ulcera. Ego tandem illum'maximo 
ftarlaaiscoagulariautcafeirecentisapparuit,at- cum labore fanitatireftitni, 

■ Demuiri veritas eorum, qui prius ipli progno* ' ADMONITIO. 

' h"Tmarii eariofum depte- Juadeo itaque omnibus, medicinam atque 


.henrum eft. Et quia ifta in parrecaries abradi chirurgiam exerlentibus juvenibus , netemlr^ 
honKcuit,quaodoquidem profunda e'iat,lequu- quicquam cum hujufmodi balfamis incipiant: 
tum eft ulcus mcurabUe & fiftulofum, ita utin pradpudin nenrofarum partium vulneribus.NS 
pofterum.uti&antea,absquefcipioneincedere -,• 


b, fedtutbargrum velle lanare, ex 


OBSEUVATIO XCVIII. 
Solor 'vehetfienttjjim^ i« ipjn calce pedut, 
applicatione catttern pottmtalts 
fedatas. 


Satfimaindtftreteapplicata,periculofd. appltcattone cautem pottmtalts 

U Sum emplaftri IKpticiParacelfiindoaeap- fedatus. 

plicati, periculosum efle, Cemuf. prima ob, ^ Limam Colonietifi jn ipfa calce pediim adeS 
ferv-pg. exemplo .nionftravimus,idem & de '^acutus.vcbemens&continnas,cnmfebre, 
ballamis cum naturalibus, tum artificialibus, ^^ttusexdolor, utnequeno&erieqnedicqui- ^ 
cenfcndumelTe.tamcerturaeft,quam quodce.r- ^f“re pollet. ]OH. SEOTANtIS.apud Colo- 


Anno i598.Lanfannenfisqu:dam,Cl3u- piunmumnonqtanqus,in conmium adfubitus, 
diusnomine, habitans in fubu'ffafo'Mafteres,vit corpus aliquoties cirmper fcceirum, tum inpri- . 
robuftus & quadragenarius, lecure prope rotu- ““ Kvulfiomsgratiapervomimm evacuayiqv.e^ 

' lamdextramfefe laudavit. Vulnus,profundum -Pam in brachio incidit, anodyna applicuit,riec 
non erat, nec aderat dolor, qiiapropterfe ex con- ft“i?quam eQrum,quat bic necelTaria videbantur, 
filio cujusdam amici fui, nefcioquoballamocu- pt^tctmilit:'absque frufiutamen, ciim dolbi 
rare tentabat. Diligenter itaque bis in die balfa- ^ hujusmodi potius augeri videbatur.., JPars ta- Slf/iti, 
mum hoc calide vulnerrfilamentis imponebat, men affeiftavixin tumorem elqvata erat, idque^f*"- 
Hincbrevilabiaquidemvulneris coaluerunt:fed ptopter denfitatem curis, tandem loco dolenti 
coUedo pure, non diu poft tantus exortus eft cauterium poteritialeapplicuit. PofthoraS ali- 
..dolor,tanta inflammatio,febrisqueexlipotby- quot novacula %arata elchara, guttula una aut • 
inia,utdevitapericUtaretur. EgounacumDn. alteraicborisextiUavit,dolormoiceifavit. Ul- 
CLAUDIOM ARIONE,plrirmacopceolonge poft cafum efchara:, per dies aliquot aper- 
-peritiliimo, vocatus,totum genuprietumidum tumretiriuit, pulverem przcipitatum infperfiti 
-rinveni, exvulncrefunguslivefungolacaro,qu£ Deinde induifta deatrice pleniflime convaluit* 
'■lnagnitudinemovigaIbnaceiada:quabatexcreve- Hiftoriam & curationem l^c, priedidtus Do*- 
rat. In fungum huncce cum HylumimmifilTcm mmus D.SIotannsiruhitoromumcavit,&2gef 


quam Germani ©liebwajfcr/JosquinusDalhe- nam profeSus elfem, mihi recitavit ,& ab eo 
mius vero,qui Chirurgiam ParacelliLatinered- 'empore nullum dolorem ifto in loco fe/enliflb 
didit.SynoviamappcUant,effluxit Nonfolpm affirmavit. 

eadie^verum etiam per triduum cbpiosdemana- —-• 

OBSERVATIO XCiX* 

-*'”"^Ltionem f.caggrefflisfum.inltitutao- “pan pUmarcmpiditmex 

' ptimaviausrarione,purgatoiterumcorpore,in- ttarioliSi 

cifaquevenaincubitodextro.&applicatistopi- A Nno ijpp.Puellam ex liobili fam!Ija,eS- 
cis.convementibus,pauIatimfedatuseft dolor, Agrippime adeo graviter d variolb' 




CENTURIA liL ifj 

coiTEptim ; nttt)'tnmc6i^nsavemc£u%i^ad Palver.Pafforanticomrfiabaiii.Sj.&ojr 

<2Jceni Boa&qmdemcontinnacnjlaobt^ere- Syrupirc^folat-fj. 

tnr^indimhabai. Frfuisctjnanna&artiens, GumdecoSoa^moniz-, vcronics^radicum 
iiiqoictiKSncs„nimfeadipodiijrmi^&ddiri2jjdo- bp3t.acuaicorticiimiafaiommradic.frangiila& 
iorquined^toouscorporis, pradpueplanta- lkn.ahiSfiatporitmcuU. Qoadementeexpur- 
rumpedumjmaximUs&contmuosaderat. Ego.-gatusfuit. Eaderadiepoftcosnaraperduasiioias 
■ omnibus Ijrmptomadbusi quanmm potui,repu- 'ipfi^ad grana fex taudani exbibui,quieTO eano^ 

' gnavi. neque ab<queftu&. Dolorcarneuplan-' fie , -viresque d|qu6 modorefocdlarEfuernut; 
tarum pedum (quiunacumdbiisadgenuaufquc quapf^ter poftridre venam brachiilaterislaboa 
prxter aibdum in tumorem elCTati.erantjindies rantisinciiS^^n^uinem adunciasdecemextra- 
audu^pungens&condnUus^Suseftjeujusie- Xiteratenimpletboricns&robuftas,'hiucfebris', 
niendi’ cauia > auodyua & pus moventia dolores & iimammatio multum imminuta fuiti 
'applicui. Taidem diverfisialocisrupttefunl Statimquoqueabinitiocdxamigenu,&quicquid ' 

' piant* i purulenta eaquefbecidifllma emanavit abinflammatibnelibetHm,{equentiliaimeatoini 
-iBateria.Iadedoforceffavitj reiiqoa^mpto > ata unii. i';',.. ' • . i. 

- Cmul temiierunt, ita ut penitus eonValuetit. 'Sed R.. <31. r6ficci|i|. 

'totailiaparspedisjaeaiceulqneaddigitsospedum, ■ 'iOlihiabricorumfe . . 

qua: propter deambulationem callo&eftjintegra 'Ax0ng.buman.an. 5if. ; 

abfceflit. Quam deinde in fcatula ad memoriam . Mflce. 

" ’ ' i.oeoycrbafFefiOjqmapinguiaexGaicni dba - 

firiha fib. j. de fimpL.medic.facnlt. admovendi 


lerantjfequemapplicuicatapiaihta'. 


. / Altbesaii-ji)'. i— - 

GBSERVATI-O Ck ■. Palveiiftntur.&matetentUraqttacaii^a.pefdjA 
hotasjdeindeadmifceiFarin*hordeiliif. - 
Se fericuie/i plauti pedis infiimmaitiim. ipulventofar. _ 

. Coquantur cum fq. aqn* ad fo'rniam'cafapias'- 

C um plautz pedis partes fint nervok, ac pro- matis, pofrea admifee vitellum Ovri cum albuinej 
indeexquihtiffimbfenfu pr*dit^.j atque in applicetur & renovetur'quoticfcunqsopusvidea 
partedecliviorifitar,noDleviorafymptbmataexi- bitur. Hisadhibilismedicamentis.dobrihultuili 
piarum infiammadoneoririfolent, cujus rei eX- tcffarecc£pit,&lociismateri*apparUit, cuiem- 
emplaal!quot,ingratiamtyronum,hicinmedium plaftmm balilicoois toti vero pedicataplalmi 
adferre^nongravabor. Juveni cuidamColoni*> pra:lcriptumapplicul.EtqUiaparsiilapedismaxia 
viginci circiter aUnorum statis , exdOmefticis> me callofti baecalenti.inqiiofem.foenitocij 
Generofi Viri Dn. Guil. deFlodorif.Du. inlLeu J. folia inalv* & violarum incoftaeranti dfligenter 
& Wel, &c. cum ex nimis violenta deambulatidej. foraentavbdeinde novaculae JIofitatem illani ab- 
' dolor in ipijplanta pedis'exortus e(ret,& abinitio rafi.quemadmodum bblervat. sjy.Cehtur.jatimtej 
temedianullaadhibitafuiffent, auausefl:dolor, incUrationeparonychisfcHpfimus Sicbreviinfc 
moxquoquelequutaeftinflammatioi^ Egovo- P^“ planta pedis rupta yomicajfelicitefevallb In- 
catus , totmppedemintumorem.elevatumi & terini dum cii'cacurationematq;ranationem hanc 
pblegmoneoecupatuminveni.Dolor-adcratma- occupatusefamjali^uotiesmihinarravitgenetqc 
'Simus, &adcoxasusquefefeextendens; febris faDomina deEeudjquendam.exfuisconfahguii 
.cbntinua&ardenstinquietudinesitemjdeliriumj n^ ex fimili morbointrapaucoidiesexrinaurti 
Stlipothymi*. In curatione autem hurte in mp- foiifei ^bdrniram nemini videridebet.cumjoa 
dumproceUL Inftitataviausrationetenui,iei nusilteiUtanteadixi,fitncrvoiuSi&exquifitiB!ni8 
quenti potiuncula corpus purgavi; . fcnfuprsditusjutproindegravifllma^rma ' 

^ Elea.defiiccorefan •, ptomata accaferer. 


P 1 N I I. 


Am - 



GUILHELMI FABRICII 
HILDANI. 

Iliuflf ilTMarpliionis Badenfis ScHochlaer^ 

Gs&e, lncIytsitemRcipablic^Beriichfis;Medico*Ciii- 


GUILHELMUS FABRICIUS HILDANUSj 


■ tiemacimodum magnas Muii- obfervatioiiesjmagrid latore sttiultisquevigUiis 
dusj Coelum videlicet& Terra, colligit,^quafibinonrajitum,fed&‘aj!isquanv 
Ur divinus Poeta fimiil & Pro- plarimis'ului&emolumentoei|£poflint,6deliE^ 
pheta exciaiiiat j gloriam DEI adpoftefostransmittiti EaxitDeusLGptMax.uc 
annunciant,revefende juxta ac T.R. hitic generi ftudiorum, ad Dei gldriaijl 
dodliffimc Vir, Domine &: amU & utilitatem proximi, felidter adhuc diu mul- 
.ceiEternum'hojiorahde,ficetiaminmineriMun- tumqUeinvitarepoflit. 
dOjCorporeicilicethumanOiadmitaiidaillaDei Interraraautcm&admiranda, quahomi- 
opera,prudentiaIcilicetipl!us,potentia,clemeni ni obvenire poliunt, lequenshiftpria revepanon 
tia. ac mifericordia, velati in fpcculo nebis pro-, infimum locum obtinet: Poterit itaque audaScr 
ponuntur, idque pratcipue in morbis, in quibus illam fi vilum fuerit, fuis hiftoriis T. R, inferere. 
Aquando, UtAverrhpes refiefcribit, monftra Prsterquam enim, quod Sereniflimus Princeps 
videntur. Deusnon finegravilfimacaula, uthu- JANUTlUSdRAD2EWlL,&c.illamnonle- 
jufmodi contingant, permittit, nimirum qub mei interim dum Bafilesingraviffimo morbo 
polfit exulceratilfimo hocce feculo , ingenium circa ipfum occupatusfiu; mihinarraverit,illam 
hominis in rebus divinis ftupidilfimum, veluti poftmodum quoq; nobililT. ac dofliflimus Vir, 
exfunefto Veterno excitare, & adpcenltentiam Dn-DaNiEtNABORovius, ejusdem Principis , 
itaprovocare. Admirabilis enim curfus ccele- ArchitricKnus, dcaroicusmeusfingularis, juflu 
fiinmorbiamSoiis,I.an:E,Stellarumquereliqua- Principis fui ad me fcripGt. Cupit em'm omnino 
ram',&pluraalia,qu2inMcteoris,mariitem& ferenilfimus Princeps, ut meis oblervationibus 
terra occurrunt, quia jam acreatione mundi or- inletatut, 8: ad pofteros perveniat. Sunt autem 
dinemeundemobfervant,mentembominisnon nobiliflimiViriDn.NAEOROvii,verbahacc: 
ita, quemadmodum prioribus feculis, commo- CIxri0meVtr, hifioriera commilitonis li¬ 
veat. Redeitaquefacit T. R.dmn admiran- BERTI OBORSCIC, nobili loconai,niint im» 
dasillas, qutecirca parvum Mundumoeciirruat, tmciiBeroliniexiflentis,qtiEpromifhlrfivilf aedp. 






C E N T U R I A ir. 48; 

, Erttinto ttmfmt^m>nohilataaRcii,(SSena» hajnsvulnerisjadquaro^opfoIiEenobMimoac Qhjerv.i' 
^jfummfacratfx ciapSaicd Oranfium, Pa. doiSiflimo viro Domino NABORoviorelpondi, 
maprafiSidlrumiam , ofpidumiBuJlr. Ducis cBssiAn^cjuaraodiifridsBavKhiusltthiilsfusriti 
‘piICOLAlCHRISTOPHORIRADTZirl- - perqmfiviiMififfemapographam hnjnsrdponli, 

L 1 I ,PuUtiniWilnatJis, ir.ter lUuftrifftmi Ducis fcd occupationes&anguftk temporis id in pra- 
ffftiEcfuiteshafiiaasaUdcxtru^ipuiprimicumRs- fendarnm non concedunt. Valeitaqnevirreve- 
gUsfzBJtcangrtfi: in toi^comurfu^ui &rol - — -- - 


irtfji: tn concnrfn\ qui & robore jrend^ & cum axorcjtotaqi tamiiia,<juam mecum 
tinfcmibtum.sStmfetuwUuaume- falutatuxotmea,feliaifimeTi7edin.RaptimBer. 

qusrumpuritusurmisperugcbaturyhsflsfercu- nzlS.MajilSr;. 

■ fmfrbocubjisijhrsitulirujcclusyutcufiisferriyjio- ___-^-- 

ficriarisslcs,^«sccrviccmceca,par,cfsrfsr^^^ _ OBSERVATIO I). " 

frsmiucrit,firrum,ffHm,hsftu,umcou<iuaffalu, , 

fcftucafsltemfsPpuipecUhremaucutc', miegrum ,In qai,sn df qmmcdoprstdtciumiiulnusfer 
ificerpuUtHmfScertbrumrehmjUercturJUeuihi!- ctput leihskfueritiperqumtur. 

gmiuiu (3 nmhus ^ astms adhuc fiUcmfiuus,^ Eaodoarina&piaauNshiUBimo 

poftipu-acxcovpauevajigct . fcftucamremaseute DANIELI NABOR-OVIO,IIIaftriffimi& 

au,cocul<u,cir«cm,jautk.udspahuudjcs^uJj;^ Potemiflimi Principis ac Domini , ©.Ta.»™™ 
acdCafidccaputf,b,frcm,a4scra,us,du,Uadc. R.^2,^,ui.6ucisinBinteDubiDki,acSchlncfco 
trabcrecupsc,ferroaffixapufimusJicaUquamum Po.ikto is.magniDucatusLithuSiaBorifovie*’ 

ammoJouficr»musacdub,mauterpalamsmpofi,,^^^^.^^^^^^^^^^■^^^^^^ 

coupSumab«tra^ucpancm.htcm uc, duruhp- Archifricllriovigilantiffi- 

ficm cvadcrci^usmadmodugcucrofi e^uojsSus ■ D.ominomeoin perpetuum 

potcrac)cupUyrwcChu^aux,lu.u^ otfervando: 

ntorteincidatyiamsLniuhofeiHmt^UrofeobtuhuA 

^mb.cuptus , e^dgcneralernex^citusDHcem Gutlhelmu* Fahrkiu, BildatJUS 

quo wlletduffm efi^ Ita tandem ai lllufiri Comite 1-J Atfcenusi 
-Tarnoveo Caftellxko Lindomtrienf exceptus \ ac ‘ 

fuJfuipftu triumChirurgorumcura commijf^efi, 

Ju dixere»tamen ut aliquid praterfpem in homin 

de quo conclamatum erat,ten:arent, injlrumentis aeinceps acceperam,, prseter illas, quas 6* ■ 

adidaptisiulococoapaus defiituti , lergoficuris Calcnd. A uguftifuperiorisa^ ni Berolinidedifti, 
culiidiflrri,a«cd:mcapueharebaifarmeradaao, quxqueantetriduummifai tradita fuere: quibus 
dum .ac proms humi ab aliquot rdujlis pediiib. perle&s vehementermibi gratn!atusrum,inpri, 
teneretur , tertio iSluvixferrumlocomoverunt: ^^<|uo'^I^JuftfifnmumPrindpcmtuuiTinon,ro- 
quo pojlca cx capite forcipi exiraao.fatigume^ue «morbo fuo graviiTimorcftitutum effe, ve- 

plurima mficutoxartilago, ■aelpotius part-ofis te- «iamproamiflacoftafua, novam reperifle, 

ttuifflma, bafsferriquedraugulars, ijua hafta affi- « eisintellcxerim ; Faxit DEUS clementiffimiis, 
gitur mavnitudinecQronati^harerevifaesl,cu^tde «^5“™ fuaNeftorios ufqueannos fe- 

ipfaabiEin tergifecunsretufif qnahodie quoque i^cicer vivere,EccIefi2Deiornamentum,,lubditis 
monftraripoteJljnefiHfemUmmisSidlorj^^^ vero fuis folatium , & protegor acerrimus cfli 

curruveSius^ac Chirurgaillius loci commendatus . , E - . , . 

(jqmfequeundieclavosbinos^quih.firruhajlaaffi- Carum»quera.communicafi:i,derard,admiran- 
xum er at,ait erum ex naribus, alterum ex vulnere do,& vix unquam vifo Vulnere capitis,cum tuis fi E 
extraxit) elapfopofi quinq^fc;pt:manarupatio, itt- ; gratus , 'quam qui gradlfimus 

tegre convaluit. Cicatrix adeo exigua fub oculoresl -, mpi fuit. Ver^cnim dignus.eft ut annotetur,& 
liEla,ipfiintegr0,acintegrafunElioniJ,«tulcerisa- - p^^^f^’^ quoqaeinnotcfcat. A;(i5uoauteraprieci- 
ticujuslevis vefiigmm dixeris-, ab altera partem. pueinilloannorandaarqueofaTeryandafunt: Pri- 
occrpitio^ubiferricupisexterjit,fignummagnitu- fingular's divina clementia fimii! ac potentia, 

dinisfabaremanftUpJemetrobuJlaacintegrava- iDCuiusmanufiintomniaKuiomn!apoiribiIia,fa- 
.letudinenu»cutitHr,dcdferem{firmpleEioreBran- cilia,nihilqiieincurabiieeft:. Seciindo.ut etiam in 
denb-urgico,aciduflrijp.mtsMarchiohib.hr Princi^ diorUsdeTperatisbenefperetMedicuSjncqucim- 
pib,alttsi»hoccovetu'nofineadmiratio6infpeEluSo pium& Chriftianx charitati adverfifilmuEtbni-. 

Habes virclariffim.e. j quod voiuifti: Si luce corumaxioma, Dejperatos non oportet attingeycy • 

%aum judicas s arbitrio Silimsetua; eommitto> oblervet-Impiiim inquam,quandoquidem coram 
Ploralcribefenunc non vocat; reliqua commo- Deo.uttiiximihileftincurabilemuapropter&pifi-i-e/»;,^»^ 


S. P. 

ifblumfbllicitus-, verum etiam 
ixiusde te,tuaque valetudine NiijNobililfi- 
^ 'Dn.NABORovi.A‘^.e- . 

, otuas i7.Febriianidatas 
accepi,nihil de te iiiTeIlexeram,ncc quicquam lite- 
rarum deinceps acceperam,, prseter illas, qi 
Calend.Augaftifuperiorisa-: ‘*' * ’ 




'ir clariffime, petOa fime, qu3;pIaneinciirabiIiaaVulgo,nedicamab 


diorioccafione. 

titmequemfemelfavoretuodignatusesjfempcr ipfisMedicisjudicai-.tur.adhibita^ii^entiarefti- 
todemprorequipcrgastdemefisperfuafus.nihil tuuntur.CujusreiexcmplumfinguIareantEduos 
in rebus meis effe , quod non tui caufa velim. menfesmihiCoppetiadIacumLemannumvidere 
Qpod reliquum cft.te clementip,ac proteaioni contigit. Puer cx dyfenteriagraviffima revela- p!tf 
mv!na»commendo,acquam diutiflimcbeile aefe- tus, gangrsrnacorreptus fuit, qu« in fpbacclum uriam 
""'""".cupio. Berolini 6. Cal. AugufL convfria,dextrumcrusmvafitdind&ipfumgenu^''^'"'^- 

io admirandi fimitatis ia jEgro,pr$ter juvemiem statem elu- 



OBSERVAT* C H I R U R G .1 G. 


^ c^ercvidercni * ammeaotampatado membri Arbitror 
negligeretur , bonacamconfiientiaproponere neris fiib. 

nonpotaimiormamenim^ta vivo {eparetur,ars Jpin2doruv*^*vi*j.»i*v»u.^i. , utijucu 
jpladocet. Invocatojtaque numine diyinOj&in liquum, hoceft , es finiftra in dextram pt 


ifiibocaloCniftrOfuerit,ficquoqueadlatus®^ 

, -jj, gg. ' 


ip^femoreabiciilbcrure, tnasimacumadmira^ coliumtransfolTurafuifle. Sicenimaiperaatte- 
tioneomniumbrevifeftitumsfiliiSEger.Hiftori- ria. Oeibphagus,Ipinador(!,&ipfameduIiarpi. 
amintegramaDeovoIentednquartaGencur.Ob- nalisjiimuliatlafuilfent, AtnuUum fymptoma 
ierr. meatum videbis. Unusltaquentalteriad quodharumpartiumvulneraconfeqnifolet , ia 
extremUmnfqueanhelitumfuccutratjChriftiana. nobili ifto agro apparnjffc.^extuiscolligcrepof- 
cbaritasjabecatqueimperat., fum,quapropterco!lumreae.nonauteminobIi- 

CzterumNobililEmcV!tiet(ivulnUs,4equo quumtransfodumfuiffeiterumconcludo. Pri- 
fcribis,merit6aChirurgisletbalejudicatumfilif- mbitaquefuboculofiniftroosilludmagnumfu- 
fe, incontrovcriiam vocare minimecontendim: pcripris roasillie , cui pars dentium inferitur,? 
attamen diftinaioae hic utendum eflearbitror. perfoiTum fuit: Deinde inter arteriam fopora- 
Veficat,terebri, cordis, przcordiorum, tenuium - lemjproceflum mammillarem, gulam,atque afpq^-- 
■inteftinorum,vcntriculi,autjccorisVulnusletha!e ramarteriamfubcraniOj&quidemadlatuslpinS', 
efleHiSPocRATasdocet. ,%riimhoc verbum dorfi fflufculos perfodit balla. Harum autem 
i«rWe,utGAi.tNusteftatufin comment.praedi- partiumnullam moiremesnecclfitateinferrepo¬ 
dii aphorilmi, Hippocrates fepiusdisit de iis, tuifle , ve-ifimilc effe mihi ridetur. Quantum 
■ quimagnaexparte. Ex neccffitatcmoriuniur, enim ad os illiid fuperiprismaxills , quianpn 
'telle GA^no loco citato , quibuScorvulnera- uiqiie adi o durum , hallailludabfque uUafere 
tumelVieftcnimiUt tcllaturARSTOTELES.fons violentia perfurav.it :',dcinde quia concavum & 
rite* i^onnuili autem in iplb fere momento fucculehtum , etiamliabidcumiruminmoduin^ 
extinguuntur , alit per boras aliquot poftacce- confragum, faciletamefipercallumiterumcor' 
ptumVnlnusvivuntjdequovideexemplaplaraa- aluit. Cujusreiexemplumantemenfesquatuor . 
pud JoHANNEMSCHtNeKiuM, lib.z.Cerebrum hicinquadragcnarioquodamrobullo , Scopti^ 


“‘^PS/uva- 


Vulneratumfepias,inquitiGALEi«us,vidim«sicu- mo.«prporis habitu predito pbfei 
jus rei eSempa quoque videre poteris Certturie cnimedm osilludiniplamcapfulamoculiufque,j,. 
t. Obfervationum mearum Chirurgicarum.Ob- veSeferreo, quocoementatiiadfiiblevandoslat, - 
fdrvariij* .Quoddevulneribusfuperficialibusin- pidesUtuntur, cumingenrivulnere, maximaq^. T 
»i»te!ligen4um eft. Quacunque eiiim ad ventri- hamorrhagiadcprc(rum>canfr3ct'umqucfuilfet, . ri 

culumaliqueinpenetrant, ex neceflitatefuntlc- in conljlium vocatus fui. Ho.c vulnus «Ii per 
‘ thalia. /Eadem dillinaione in vulneribusjeco- fe magnuiii , & propter praftantiam parris 
ris Utendum eft. Supetficiale enim vulnus jcco- aflePl2,periculofumeirevideretur,intramen- 
ris aliquando curatum fuMe, ex Obfervatione 34. lemtamen, divinoaipirantenuminefclicitercu* o' 
Centur.a.obfervarionom mearum videre poteris, ravi: IllafoquoqueVifu : inferior tamen palpe-. ■, / 

Profundum vero Vulnus heparis,propterprofuri- bfa aliquo, modo deorfum rcfleclitur- Ollicu- 
onera fanguinis,quidaelaurnscllvitanoftra, ex Ium enim unicum excidit , id etfi parvum, 
neceftitate lethaleeft. Sic&vena cava aut aliqua & notam hanc vix adaquaret , cicatrix 

aUaVena,mtartcriainabdiriscorporisparribus,fi tamen propter deperditum os, concava . 

vulneratafuerit, propterbamorrhagiam , qua reman(it:R«li / ^ qua ofllcula confrafia, ■ 
cdhiberinonpoteft,exneceflitatemorteminfert. quaftjrloexpio^''-^ ratoriototies terigi,per 
Ventriculivulnus, quamvisabHippocratcloco callum iterum coaluerunt* 
fupracitato lethalepronunciatumfecrit,nonta- Deindevenamjugniaretnihtcrbam , Scaf^ 

™*menexnecefllfatctale cfler tcftiseftadmiranda teriamfoporaiem,minimevulneratasfuilie , ex* ; ' 
& ftupenda biftdriailla , quam apiid OlValdum. igua illa hamorrhagia indicat. Quam pericu»' 
CrolUum in prafatidne Bafilicsf chymica mihi, lofa enim harum venarum atque arteriarum fit 
pag.S4.1cgimUs', de ruftico, qui Pragacultrum fauciatd, inpuellaquadamGcneVedfianteannos ' ’ 

adventriculufflufquedcglttri!t,quiquepoftmen- aliqudtoblervavi*' Hinc cum temerarius Em-Oi/<rs* 
lesfcreduosaFlorianoMatthis Cbeirurgo felici- piricusftrumamin Cdlld,cui vena jugularis&rier-1"- 
■ - -^^isfuit.' ApudJohannemSchenckium vusrecurrensinfertuserat.exfciiiderevellct,!!*-^'’”'^ 


triculialiaqudquelegun- 


lrrhagiaadcbmagnafec'utaeft,utanitmnifi-'"’,Si.' ■ ' 

ilcumlanguineprofunderct,inipraetiamope-£,j,/«. • 


. busJoh.Schenckii, tum etiam ex raeiscoUigere vadonum meafum,qus,DEd volente,brevipre* 
poteris. . _ ^ dibit,fufius ridebis. Hamorrhagiamautem,qua: 

^ VulnUs autem ilnd, de quo fcripfiftijetfi cum extrafioferro hafta, fequebatur,ex lafione Vena., 
perle, tumetiampropterprzftandampatrisaffc- tumjugulariumiautattcrialbporalisminimefuiC. 
b“'“f?“’cbs,maximumelfet,exneceflita etamenminimd fe, aufiis Ium affirmare. ' Quis enimillaminhi- 
*S“,, lethale fuiflb , rationi confentaneum efle mihi bniffet , pracipue in loco conffiaus , ubiitt- 
videtur. Idveroutdemoaftrem, partesvulne- ftrumenta , forfiul & medicamenta deetaht? 
rata mihi examinanda erunt. Sub oculo fipifiro Latitant praterea in abfeondiriffimo loco , ad ' 
haftamaflixamfuiire, totumquecolluminterpa- quemmedicamentadifficnlterpervenirepofluilt: 
latum, & cerebrum transfixifie, ex tuis colligo, addequpque, quodpartesillaproptcrinlpirati- 


OBSERVATIO III, 
Vefercufime capita, e^araviJpmaixJcfe 
quata [jmptomaiihta-.uht quoque dcfetut per 

























488 


OBSERVAT. CHIRURGIC. 


Obr%<- nutUireulUeammitteituarz HtatmfanimarSe Cnmenim iEginetspro^fitom nitil al<ii%ra:-ojr . , 

■*’ ^ ftrumijucconnmdiimlmuidujUMdocUhgiircnti terquam,utexHppocrans&Ga!enifcriptisconi. |j 

f(ilvebMttirfrfcit^Kiis(iiffediUtifera,un^Ka pendiiim condnniret:eummenttmhonunan-i^*0» - 
imfmtiiaiHfri)jicUb*t>Jic^fteru^uefermaa^i tbofammretammagmmomenti.mvenerc,min.®“e 4 
MlUref,t^«idimUviJin,acmbruifiiffdialm qnamfibipropofuiffe.tamcertumeft^qoinqood'""'» 

«Mr/8 wndicatMubo plHr»imfiifipUtnmi- certiflmmm, un quoque ,qu2 mox addit Verbar^^ 
msexud«’im4thocecd,m\criber«»,d^«i^’» teftanturdnquitenim: Antequamrektafympto-t^^.«i’ 
firipfij^em,^ihtJ^oriaatJpi<MgHM^i(^tmsdcaif- mataaccidant. ' Atm&aains&depreffionibusf^-T?. 

e - :^rL — ^aexifiimnpm, MaU cranii fpmptomata graTiffima ut plurimnm^ite 

tutfxnt.ntexferc, qei quartamj& perpaucos flc Vulneratos addecic 


iruperftitcsmanerej etiam mediocriterin 
Quomodo itaque verifimi. 


tAc»impri!erei,!j«tnim^ , 
ff Midirek meloMierefermiHi cxp 

praxiv _ , , _ 

mmeera,mta»taiiytxo^«edpieriefuisfxcert leeffepoteftj^ginetam perforationem adfepti- 
xcx pinbit InttrealgD(S«xorme»ixicuttm<ir^ mumjancdeciriium quartumprotrahere voluiffe.^'^-^ 

boy^x^xcbipUcmpirM, (^tcpipfMgXim, ltaque^inetam(quicqniddicatArantius)ciun4!ri i 

prtUtixxmpapeJiMxridiUvaiExcellyMkyfxit- Hippocrate & Galeno confenurearbittor. Lo-*^, I 
qHtExaUMeSt^imiimceKjK&emtXaxitxofitlx- cus autem ille apud Panium adjedlo adverbio <>«»1*4, 
Nondoiritegrumtcftituipoffe,nullam4uepoftea*"«‘. 
pn commodum tfcpoptyliEenterofferimuiy Vttli mterHippotfatem, Galraum^ & .«ginetam dif- 
%iirgtCttle«iyDccanb.Ubmt'aiixm c o . ^ i . 

. tuus 

Janus De B, 


icnlioUeni efle , plane mihi videtur; Sic enim le¬ 
gerem : C^od fi etiam difcclEt membrana, & tu 
ab initio Vulneratum noh fulcepifti , ■ hyeme qui- 
dem ante decimum quartum.dicm omnino oflis 
.. -I- ' .... — ablationem faceteeonerisjSftate veroantefepti- 

5BSERVATIQIV ' 

in fracum caharfa ujsdcema dfe quam iymptomata ' graviffima. fuperveaiant*' 
morbi mmum feiki cmficn/u perfmtun ^ ab initio Medicus vocatus non fuerit*' 

ubietiamdeinedia APOLLONLE . nuKomodocamen perforationem pr^termitten- 

, 'SCHREIEFUE mtuf, Jameffe/uadet,^amfiKppocmtesip^^^^^ 

• . cinem terbfnendeoefCj tnatidaVent. Sedquo- 

^l^trpclaripmai^ued Bifimo cunquefiat tempore, .cumratione&frudu feri 

Som, JANO <ie BUR-GOjPhiioibpbofommOj pofrc,dummodbbat,antequamrelata^mptoraa- 
& Mcdicin^DodorilOngfecleberrimo taaccidant,intclligit. Ilaenim;quiamOtbiini 
'Gitiihilmiu EahrumtiiUinui deploratumeffeindicant. racitdifginetahnjuf- 

S p, f) modi«grosminjmeluicipjend,oselJeluadet.Pra^ 

L , . ' * dentis eiiimeftbom.inis,inquitCclfusIib.5iC.2;. 

Iterat tuie,vir aniplimnie5& aternum miy eumquifervarinoftpotcftjnonattingere. 
obfervande, Calendis Decembris datae, taii- tamen hacinre ctima(Egineta& Celfo confenrire 
dcm24.juniian0biliviropominq|acobo'J<^aI- nonpolTum* nequeTuamExccILejteorum elTe . 
licrSolodurimihi traditsefuefe. Utinampaulo opinione, admiranda illa & prodigiofa curario*. 
itiaturiusadmepefvenilTent. Libenter enim illas quam commmiicaftijfidcm facie* -.Etiam|ieniin 
ftcundae Centuriae obfevationum mearum Cbi- mOrbus plane delperatus eflet , 'attamen polt 
turglcarum,qu*tunctem6or!sfubpr^loetat,ad- DEtlMtiiafolertia , &inrebusMedicisatque 
junxiflem. Quod fi DEuSOptMax. vitam eit- ChirurgirislbIidaeruditione*prilHnaelanita'tire— 
teriderit»donec tertia'Centuria (quam pr^mani^ ftimtusfuitmifelfusille. Si vero curationem iioft 
bus h^eo) prodire poffit,minimc erit omittenda fuicepifiet, procul dubio cerebrum farevifpfece- 
biitoria,atque curauo illa rata, & admiratione di- latum fuiflet,&Kgermortemobiifet. Coticluv . 
gn^fe quoiia6doadniirationenondigna?Moriet doitaque,lymptornataquamvisadfintgrarifiitna* 
enimHippocratcslibro de vulneribus capitis,in- perorationem tamen minime efle negligendanij • • - 
tratriduuos,quodfecandueft,fecarideber£:neq5' dummodb vires «gri aliquomodo confient, & 

' permittendum,ut operatio ulteriusprotrahatur,. Chirurgusabaflidentibusipfius«grir.ogatusfDe» 
TirfcrMh prafettimubit^puscaiidufuerir. Ab initio enim ■ rit. NihiIeniinmtereft,Celfivefbisutor,pr»fi- 
€tMu neglefta perforatione, propter compreflionem, dium an fatis tutum fit , quod efiunicum * & 
iX»!»- autpimffionera meningum ab blficnlisfadtam, extfemismorbisexcremaadhibendaeireremedja, - ■ 

. augeturd0l6r,&mernbran2mflamtnationecor^ inquit Hippocrates. Poft'annum ab accepto 
ripiuntur., Hinefebris, hinc deliriumi vomitus, VuInWe feliciter pcrforammfuiffe cranium M-* 
I».«.ejo.fpafinus,paralyfis,^4ae/ymptemata.imb& ginetalibro&capifeprzaUegatorefert : fbdad*. . 
m6m!pra,celerrimefapervenireconfuevdre.Me- dit , vulnusevtotofaanmfhiire.&cfflnaonem 

nto laqueAranausPaulum repeehendifie vide-, habuilfe, ideo 4 nemirumhoneft.membranam “lomH 
tnf , quizftateantefeptimum, byemeveroante ilk6mmanfisle- Ego undecima diernorbicnmJilW»' 
decimum quartum diem c^variamaperiendam a?gerprodepioratohabebatur,craniumcumfuc-^"’i^^*'‘ 
eflenoluic. Sed menfemAgmeta incuria typo- cesfaperforatumfuisfeobieryavi J bifioriamhic 
graphorum,auteorum,quiolimdefcripferuntli- receoferenongravabor. 
brma,mutikcamefejCumPortamopknlfenuo. Anno 15S^.fcxageflanusquidam, &civis 


















ipd OBSERVAT. CHIRURGIC. 

-profe&is eft. Iterum vale & milUes. Da- tnfionem(^pfiteeaguam drcapatpebramdes-■ 
-^.JuliiAnnoitfii. tram) in capite reperi. Poftquam autem caput 


OBSERVATIO 
Ve gra^visfima commotione cerebrt 


'xqui K 


nnxiflemjcatapiafmaqmn ^ 




mmintrafaucasbor^sfe^uma,^ ' 

Viro NobiUffimo atque Conlultiffimo^ •- hilcibiindigeffifponteevomuiffet, veluti ex &- 
Dn- HENRICO a, ROSENTHAL , Juris u- pore expergefa^us s iterum adftantes alloqueba- 
triusqueDodtorilonge celeberrimo, RcgisDa- tur, Scquotquoc fibi familiares aderant, cogno— 
niat, necnon Elcdoris Brandenbu/gici,&c. - _ fcebat. Manfit in hoc ftatu per horas circiter du-^ 
Confiliarioprudenriflimo." as,inv’Ocandc»ab^queullaintermniione,fublatis' 

, Guilhelmus-Fabricius Hildanus adcceluui manibuj, mifcricordiam Dei. interim. 

^ i»'" D '■ tamen quia ianguis propterlm ebuU!aonem,ma- 

M Agno animi criiciatu, mcerore, multisque neni venarum & arteriarum ,per nares, & au->, ^ 

lachry mis,Vir amplilTime, hascad te feribo. res continuo emanabat,& proinde vires profter- 
. Infperatam enirriatque repentinam mortem cia- nerentur (ultra libras enirn feptem fanguinis ef- 
riflimiatque dodiBimi Viri Dn.JohannisBrtu- fluxit) tterumloquelam jfenfum, atque inteHe- 
veri ([quem propterfingularesiphusvirtute.sme- fiiumamifit, & circiter horamiecundam nodis 
. duIHtus amabam) quam acerbeferam, vix verbis piepIacidequeirfDomino obdormivit»maximo^ 
explic^epoBum. Eaautem,prohdolor, hoc mcerore virorum dodorum,&diipendio incom¬ 
modo accidit* Secunda hujusm^Bs dic, cum parabilishujus Academis.Tantaenimcum lande 
poft meridiemcamaliis juvenibus dodis'^-extra ^ frudu Philofophiam badenus privarim, & 
urbe hanc in amceniBimo loco per horas auquot Mathematicas difeipHnas publice pr^Iegit: ut 
^obamKulaBet; truntulis quin etiam cum ipfis AmpHBimus Senatus Bernenfis ipfum,.fi fupGrv , 
luBATet, paulo ar <* - --/'.....i.j « .. . 


, ^ te fextam vefpertinam fimul ad ftes manfiBet, ad Profesfionem ordinariam flrie 
urbem redeunt. Et quia excalcfafti erant, an- dubio promoviflet. Quidpjura? in ornamen- 
tequara montem (omnesehimirraltiore-parte tumhujusAcademis&PatrkpaiilatimevafiBer,- 
urbisholpiria habebanr)arcenderent, uthauftu nifiDeo aliter vifumfuiBet. . Poftridie 4. nimi- 
vini vires refocillarent, diveribrium ingrelE rum hujusmenfis,maximacuTrifrequentiaHQ- 
n corpus ad fummum templum dclatumf 


domeftici DEUM teftainur. Csctcrum opti-Tfaique honorifice inhumatum fuit. Reveren-' ' [j..' 
mus ille vir ad ccenam properans, quum/ub dus, clarisfunusatquedodisfimusvirD.JACO- 
crepufculo vefperano,, inftabat eniih feptima, BUS ad Portum,hu[us ._Abademi 


, capite in pavimentum la- RedbV magnificus ( qui ut vividiligenrisfimam^ 
pideum cecidit, cerebrumque adeb.concusfit,ut rationem habuit, &plusquam fratrem amavitat- 
protinusfanguinem peros, hafes & aures ejece- jque promovit, ita mortuum minime neglexit) 

^ rit, loquelam quin etiam amiferit.;-Iri cafu porro veftimentislogubribus.indutus, veluti vicari^^ 
cerebrumconcufiumfuiBe,teftaturHippo- parentis, funus fequebatur. 

' crates lib. 7. aph. f 8. Quibas^nini, inquit, aH- ^ Hasc de obitu hujus Viri ad te.fcriberevo- 

cft ftarimmutos fieri. Quod autem concusfio illaindurare posfis, quos ut DeusOpt.Max.fpi-' 
cerebri-in hoc viro adeo gravisfuit, mirum pro- ritu fuo confofarijnosque omnes ad piam BmiKi* 
fedo nemini videri debet. ’ .Unaquaque enim tcrmor£emprapararevtIit,ruppIiatetor6i-' fe- 

rifmuro, docet, qab magis vaciiaeft, cb prom- qiumintereft, fidelium mors violentafitjautna-• 
priusvio!amr,& frangitur. Circa defedumpor- turalis , dummodo ariteada vita bona'fuerit& 
rb lunsi ut idem G^enus dediefeus d«retorns pia: atquihic Vir fuit fine crus, Kumanus,&-vei 
fib.^.fcribftjcercbrum hominis valde eft vacuum, rum pietatis exemplar. Quis igitur deipfius falute 
cfgb mirum non eft, quodin hobviro ( deficie^ dubitabit? HisyaleViramplisfime cum tuis o 
batenimluna) tamgraviterlaifomfueritlinpri- mnibus,quosego&Uxor mea peramanterfalt 
mis quia conftitutio corporis ipBus etiam ficca tamus. Rapriin Laufannse 6. Aprilis 16 
erat. Unde.quoquedilucideapparet, ipfummc- 


_ BSERVATIO. VI. 

fuifle. Ebriofi enim, qula-molics, & ipforum De admirando dolore Capitis, 

corporafimul, & cerebromplenum,rarisfimca Viro Clarisfimo atque Dodisfimo 
tfualiquo offenduntur. Egocumaecerfitusef- Dn. SEBASTIANO MEYEROvB.ejpub.So- 


fem, hominem quafiApopIedicumreperi. .Qui- lodurenfisDodori Medico ordinario at- 

busenimcerebrumconcuBumftierit,Ga!enivef- que celeberrimo. 

»Bbisutor,eodcmmodo,quo ApopIedici,fineren- Gaithelmw Fabricius HildatiPUi S.T^V,: 

* fu paritcr-& motu jacent. Sanguis copiose per T Achrimanribasbculis,&tremulamanununc 
os, nares , & aures,mprimisfiniftram,eBluebat, J—iadtefcribo.clarisfimeatque dedisfime Dn. '.r. 
Abrafis crinibus,vuinus nullum, nuliamque coo- M£yxRE, idque non fine caufa, quandoquidem 



mSrbi per paucbs ialtem aics ipfam ihfelUverat 
tiolorifte, fiicceflu vero temporis paiibtim aii^ 
Sus efl: dierum numeruSi donec tandfcm'cum ad 
iplam vocatus effem, per iiienfts tres cOntiriUo 
fere tormentisrnakimis diiaceraretur. Extra cfa- 
niUm.aUfdih erat doloriftejMqae certum locugr, 
&blidebatifedhine& inde qmflespartes iftiuffiS-. 
teris pervagabatur s & mok circj muicuium teUir 

Ipiam mandibulam inferiorem s vel enam ipla 
mala & inferiori parte Oculis S labio fiipSiori 
crudelitatem fuam exercebat.. Nunquam auteinj 

grediebatuf dolor iftej & C labiuii) inferius j aut 
, etiam fupetius s vel hafuria occuparet j mediatai 
menpars iblummodo dolebat i altera veto omhi- 
nb doloris, expers erat.. .Csterdm Ctli dbiorita 
auauS effel, ut aliquandonofies diesque ejula^. 
retj& intra horas yiginti qUatuor > yfx per horarii 
uiiam aut alteram dormire poffet; carebat tam en 
febri & appetitus noh uiqueaded proftratuse^ 
tat. Et cum dolor j utGalenus , imo &ipfi ex. 


OB.SER.VATIO Vli. 

Ceaiumacisfmm dotor capitts,feticeikmfi- 

A NDR.EAS POLSTER. Colonicniisihomo Ceotimi^ 
quadragenarius & phlegmaticus dolof eca- . 

pinstam acerbo, tamqueimmani laboraverat, 
ut domefticoruni fhorum pCr cUbicuIum greffus. 
ScparfussCqu^umvEexuusCalceiS, &fubfi;tati 
arena per pavimentum ciibiculi iriceffiffbnii) 
feenonpotuerifi Videbantur eHimfibiiqud- 
tiescunque inaudientium iri cubiciiium grefliis, 
j)^dpereti,£uitcUicefebroinfigi. MtiltaadM- 
biiitmedicamditaj^c^Ufefexcon^oyindodUs- ' . 

. fitni DnijohannisBreidenbaehiij .Medici Co^ 

Ibnienfis , quibiis tamen dpiornon cefliviuTan^ , 

iiiS&nm fuafi", quod & cUm cOnfcnfU e^in '«■»“«<»*? 
prsefcntiaiJominfDoaorisfireidenbachiiappli- . 















OBSERVAT. 

. _xesfitjOtmdiesniaaife- 

ftam doloris miogadonem perfenferit. 'Tan- 


cfcm ekpfoftmeftriSetaceum coaldcere&con- 
folidari permific, &locoeju5 inlmillro bracbio 


OBSER-VATIO Vllt 
Ve aimiribiU aimohm & horrifici 
xJHinie. ' 

Ad Celeberrimum & Prsftanrisfimutn Viruin 
Dn.GUILHEL.FABRICIUM HILDANUM, 

• Cui CLAUDiusDEODATusiR-cvcrendisfimi 
-SillluUrisfimi EpKcopi Bafikenfis 
D.Medic. S. P.D. ■ 

im T liTardtiufericiiliq^fleniJJlmicaffiBihHi^irfri- 
'<”■ i.fii!miJJ'im,exercimtimMedkKm^giim egere,' 


aadirigcrefied drjbiipfic 

fanatici hifionaconfiabit. 

Oiftrvat. . f^r^uidammbilitaruffenere clarui-.. 

circiter ^uadragimayadf^ictijuidamcelebratione 
:profeBttruiy'V*^eri bene'^tmyjolm<y:onfcenfo' 
in^HentihHsjdohfcfiramBistenefrhjfjfhamgre- 
diiur horridi tenebrof^mfiaoBurnts^jpeBrisJdtis 
' ' ' frei^tienteJokf^rti^opofareBafemitad^eciit^ dm 

1. multumfyinopacaJ^lva^frigidofudoreperfufusob~ 

'divertensfuturiitinerucomitest^fefivitatufie. 
ciosexpeUavity<jutbuscumaddejlinaiulocueflpro~- 
feBmyaifoUtornmpor&tacKurniorfihq^^ 



fhantafisyfidjis^y d* terrificis imaginationibus i 
batur, recrudefeunt iu convulfionesytumcolicH 
tis.Viefu^equente adt 
•ni(^conflipatumldri . ^ ^ 

orminibus nclyfierem. 

?j>&-fimel' 
evalla injicioy pa 

andefeenhumhu 
fentinafinon filum ea noSeyfiddr fiquemii 
tarnbellbhaheretyutdereditudomumverfisomnes 
cogitaremus. .Atqui vero ferinus ardory cerebro ceh~ 
c^KS-y cldmfurrtimq', retomda bflisignuulosfi^d -. 
taaSyatqiMercu7:itfiMimationeurgensy(utIqquun~ 
,turHermetici)confiliunififieptumqi‘^ermutav/^ 



C H I R tr R G I , ^ 

leBo^o^Ut, eUm<irih»sJiergm,vociferaticm Otf.^ ' 

melc^fieSactiUtantiterrmrepercfilffuiUaem-o. 

jai<r,&kr^>»ihiaUeijKinat»kijftmSeirfe?>,mi. 

rifimufilMSfmisrirr^moneoyhortttr.ohf^^ 

ter omne expeBationeimpemin mefiiB6,guliam-^ati- 
hil!ttimanil?!ist^hiarr^ta,ftrangxUnoniiififi'i,.’f‘kim .' 
cdtitmeramimtiaxr,cj-cirre dubitationis ileafnf.: 
focajfet,mjifirepitufedibusfa3o,domejliciele8is 
profitientes,ocptainmeifibj;diumadvolefent. Ego'. 
Veip/yvidentiefuffocationispericuloliberatus.eun . ■ 

edtcumneutraprejiartt.^huc Huc curjltamor 
nmie lacerartt,accitisdiijmtrohuflisviris,injtgis. 

clemente,ttocifi-ante,ora>ltepthitrde,(irinterdum - ' 

dtfiaxtid nonnijicirca noSiscrepufculu adfuit,e. 
ferta cephabed ndniji magno labore (Pr operationis ' 
dificultate,unciasoBofanguiniseduxmus.poflve. ' 
ndfiliaetjipaulo quietior videretur,no tamen dor r' , ■ 
mfjtt,ut&nectoto'morbidecurfu,(unica-vice.ex.- 
cepta,«tmox dicetur)fedcBinenter lo!juebatur,cS‘ '. 

taba,erehat,ijuando^etiamdejerahat.rilteropdfi 

prandentibufprateropiniommevincululiberatus, . 
e leclofroSItt,arreptis^fcabelks meos impetufaSk.. 
■ruii^uicJmprehenderedenuofatagebant. Tandem . ' ", 

^tato die & tota noBtpermanfit infomnis, lo^uens, . - . 

.camans,gamtns,voctferans,oranst^\parum cthi 
admtfit,potavit hordeaceam, arcano mtrioltm-' 
pragnatam.TandemleBicialligatus, ndnfineraje-r^ 

fimnocorripitur, ^oadfilutisdomivincuhs,dor- 
mstans m leBusn deferretur. Poflfefijuihorames^fifi 
pergefaSus, de intefio furit, vociferatur ,flrim^' 
dentibus, cantat, orat, convellitttrnonrarb^ 

Hac morbiferies,hachiforia. . • ' 

ldmvenaCephelicafeBiov.em,DiacodmmcumhoritilMi. 
. ’■ '-ifiiuSffomntconctliandigratia.ijuin - 


tsspriuscapiIlis,caputdecoBionefaperife.-~ 
f,okisq-,humeSantsbusloleorofaceo,vtolMeo,chh - ' ' 

' iofapdfovim’:imoadNepemheosexhibstiop 
ejimus,c!rffe^uentesfeminumfrigidorsim - ' 

pertaijuinetiamfuitCephaUcafiniflribrachitsutrS . ; 
frMtts-vettafuistmervalhs. HccesfimusadSinapt- 

xa..^adpurgantia(utnuncacrtKCljJteriutnftk' - 
Jionescrebrasfkam)exhibiiim-primis dtebusSfria. 


tibus amnibus i ccenafilusfirre 


t; adialfamiticaHelleborim^ieffentidinPtiJanadif 
« filutaafcendimus,facslienimnegotioomniavorabae ■ 

morum copiam vacuarunt: at mllopenitusfruSu, 






^ g, ,mbf»timtUrcUaine.Vpisf^metiamSfm 
fera ia^na dijfoUaU: TinSxra item rofanaa,ef- 

,^Uii:MomniainpejHsih 0 nt‘. i&gehant, vigiU^tfer- 
ti^tfmut^n&ftdefiebanrterr^A admodum con- 
^u^esyfergmtefanperfifrore^liaquamcam^^ 
ita fft ajfifientesmhiHi coHtbsfrahioJor^^canHmin^ 
jiardentibHSfeteret, Tanderafra^iiiv^ib}fi,na^ 


bidecHrf^agrotUnif^- 

^ali^tanndsgefiU t^Hand^qfiefecHmUqsirrettsr. 

' HahsSiPirclartfims,te-nihiUmie^ 

'niA hifioriam, ^ meintotbdi€f{rf}i& anxizrAj. 
valde cantiorem etiam reddidit-, vereorque ne 
malefcitmaiqmd in npBarna iUaperbfacam^U 
■Oiemi&^earis venefcitrHm^ incmiame-atiefrir 
^tfenteiA , frofeBione contrdUura , Anfam foiijji- 
'mam huicmah dederit t Ut merite illud to &£i6v 

^jSipfocrdtk a Medico bhfervarideheaty fr&firiim 
cu medicamenta longo ufu & expefientia coprobata 
incajjkm applicaverit, l^ale qatd. de hoc cafu cen 
feasyfiribe. Dabam ^rHntrutiz6i Majii6iS. 


Ad Ampiifliirtufrtatqiie Dof^ifTimdm \^f am' 
Bn. CLAUDiaM DEODATUM,. ELevf- 
rcndilTimiatquc llluftriiTimi Epifcopi 
Icenfis Do6toreriJ Medicum' , 


Cauilheiinus Fabricius Hildaiius Ii 
S. P. Dor ^ a 

O bl^vationemtuamdeadmirabiliidmodumj n 
&.horrifica mania, accurateatedcfeViptarai ti 
Vir ampliifimejfautofjatnicepiurimum. bono-- b 
tandc, accepi, iri qua npiMuilla obrervafiorie^di- • \ 
gna occurftint j inprimis autem firigularis DEf ii 
clementia, qui 'plane miraculosete cdrifervavitV o 
ctit acernum fit laus atque gloria. Ego per ejUi- c 
dem D E i mifericordiairi firaili periculo bis fub- n 
tragos liberatusqliefuijprimO ex dentibus phrei- n 

iriordiflet, nifiadftantesprgtinusauxiiiuniriiiht S 
fubminiftraflent. ,NondiupoftPateriiiaci,cum' ti 
mekncholicorobuftiffimo j ferirek vinclis alliga- n 
to,medicamentum, ilio.fecufante, propinare b 
vellem, accepto brachio meo j prorfus iiihil ab^ S 
Elie, quinmetrucidaflet, nifiadftarites ex ipfius 
inanibus me eripuiflent. Ab eO temporcpericulo 

ago. Securidb^notanda eft fiimma illa dive^- 
divtr iy^i»ptomata,adeoq; inter fe contrarios e^dus- 


pe^tia telb^^in Bc^ & wprimk Obf 

quadamdMagi&am^pUflirao ad id deftimta, 

liquando obferVavi. In curatione eandetn vidi 
diverfitatem. Plurimi enim nulla arte nuUaque* 
induftria-lanaripoflunt, utieventusintuosgro 
fidem fadtiabireraedia, quantumvis pnefianti/n- 

riia, Scatee^qua fieripotiiit ^gentiaj&<x ar- 
teadh5biu,iuhiipr0fiieriint. Egoanttannoso- 

teis^ntrarium obiovavi. Qn^rag^^usqui- 
dtoircjbufiiiilmusjnecex bbfcura familia oriuri- 


terdichim fuerit aMagiftratuarnplifijniQitandeni 
in graviffimaiii maniam iaddit,^cum tanto furo¬ 
re , ut; omnia dilacerafieti & frequenter fcipfuiri 
ex ako prEEcipicafi^:^. nifi,vinculis conftriStis 

cianioribusque corpus, coniinubferefudoribus i 
nunc frigidis , nunc-calidis,.madidum erat. . Ego 
ciim advocatus eflem, clyftercm aerem infudi i 
deinde venamin-eiibipdextro inddi:eademdid 
poft cceriammondibil laiidani in aqua borragiriis 
diflbiuti exhibui, frpnterii j & tepora oleo rO- 
Ikeo j & violaceo- inunxi, ea no(^e utcunque 
quietior fuiti Poftera die ad fcrupulum ununi 

Cxtrai^iMeJarizgogiexdecOdoPoIypodiijfoiio- 
rum/CnEe, betonies, culcuti, frabiofe, aliisquc 
appropriatisexliibui: Vomufrbis terve: Alvus 
quiriefciara, quarer^ut ^.mnquies fubduifra fuifi; 
Hinc impetus ille mam^ aliqubmpdo retnifiti. 
Eadem diepoftecenam iterum fbmrilfcrum cohi 
fedioni Alkermes riiixtum exHibuit: qSevit fatis 
bene cariodte j & altero die penitus, mente coni-' 
ftabati Poft aliquot dies j cimi melanagoguni- , 
aliquoties reiteraflem , 8c extrad:um. hellebori 

nigri feiiaeiatque iterum exhibuidcmjitafeftitiii. 

tus fuit , ut ab eo terriporCj & ufquenunc-re-; 
bus filis, domefticis quam' prudenter proli)iciati 
Vides quahtafit, ut ante quoque djxi,.diverfitas. 
in curatione, horurii afte^ulims In tuo agro 
omnem riioviftiIapidem,& quidem fruftra, meo. 
contrarium evenin Ex quibus j ut eriam divi¬ 
nus Hippocrates .monet ,-iriauifeftum fit j non-^ 
nunquam in morbis divinum quid,-hoc eft alr- 

quidj quod captum htimanurri excedit, fubefie* 
Sed de hisalks plura; Ante paucos dies trada- 
tum meum de dyfeQteria.Francofurto accepi: 
mitto exemplar, quodut aquihonique confii- 
iaSi rogo- Indufiirii epiftoiium mitte quafo 
M^nopoiin iidque prima data occafione. Valri 
Virampliliimei & aternum feliciter vive* 
Raptirii Berna 5. Aiigufti Anno 


OBSER.- 







CENTURIA IV.. ■ 2,95. 

SintindeBrcslaviammitterentur i opei^ dedi: 


^ ^ &vio!emaftcmntatione 


(qaod tamen rix crediderim) autlitertefdequo 
flmaempiflfe&aded cofMoseproflimfTe.ntfere nondufaito)inviamterceptE,antquoTisailiomo- 
' ----fl™ :- - r., -dadeperditzfaere. Oinfelkinternosdiftanda 


OBSER.VATIO XIH. 


Anno 1611. Juvenem quendam Rutoerum 
Gummersbachium , robuftum.&optimocor¬ 
poris habitu pr3Editam,CGloEiiEAgrippinar fami¬ 
liariter cognovi. Ille cum catarrho ad dentes de- 
fiuEnte vexaretur. Empirici & circumfofaneicon» 
lilium aufflliumque implorat. Numerata pecu- 

10 medicamento purgante,naribuspulverein ex 
radicibus cyclarainis,pipere,euphorbio,& limiii- 
bus.calamo inlpirat,& b^llo ex utraque parte bi-. 
furcato inter dentes polito,ftcrnuumenta provoc 
cat,& pituitofitateper os&naresextrahiti& qui¬ 
dem copiose. Sed quid 6t?eademdiefequutuseft 
tinnitus aurium moleftus & ddlorofus.Porro do¬ 
lor ifte cum per fe paulatim remiliflct & materia 

menfes aliquot inde eliluxit.Tandem odorati_ 

abolitusfuitjuf ab eo tempore livefvaviflimi,Gve 
ingratiffimi odoresfuerint,eos 
aut difcernere potens non fit. 

observatio XIV. 
Deophthilmugrtviffimiicomptadhpi 
tioae 1 ubittUm de tptrtiom vemru 
juguUrinm agitur. 

- triro.cUrifmaat^aeioSlifimt 
D. MichaeLi DorinOio BreslayienfiMedicime 
DoSori longe celeberrimo, amico lingulari 
ftudioobfetvando 
CmlhetmUi Fahrkm HtldanOs 
. S. P. 6. 

/~\UidagassS'ubinam locorum fedem fi 

'-^clariffime atque amantiflime mi Doi_ 

Doringijignoroj tribuseniinabbincannisnihila 
te literarum accepi.prarter Epiliolam tuam,di 
ta'& adifiirandaHerniauterinaimpreflam: qt 
lJn.D.GeorgiusFaberjCOmmunisnofterami 
inihi communicavit. Refponfum prtEterids nnn - 
dinis inlucem prodiit. Aliaspraereaadtefcripfi 

literasdevuiueribusdigitorum , &i- -- 

quibus erroneam doarinamWirtz: 
tubus fimuISi exemplisrefucivi-Jias f,j fiam mifi. 


rsdptiegraflante hic pefte gravliSma (^in qua 
panem domefticorurameonim amisi, autpotins 
- ad beatorum fedcspr2einid)&ab eo quoque tem- 

indicsprofternijUtfepiffim^cum gentiu Dodore 
c d!lfbrvi,& cum Chriilo eiTe cupiam-Etiamsi enim 
ia praxi oinaiaj lausht Deo OptkMax. ad votum 
fuccedant ,3? apud Procefcs & magaat* noftros 
ineadem,udipiemetme vidifti, nc-aftimatione: 
attamen.quiante annum vulnus mihiinflixitjiUud ' 
r qiiotidic ad cruorem usq; refncat, fe- 

mea, quse merito ' , 

, . Verum de his nunfi 

obiterpppfthacforran fusiusadte jferibam. 

C«enim ne exercitia atqne colloquk noftra 
Chirurglcamtermittam, enqusiOjquidfcntKde 
venarum juguiarium fedipne ? perpaucisenim/eSw. 
Medici, quifedionemharumvenarum approba- 


. fufuiffe,autpemtusobfoieviffe,LeonhardusBot-4.^. ioi 

talius feriptum reliquit. Et Petriis Plelantiiius (e Petrus 
nunquam,ctiamsiquinquagesimumannumfftatis**^«^«» 
attigerit, venasjugularesincidiffej-nequeabaliis ^,*^**i 
fedas fuiffe,unquam audiviffe fatetur. Hujus opi- 
nioms cau&fbrian effe poteft jocus apud Gale- ntfemo, 
numjubihtec habet verba : Jugulares tamen in-«j 
quit. vtnx 8c foporales arterias, non fiint fimpiici, Ga/e»» 
abfoluto^uemodo, quemadmodum nervipfs/e- $ 
candec. Peribit enim ftatim animal immodica piacUiiL^ 
giiinU profusione cnedumiSed Galenus hic non i. eap. ir^ 
Joqidtur de fedione venarum jugularium, qus fit loratius 
iratioe ajicujus morbi» fed de totaliprscisiemeea- 

non venarum autarceriacumTOllij fedndvorura j** 

beneficio heri. Pdperam itaq^Ccum Horatio 
^UGENio aficre) i fedioneharum Venarumab- 
horrentaliqui, quiaesiUarumfcdioneritepefa- - 
da niillum maliim obfervavi contigilTc.i quinpo^ 
tiusio inflammationibus 'cuiorom, &membrai 
nammeerebrij Aqjaffedtbuscapitis, e^acifc 
fimum fubsidium fuifTe, cum in viro quodam o- 
phtalmia laborante (ucmoxfiii^unganL)tumeaa . 
ara itj multis aliis obfen^avi. 

SedionematkemharUmvenamiiirit^fieride- ^ 
bere,nonimmerit‘6mohctAugenius - Nisienim ioctLa^ 
prius eorpiis a rhulatddine humoriim expurgi-vcaa- 
tiimfuerit, infdixeritfucccffus \ ratione enim /»- • 
lig^iirscolliStTcdioms 'venje, qui ambo attra- 
hunt humores i & fanguis'ex infimis corporis 
partibus ad caput rapiuntur. Quapropter d 
■ piethora maximaadfiiCTit j pharmaco expurga^ 
to corporei vepain in cubito primO,deiude )ugU- 
larem fccare foledific enim fanguis citea mecn - 
branas cetebri,'oculos,feucesque coiIcdus,‘pfori- 


Sb4 




OBSERVAT. CHIRURGiC- 

Asnoiifoo. qimijaageoarias&ciris qni<Janl Sc fafdaadoiculmnvnlneAconSrina. ExtaC 
' f mnm npnfisDom. N.de Combeinfl^matione- vena: E^oneinHammado ocoli proanusitare- ' 
dextriDcniiadeograviterlaborans.titdeVjfape- niifit,ut intra paucos dies pkniflinie convaluerit, 
riclitaretur,&pt«dolorediEsnbctes(juedotmire neque abeotemporeinhuncufquediem , quo 
non poffet,meaccerWt. ExqnJfitainftitutavi- bscfaibojunquamhocriialblaboraverit. 
austatione, fequenti potiancuh corpusespur- i^qd de feaioneharum Venarum ininflam- 


Eupbrafia: 

Scabbfe anapij. 
fol.Scn3:& 

Sem.anifiariagij. . __ 

Coquantur in aqUi.qt coialuraredeat ad Juj» 

in quibus diffolveeleauatii de fuccO ro&r.MeC ' 

gij. fyruqi roiati folutivi, ex Multis infufionibus 
Ij.Mirce.-fiatpotioi - ’ ' , . . ; 

Sequenti die veBara in cubito dextro, incidi, 
& ad uncias ieX En^inis e-xtraxi, erat enim pie- 
tboricus. Ab initio ocubsfeqUeHScollyriumini 
ftillaVi. . . 

<». R. mucilagihis fem. cydonibruih i £um aquJ 
ro&cftextraak fip Aquse Plantaginis 

- Eu"^Sana|j. - . 

. ' Tuti«pF«parat* gj. 

Ceriiffae lozx^$c 

C.Q ufti&pr^par. aha gij. / 

tiaphurargr.vj. . 

,Miice,fiatquccoil^rium. _ . 

Fronti kqucnsdefenlivuM applicuii 
k. farina: hotdei fijt 
pulV. rofari rubearum 

Mjttillorumanajiji ’ 
Cortic.granatoruM- . .1 

Balauftiotumana 

ihfpiflarigij. ■ 

. CuMaquapiantaginis,betonicsE,parum_quea^ 

cetirofacei fiatcataplafma, quod tepidefingulis 
diebus bisappUeui. . ' 

Nc autem cataplafma ilve defenfivum boc 
ficcahdoj cutemqueeontrahendo, affluxihnem 
huraorurtiadaugeatifindone autcarbaibaquarej- 
laccamadefadocooperio, Sctepide appllcoio- 
mnia tamen (ut viftus de/cnilvied melii^ ad cute 
- pervemreibperatiori€squefu^exequjpoflit)ma- 
didautfintjneceflc cft; 

Secundadieavenaefedioncincubifdfaaa/e-^ 
qpentes pilulas urde voraret,pratferipsi* 

. R, Malfepilti!arumlucismajorisaij\ 
''Aurearum 9j. 

TrochifcorumaUiaodalgraQaiiii* 

- OL-fcenicuI. sut.fex 

Cumlyrupodeficechade j formentur pilulc 
quinque,ihvoIvantur pulvere cinamomi. . 

• - ■ Sequenti diepoll fumptas pilulas paulo ante 
prandium, latiori vinculo debito modo ligator- 


corenimSeiTcnumihagrumLugdunenfem ^ ad 
nobilem quendam juvenern Polypo laboranteroj 
itautmihi properandum fit AntetriduutiLve* 
nerandum fenem illum Dn<»D.PeDotum invifi,is 
Shte annos quatuor inGalliam abivitrfed anteda- 
''6snien'“'.sYverdunumredut,ubiSenatus(ctiarr^ . 
Tuum habeat jVIedicumJipfum iterum benigne re.< . 


prandium, latiori vinculo debito modo ligato 2- 
^’co|lo,& ili oppofitam feftiopis partem inclina- 
tocapite, ut vena magis tcndereturjfcalpellove^ 
nam fecundum longitudinem incidi,fenguinisque 
adunciascirciterfeptemextraxi: Deindepuivil- 
lum ex ftupis fabricatum j'^nec non albu¬ 
mine ovi madefecEum , p.olvereque no-. 


OBSERVATIO XV* ^ 

Ex iptem^ejhva. kchrymemne fifitfio tno- 
ttila dexsrs/ukrta, _ , 

^^Atrona qiisdani Ba&eenfis pia atque hone* 

conlaiiguineiS filis rani acerbe ferret j utperdieS' 
"aiiquotcontifiub lachrymasedunderetj tahdeiii? 
fubito, & quidem una nodte vifu de>'tri oculi pia-'*" 
h^ privatafuit,abfquc dolore tam'en &.infiamnia—^ 
tione* Ego a5iJuniiatipo'i^t4.exAilatiare- 
diehs,& Bafilcam tranfiens,m cohfilium vocatusj’ 
&aDn.RlIDOLPH0 URSTISIOpharmaco- 

- p<£0.exercTtatifiimdadipfamadduia:asfui,8dfaf-: 

^ fufiOnem^fivcjUtdicuntjCataracbmfulacQlqrisi- 

fuboriripo]Te,videmuSi ' ' 

^ Observatio xvi. 

' mnovoqusdamznftrumento . tndeponendk 
i CmtaracikutUipm* 

- 7 biter ciBteras difficultates > qu» ih deponendis 
1 . Cataradis occurrunt, fequentem no minimani <?*J» 
* •effecxpertusfuminimirum quod brachium Chi- 
furgi ex longa ifta in altum elevatione defatiga- 
tura vacillat,s2 manustandem rremitaprscipuefi- 

Chifurgumfeaem,pium , &in operadonibus' 
chirurgicis longe verfetiffimum Dn. Came p. 
meraorisfamiiiariter cognovi: Is in decrepita ar¬ 
tate 3 beneficio perjpiciili(qaqd tamen periculo^f^ 

- fum) CataraSasmultasdepofuic. Brachium|iir 
tem, quia tremebat^ fervum autafiquem aHiiin ex - 

-adftantibusfubievare,acfuffii!cirejubebafi Sed’ . 
quomodoidfinepedculofiebpofiit.nondumvi-- 

pore vacillant, quam ipfe Chirurgus, & prius iyn- 

- cope corripiuntur,quamipfemetsger. 

i. Hanc porro ob cauflam fequens inftrallien- , 







Hqicmllni 


adpcnlttoi prosiliens , ipsiinfixumfuirprofuni 
jJins. EgopoftdicsaliquOtacccrsitus.exinferU 
oripartepupillz.ubiirisapparet, fcoriamreperi-. 
Macula emm nigra minima & litetam han^(o) 

Viaexcedens.-j-beB-eibicpnipicipotuiti DoIot 
aderatmaximus , &fere continuus , przcipud 
claufo oculoi Tiinr - J 


QuodfiGKirnrgusKgr 


Chirurgus divaricatis quoque propter noau-inpr 
:amno ubiC.n6tatumefl:,infi- res. Cteteruirt qu 
leceffeeft ..utChirurguszgro omnemqueinduftri 
j ideO Cbi pulvinarfubfternat. femcl,imbtcfqualei 
;r in iedem propriarn aptamque ncmqUe centarem ^ 
nnecti,fi opus fuerit. Chirnr- didi. Tam eiigui 
rdiSo fcafnno uti nolueritjfcam profundd infixa. ut 
i haberepoteriticdera 3 eiqueJ^io modo extrahi j 
mentum anneaere» , Anfeoi-aSqUb inftrumenn 
a anncaendura cftififtrumen- niotum oculietfodc 
, utiin procedenti figura appa- fimu! & inflamtnati 


tilludqqoqu 


' Sc mcdicame 
Iter femtl atqi 


ipiz-r ,iinm,&i 


tiicamnoproiSniftramanuoperato- rcmanferuntftatu. , Tandemb 
tdatumeft. Sivcrbdextrainanuad- Occulo, maculaintra paucos die 
operatio occurrit,adaltcram partem-, ledatusiuit, peaiitusqueconval’ 
i.DOtatum.inftmmentumaffigendu culiautemdeicriptiohoceft. , 
beneficio ckviEmotaOjexferrofa- R.. Radie. Aithzo mit 

isculpistorculataeftjcommodefiet. cohCHfe|j. 




Observatio xvii. 

'irrUittattmfixdig'tvtfpmes,lesgoii 
mtiiiuos dolores txcitoi,&qmhaste- 
mediU Undem remoufaiu 


Incidantur 


- ^^8 O^s E R y A T. C HI RURGIC. 

OBSERVATIO XIX. : °^'*• • 

appUcabamterqoaterqjindie. _ ji,pr4antiifet<:teimfJluUUchrjmaU. » 

_ -. - ' p^oxaMiUimciuqiiediiSiijpmi; .7 

Bii. i>AULO OFFREDO Medico celeberri- 
OBSERVATIO XVIIE tno,amicofingukri, 

, fyiMrMsFehficmsHM^tniisS.P.D. 

J>eftmbi^MsinfixitxtriatMi> o,y„bpmcfoinniumrpemB.t«/.. 

fu^fekigtmcarattoxe, (^gj(.^peaat!oncm,cIariflimeatqaedoaiffi-"^»» • 

^ meDn.Of?redeijuVeliisi!leCoppeticonvalaerit,o’^3 

/\U®fymptomataoraviffimapoftfcommfer- ’ inaecim adte fcripfi. Abeo St, 

Virfa<ba,iinfiKam^ab.nmo negleaam.ea- ™™«ac«piUteraS, adquasL^^^ 
Orta,pra,cedemeobrervationedec!aray.. Nane ^„;fi„„„ainieFrancofemn^ 

rimilemferdarfeaumjq^61ioDn.SamuebsZc- ^ ■ P j ^ P^j^f^ribendisUteris-meoccu- ' 

BendersPacridiBemehfij&protemporeprrfe- ‘“XLreddunt,obfuiffent. Adqu^ftionea 
aiMilduneofisprudeliuffimi^cid^F^juogere 

; ssfss:?i-|ss 

,, cilloflniftroinfigeremt. Parensqtiiihproximo v ExEMPtU*» I. 

piStm». cobdavietatintelligens ftrcpiyum (-pnerenimex Honefta quidam & pia matrona Laufaniiett- 

iauinterramrecidit)accurrit pueruniquefolumj trigiotadreiter-annos nata.&uxor Magiftri ti>tM . 

fedfemianimeihreperitipfotinusqqeipfumadme biicokileProdeuirobufta, fedhumidiffimpee-«J!»»»»-. 
adduxit-Oiulumcuminfpexiflem,granumuhum tebropridila.cuminflammationeoculorumfe-'"'”^^ 
plumbiadlentisferemagmtudinempalpebrafu- pijEMe.jdoiore xerb capitiscontmudvexaretur, 
periori,ubicrineserjimpunt,alterumadnatiinn- tandem qUoquefiftaklach5malisindeXtripeulijfc,jo,B. 
Sum Cepeij,&quidem adeo profunde, ut vix vol- cantho exorta eft » eacuitiadariubs circiterduoS 
CuUik fellis extraber'e'.po{remi Extradotandemp!um- jcgramexcruciaffet,tandema«hoi598.meincon- qft' 
bo.oculo coUyriumannodynum&repellctisiu- .f,liumvocavit.Purgatoeorporcjreliquisqueuni--.<>£- 
ftiliavij &applicui, oculuroquediligenterfafcia vt-rialibuSadhibitisi&cOlIyrioapprDpriatoquo- ;■/ 
clatifi. Frontem oIeo,r6ikeoinunxi,deinde de- adieinoculum ihftiUatO.fctaceura nuchte quoq; ^ " 

fenfivumapplicuialteradiecorpusfyruporofato adhiBui. ' Hihc dolor capitbnoii diu poft ex toto, 
folutivbtparumq; pulveris feni, in decodo agri- ycniifit,&fiftulaintratnenfcsqnatuorpIeiuflime 

monKjbetoniciieuphrafiatdiflbluq.KpUrgavij fanatafuit. ..Vivititiatronailla etiamhuHcapud 
&qU6ttdiebkocdocollyriumappl|cui! ficintta nOs»neqqeabeotemporemq^aradefiftuia,aut 

ente (ymptomate. , Hinc,videinuSiquam ntileine^ ijlaipfametcoram marito fuO mihi retulit Ab ini,- J«». ■ 

. .. , dicam neceffefit j ftatiUiabinitiomOrbiipfius tjoautemperdieSaliqnotrctaceum,quemadtijq- 

i, cauffam, fi fleri poteftjaufferre. fjuodfiadho- ^um AreliqUaVulnerareCentia .aliquoniodqfibi 

fasaliquotreliaum.fui(retplumbum,procUldu|.nioiefl:umfuifferefertj-.deiudeverbnuUumjn- 
bioprtcskfiEintumUiflentj&plumbumardius. ;cbmn,odumattulifre,itaqnidem,utetiamremfa-:- 

membranisinclufum^lTet,necantefuppurafio^ miliarem iplamet quam .optime adminillrarcpof-; 
iiem extrahi pQtuiffet, interim autem varia peE- fct.IntertiumaUtemufq;aniiumEtaceumgefta- A 
culofiflimaquelympton'atajimprimisdolor,in- yitjgcdiutius.utiplametafErmat,illud relinuiffet, 

EaUimatio, phlegmone, Bd fimilia pertimefeenda nif, per fcjxit aliquando fieri confuevit,per,itus ex- 
;fuiffent IhvulUeribusfciopetprumidfepiffiipd fJccatuffl.&cicatrixindnaafuiffet . ■ * , 

■ vidijin quibus,fiafainitio extradio globuli negK- IkboravefatautemfquOdahUOtatiOne dignUifl S,o»>h- 

■ gituf.utplurimufflpofteaffuftra^oiatChirur- eftjmatronaillaperannOsaiiquotfluxumuliebrij 





CENTURA IV'- 299 

Ohf 19 p^^efiiCarmhjnt^nmchrcKmjMmtih.famsreUUi^^ ipv 

°*ikria.7idebanmr,oin!0£iinfu!t, {i^sh^<^Qfmct^^cujxsretcaulfamJareJifa efi^diceim^'ua^oremit^ ■ ^z'o* 

- cprrapi^imAt0ttinAiuraagendi^im^ac^^^ 

:- txdinentshtznuijfetUt konif in corptuJoUda^maxi- 
Q m£,Jirm£^cZpaginis,^uaUos,.agerepotucrit^car- 
la x^interimpari[b,fxi r»oUuie(Slaxitatetdnto ho- 
n fiivetuuudentib.acdeUt^iSeji4i''Oimliberotxas-, 
a itH tpfi coceto eludentib. tjua rattoe vidempu inter- v 
i- dmn afHimixe,^updtKirapartmmten»ieate,jHnt- 

T»a^prpinde(i^ivitAtepoll€t,giadixfntaUdvagi- ^v 
xdlsipuari.Sibi'u^qmahgnHtUuvaporemoSi 
debellaret^cex objeSitm reiitfxispartib. magis ** 


appUcai, ulcus vero eaqua fieri.^omittiilj 

N muDdificavijOCuIoeoIIyriuminftinavi,<» 

denudare nolui, cum efiem incertus, an & _ 

loco caries rube(ret.ConvaIuit &u{quc nuncopti- 

- His omnibus confideratis/peronobilemillum 
virum,methodo i!la,qua alii fanaci/fterunr, etiam 
ianari^iofle-, neque fetacram a me propofinim in 

■^rum. Intra paucos diesNevioduhum profeiSai- 
rus Tum: quod fi aliquid referibefe tibi libuerit, id 
adD.R.udoIpbumWagenerura , ibidem;Pr«fe- 
^um,mitterc poteris* .Vafcvirclarifllme&ami- 
corumoptime,cumtuis6rahibus,quostecum ex 
animo^Iuto. Raptim Laufiinns 5. Martiii$i4V 


N OnfinemlaptatetUasperle^ , virexirme^ 
qntb. te feinixinordixariatmpraximira- 
hiliu (3 natura fartis operu indagatore prodere 
/>*/«•««!»- 

medMtif.Ketiiroin hac xf^ diem refpmfamdis- 

Jtftiyfin-gcCftpatioKeSiUindfii.fiibinde detraxifenu 
ttrUa Dyfenteriam,^xanireferteo}ffeSlayiumhabHif. 
J^^”*tnanem repentianm crxris dextri da/oremy 

.“d- ?*' pofig^igrana exceperit,iUu ' 
fuiimit lignitjKtfftS, PS venenati, utfapefit,, 
teefu. fiitredi>ieobtt 9 iiijfesneceJfeeJl,HndecxmitatHraia 

maUgntillacacMhymtare}ixrganda,ntilUopead- 
iKtafxerit,faS«efitandem tliitadiri,a„iin crm 
alteriim,icheremalignd,tenmgimafcilicet.teterri- 
ma^ dyfenteria humoris portione, per mefartum, 
q«od.i lamiis orttttr in ipfos nervocmttfcxlos^ lii -, 
hares tr*nims^a,atip^ hinc velat moento ad imu ufi 

jtadi veuen ■t]itatL,farama cam ejfet daxamp aSli- 
vtcate,emtoscracigt!esfiiimordicattee,inpartiiJU 
liste«dinofspS'torf^tri7iexcitavir , «ttandefiH 
vitii, parum doloris virefolatts, partimk venena- 
UmaleriaJiiffocalis,calorisextinSioibidsmfaife^ 
^Hittajil,ande totam tUttd membrS,gangrena cor^ 
reptam, reSe Pi feliciter a te amputatam fuit,non 
ohflantefummaagritmheciilitate. Nameertho 
cafaatthene monet Cir^.!ncertafpes certa dcfpe- 
w/Vj radone potior habenda cft."' 

iaamporr'o,ynam defcriiisysi„ femoris k nata- 
5 '• rafeparaittmem,mirarifabit ena tecum,nolam eo, 
^nodfimplicuernatara ot vita carei ' " 


tii. ta, 


, impatiens efefoleti feram ^a 

ea pars isfemore,qaa raucs fua eSpoftionisacist 
peramsnti Vapori idi venenate pri aliis obfifit 
pojfe videbatar, ea, ia^uamsfelagangrandperpef 


ejfepotefl,yaedais,osipfn.m illtcopofPmemhr 
pmatienemailiyuafaipartedenedatam&prcmi. 
nens apparatjfe,partti.fcilieetad-jacentibusabilltt 
corpore vera np,lr,u, mox fatara feminaria infe 
Ubente , recejfam P$liberationejdaffeBantih.at 
hicrarfamnaturt , licetdnaiil-ireifafacitatem pf 
providentiammtrariliceat. Hincetiam-certiieltcis^„,iram 
argamentamadverfm eos, yat membrum demor- dmortui 
tuamin tpfa carne putrida refecare audent, utpote in carne 
^uiaaturamreUeagentemimitarineUevidxntartb‘“’‘da . 
nee vere placuit uxijiiam mihi talis epinie,fuos et- ' 

iamftajfertcresfrautoresr, habeat,nonebfcari ni- “ —' 

QififfieBatadtudixfifiulalachrj/raaiiihrdn. VifPuU 
dame,iodum,nebil,Germane ateprerefitam,ea‘f>g’«^^ 
txet.cUJ!,ceramfcrtptorumaathoritate,atipuidem 

athitrer,nenfulciatur, tjuiomnes ebUtinspotUTt- 
mnrnintaliaffeae o$svttinrtt,manuMeptinpar¬ 
te affiau curationem reyairunt .-'nihileminssi ta- 

mencuminhacmacurat,oxe,yuam apudaliosio. 
deIX cafufeliciter,tit refers,infitiu{fii'nihilnotem, ' 
<}uodigrumnonmagnopereiuvarepelftt-ddeo,ui 
Jpesettamaffulgeaeyuepiamfere,utcaujfadn(ecei. • 
denteplanefemota,centinensipfa, pg yuicepuidre- 
licjXKZP efi nsaliy xatHrd dnceipr/>baty^ viSiia ratio- 
ne comite, tandem dholeatur^ in hac prajertimfii- 
.rextipi vegctajegriatate , idiircoquinfe.'iscieret, ' 
tuaptfmluat , per me non flabit, poflquam/cii. , 

licet hacdereplur,bescoramegerimus,quodfr.tu. 
jum:jperopropediemtucadmiacceffx,minunciai 
tuisadme. :Initrimvale,meq^lutamaKtiffimum^ 
quedfacis,vedama. Gc)teva\6,Aprilisi6n,.pa-' 
tplurtmampermettbtfalulemimpertitur. 

OBSERVATIO XX " 

-btukert maligni & cancrofo, circa radicem 

lingua. , - ' 

ViroAmpliJJtmoacDoatflimo 
Dn.D. BARTHOLOMjEO MERCUNOj 
M edicoPalatino.&Lignanoionoeceleberi - 
rimOjDomino St amico plurimum 
lioriorandoj ■ 

Gmlhelmta Fabricius Hildanui 
S. P. D. 

^^VirampliflimCjScarternutpmihidbfervidei . 
exhilaravit Cplurimum autem cirede, propterami- 
atiam noftram me exhilaravit) tantum earum le- 
Q:io me conturbavit. Exemplaria enim tertis 
Genturis obfervatiohum iiiearum tum tema 
poris nondum acjeperam > multo minus in- 

















C E N T tl R I A 


Pinnato corpore,ielac 6 nmnnch 2 applicm. 

Capio cttcaphan ex J^oeniibBS fimpUobus 
ptsparatam appUcnimosi 
tMlcifrf R. floram Betonka 
a!*[^ c.l 




t>if. ifr. 


Saiviz 
tofimnni 
iavendubcanp.ij» 


taryopKylloruia 


ftyracfecakmjtem 



nigella: Romana: an 


- ContuiaOmniaj&feiquilitepuivcrirata, 'ex- , 
pipiantur bombate pexo ^ & cum pan tio fcrico 
carmelino fiat. 'cilcupKa interpundim tonfaraj 
. protramoobducendo. jEiifceadminiftratis, je- 
grum-iterum fei^uenti pdtiuiicula expurgavimus. 

k. decodi comniumspedoraliS cum fe.mini- 
busaiiisi, • . 

nielonum,citri,acfetofe,addc 
pafiulatuni mundatarum 
prunorumDatualcenotum ana^j* 
fub finem<lecoi^poiypbdUj6£ 
vifci quercini 

. feminis cartbamiaha^Hj. 
foL fens mundatorum giji 
fem, malva: gj. ' 

jFiatdecodioad Jiij, , . . . ' 

In quibus infunde agarici trocbifcati 
rhabarbari fi. 


intindo uU s 

ccnifli iota:, cornu cervi tifti&pri^arati 
pulveris ranarum'& . ^ 

gamrnarbrtamiCa. praparatiana 

.nist^doniqrumfadz 'cum aquisfupra defchptisi 
fiatinftariinimfenti. ^ 

Hac obi^ervata'methodo i & adbibitis medica- 
- mentKjmabgnitasulccnsbrevicaftigatafuitjf^^ - 

§:grum moramtraxiffemi &uIcU's vereadcicatri- 
tem per^niife j, ita quidem, -ut res tam domefti- 

dbmummerecepij& qua: pr^tereaagendaiCIa- 
riffirabMedicb.Dn.D.RroBiNo i &Ma'gifi:r6 
Glaudio l^ENNiNb perficienda commifi. Sed Mhihmf 
quidfit? Poftracum abitumclim Sgyrta&cir-Wrww/i- 
cumforaneus ^uidamBellltium percurreretjtnul- **^*‘*^ _ 
ium^ue & adcbslum uique (utbujufraiSdiihipb- &*'***”• 
ftores facere cbhfuevere) ifecreta fua extbllcretj -> 

^gro addudus.fuit, Is^cceptapecuhia » cum 
prKterintenabntmhiediciatqueChiturgi.igrb 
....fuaapplicuiiret,tertiop'oftdieha:- 
. ex ipfo ulcfere adeo magna cbnfeqUu- 


landalicitrini anagrahalex. 

ili expreifibiic diffolve diaphceuici &. 

bohfedionis hamechana 3j fi, 

. feleotuar.diacarthami gji 
fyrupirolatifoIuavifimpl,|]\ , 
Mifcefiatpotib, .. .. 

. Qua expurgatocofpbre i adhiimbrisaixa- 
biiariiacrimoniam arcendarn-. ■, ferum ladis cum 
fyrupo, violaceo per dies quindecim, & plus e^ii- 
buimus vinum dbcbdo veronicz j & agrimb- 


rofarum ana |ij. 

. meilisrolacei|j. 

Milce,fiat gargari{ma,qu6 os fepiflufteablua^ 
tur,& fiphone in iilcas ipfiim injiciatur^ 

Poftcafequens pulvis beneficio follis , j uti hic 


cornu cervi ufti & pr^parati ana 
Mifce, fiatqiie pulvis, qui fiftulsefollisirrlpo-^. 


CLAubius j in ipfa hora exmdus fuifiet igcr* ' 
Hinc maxima cpnlequiita eft virium proftraiibi 
Cum denuo advocatus eirem,noh folum vires mi- 
hini inmbdumlabefadatas verum etiamulciis 
priftinam fere m^ignitatem adeptunl elfe,reperi; 
profuridurh item & fordidum erat, tllceris qui¬ 
dem malignitas blandis & benignis illis luperius 
’ ■ **' ' itafuiciiedhurnidu 


podfet; itaquid.em,utnondiu poftahimamfuairt 
DEoreddidefit.Quodfanemi,rumnbneft:eratc- 
nim cum ratione cohftituiiohis cbrporis,tum et¬ 
iam fehedufisfiipra moduin exteiiuatusitanta^c 
eopia fanguinis ('qUeraadmodum Chirurgus & 
udftantes referebant) effluxerat, ut vix credibile 
fitjCbrpuicuiumUdebexileitqjextenuatiiman^' 
copiafangiiinispofieelleprsditum. Verifimile 
autem cftiEfiipiricum illuiii (quicquidpro defcri- 
fione fua adftantibusperfiiadere voluerit) medi¬ 
camento aiiqUo acri & crodehte ufum iuiffle, car-' 
hemqubad ramum aliquem infignem vehz ju¬ 
gularis interii* nbn tantum erofifle, verumetiam 
priffinam malignitatem ulceri iterum indaxilfe, - 
Hilce vale Vir Amplifflmej&Gcnefoium ac Stre-\ 
nuUm Virum Dn. CeitzcofflerumuGeilenbacb, 
pominu in Haunsheim, &c. totamq; ipfius fami- 


302. 


OBSERVAT. CHIRURGIC. 

,o.Sea,qiupareftj:eVerlck&lma.Dn.D.Me5reras <d,€roitnti>humorisvchem«ucxtd»&Hr4«it. . 

^4 ,tR-«Ali“SoIodarenfisMedicus,acDn. D.tlr- W- s( 

“ ftifiuscivitatis Medicos ordinarios, gn»^t^cacccthea,nme^io,gU«d^,^Hc,aBi 


plorimumpermei^utarejubet. Iterumvaiecum ,■ 7" \ 

totafamiliatuahoneftiflima,quamtecumexcor- « 

defiluto.Raprin>Bem^vc^mnAOg..<i.d. 

AiemtiemVtrumitnfhpmum frbJrS, HocoaffcaoUMtriorAttmbUinavi 

ptjfjcriptui». ^ fceriivextrtciil«m,hifiir,6i«em,cUmfiirtim^ii_ 

AdoWervarionem tuam deinfomniis, «era- fefiinfinumtem, a mcipiememJhferiorismaxiUt 
planonoullainraemctipibobiervatajviciinrate- inferiori fer contagii legem iCariemfmgritietny 

cum communicare cooiKtui: Verumnuncpro- etfaturamtandemommam ojfmmcapitisfHtrilt. 

pteroccupationesnonlicet. h.msfia.ccssvdsct fictioiavoivamy 

meniesinciytaRcfpublicaBerhcnlisHclvetiorum Abitu tgittsr, ut ab ovo tanta fyadromesmalo-^ 
me vocavit,Stinnumerum Medicorum,&Chi- rurttetfomesetcanffMinvefiigans,audttio»e aae. 
rucgbrum iiiorum ordinem collocavit: <juapro- ptynobtlem hancvirginem Canomffam dprimisfe- 
pter nunc in transferenda familiamea occupat^ readohfceutia assms,malig«atjuadamcafitissm. 
furo. HKcineumfinemtibifigniBco.utfiquidio petigine,ve/dpafexcumjemine,velcontagiicon~ 
pofteruro adme fcriberetibiiibuerit,literas Ber- fortso correpta fuijfe, qua jpretisomnisgeneris re- 
narofiveadme, fivead Dn. Wilhelmum FtLSS, mediis , feptennaUfere jpacio dSverfisMedica 
!ntermercatoreslIlmenfesnotiflimum,mittercs, fi-ufiraadmotis,curationemxoxadmiferit,quoad 
'Hifloriam &delineaoonemroonftri , fuperiori tandemadhibttisdqtudamChtrurgoEmpiricocu. 
annoLaufannaEamedilTeai,adtemitto: iterum cuphis,iterumiterumquemagnaviolextiaetimpe^\ 
atqueiterumvale, i6.Augufti 1615. ----e 


natura yct peccantes humores ad capitis fuperf- 
m expellentis curfuyinspedita videretur. 

Ab hac mpetigine utcunquefasqUe deque ltbe- ui 
taypsfi aliquot annos accejfit terrifica et pertina- ehU 


OBSERVATIO XXI. 

De admirando dentium dolore, efigra-vipmts 

indexonfiqutttkjymptomauhas. ^ 

, ClarijfimoldexpertentiJfimovtro_ et corrupta et pravaviUusvivendiqueratto'ftair 
Dom. GUILHELMO FABRICIO Hildano, bant,etinfignestamlte«isyquammefenterii,hefa- 
celeberrimo R.eipub.Bcmenl!s Medico Chirur- tis, et uteri obfiru3tones/equebantur,et quibm o- 
go,amicofuofingulari,CLAUDlUS DEODA- mmbusrefraSaria ad hunc ufque diem menflruo. 
TUSReverendiflimiatliiuftrflimiPrinci- rum vel omnimoda fupprefto, veldepravataeva- 
pis & Epifcopi Bafileenfis Medicus cuatio,alimeuta fubminijirabant. 




ordinarius. Ex quibus ommhm tandem co&igt 

intempefiivailUusimpetigimscuratii 
mdifiicikm, fraaariacorruptorummenfium rete 

fartis obfefiayCerebrifctlicetynobililaleSdpraJiatia, folum colUUumfuiffe peccantium et corruptorum 
quam caujfarum morbificaru eundemfoventtu & humorum colluviem , fed et ob diuturnam men, 
magnitudUne,l3perennitateatq^ferocia,tihiUedi- firmrum{upprejfionem,malignamquandam,ve- ' ’ 

coprafianiidinChirurgictsoperattonibtuexerci- nenatamyfeuArfeatcalietMercurialitinSur/tdo^ 
tsaifiimo,ne^lisfamiliaiujfu (gvoluntateexami- natamqualitatempotqfuifubftantiatotiuseorpo^ , 5 

utiisprobecogmtisffperfieaisyVelipfemetDEO- cohfervandiftudtofaxoll^tsetinunumconfpi- 
, RVM manus Alaturus avolaret,velfaltem/alu- rantibus viribus,quadataporta,intefltnumhuni 
, eareconfiltum,optimis(^faluberrimieremediisim, hopem expellere conatur : fCerum cumdefitnati 
Obfervti-pru3um,caxdidoaximofubmieteres, ad hoc ofiiciigenusemux3ona,vel humorum copta 

Annia fere agitur, quo rehgtofa^ nobilis Ca- ohfiru3afint,Velprepedientemorbofuitnonfrm- 
nonipd,annosnata,^o,plsaminus,feroadmodu^. gantttrofiiciis,fit,utnaturarelt3isordinarttsviis, ” 

tufoUnticorreptacatarrhoyfalattofam&dolorifca furfumverfus per ad caput , fimptoma. 

ad dextra maxiUa dentesdefluxionem,cumixtole- tum vehementiafraSum, via et cttrjum inp3at, 
rabiliedit^placabiltodoutalgiapaticotpit.quanuL in eeq^pleraq,totius corporis excrementa dxponat: 
loartuMachaoniavetiugenio,velSpagjricafedu- prafertimcumetalvuspigtefcentfuononfungatur 
/itatis dexterttatefedari aut mitigari potuit, /mb officio,etrenesvafaq,urettrarumarenulii,tumvi. 
n,ero{utinejiumodicaf,bu,ferefit)„o«folumhinc fiofis et crajl.s humor,bu,obfeffa,minuscommodi ' ' 

inde petita,^ citr,aratu,nemMedtc,q,pTafcriptu, urinaexcretidireffiondedt ,(S heparjuflocalidius, 
adhihitafuereremed,a,fed(3adufumaquafortis Jurgentth.incaputtamprima,quamfecundacoco~ 
feuregtaperventum,(Stnfamtumefi.Vndevelex aionisvaporib.alosfubminiflret. Hinccontinuus 
plus fatisaudacildtemeraria illius aquaadmini- iBeet circularipravoru humorum ,n caput,fubjc^ . 
ftratione , velfavientis (^excedentisdefiuxsonis Sasquepartescurftaetrecurfusjhixcperenuisero- 
appulfu , non dentesfolumpra doloris acerbitate dentiumetvenenatorumhumordtn locumaffeSit ■ 
evelli debuerint , fed (i inferiores maxilla decubitus,et madorpeipetuus, qui etmaxiUarfiXt 

dent> 







' r , t: E n-TTIBl I A'. IV.' ■ \ . m-' 

^ltK^^^V<Br!tmfux?,cxcfi)yKa,futte^ fieme»te7tiexfi:cal?U^rau,»txpe3diaBsco^QK ^ 
^lixmiVeletiamadvi!iMju,uijtiidfitaoSlopts, 
j^joj-ifiniamcoBulcna^JixUajirefhHLumiL. audixmKS-.EiojMcematmMedicumdetttauho- 
Ugxas,f£tirotiiii,fini(dr}mrAUaaMMCiirci^ fitmamrixmre^rnaHrxmf eri, , qmftrenmm^ _ 

'fuiiliiaatxcitaifivetijiie 13legitmamatratioxtm difluxioxisfoveamexfacare, etcorrHpta 
tuxtumimfeditfrocraJlmiO^t^jaim omnem Me- hzUrxmofttfhsfiidiaimcitraKoxxm eottorepote- :h ' 
Scoramindxflrieemeladit. rit. SeihocopesMcUdor-.SolxsfoneArchima. ' • ~ 

tnuie, Ero tititi afeSue CKrMioneplurima.haBeaue diaox,etMedicixaCreatmabipmus,hacciloxgi 
fggeuerofaremeSafuagexeropQfracUrisyu- majorapraflahit,fivoeisetfrecibusardextihasix- 

molMaySgadminiJiratafaeram^uaet^iufimibh _ ' ' , 

imiSgmajorih.afiSih.DeorumuousfueriOtrin " „ 

hoctameu feriixaciJfimoaffeBu ,mhUmlpurue- : Ciaripmoatque DothISimoyhre 

malumeutiattaUrHnhNectujariafzae.Cumemm Da. Claudio Deoiam ReTercndiiTirlii & lUuftrif. 
hicaffeS!tsvix,acnevixquidemcKrationeadmif- finsiEpifcopi BaffleedfisDo&orlMedico ' 
furusfie,u^morbijiciscaujfiepriusfublatii,effe-M oirdinatio 

• GuilhelmusFabriciusHildanus 

tib.cauffasn. 


dautib. atq^reiipieiitibiaadliaturalemtemperiem T TTinam ego'inpr$fcri£eniSs rei 
yeduBis:,fU^tlickMeMciiterumiterum^P3tip- «-feris j Virclariflimejuxcaacdoi(air.tamfelii 


mediis laluti- ’ 

_ , tmiterumq,(3clp- *-^feris j Virclariflimejuxcaacdoi(air.tamfelii 

/lenb.(3ienieutib^(3p»rga!tub.(3reveUexiibus, effem, atqucmindeiineationemorbiiccuratu» 
dtrieiauttbusq^mexfesitemmoeientibus, (goxjic- fuiffi.Tamdofte enim (fincere&ime adulatione 
cautibus etiam, humorum feutinamevacuare (3 loqu&r)ateruditemorfaumipfiusq;cauias cxpli- 
toUereteutariut:tamperttuax)ameuhaSeuusfuit catti,utquodampliusde(ideraripoJIit,nqtiTide- 
fontis ifiius fcaturigo,taqjperennisadiecumafe- am. 'Maligna&fdedaiBaicabieiquain juventute• 
5« decubitus utincajfum haSenus (3 purgationes, laboravit agra j non methodice, ied intempgftivd/taJijM- 
(3 ■venafeBioues,Jcarificatii>xes,wJicaKtia,fonti. & empiricdcurata,c^utdebilitatum,&adhiimo-^« ‘WiS- 
tulitamirachiis quam cruribus affixiiOmntdeniq^ res (uperfluos excipiendos aptum faaum fuifie, ' 

otacuatioxisgenusfruftrafuerit adhibiiS,(3Me- tamceitum efl:,quamqnodcerti(Emum.Rj:liquse 
diciSyfphiJaxu-volvere videantur.2»defit etiam, quoqtcauflse.aTeehumeratse, inprimis'melan-, 
ttttamrebellis,tamqjrefaBariimsrbicaHfiama-choi\s.ptainzc3Sixati,ti\t.iieieDt3ca,Se.mcnCmtd ' 
iiamKonagnolcdm,quamperennemittu^ eferu retentio, cauffammorbificam^auxemnt. Hzc 
mnenatorurnhuhsorum,menfiumq,tupprefforuia omnianundpr6hdolorconcurruntj'morburaque 
fingulis Lunisfurfiumverfiusadtaput, fui natura difficiieni;nedicaminturabilemredduntjnterim 
iiumidiflimum. reeurritantiumappulfiuin,eo quod tamen qiiiaicimus Deum magnum ‘eiie,& mira- nonuuu- 
tcremeta,fuppreJ!i(3cor^- __ ■ ... 


^ti reftitntosfuilie 'i' qui prodeplofatishabei- 
iturjinpraxindnrarSobfervavi. Quapropter c- 


, banturiinpraxi'ndnrat6'obfervavi.*Qpapropterea,ai&. 

quaquamdiuprafexsfaerit.nullaxeccieatrtajitut.^Pa6txpta^o&\asioae, hoctempOrevcrisdige- ' 
xem,xec curationemadmitfit. •^Qmdfivilferro,- iHs& prtEparatishumoribuscorpusiterum Mela- 
veligneismedicameniorumprapdastcerruptorum - quamoptimd ,clementertamenexpur- -i 

stffium evulfio, veIcorreUtote'ntetur',aidfiortenei ' ^dum judicarem. OeindefernmlaiSis addiesssaj 
Vtres,morbi jSdiuturnitate et violentiafraSafie- tpsxAcdm aut'viginti prabeiidum cenfetemia». 
rentsnec partiia^eBanobilieas,citravelvitaMfi- quodlilummitatesIupuli,lcabio4item'fiun^ia, 
crtmen,velfacieittsrpitudinem,permittet, cichorium, agrimonia ,veronica.radices'polypo- 

Cumiiaq-,resiysaagufiopofitdietJ,csadmodumia,ictop\m\inz,Si.c^ceciatuTioieiits&c\im\ 

„,/ Ji'—.!mMachaoemetPodatirL frangul^,cumferocoSifuerint,longeprseftan- 


fitancepi,adteceualteru 


elarifiimum,etin artis Chirouie operib. loUgedex-, 
terrimum , hajce dare confiam , at qutdconfilts, 
quidveremedsiadhacfnperfitlextecoonofierepof- 
fimus ! eln omnia curatrici natura relinquendo -at 
hocvixfiet, cum etafaejadecltxet,etvirisparttm 
morbi violentiaspartim atatis decurfis lahafcat. An 
ferrp aut igne quidtentaxdunfi iceris ' 


prsfcripasriidicibus&herbis,* qui depufitiiSde- ■ 
turcumlaccharo. Deinde fumat^j.icquentium^ 

' Ri ^pec.'biarh.abb. 

Aromatici rofatiantgj. . 

• ■ -c -j-'j.-- . , ,-ConfeaJdmsAlkermesghij. 

iionequtdtentandumiP-erumquisifiain Margafitarumprzpprat. 9ij. 

\,etfraaisjamVtrihusReligiofaaudebtfi Glicinnamomi 

" .* ^ SaccharidiiToluainaqn3bet.Jmj’, _ 

ilabelki 

retentabit} Omsperennem deiabentiumhumo- necefseeft , cui rei friaions & ligaturardolo-™ 
-rumfontemetJcktebr'am,omniahaUe-nusremed'ta riSxs. crurum , & balnea ex herbis approptiaC"' 



O B S E R. V A T. C H I R U R G I C* 


'feminS 


>■»«” aut tribus diebusinterpofitis. Apirtionem ve- 
^ narum bamorrfaoidalium in hujusmodi ulcgi- 

j,/ bus,malignismuItumprodefle,tumalias^man- 

te annum in argro quodam feptuagenario; ukere 
cancrofoorislafaorante,expertusfum. Cucurbi¬ 
tulas Jam ba^nns fcopulis applicatas foiifenon 
/ dubitosquasedamnunciterareconvenit. Fonti¬ 
culi btaebiis cruribusque cum ratione applicati 
fuerunt: ledquiadiverGofimul^evacuarioinfi- 
•gnisingravilSmobocceaffechjrequititnrjfiiade- 
aara. T-em^utfetaceum nucbxappIicafetur, nonamen 
/ ferrdcandennej ied acu,optime fdndente., Lo- 
msaffeSus,quantum fieri potcRblmdetraSan- 


OBSERVATIO XXIL 
Cir&tlgUL 6- gravijpma ex inej,ta 

'vemfeSuia^equuti. 

rire dea,fimo 

Dn.D.EMANUELTim.l.TlSIO,apudBieIlen.' . 

fes Medico ordinario, 

Guilhelmus Fabricius Hildanus ' 

S, e. D. 

A Ntediesaliqnotavobis difcedens,do6h'flime 
“ atuue ammtiflime mi Dn. lIrftifi,opportune' 


:ni.Cumeniro intranfitnpKeftantiC. 
D.Samuelem Vogt,ibidempr*fe- 




fimum Vi'um D.Samuelem V< 

(Sum prudentifiimum,Dominuni&amicum i 
iim- plurimum oblervandum inviierem, civem & 

Zubel, hominem quadragina circiter annorum’’, ' 
2tati',veiutiinagon5mortisinveni.Eautemcnm‘^i2' 
it. perdies aliquot in arde operaretur, vigiUis prater- 
naturalibus correptus fuit,& ita quidem,ut in iex- 
- - tdm aut feptimum usque diem fomnucapere non ■. 

I.’ tmr,nl)nfaade6 , idque propter gtayiifimascauf- bularecoaftus effeti Harum vigiliarum cauff3,cu 
, .fas , fed infpergantur pulveres radicum ariftolo- propter Ipirituum eacalefaSionem caput .dblere 
chrarotundzjiridisFIorentinaangeiics.&thuris, coepiffet, & appetitas paulatim proftratus fuifiet,- 
,cotticumpini&fimilium,qua:feparatipnerao|fi- barbitpnfqreminconfiliuih adhibuit. lUe.cum,. 
umcarioCorumaccelerant , autmifceenturcum lymptpmatailaomniacxianguineprovenire, ac . 
fuccisprididtiss&melierolaceo ad formmn lini- proirtdevensfefiionecurari poffe segroperfua- 
iiii menti, i^iiod fimandibula aliquoinlocoextra fiffet, vigefimatcrtiajuliicircafeptimammatuti- 
osdenadatafuefit,applicarempulvererneuphor- nam ,-venaminfiniftro cubito (nqu purgato cor- . 
bii,quod mirandas habet proprietates,fua enim . pore)incidit. Verumciimvixadunciasquinque,** 
caliditatehumore5moffenofoluinexfic3bfed&_ fanguinis.eatraxiffet , cardialgia correptus fuit, 
occulta quadam facultate hic convenimvidetur:. moxinterr.amipfiimcorryentem.,cummocuin-aafajyB‘ 
quapropter nbri immeritoaDiofcoride,&recens,, ordinato epileplia quoqueinvafit.UxorDn. pr*- 
tioribusMedicis, olIibuscariofisa4hibetur,.p^;fedU.protinus'ipfiaquam liliorum convaffiumc 
efi:quodipfiusatrimoniaratimeas,ctiamfiepim' pceonis,&puIvereunicornuexhibuif,bincpau- ' ‘ 

'linguam & nares mordicet ,,,.ulceribus tamen, latimreftitiitusfuit.. Fofffimihommfinitoparo. EpiUfjiti 
qMntumviscopioseinlper&mcpullum dolorem xyfmpepilepticOjiraprudensbarbhonlbrvenam 
aut inflammationem excitat. Hasc ficum dbarina : ppllicis.dextricutgpertudiffet , muitumque(ut 
'Diolcoridis&Avicenns, quin Sc cum neoterico- adftkntes referunt }.liinguinisextraKiflct, iterum . 

rum fcriptis.conferre,volueris, paradoxumeffe,. &,quideminteriin dun) languis effluebat., paro- 
iuvenies.ledegoexpertusloquor. Ulceribusta- xylmoepilepiicoTctimtotiuscorporlsmotuinor-" 
menihipfooreexiftentibus., quiaindeadlingul, dinato&convulfiyo corripitur.ParoxyfinMsaded.,? • 
fauces quoque £acn^^.ervmire^ptef| ,- ut in- fuit vehemens, ut firigulis momentis ipfum anj- . 
r». fpergatur^noafua^deojiinguamenimjutaatcmo- mamederedixines.Uxo£itaqueD.pr«fe<aiitgr.. 
nm,faucB,nares(j;mordicatveUjcatque.Plurauc rum nonnihil aqUselUiorum convailium&pceo- ; 
adfcri^nij terapusnupc-^obpermittitjbreYie- ..nisexbibet, led non eodem cum fucceffu* ut irt 
nim familiam meam, Deo.voJent^Bemam ttans- primo paroxyfmq, Ego cum tandem circa iecuh- 
feram; ^apropternuricdccupatiflimusium,.ac dampomeridianamadveni(!em,hominemutidi-*”^ 
vixha?c gancaexaraj-epotui».qustamenutamice xi,velut!inmordsagonereperi. Pnifus adeo erat; 
interpretati veIis,rcgo. Vale vir doSillime Sc feli- variabilis, ut nuaqdafimilem in homine,qui eva- .' 
cil!imevivediu/"^Raptiintauranaaecque- feritjmeobiervaffeaufusfimaffirmarejamcnira- 

ftrium8.Majiidif< erat'magnus&celer>janitardus,rams,insqualis, 

-* ' formicansjparvus&Ianguidus; . Sed & ('quod o-i" 

mnibiadmirabilius eft)aliquoiiesadebintermi£-..'. 
tebat&qmefcebat,adeoq;deficiebatpuifas,utae- 
ger jam animam ctfudiife videretur^Non enim 
dfcumunumautalteru ayeriimquatuor, quinque* 

faciiiraepaifus quamor autquinqi quleliece ' 
fu percubicuiu fecilTes. interim dum itaquieiee- r 
' _batpulfus, corpusapopld^ieoruinorcplanelins 


W(o)5« 



CENTURIA IV. " ' ,, 305' - 

^ Vr^oranone iacd.at; Ocnliaperd&fia Emtnuelis idGuiMaumTshricium Oif 

<M- “•^^S^’Si.i«iniplobfer,» H.ldi»Un,,M.dico-Cbirurgumfrifti^. e# 

" pot;^qnodparKScprp^6ipfequ<^ae 

r.aM. «treniitaiesrBocalorenaEnralifrnefaannir, tgo jij^utinfKUnetUttu^irnctkhi 

*I^<^camaivenaron,protdDasaares,lab!a Bctempora J^yrijiMuf,me,dtqiufiribuaffellu,obfin. 

U t’!"" facco ratz (maximas iftias focdin epilepfiarfe certidigmfma txili«>u-^refirtimm,. 

<»<f'‘?i“‘vir(s,t£ftaiitarviri<ioai)mqaononnihathaia- ^^^^f^^ctrafittmionefttlfmeitudetaiinKotiifiid. 

czdarolatiimera£,munxi,regiomcordis&carpis ^„f^i„gadehfridemt>tmiro>ut,]Ktida»rbis 
epithemacaUdeapplicuq&piilveranepilepacum httjmhcxeftifimemibiohfertterecetigit.iiecnifa. 

&aliqaantum confecbonisAlkennes ,cam aqm q„icKmU qitMitorfeptinit«esftbricmti»m cor- 
lilioramconvallium, pcEoni2& betofflcxexhi- ^^t^^^^^uiaUritjKtuuordecimSesgrevittr 
bui: Non dmpoftquam^rarfciiptamporiunculam conjitBlafHilfet , vores adeo profiratAfuere . 


dtipoft mediam noCTemtamenut- ^Yofiratusy utper tridsfumuetaKtidumcthiat^up \ 
rit-Sequentidiecumiterumpralcri. ^ottismtriimttttref.fitlfsisdem^langmd»s,Bin-; 
ailamfampiiflet,prartermeam&ad- ,mod'ofi,rmiciais,m<idomtermttetis'erAt. 

matq; exrpeaationsra melius fe ha- Exqxib.faxiJyntftcmMib. faapparextib.emaixa 


remediafumpfiireti&loqnelamrecupe- ^ 

raSt, debrare coepit, & ex unain alteram partem ^ ^ j 
lefli fe projecitipoll mediam noaemtamenm- 
cunque quievit-Sequenti diecum iterum pr^lcn- 

ptampotiunculamfampiiflet.prartermeam&ad- ^^alis, 

ftananm fpematq; earpedationera melius k ha- Exqxib.faxiJymptcmMib. faapparextib.er, 

pojimo£ttibixediadie, cxrxappetitusctbi (gpeeus 

- . - dexxeredirectt0ettxdelirm,<juincjue'vel[exdies 

occurrunt- Prim6quidnaturayalida,etiampi^- ^raxs.ixcidit.TaxdemdelirieccJfaxteMb»‘x”>> 

tcrfpematqueopinionemMedici.praftarepoffit: ^„i,f-^gy,ii,pii,l,^utneittr,fxxfi:vi£lxrx!jxixeti»m 

■ quanftiquidemego, utingenuefatear.cumpul- „fixxrixterx,txedtcxmcxMij\cerrehorantuipri. 
fum,utidixi,nonfolumvariabilemficfummeim- p,ffu^„ii,„!f,cp„xliqxetdiesxfxJxgxUriDei 
becillem.verumetiamomninbintermittenttram Q^titxi Maxixitgratia prijiixa ffxitatirejiitxts 
ipfoobfervaflem.morteminpropinquiseffe.ad-- 

flantibus fignificavi. Ille tamen,quia juvenis & Qaeixrxargixe ad calcem liter aruixtuirxni, 

robuftus, adhibitis remediis idoneis , intradips obrervatioe^haceli totixi eorporii 'feri’,Htadet- 

quatuorfanitatireftitutusfuit R.efpexiautemm amrelpexderem^fybxexiJii,iBius/aKedtxpltieixS: 
prognoflico meo non folum ad ea, qua quotidie rxemixi -.x&ferfax ebfervatioem illatx Bajileaixter ' 
«Mifriii-inpraxiaccidereobfervarous;yerumetiamatilo- jchtJaimeairecSdttamreB^iierimdgxcro. Mitto- 

fai. cum’illumGaleni,quihabeturlib.z.depracogni- i,icfi.,rgmexeaxoxaealap!ditcejafdd,^aiixNee- 

tioneexpulfibus,ubiitafcriptumreliquit:5«r«- jiadiexfium^lpixlociifxbterraxeisteteaxxomwi. 
ria,iacni\t,dxernpx!Jitxmtempmmeretitr,haxd p^acglacierefirtis^civeaxodamxrbishajtiiix- 
fiie,axqatf^xamftiperfieieJfepeftt. Uteodemh.- ,^i„tBs,abipfa^hxcajportatasfxit.Ex^aaaxtem 
hm-.Natxraltsarteria rxotiufaxitatem refert,vi- j„^terialapistJlecoJht,dtibito:rxdeturmihiadxa- 
tiofiumorbxx3,orxxixiinterrxtffxx,rxertem. tardcry^aUtaceede^epitimjitpellxcidusixfiarcrj- 

Offipixtx 5j(.q[,(}j,^quImpericulolamfit,inunocodem- jirdUtXotamexaftj^adeedHrxs.Hacytrclarifftrxe, 
«.toiST-quetemporediverfisinlocis , interreoppofiris, raptirxadtefcriheretieltthaxaata^uibexiip^cox- 
■ ■■ -nasincidere: hinc enim maximafaSafuitlan- ji,i^^„g^^r,„biimeriqxejexxeritxaleaiftrxa^c 


' fHlaiprege,nerb,imetsqxeJe 

-D-> „ , - Itberitcharifiimisfalxtempliirimam 

' ; vcnaincubitoliniftro.versusfiniftrumlatus, in Eiexxaio.JSlevembris\6n. 

ratipsa- Jjj^tropomceyerb verius dextrum , flngumem _______ 

5?‘'“?:S&Scideniimvenam,ninprius OBSERVATIO XXIIE 


6,hone{feincidendamvenamsnifiprius V /• * 

corpore. Cum enim in hoc viro duplex J^efeflegravtpmALaufimepfi^ &nonnuUfS 

adefetrepletio.advalafcilicet, &advires,&a annotathmdigaisdnipfaob- 

duobus abhinc annis epilepfia obnoxius eflet, Jervdtis, 

fe“exp";X^hatiS°”“ 7»^ ^^rrrixa^dixprimitpic.atcN^ 

nis,&huraorumjampervigUas pracedentes^- jj^niELI NABOB.OVIO , Illuftriffimi 

cenforam vaporesmuhosadcerebrum& ^ Principis,ac-DominiDan. jANuTi.Rso^iur. 

levamsfiuffe, &pradiaafymptomata excitaffe, Dubmy,3y''sclncko, Pocillatoris . 

veimtnuraelt. j* Hr Magni Ducatus LithuaoijEBorifovienj&e.Capi- 

' °j r ‘R nva tan-PrincipisImpcnisConfiliarioprudentiffimo* 

Laulknna.3.AuguftiAnaoidi4. . TJiftori^taamdeadmirando,&vixunquam 

jTJobfcrvato yuInerecapitisjnobililSme,atque 
: dodiifimemiDn. Naborovi , fautor&amicc 

^ sternumobfervande, accepi, Sejamdudumre- 

Cc 5 fcripfi. 




53 « ' o B S ER V A T. C H I R U R G I e; 

Oif ,, fcripG. AiljaaxiCremaliquiddeftata&milisme^ mcnperDeinufaicordiamCTafcmnt tapMem ’ 
■'* ’'veriimmen52grol2bat,nequeetiamnnncpenitas bezoafdicimaqusdnamomi, &cardiubenedi- 

rdHtutaeS^qacnoQfmemaxiiriacau^Qaaata &,confeaioaequca&ermesnuxtuin',cop;os€i-^?**^ 
eium adverlaqaantaquc luSuola poft reditum pfisraaxitnocumfru^e2iiibai.Inbacpei3:e 
meum'Kformatia,ubifuperiorizflateadGenc- temnallumeomm,quiautvomitu,autflnoreal-ii«. 
rofaravirum 0 n.EBERHAR.DUMKEMME- vilaboravit,cvanflefcio ’ Sic&omnesfere,qui- 
R.E8.S) 6 tl=SMm 6 S/ 3 tnantit»i>n®aftcr 6 voca- busvenafeaafuiiiobierunt. 
tusfuij advenerint, vixtibiexprimerepoffiim. 


Npn ibiumameminhaccivitau 


’’ cordis,quiquejUtSpiritusfanauspetPrqphe- invicinisoppidis&pagis.Vi7iaci.&Morfearom 
liith. a. tan, loquicur.calamum conquaffatumnon conte- adiacum Lemannam prscipne,graviflune gfaflk. 
'*■ ret,&linamfercexdnaamnone!ctinguet,folafaa taeft, multosqueegregiosvirostumhic, tumin 
clementiaatque mifericordia huculque,intcrtot prsdiffislocisdnter quosvigintitresminiftrivcr- 
miferiastampablicas,quampriva'tasmefaftinuit. bi divini , in Dicecefi Laulannenfi trucidavit. 
“■Peftisinbacciyitate,qus,utividlftiip(emet, non Mortalitas hsc aliquibusin pagis tam vehemens 
'* tdq;adebpopuIofaeft,intrapaucosmenfes,nimi- fuit,utfrumenBina|ris, uvsinvineis,&fruaus 


/annenfst 


cio Julii tiique ad finemNovembris, ul- arbor 
■Jia^mediofuftalir,antemenfestainen busrtUnc 
it , &nqnc , laus fit Deo, 


quatuorceflarecoepit , &nqnc , laus^litDEO, expertes! 
omniribcefiavit.- Maligna fuit Sc vehemcns,mali- ipfis etiai 


,fedbcftii$&aYi- 
iquerentur. NequeliberjBj&hujasIabis 
tfuereruftiComm & paupera tabernae,in 


rn longe antecel- cfiet- Inhacipwurl 
Ierevidebatur.Vehemensverb,quiamulti, ante- aEgriea,qaaficripotuit,diiigenriaalanisfepara- 
quam vix aegrotarent,cxtindli fuerunt,^uinefcio rentur,&aliiin xenodochium extraurbeni^lii inr • 
& virium labefa&ationeop- tabernas , adidbiac&indeinfaortisScvm^is 
ucas horas, miiiti vero phrenetici extrudas,coiIocarentur,nihilominustameniDfi- 
riodie defecerunt* niti homincs,qui nunquam cum aegris confbrd- 

:,pefte trucidati fuerunt. Escer 


Dn.D.R.oscioMedico excellemifiimo.tum etiam .Laulanrienfis & vicinarum partium , 
ameexarteprsfcriberentur. i^ethodicatamen & propter contagium, verumetiam propter co; 
diiigenseorura exhibitioatque appl^atiodefide- pdonemaerisfuilTc. 


neque Medi c us, neque pbar- 
-hciarnJiancce admini- 


didishorainibus, quos Marones' 
ut e^ centum 3?gris vixviginti evaferinuEx d< 


Etprofcftbinfedorum, &pr2cipueenicaruP<jK« ftik 
copia, quaefuperioribusannisjnprimis idittaiis^'^**’ 

&fof- mninbdcpopuiareturatquedepalcerctjidlatisfii- 
perque arguit. Inieda autem hzc non foluin' 
t, praefagium, ■ ^ . • . 


Ltresexhaclachrymarumvalieadbeato- putrcdinem,.,eiqaaortafuerunt, pnecefliflepu- . 

..-c- -x .ndemonftrant. Ca^^^am,^aiad5mo^tua 

ieinauxerunt,novamquefccerunti Prs-; ' 


imfedes evocatifueriiht: primo filia mt 


tii una cum uxore graviter laborantem reperi. terita2ftate,&quidemiiloipfotempore,quope. • • 
,PoftdiesverbaIiquotj cumafebrealiisquefym- ftishicgrafiabatur, mufcarumcopiatalisfuit, us ” 
ptotnaphusipfampenitusimmunem eficj exifti^ poft hominum memoriam vix tantajrila fuerit.- ' 


vuxu<uswtts,su^s<» »«s».»v.«ii»**.w».Miflet, &fru(fiibus 

crudis,atqaehorariisfelein^g!tafiet,iterumin vallant, prae omnibus aliis fup 


febremincidit, quaequiabuboininguinede 
antequam vis rcmediaadhiberepoflem*, ^medio 


ihftiUit. Js 


utPiiniuslib,io.cap.8.fcribit, z 
_ lemmortuis^infideant , hoc tam'" 
I frui5tus,vei 



autumno fruvtus, veiuti poma,pyra & pruna,quaB 
poftrates dilTecant, & ad radios Iblares cxficcan^' 


lavomitu inipfi<^uoqueconclaviaufque (quodanteanun- 
i quidem, quam oblervatum fuit) turmarim loquebantur, i- 

:d Fedum ' 


3 led fedum hoc percepifle, lloribus aliquid maligni. 

iraVi^venirepotmtr ObiitilUtertiadic morbi. ;fuiire,&p>omdeexfruccibusiftis,jamanteami- . - , 
Tandem&ancillainmorbumincidit, maximo- riibushominumconfricatis,&aerenodurnomi- • / 

^ue£uore'alviftaumabinirio torquebatur , & ii?meexporrtis,alimehtumfuumpouus,quam‘cx' ' 
cumab alimentisjtumetiama medicamentistara ipfis floribus quaefivifie. ' 

averloeratanimo,utnihiIfereguftarepoCret;illa f- 

quarta die morbi vitam pofuit. Uxormea,&am- Nem'ncmautem(quodnotaDdun))eortim|l«/'®“' 

^ c... .itri o rtMvnvn. quifonucuiosiHbtach^& cniTibushabuerunt, 


ho fiiii gravifiioQC qu 










mtt 
















OBSERVAT. CHIRURGIC. 

yiroclari^imo , 


^'pjdcm in animali aliquo concretum cfie 3 ftame- GUILHELMO .-FABRICIO HILDANO 
nuita &re&equMero, utexin&anexodecreto CFirnrgdceleberrimo3 Scexperientifluno» 
-Tindifficile . PhiiibertosSaracenos M.D. 


fitjI^idmomBezoarabad-^- 

Lapidesenim quiBezoarreferebantjneqqis &a- V^Oledtl^trclitriJSmctnoxeJfetiHreMt/ismt 

' finis qaoque repertos fuifleJoRDANusCRATOj litertu>qfiasMitefridemfmpJ!fumiUrefic 

Mindererus teftantor. At ego derem,^aasmerc'at<irS.Gi!lleiiJI!siumihifaura 

f'^7^Iapidem , quimagnimdinerocaftanezfereads^ antetriuiiderittiU-McamfecumA,^K£intrtichi{apy^ 

■fS. quabatjnterrarioramearefenro, qaiinplurimis viperinosexfejfafuerat.Exfilaitiornofroprutai, 
'.noascamBeioarrefpondet , Stamenindoau mihif!lentmmpeTaha,faff:ica»steuerali^ued[o. 
'nrinario porci Coloniz Agrippinarepertus fiiit, iamfufcepiJfe,^mdadnosfcrihereoccafio»emeri^ 
forfanibidemcumraaaarctur , proptermortis peTet.it[a!iemagislataitufum,ciimpoflremiutHM 
violentiam ex ipla vefica detrufus-ilium antednos accepi, ^tte teincoiumem ege tai^-,femperpmilem 
annos.cum paternos laresinvifcrem.Dn.RENE- nobis amicamjmihi abundeteflatafant. Prodi,ge 
ros SLOTANUs.pfaarmacopsus Coionienfisexer- inlacem teriiamobfervationam taamm centuna, 
citatiirimus,amicuimeus fingnIaiisCincujosprs- gau4eo,(^per,juiraundi^«aqeeill,a) exemplm^ 
Zii.JtU- fentia lanins illnm extraxerat) communicavit. Eft degderium meamfcripta tua pervidendi expUam. 
fi* E<^ prseterea.utre<aemonetBAUHjNus,talistantaque -Caterum repetamhif , cjaapioremeaepifieU ' 
<r cop. «.impiorum hommtimdvaritia&aftutia , qoorum continebantar,^amexcidigevideo.raamdelapi.. 
ingeniaauridelldcriumtantopereacuat.utlapidis disBescoardsctinceriacogniiidefententiamverigh 
lesconditiones naturales,tamexternas. mamege,fmtidieafitcoperio,Fbipagimintaropa 




:perbelle adeo imitentur , utfere magno tn pretio ege in, _ _ 

^ oiilnt. Hscjvir cla0flime,non in gr pfeadopharmacopcei dolosi adalterare incepe. , 
.onturaeliam* bujus tam excellentiiTimi medica- rmt,tjmrHmKtfaUacidmeludamus,duemihteiiis . 
menti fcribOjfed ut quantain ipfins cognitione & mcorrapta neta aliis omnib. addeda videntar,,jKas 
' eleaionefitdilBcultas&incertitudo, quantumqs pleri^ omnes iUiasfedaliindagatoresnobistradi- 
proinde Medicum lyhceis oculis proditum effecE- dere. Trimagtdarities inggms, nam. ^ai arte con- Sntm- 
porteatjdemonftrem.Tuquselbomniazquibo. fiantarlapides,verorum ama/i,faciiiasinpaivere,'^'^ 
nique confule , & lententiamtuam relcribe. Dn. f^aammalae , vel/evigimeattritiabireconfae-' ^ 
Felicem Peaterum communem noftrum ami- verant, Secandafsttin3uralevisviridefcens,cjai^ 
cumgtaviterlaborare,BxDn;BAuHiNO intellexi, agriSadariufculoexkateowoUi , leviterfaliva 
ego propter feftinationem ipfuminvifere non perfafo.contrahttarinhnteam. !dn.exfraWb.0 ^ ■ 
itui.Obfervationes fuasante fefquiannum pn- herb,s,^a, ' ' ^ . 


potm.Oblervattones luas ante Jelq 
blici juris fecit. Utinam reliqua fua 1 


e pScoIoredepofait. .riddam,eoslapidesmihifageg 
Ba bonitatis videri, tpai in medjtallio nucham da-'- 
” '- 'adl^pmppiamfimihcontinent, sinimaSs. 

GUILHELMI FABRICII HILDANI 7 ng^mit!^fX‘^TZtmXZTom^^^^^ 
defiagraentis lapidant , capfuUhtticinclags, inde corpasfinfm confeit. /n^aib.naclis reperi- 

artigces Corpas - eUiqaod: Jsbi parare ,' cai 
Fragmenta hsclapidis,cineritii coloris, &dra- velati fundamento f^aammat jitae fqaamma- 
chmas feptem, fcrupolos duos, grana fcxponde- tim obvolvant. Plura certiora in re tam incer- 
rantia, quaehaaenusamultisvariisquedoiais& ta,dietnobispSafaspofihacapertem,tjua atoccar- 
inremedica&pharmaceutica eruditis viris, qui- rentaibilabenicommunicaboiutteidVicigimpra- 
faiis ea monftravi, pro genuino Bezoar habita ju- fiitararngefo. Metaone mefiribenteSatiasdn- 
dicataqdefuere,teftorego,nonBezoar,fedca!cu- ,erimabeattabellarias,^aogt,utplnrafSvariaad 
Ium ex vefica hominis excifumefle, eumquenon tefcrsberein aliadtempas digeram.Pergefiplatet 
. inufumhominis merefervate , fednt , quaiia Jcriptistais,ttt PSasfidaabenevolentiatefiimoniit 
fit in cognitione & elefiione verilapidisBexpar xosfabinde exbiUrare:Te,fi rjuem ex hominibus, 
difiicu]tas,raonflrareprobare^uepoirem. Siquis colo colaminperpetuum. rale.Ttat.Lugdani 
fecusfecerit,deftagmentisiftisproBeaoaryehdi- ■a.Pebraar.Annotdt^. 
derit,!Egrisaut finis propinaverit,maIediaus,ex- -rtroclarisgmo,at^ueDoaisg,no 

ecrabiliseftoi , ■ . Dn.D.FHiLiRERTo,MAGNiatqueExckentilfinii 

r • Viri Dn.D. Jani Antonii SAR.ACENiFilioy , 

puin tabellarium commodum, quiprafentes 
literas Lugdunum perferret, expefio, vir clarifli- 

me,nobilisquidamLaufinncnfisBafi!ea rediens, - - . 

me certiorem fecit Dn. D. Felicem plate- ^Uodto2i.Februariiadobfervationemme- 
RUM29.Joliidiemruumobuffe.IterumvaIei.Au-,.Viamdediftirefponfiim, Vir clariffime, fautor., 
guftildiq, &amiceztemnmhonorande, aS.MartilBema 

Ta Fahrkftiia Xaixlaiinam rediens mihi traditum, perquam gra^ 


Guilhelmus Fabricius Hildanus 




mfia,oaalkpviuohf, 
letq-,ferheIierj^ra:Quomodcz- 
- ° - l!tchici!m,fi- 


m durtateiidhKCaoniuiUedoloreiMeritdextri 

in ciu^urinariopbrd repertasfiiit.in3ecoUigo, ilbtjis,ne nireipemiy.scollabere>itiir,feddie)xdica^ 
ex duritie nnllum fignum certum haberi pofle. toriofxfficerentinhitxerimmiHiCix^uiituomBid 
Irnanrain vitidefcoKcrn in vero lapide Bezoar fropetihijamugniiafiimetperfieEla ■. Igitur<i«d 
quoque-defidcrariaddis; fednonnematOTamiI- poti difceffumtuumfetjutaufugi^eipe. 
jam5 exquanebulones&impoftoreslnosconfl- - PrtmoAdartiiifeptimomorhidifj^utfotetejfe 
ciontiapides5facilimdcolote aliqnoviridefcente criticus,cum>ioxpT<tcedeui{exuiphorifmoiy l.zj 
tmgi-polfeeiciftimas? Occidentales Beaoar ex fuiffetgrav,or,Epithemafe ex atjuti et pulveribus 
jnaldstenuiflimislaminisconftantjquaprqptetin eardiuasyuecmu confeSioue Alkermes-fumparf. 
iplislucumnallumcflc,aliquandoarbitratu5fum, Kococciueo.iucurpisetcordisregiouemuuieudumi 
- fed parikm refie. Ante menfesenimduos.cum ^dmtmoBexjmredeituocoufirmuttdiimcenfui.Ei 
Pn.Daniel EpilcopnsLithotomusexcellens, & ecceeircucjuiutumvejpertiuamjudoreumprehenu 
lenexBerniultraquinqnagintacalculos,quosil- dtt^fedUuomdusetfubfrigidus ;ijui'u»dcumr/tii- 
leiplemetexcorporibnshutnanisextraxerat,mi- guu debilitate, 'etproflratiouevirium vehemeuter 
H monftrarer,, interipfosnonnnllosobrervavi, terretaiajltjleutesdtauttrepidatiofueritexotdaac 
qui cxHiuiris tenuiflimisquelaminisconftabant, c«»Cai-ya/M , nec uou acciti eumfacrisSacerdotes. 

& Occidentalem Bezoar quam'eleganter prafe Bic ego ia medio ifioduedofuccurrere Natura, ad 
‘ ferebant. Qpaprqpter optimusillefenexconfti- edm^uecorroborandafi,forimscjueexcludendum 
tuit, & hgredibus fiiis mandavit, ut fato fuo fun- fudarem, confecliokem Alkgrmes iterum exhibere 
'dtojonigesquosextraxit^fibiquerefervavitifere- mndubitavi. llufir.Dn.Oratortumvaldeerat ' 
trbfuoimponerencur.neforranimpiusaliquisim- foUicitusdifalute agri, adquem citUtuf, licetrei 
•p6ftor,imppfturamcumipfisexerceret. hat^t,,xoucareat periculo, f^emtamenlonamhahereme 
quibus notis certis &' indubitatis lapis ille cogno., afferuis CatefaBis itaque linteo cruribus,fuinpto 
&ipoflit,nondam video. AdexpOTentiamquide medicamento coccineo , applicatitqueeptthematts', 

-:c:ii-occafi misceleritatf.. Jinemdraprofiux;tfudoradduas horas uberrirnui 

pctictiohtX- pilhberrimusque,itautlaademfufiuleriti 


,u'i dignuat, 


; fet.Kucquantainco^itione&eleaionehujus ger,etpoflquqmlevatumfefenJit,abJlergt, cil 
. lapidis fitmfficultas.iterumapparet. Mittoadte que ultro cupiverit. 'Ad cibum ttaqueetpotum 
tertiamcenturiamobrervationum mearum,&bi- optime/e habutt,necarifuabjlixuit, mequeeom- 
dloriaro de vulnere Dn.Wallieri.tuquslb.omnia prefisfortitermanibusdemura redireiuJUt.Non- 
«quiboniqicqnfule,&igaofce,qaodmaturiusil- djsm tamen debellatum erat, fedterttadje Martii 
lam nonmiferim, hodie enim exemplaria meahic demum, quierptnonut morbi, cum:iterumcxpijfe't 
GeneviEaccepi.Valc:Virc!aril1Ime,&meexinnala fudare , iterumque All(ermesfumpfiffet, feliciter 
perge, OcyusGenevae5. perfeElequejudicatus &abfolutiuefl. Tummix 
hiinmextemvemt,quodDiaatornoJierfcrtptum 
- reliquit Commment. s, in Aphoripfitpp.ti. A- 

naxionemft ante tertium diem expuijfel, 'Velcirci 

diem Judicationem fubfecuturam fuiffe. ijusii 

t,utrim^MedtCinaperitiJimUm VirZ autem nojirum Antoniumabixitio fatimerUeux 
xfT wTTwr-.nn t.,r rx. tu expuiffexofii. Quinicrbitrorjficonfiuutiohjc. 


Aprilis Anno 1615. 


OBSER.VATIO XXV. 

DeduplitiPlemtide. 


■aftfuijfetiCrtjin 


amfiUf. 


eiarifimu 

Dn. GUILHELMUMFABR.iclUM HILDA- 

. NUM, amicumfiogiilarem. _ _ _ ^ 

E velitum ei exitum gravtlfimimorhi nobilisju- feaium eodem locomoueatEracepiorftngulismi 
venisAaionHPagayiGaB,gratio]iAultciillu. bis ajfatem addere celeritatem ; hyememvero tar. 
firi]]imiV)nj>ratorisDn.PetriCajliUii eic.adquem ditatem. Itaque faventibus fuperu oliavopoficrix 

Cnitie biqdeftderai.QmodoverovtgefimotertioFebruai tpfemetinAulamreduxt.Illuftrifiimaquerefiitui, 

tl‘ttittilu,riis6iq.indefejfafaltatioe(utitnhilaribjjetfrigida, nec non liberalem mercedum pro operareportavii 
largopotu.favijtimadupliciq,pleuritide(refitgigle,' . Ex qua ilfirvatione elucere facirepoffejudico:, 
trepidahteq^nimirumfanguineyinutroque latere Primum duplicesetidacutriusquelaterispleurdix 
correptus,eiqueconfejlir» vena brachiidextrifeBa , daspericulo(tjltmae quidem accidere nonnunquani 
fuerit-, ^omodopofiridieex finilirolatererurfus pojfe. Beindequantapracipuevuftinhocafeau 
CquddoqusdeChirurgiiacifSeeodedieultraunciiB legitimapitejnpefiiva,Pilargaquidem,fedprovix 
tresnonprof.uxeraijtuamdufinguis emiffus,cdti- ribtuqihlebotomia, necadei valtddeffe eorumfenx 
nuoquedilorejuscepartispulcherrimedilpatueriti tentid,quiinfiniJlroquoque doloredextra lanium. 
Q^modotertiodieiucubito.dextrofeaiorepetitq,^ venafeBionemproiant.Adexiremu,qudioinpre: 

■ fiiouleque feSiones ad libramfereperoBa: Quo- tio duo iUa medi(aenta,lapis Peruanus, (i cofeBio ' 
Aecocco hxnPliCB hafiAtiala -VilSuApt /fiiditrtifmvusik 


OB S ER V AT. C HIR URG IC. 

Oij: z6,niSri£sridi£it<a;acJ{ y eidenujae iBtmugratia _aasrationc,IaccopioseadniammasitErnmpro- { 
ly,ferrifrofequatHr. falt 1'irclariJltme ,meque, fiaidt : nec unquam in aliispuerperashacdere 
'gieedfiicu^mayUThmdmumfuemmratiimtx conqueftaeft,utiillaipi^et,qpmaanoi6u.pa- 
jjunUxeofrtmiffocommendatKmhnhe, ternos lares inidlerem,mihi retulit. Abeotem- 

extremo Munii Anm\6if. pote Colonise & alibi eadem methodo multasi. 

. TeLr.ee.ae^tuauiiemmt» iiasmatronasfeUcitercomvi. 


OBSERVATIO XXVI, 

VtnasittuutUmori)isnocenti^ma. A NnoijjS.fiUaDn.PetridesChamps, civis; 

^T TEnerem in affefiibus nervofarum partium. ^Viviacenfis^ , itatis annorum duorum cum 
humdt " capras 4 ;vulneribusnoccnti(fimameire,aiibi dimidio, fubitoinmorbumabditum&incogni. 

aunotayimusieandemiu morbisacutisnon minus tumincidit; & uno eodemquemomento vifum, 
85-j^i»«bpericuIoiam el&,nunc exemplo desqonftrare vi- fimul auditam, loquelam &intelle(9:um deperdi- 
cef.tf. fumeft. dit.itaut neque cibum, nequepotumappetere^' 

Anno i6ia. cum Hndenam'profedtus fuiC fed nociw diesqueexnnainalterampartemlefti 
lemi&ColoniieAgrippinaiapudamicosperdies cum maximo impetu fe convolveret atque pro- 
aiiquot moram traherem,adcivertiquendamivi-, ftcrneret , *& quidem quindecim dierumIpacio, 
rum.robuftum, &ttiginta circiter annorum sta- Pofteaiterum uno eodemq; momento itarellitu- 
tis pleuritide laborantem,in ipfis diebus canicula- ta, ut vifum, auditum, loquelam SCintelleiSum fi- ' 
Ijtariiidii ribus vocatus fui. Viftus rationem tenuilfimam mul&lcmelrecuperaret,cib'umappeteret&aflu- 
earaiie. inftitui,& exhibito enemate,venam in cubito per- mereqviresquepaulatimrecoliigeret. Exmorbo 
tudl. ’Locodolentifbmenta,&inaniaionesdo- ifto violento ac fubitaneo vix curata, menfe Julio 
loremlenienEaappKcuiiper osexpedtorantiade- Varioliscorripitur: tumegounacumD.Jacobd , 
di,necquicquameorum,qusmorbuspoftulabati' Prbbo,apudViviacenfespharmacopolaexpenen- 
, omifi. Circaquartum dolor lateris ceflavit, li- tiffinio vocatus, illam adeo graviter laborante in-'- 
bereque&abrquernoleftiaexlpuebatj&quidem- venimus , utderecuperapdavaletudineipfimet 
materiam fatisdigeiSam. Septimofudorcopio-f delperaremus.-totumenimcorpuspuftulisitalca- 
se prbmanavit.- Ab'eo tempore lyraptomata tebat,utunaalteriadhsreretj&vixrelpirare,mul- 
cefrarunt,itaatipfi!mjampenitusevafiffe,cunai tdminuscibum&potumdeglutirepoffet. Adei. 
mecumfperarent,ftddecepitherclenosomneso- ratfebris continua, curamaximaviriumproflfa- 
pihio. Decima enim die morbi,cumiterumfe- tioneatqueimbeciilitate. Adhibidstamenomni..', ' 
bfe,maximisq;rigoribuscorreptHs£uiflet, deci- bus',qusneceffariavidebantur,paulatimrtieliuf.'. 
matertiaviveredefiit. , cule fefe habere coepit. Sedeccenovusincaftrai 

, / AdfumaufemVenercumcaufi^mortishu- nohisincidith'oftis,vomitionenimirumcorripi-' 


jusviri, profedlb optimi & pii fuilfc, plane mi 
perlualum habeo* Conjugem enim juvener 
forrapfam (honeftam'ac probam tamen) & uts 

debatur , Veneri fatis deditam habebat. Elam . purulenUmateria permixta, nonnunquam quoqi ' 
, pprrdbdnumi{tumvirum,amorbomaximepror lolumpus evomebat.Vidienimaliquotiesoculis- 
ftratum,adVeneremincitaflearbitror.Decimae- meis putis alBiSc bene cofii ad femilibram , una,- 
'■ nim die morbi cum lummo mane infeiisomnibus ■ vicevomituabipia rejc^,idqueutplurimurh ter 
, cubiculum ingreffusfuiflem,uxorem cum ipfoin quaterqueuna'die : atque jnhpc vineftatuultra- 
_!e£iorepeti;quodie,ntidixi,iteruminmofbura menfefalanguida , & adeo extenuata vixit, ut 
incidit. , tandem bfia vix cuteobtegerehtur, atque difficul- 

--^-^-—— terrelpirarepolTetSnviaustamenratione&ap-;- 

OBSERVATIO XX.VII. . plicatione Topicorum nihjl prTetermiflumfuiu 
Lac deperditum quomodo reftirntum. ' Tandem vomitus paulatim cefravit,viresq;ita re-., 
A NnuisSi.JllofsenaaffCiimiSanbC/HildenG' cuperavi, utinpriftinamoptimarnvaletudinem 
•rVmatronsiliotemporejuvencukadhuc , in’ redierit,&adhuncufqueannum i6op.quohsc 
primo puerperio , cum propter res adverfasin fctipfijBellelehabeat. 

iummaratriffitiam&mcerorcmincidiflet, mam- —^^^ -r-— -^-— 

msitaexaruerunt, utneguttulamquidemexlu- ' OBSERVATIO XXlX. 

■ gerepofletinfans. illamfequentibusremediisre- "Demorhoqtiodamahjlrafo. 

Situi. Primb,utfeexhilararet,admonui. Deinde jciro JdobiU 

(• corpusptdverefensBraflavolsleniterexpurgavi. Dn. PAULOEENTULOReipublicsBernea. . 
Poftea fingulis diebus in aurora ad 3ij, pulveris fis PoliatrO digniflimo. 

lumbricorum terreftria.'n,prsparatqrumcumde- Guilhelmui Vthrktm Hildaum 

coapaagalaiSi,Iiquiriu 2 ,&Iummitatamfceni- s, , p, j). 

culi recenitjm propinavi, & mamas oleo lumbri- « Nte diesquindecim, Vir clarilfimc , fautoC - 
eorum bia&dieinungerejuHi.^ His per dies ali- Tj &'amice plurimum honorande , feliciter 
quot adhibitis nanedus, 8c optima obfervata vi- pef Dei miiericordiam ex Belgio admeosrever- 


ecfolumea,quaaflamebat, pure, fed ■ 



PAULUM LENTULtlKi; 
Cui 

vMm«i Pairim mliim 











tis graviflimisi^ue lymptoraatibus ('quemadmo- 

prs manibus habeo) confefius fuiflet, tandem 
«^uoqueprodigiofafaraecorrtptuS fuit. Appe¬ 
titus enim adeo erat veh'emens,ut difSculter fitu- 
raripoflet seger , etiamfi enim fingulis 24. boris 
cibum ad minimum,quinquies j & quidemiitis 
lantdaffumeret j vix tamen mehfi inenfam expe- 
Satepotuit. Potum contra non nfque adeo ap¬ 
petebat. Cibumretinebat, neque illum indige- 
ftum petalvunj. reficiebat, ricc vomitus ullus ade¬ 
rat. Pofteaquam morbo hoc gtaviiiimp per 
menlemint^rumlaboralTeti&lummacumdifii- 
cultate magnisque laboribus &.diUgentiaDn. D. 
Jani de Burgo,Medici celeberrimi, vix curatus ef. 
let,itcrum in tertianam incidit.. Febris hsc cum. 

&deliria,vigilia:,inqnietudinesq'ue maximte. Fe¬ 
bris hsc duorum menfium Ipariosegrum mirum 
in modum excruciavitdnterim, tamen appetitum 
illum immoderatum & prodigiOfiira ita delevit 
abftulitquc, utdeinceps & quidem in hunc ufque 
diem ne minimum quidem iftius velligium lenfe. ; 
rit.' Hrc in eum Enem ad te lcribo,vir clariflime,: 

torquere pofllm, cupio enim, utpaf pari referas. 
Vale &ignofcefeftii^ti calamo. Raptiml.au- 


OBSERYATIO XXXII. 

De vomitu idmiraxdo , & fereqmticliim, c: 
a&tsgrovtjpmosjympiomatiim,qui ul¬ 
tra annos trigimadu- 


occupjtiorieslicet, in quartaCentufiaobferva-, 
tionum mearum progredior, eamque fi DeuS vif 
tameonceflerit, &Ca'ptisfaverit,fequentibyenie. 
ad prdum adprnabo.Hifce diebus ex Vallcfia(ubi . 
filjfuialitpotius jufluquorundam ex magnatibus"' - ' 
nofiris,thermas LeucenleSinvifi) rediens, Cuhl 
adverfariaquartzCenturisrevolverem, incidiin 
obrervationemlohgSrarilTjraamide Vomitu vide-' 
licet admirando, & quotidiano fcr8, qui nunc ul- 
traannostfiginta, cumaliisquibufdamgtaviffi* 
mis lymptomatibns durat. Quam obfervationent' - 
quin tibi, circa resraras in praxi Medica ftudiolift 
fimo, communicarem, intermittere non potuii , 

Tu yiciflim fihujusargumentivelalteriusrarurtV' ' 

ne bonum COmmiinicare non graveris , obnixd 
- Reverenda ac nobilis qUsdamCanOnifla, l^i- 0*^ 

abineunte aetate , eaquafieripotuitdiligentiaac®jjj^ 
cuta,Mafonopoli irtilluftriCsnobio educatafu- 
iireticonrinuotamenferdobftruaionibus.acin-' 
de provenientibus morbis, inprimis cachexia »i- 
, ^erida,febribusgue obnoxia fuit. Cibumquoqj' 

: utplurimum cutnaviditate quadam prseterratufa- 

quin ecbm valida, & mente hilaris fuit. Decimo ■- 
tertio auno stzils^ perlcverante appetitu illo pr^' 

_ ternaturaii,yomi£usfupervenit,itautfinguIis^e- ‘ 

. busfemd evomeret,&utplurimum pituitamvir 
Icidam, nonnunguam quoquebiliolara. Con¬ 
tinuavit vomitus ille quotidianus ulque ad an¬ 
num vigefimum odtavum atatis j nec ulque ‘ 
adeo moleftus ei fuit • quo anno cum vaiioKs 
gravillimd labotalTet , lymptomata omnia mi¬ 
rum in modum accreverunt ; inprimis vero ca¬ 
put, quod varioiis maxime laboraverat j poftil- 
lud tempus defluxionibus multo magis obnoxi- ' 











coiifilro MedicoramdoSiifimoram abhibaiflk evomit^forfioqmamenfesiionfadscopioseprdi 
tnedicamentaj&thermaspIumbmaS&ferinasini flutmt. Hanc evomitioaenlfcqmtard^rm- 
vififlet, aiiquomodorcftitotafnitjicaUtbfachia geasSctoaxifiiuSfentricuii. ' ’ 

& crura iterem moveret Iniilud tamen ufqae Ante Vomitum autem pituit^tticopids^^ 

tempaS-j quoipfamvidi jannumqUadragefimum capite ad ventriculumdelabcntem percipit,mor 
quartutn3gentem,liifi humerisandUsinnixtaj difiicuitas relpirandi adeo magnafubleqmturi 
incederenOnpotuit,lcribereqaidcm,&nere^d. utvixioqmpoffit. Eademtamen dieaUt fubjcr 
non W diScultate, pr^pue aUtem duobus quenuiiodejingentiltipervementeludoretotiuS 
ab htnr aiinisj a quibus morbus ingraVefeitj 'Sc CorpOris jrefpiratio fit liberior ^paulatimqueiii 
ViresIabefadantuT. DUrantecoiicodoIorc,Vo- integrum relHtuitur. PoUfudorenij yel etiata 
mitus quOqiie Continuavit* Meni» quinetiam ■ !n ipfo fudbre riaufea fupervenit, & fuiUpto ad 
fempeti&6rdinatim finxere^fedpafCe, SedatO femimenfuram jufculo,vomitus, ucfuperius di- 
doloreCoUcOidaoaiiaiMervenererymptomata id,rubfequimr. 

itatis raolcfta, primurn eft Velati fiiffocatioabut MsecomniajqUirecenfuijcumannd iSiSb 
tero-, ^lia ut pluriiftum fingulis meUfibus corri- menfe Januario Mafonopolin ad revei^endaiU 
piturj idque tefrio > aut quarto die pqfrfluxom Canoniffam Dn. Barbaram BlaUrerinj a 
ttlcnftrUOrUm* Alterumfudor eft uaiverlaKs& j?^jvocatusefiem,imacumclariflimOatquedo-, 
maSmils,quifinguiisferediebp erumpit,utpoft- diffimo ViroDn-. D,Claudio Deodato,revereil- 
cafafiusdic^* Sufecalioutericumipl^iii- diflimi&illuftriflimiEpifcopiBafilcenfisMedi- 
Vadifc, fine lenfu ac motU veiuti inibpore qUo- co, & per menlcm fere integrum apud iplarti 
dam profundo perdiesaiiqU6tjacet,moxexhor- commorarer, partim ex ore ipfius asgrs excepii 
Jelcit j ee exunainalterara partemfeprojicit: In- partim quoque his iricis vidi ocuiis* NOnneraU 
terimpituitatamcopioseadVehtricuIumdercen- rUm^,cIariffimeatqueamantilfimemiDbmin& 
dit, ut fuffocationis metiiS adfitj ipiritUraque Sarazencj corp^^Iuirt hocce alioquindelicatu- 
nonnifi di&uItertraKerepopiti Itandem Veluri - lura, tantis ^oloribusgraviflimisque fymptOma- 
cx fopore lorige profundiiltmo-expgrgefafta, tibus tamdiu refiftere pofle? etiamfi eftim a tot 
fumma virium proliratio & labefadcatio adeft^ anniSjUtidixijtamfiadOreiftocOpiofoiquamvo- 
Cieterum vOmitus ille quOtidianUs in an=- iiiituvehemermffimo, quotidiefereexcrUcietur, 
num ulqUe ( quotemporeipfam MafonO- corpOre tatheii non usque adeo, extenuata j 
poli invifi) quiquadragefrmus quartUs fuit asta- quod admiratione non vacati'mente iatis hSaris 
iis,&trigcfimusprimus mdfbi,apudipianiper- eftifertqUepatienter j conftantef&Chriftianej 
fiftit, & quidem indies ingravefeit. Evomit aii- qu^efibi a Deo Opt. MalimO^dveniUnt adverS 
tem primo materiam pituitofara i ac fiipta mO- &triftia, y 

dumvifcidam,ientam&ladinftarc6li2£teaacem.. , Atque hicefthujusadrairahdiaCfarilfinu 
infecunda vero evomitiohe liUnc materiam pia- cafus narratiocujus fimilem. ego quideUi nuq- 
nebiliofani&amararajnuncquoque acidamad- quarii obfervavii legimus tamen apud Marcel- 
Coque acretii. Ut linguam kbiaque ad eruorem lurii DonatumUb.4.cap.j, exenipkaliqtioUjo- 
ufque erodat, ej’icit* Tunc quoque dolor & erO^ Kaniies Schenkius obferVationum medicifjaliUin 
fio ventriculi i inflatio hypochOndriOrum, prs- lib*|. exrelationc clariifimi ac aterna laude di- 
tipuedrcafiniftrumadeft. ; gnifiirniViriDn.D.JacobiZwingeri p.m. foU 

Non poteft autem ( quod maxime 6btan- bit his verbis * .K.eIi|iofe virgini j cum eflem PS- i 
diim) evomerejoificopiosefumptojufculb cali- taviijHerculesSaxonianavavitoperam,’quojam i 
doj autcarnisiautesfarinaavenaceaj^el vitellis annis triginta yel quadra^ntaaffidua vomendi* 
Ovorum cUiii pauco vini j aut femine cUminij Viblencia ^agitata» nunquam deglutit tahtillum * 
primum, quod fumit jufcuiumi pane fatis Ipif- panis,^usvecibi, quiti moxidenfjproutaflum- 
fum eft, & feiUimenfurarn excedit,. Cnm hoc pfit,rejidatjnuilocotporis'autfadeidamno,ut 
jufculo pituitam illam vifddam & fere infipi- mirum flt, unde,*rem nihilrerineit^fibividtum 








514 ■ OBSERVAT. CHIRURGIC. 

Cordum Damina e<momjfi tragea jafculis quoquccocb 

GermanicUiiffrmferfiripHm. cinamomi gi,'. 

G Ravem omnino & perdifficilem , Domina . Ooci 

reverenda Nobiliffimaque^ affe<9nm illnm Macis ana 9 l 
tuam exiftere , ^a controvetfiani eft: qaipPf Sacchari giiij, Mifci 

quum natura anmsjamplus^ju^trigmtaprefTa etiam omnia pii 


velli mrfus Scaverrancari uUa arte potenmt. hz jufcula pinguia propinentur, qu® fi - 

profedb, fiiecundumartisnoftrsMedicscer- per fetalia non fint,addatur cochlear unum o- - 
tiffima pronunciandum fundamenta, primnam lei amygdalarum dulcium,.quodhoclocomaxi- 
& pcrfe^mftnitatem R.Dh-necpolliceri,nec me convenit, non tamad promovendam,utidi- 
prseftare quisquam poterit. Propterea tamen to- a:urn, vomitionem, quamadtemperandamhu. ■ 
tam opus naturas etiam non committendum: nioruminventriculoacredinem,licut&admor- 
hac enim ratione morbi vehementia vidacitius jjJqj rofiones, tam in orificio ventriculi, 
^fuccumbet:ledpotiuSiquantumfierip^teritsilla quaminpalatupoftvomitum,mitigandas&in- 
juvanda» &fyraptomatum vehementiorum in- hibendasR.D>eodemut3turoleo,vdIad:eamy-^ 
fultuscohibendusautmitiganduseft... ^ gdalinorite pr^parato. Extra verd paroxifmum 
Quia vero natura longo jani tempore ita apjnguioribus in cibo diligentrffime fibi caveat. - — 
vomicus cbnfuetusjutinhabituraglequafiabic- ' Vomitu, quia natura viresque vehemen-: 
rit j nec poterit facile, nec etiam' debet motus tiffimohoc conatu mirum in modum deblfitan- 
hicinpofterumimpediri. Quodfienimhacin tur, neceflarium omnino erir, uc.hisillicbfac-. ■ 
parte quicqpam tentaretur, ac vitioli ilH humo- curratur: quod fub initio haud incommode 
res, quos tanquam onus grave» excutere vomi- poterit jufculo carnis bubul«, aut caponis, vel 
tu natura hadenus quotidie folita, retinerentur; utatur pultealba ‘2B«n«>avmdida, ex vino, ovis,; 
certe periculum extremum in procindu futu- faccharo, butyro parata: veifumataliquidexfa- ,. 
rumneraohontddec. Ergo tutius omnino erit, pofitatragea, aut cuiri ovo forbili vini han-- 
&cbnfultum magis, ut naturs in hqc-conatu fiumfupertybac. . Qua:fiminusarridcnt,degu-. 
fuppetias feramus, & membr aj rincipalia, vi- _ftarepoteritaqu2cinnamomi,finevinodeftilla... 
Iceraque interiora-ita roboretis 3 quo vires, tje,cochlearunum^atquealterum, addendo pa- _ 
quarum hic inprimis habenda ratio , conferveo- rumconfediomsalkermes, qu£e cordi mirum in 
tur. Id autem alfequipoterimus primo quidem j^odum auiuliatur , ventricullim, reiiquaquevi- 
&pr*dpuaviaus ratione aahfbitacqnviniente: fccraanterioraroborat, & vires confortat. Se- 
- deinde etiam medicabitis idoneis intra8£ extra quentes item tabellzfummopere conveniunt. ; 
fumptis. B.. Specieruni aromaticirofiti. 

_ Cibis mali fucciScacribusR..D. non nta- \ Diarrhod.abbat. r 

tur: fediis, qui&conco£lafaciles,&parvaet- Diatrion iantal.anagj. 

lam quantitate fiimpti bene multumque nutriant: PuLCinnamomielcftigj. 

ita enim natura, excrementidis Kumoribusmi- , , ConfeSionisalkermes gjjS. 
nusgravatajmorbo lele fqrrius, & majore cuni Sacchari dilToluriin aqua cinnamomi gHij. ' 

fucceffu opponere poterit.' Quales autem ciU hi ^ fiantque f. a. tabelbe.' ,i ' 

fint, oper^preciumducononpluribuscomme- ExquibusfingulLsdiebus mane& vefperi, 

morare,cumR.pa. longa jam aperientia edo- poftcibumquoqnefumptum unam comedat. 

£ta, proculdubio cognitum fatis ScperlpeSum flatus, qui poAvomituip e ventriculo ^ 

habeat, qui hsc in parte fibi magis conveniant. aftendentesmoleftiam haudievempariunt, de-^ 

ug _ Ad vomitum, provocandum cum natura primendos, non Iblum proderunt omnia, qu$ - 
s ( propter humores illos, quos acres & acidos R.. ventriculo Sc viribus roborandis dicata fuere',. 
D.deprehcndit,quique e liene in ventriculum utpotecinnamomiaqua,confeaioaIketmes, & . 
ablquedubio effunduntur )• jufculo potius ^u- tabelte,fedprateteaanificonditiufusRj D.de- 
deqt, quam vomitorio alio, etiam convEnienciffl- bet effe frequentiffimusjquononfolum poft ci.. 
mo, dubium non eft, quin naturaex jufculisillis, bum ftimptum utatur, fcd alias etiam per diem 
licerdiu non retineantur, aliquid fucci boni ex- fiepiiis: quin imo finimisadlcenduiit ,&urgent 
tfabatjfequeeo iquodammodorefocillet. Qua- flatus, parum aqmeanifi cum faccharo, vefolei 
■ ptopterR. D.-qud huic etiara'natur!e appetitui anifi deftilfati gutts tres, cum vino albo calidd' 

' latisfiat,julcaIafenipercIigat&affumatnicli0ra, fiimendz. 

utpote carnium, quiefi in promptu non hafeen- Hilce 8c' fimilibus medicamentis internis 
tur, ignobilioribus tamen aliis addere.jioterito- proventriculi confortatione debito modqadhi- 
■vi vitellum,cum pauco vino: ita enim viribus non bitis, ad topica etiam deveniendum: Unguentum 
tantumSc tobojri natuoeprofpicitur:^verumja- itaque, quod cor & ventriculum maximerelpi- 
fcula etiam illa propter jucundam, quam ex vino cit, tale fiat. 

ad^ta,aciditatem&acrcdinem,vifiddam&te- R, Olefmentbx&lcorpionumanagiiij. 

nacem in ventriculo hsrentem pituitam melius Nuc.mufchat.gvj. 

incidere. abftergere,& ad excretionemptaparare Catyopl^yl^B'!' 

poterunt. In eundemfinem R.U. ex liquenti CrOci orientalis fubtililTime pulyeri&ti 






CENTURIA IV. 

Comu cem niH &prasparad. 


315’ 


iLl>- espedare potenLNobiliof em adhuc habe- 
__ bic > 6 in colaturam primam ro(k recentes tteruin 

Conte&ionis a&ennesaoa §]. inbmdannir." 

Mifccanrar diligenta: in mortanoj fiatquc AficdiisUIc, qui R-D. findismenfibas 
finimentpm,qao<ire{^etnr in vale vitreo. poft purgationes menftruas alQigit, quo velud - 

Unimento hoc, cordis & FeoracoE regio lyncope correpta per horas aliquot omni fenfu 
i^ius inungatur. privatur, maximam partem ex vaporibus oritur. 


Pr«er ventriculum, hepatis &Eenlsquoque malignis,e 
diligenti/Graahabendacftratio,'^'quidemhepar, affc&am,i 
quod jufto calidius, morbo augmentumadditt quod haud 


_ Si lien non movet,' certe proraov 

quod haud obicore coIKgitur ex j>alpfiatic 
hypochondrio finiftro, quse f^mper pr“' 


t,id 


quod jufto calidius, morbo augment 

Lienautcro pr^dpuamali hujus caullaexiftit,; _ . ^ ^ 

quddprarteriilacxacidisiftis&acerrimishumo- lblet.Huicmaloatfuccurratur,abiDttiolhtim, 
rib[3s,-qai vomitu rejiciuntur,hand ob^rcli- durn irruit', fortillima fiat ligatura tibiarum ftib 
quet. Hepatiserf- ---- - ' =-’-'-—- 


r genu, Dt Vapores cerebrum impetentes hac rat 


:er alia meiifla, artemifia, matricaria &angelica 
E. C^od fi R. D. ab ufii clyfterum ab- 


wt- tanda. Vinumfi generofius,aqua dii 
». qu^ tamen fimplici ,& cruda, propt 

ufiim ejufinodi decoiftum fieri poteft,' tur. Naribus lufturaigaoones d plumis perdi- 

R, Veronica?. cum,inferioribus veroparabusftohx,ben2om 

Agfimoni^eana M. j. ^ & fimiliaadmoveantqr. fn hac matricis prstfoca- 

Coquanturighe forti in aquselfeiix.- ufque 4d tione ad duo inp^mis diligenter attendendum 


minutimincifi fi. Vaiebeneob- gni,e{fiorc{centes inuterb, quofaci 

turato refrigefeat, HocdecodumSihepatierit uti didum, tetri vapores e liene af ^ 

tl Per intervalla quoque corpus leviter expur- per fere prefentire poteft, convenienti purga- 

ganduro cum. rhabarbaro, vel fy rupo roferum, tione 'prius evacuare ftudeatmbi medicamenta fu- 
aut fyrupo cichorei cum rhabarbaro pr^parato, pra pofita optime conveniunt, ut rhabarbarum * 
qui hic inprimisconvenit:- Sed rnabarbarum foliafense, benedida item, laxativa, confedio 
priusinaqua cichorei infundatur& maceretur: -hamech&fimiHa. - ' ' . 

Cinnamomi etiam aliquid & anifi addatur.. In - In ipfo autem paroxyfmo Tymptomatum, 
purgationibus ejusmodi lien femper refpicicn- Trehementia, quantum quidem^fieripoteft,inhi- 
dus, & rhabarbaro proptereaconjungenda feria,- benda: &pr2Bterligaturas extremorum,& fuftu-. 
polypodiumj fumaria,cufcuta,lingua'cervinaj& migatiqnes,cbrmprimisroborandum^ Exhibe- 
fimilia. Herbjeaiitemdidse optime coquantur, antur iaque aqua cinnamomi, meliflT», bugbl^ 
priufquam rhabarbarum addacurihac^^enim ra- fe,borraginisv&rofarum,lapisBe2oar,marga- 
' tione fena non tantos excitabitflatus,'qui etiam rita?praeparat«, cornu cervi, uftuaf & prap^a- 
xinnamomianifi additioneprscaVri pote- tum,theriaca,&c.cumlyrupadtrorum..Poteft 
_ runt. ' ■ - _ . ^ etiamexaquism’od.6 drdis,aut omnibus, aotali- 

w- Propter Kcnem etiam lignumtamarifinin- ^quibusmiftisfieriepitheniaj&rcgioni cordisap- 
terdum vino per fiodcm infundatur, aut iri a- plicari, prajftaptius ei’it, fi (crocf, cinnamomi, 
qua coquatur , ex qua horis matutinis fumatur acetirofacei,& vinimalvatici parum addatur. - 
hauftusrLatusliniftrum inungaturoleo.de cap- Ven$.fedionemquodattinet,licecillaR,D. 
paribus.; Ad proximum menfemMajum, cum multis jam annis fuerit ufitata> *tatetanicnjam . 
roforecentesin copiahaberipoffintjfiiaderem, ingravefcerite,viribusqriedeclinantibus,nonhi- 
ut R.D. virtutes earum experiaturfequenrimo- ficir^umrpeae,& fummacumcautioneadmini- 
do. Purgato prius corpore rhabarbaro & fena, ftranda, Hujusautemloco venshimorrhoida- 


fum viribus, finguUs diebus horis matutinis bibat primis quia purgationes menftruas jam deficere 
infufionis rofarum |iij. abftinendo per horas tres etiam incipiunt: Dubium enim non eft, quin a- 
ab omni alio dbopomve. Quodfilaxionexhu- pertioharum venarum infigne commodum at- 
jus ufu fiat alvusjuti accidere quandoquidem ob- quelevamen ailamrafitrlienofis fiquidcmaffedi- 
fervavi, per diem unumpoteritquiefcere, & bi- bus fingulariter fyccumrjfanguincmcrafTum 6^ 
berediebusalt^ernis. lofufioautem,quamdixi^ melancholicum evacuat,itavcihacetiamratio- 
-rofarum tali modo pr^parabitur. ne vomitus ille fanguinis, R. D. fepties vel o- 

r»- R.fol.rofarumpurpurearum|iiij. InoUa dies per annum mbleftatur, prohibere pofle 
nova^ntreatainfundantuririaqusferveritistfetij. videatur. 

■ Vafebene dauforaaneantperhoras 24.poftcai- Alvusfemperfir laxior, qusfiquandonon 
Wrum calefiant, & forti exprefljone colentur. refpon3et,CIyfteribBsprovocctur;quibusfem- 
Colatura fervetur ad ufum, utididum. Siloco perfiorescfaamomi{]ar,&fambud, ferainafeeni- 
aqua vulgaris fm^tur deftiliata ex cieborei, a- culi anifi ^propter fiatus^ meiifla,matricaria, 
grimonia, veronics squalibus partibus, infuiio artemifia ( propter uterum^ incoquantur. 

«it prsftantior, ex cujus ufu plus emolumenti Atquehsecfunt, qus ingraviflimo-faocaf- 
Ddz fedu 



OBSERVAT. CHIRURGIC. 

'Mfymp<mae,t^hremus;aliasdmksvex4- 

s,maUhi^iiminifixmhe,iac<encbicDiviFari, 


___ .,„.„.«rOptM.precor,-utomni- <>rigommkjcrfimirecmtifa»Mskbe^corry^i^ 

bushifcedementer faenedicat> ifUaquegratia ftelari^etenda venit,^ Hocn,in va^s jpermtm^ 

D. adfit, qud animo placido & padend tMtos idimdmny.icemxlMii.ifacyM/iteexpiltricefcr,^- 
-graviflimi morbi infulms feliqter tandem fupe- maUinutmimde^ii^itKr,in^moiH:liiii^mosutt- 
' rare poflit. Mazonopoii 6. d. Januarii A""r> 
lSi 6 . 

ClarijJSmo. . , , 

Dn. Gjra-HEL.JABRICIO HILDANO, 

, __ Philieertus Sar AZENUS 'qiidfram&fKferflMh«moruinve?mrictiht^m 

. ' S.P. P. , fartibus meimscolkSumefi,exigitairdepellteMmc 

A lSr^rfa«eimimjsfexfihsu,f'h'slariJfirMFSa- illitam frequemes^imojmiidimiacdiutstrnino. 
txmiceobfervaiute, me tamdiuxihiladteiitera- mittis, quitamdiuaffigmt,ipiam ditccorrttfttm 
rumdeSjfesttec ad tuas officit &i-adujlridfle-^ re- femen muterofiabulatur.Iitffecieveroinifia-m' 

' fionderepotuiffe. SiuBustiegligentiamihieffemco- liHflalilymftomMihuicfscHlMerf ' 


im-amtridiie^imperm^itm fetmiihiriU^Kec 
Mt^hanatmainftffa,, 


Kredimeremabhacculpain- copravam ah m 


iximribusofficiute- magis vergentem-.^ua obJiruSionihusdcraffojento 
<immeriia,e^iftud humore profeSis valde opportuna, cachexiam (pi- 
vadareimedtcaac-'tumfammaxirne)quavirginummti>robfiUJcit,iff- 
!fiudmm,h0oso--aliafympiomataolimcomifa. Erodit amem fieijn ' 


^ fimd,tumetideximia in fublict 
indefeffum augenda (Ir locupleta 
■ l:uratilpmiiohtrvatiombitstuu 


voluifiiita devincit, ut graviter delintjuere mihi hac virgine erant coffictia. Ex hochepatisvitiima-i ■. 
viderer, non modoji eriidkifftmis literis a telacefft- gria humoris fituiiofi copia , nimia illa voracitate 
' tus in offciiceffare, verum etianijite ultrbfrovo- mBafuccrevit, ut omnis ccrrportsfartesefusfjsu^, 

, care,laudabilesjg tuos conatus bono publico dicatos, Muviofueterint.Pubentibus ver'oannis,quihsuges^ 
fecundo'quffi applaufu '^acclamatione erigerem ac nitalesf artes ,fiecundx femine turgentes, adiibtdU 
incitarem, ficeat enim mihi id fne fufficiont ca- nemfrurireincifiunt,ahundantiusfemenincaptt‘ 
ftatagratia teflari,intamcacis epr fallentibus agre citatemrxieridefletum,ihiijuefitu corruptum ac b-- 
tmrtalitatis cafibus,^uiexercitatiffimisijUoijuein befaSuefi.Vndeddesvemrtcsdhexjpiranufxhmde' 
arteytofranegotiufaceffuM,nihilveladartisme- m^igndaurd,acudejusamolitioneconcitatafacitl-' 

. dtcalumentUuflrius,veUdmcrementutoc0pletius, tatejhumorts,tjmcunij^tnventriculovelgenttiis,vtl 
; velMhominuufusuberiusdfiisobJervationibusre- ex aliis partibus accumulatus ef,per vimitu exclu.' 
periripoffe exifiimo.adt^uiinamineadem tecurru fio oftinfe^uta, quitam diueitenuit,sju^uea» 
palsffranohilioratfiinhacfaadtateprofeSioraftfe' irritans cauffaperflitit. Hac vero labes cumVifi»-o^ 

.fabigerent ingenia,jpesefft,fore brevi,ut ex his per- rumnaturalium,ac venvicttUpotifimumfacultasi 
' plexis ambiguitatis faliiris,in quibus adhucdunt, tesimminuiffet,e 9 eorumfiinSipnesoffudiffet,.nott*.' 
obharet, eluSatafMultasmedJca,gloriofu:Capuiatr mirum,ftopio]!usincerebroacuniverfocorporeptX ^ 

■ ret: iirum,<]U 0 pauciores hiccuratangit^'oju-'partibusmolejias,crefrasdejluxio'na,p^onemco- 
'cundior (fi acceptior tum prifenti tumpofifuturo Ecam,fi ex eaparefin,menfium fluxum refirtcbdf'-. 
feculoerttifieiabortuus,quoipfiiisemolumemistam rem,fudorem totius cofprris univerfalem intulerit. 
pr,aelarecpnfultum effevoluifii. Qeiegoftnemirifi- 7 i(ecmirum,fiau 8 dmalo,ixdtaphragma,fai 
cefaveo,fifiadeffetfacultds,ct^eremamulari,fed ac cor ipfiemmalignus 
eademmecauffa ah hoc conatu arcet,quahaSenus a diffcilem&Jirangulatt 
fcriptionerevocaviel(/edeenirnmihi,clarisfimefi Habes meam dehorm 
. amplisfime Fahrici, nulhim aliam iserditatis iflius, deperhickfijfanis illius vomitus caufis fententtatp. - 
caufamsprMcrasjiduas fiinexhauflasoccupaiicnej Quodfiilluacompefcendi prafidium dmerequiraS-, 

' oyirhiter collocav'u,deferrrei^ adlanguentiumgy- fuggererepoffim.DitraBus nffanguis,ndprofertir- 
mifusfifuffiriaobfurdefceremalimusdnhacquan- poferutantdfeminiscopiam,quanaturagravis,ea . 
tulacun^auSiorispertotannosinremediaperitia adfuiexpulfionemfoliicitee,fedquavslinfutsvffs . . 
famafitanobis earumfahstiferviendum eflattc- innoxietffervari,velinnutritioneeorufaeileabfis--s-.. 

■ mne tempus ipps impendatur, ei- vix qtsicquani, mipojfit. Habespralarammfimiliplane cafis apud 
exeoadnaturaufus,corpKisq^refeaionem,xedum foh. Matthaum de Gradi ptuscEpa-rt:!. dxagrttti- ' 
Jid excolendas debitiso^iis amicitiasFitiieripipos- dinihusJldmachi. cap.'^.narrationem,quifent(mtii-' 
fit. Igifofcas igitur huic ceffatio-ns mea,jion mea -noffraMflipulaJu-r. Neverofoluiafjmbolusfim,m- 
\ ^culpaexorieffednegotio-rummoleexrorta. hil^o}uodce-nturiiituisaccenfiripaifit,ccferamju .. 

■ Hifio-rifiUlade-religiofitMafonopoIenfis triginta hahe ohje-rvationem raram,' ac prorful admirati- 
■ete- ahnosperfidhte vomitu,-nobisno usq,adeonova tgr damlHecesfitnuperpofipuerpe-riilaboresilluJh-.H. 

» infolensefi-,quippequivirginesifiasfiacrasfrequen~ ^.‘Vhali-neou-affro-regisi-nGailiaLugdKnenficon-i,. _ 


GENTHRIA IV. ii7 

^ „ 3mx,c*j*SThi!iucadaaere,anrSsiBiUim)!)I»- ctaPrincg«(qne!npere^eaI>fentemiIla:6ac-OJy: jj, 
cr«iff^ttodveraardiamdicit^^cort^ipli civeraat)aavemflet,proriimsadgraca qoadra-^ 2^*" 
hmmircifuiBonatirdifrovidmtiaMifHsinigit^ gjnta lapidis Bezoar Orientalis in pollinemreija. De f,x. 
tima>&Tcfii^ri»mwptmo,-Baiaimfxiffe,re. ai,exvinoalbopropinavk,poftfeniihoramiu-/»a<» 
penumcfi. Resfixpa!dafr:fc£S,,&xcmimaxtca, dorcaUdus&univerfiUsfaperveni^&inteUeausf^ 
amdliiaxtfibfarvaa, ferfitititfaxiilUexhmm- rediit, moxfcmnnmqnoquerepraitjcnjns fae-®"’' 
fii^Hsinofiaevidentia utcoTooda^ X^amafiuans neficip vomitas fimul & nuxas i^guinolentas 
ftrfetma^emc^abiufrigidam,jaimoUfiatn-- ce(6mnt,& intra paucos dies integr^valetu- 
qmhamr, netenuispmi etiam tegamemifatieiis, ^neriitreaperara, inultosqae annos intofnmis 
feSasnudabati^iaetiamafertridierecordecon- fnpervmyitegometteftisocolarisfumjcuman- 
cMefiMisftslmeriiius.iaerrrtembretichiaattraais no i6to. Principiingraviffimo morbopermen- 
aerpteexterrefaUishamerilms, difficiUrejpirittiene fesaliquptadeffem,atqueea,qu2icripfi,exip(;as 
'' lahi>rabM,fjiuifimt<>?aataliHUiaBcanfifeiitis, &uxoris rcladoneannofarem.' ; . 

— ' aliampericardiiariditatiimpitta?ida(iim. Maka -——-■ ' ' '. 

ihfer^adignainjn-axiqJtiMaaaUmdeoccxe^ ^ OBSERVATIO XXXV. 

, mttfmit.Sjientamen,fi>eoclememerimniteme,ex fiexfisittuJUminJcrotitm, , 

hisecatpiuimKmmdisTMaliijitaadaemerfertsttu, '^TObilis quidam drca Laufannam , Robert 
, ^inUm^tdlkoexaggerandotecum of eramloca- -^^du Gas, Seigneur de Ia chauxnominejcutn- 

t«rm»./aterimtameaFab'rme/ari^meaeeptime,aaDoiSi4.menreAugai[tofaagoscosBedifftt,, 
dam etiam [appetit yfergetuamSfortamnamter vomitu ade,6 vehemeiiri correptus fuit, ut inte- ' 
exbrttaref^taispraclkrislaboribasfera etiarape^ Idnaindextramv^namcumimpetudctrude- 
' feritatisgratiammereri. VernejUetiescoeitabis-, rcntar.Egotertiadie.morbiunacuml3n.D.A- 
deheminetaiflmUeJisJimedrcapieatisfmecogitare BELEROSCIOjMedicdLauiannenficeleber- 
ieexf ima. - fate (dfijadmfelicisjimeage. Hac rimo, in auxilium vocatus,in maxioiBangulIiis 
maria (IrfyleBxeelleatisJimil^iri Dn.taaliKroke- ipfum invenimus." Dolor enim vehemens, & vb- 
riraptim adieferibeLagduno. tnnusfrequensadetanc.Allhibitoficculoexradi- 

—-r—-- - - cibus herbK,iloribus,&feminibus emollienti* 

OBSERVATIO XXXIII. bus,lenientibus,?£difcutientibus,inteftinumm ' 

•' J)eil>veteratodolt>revemricitlt,fjusdemque ftumnaturaIem(nontamenfinemaximoIabo- 
cirmpenditrficuratiene. rejtandemreduxi, couvaluitqueieger. . 

fuiflet, nec ullis remediis ventriculum roboran- (ihi coniacia fungorum, queifympto- 

tibus,autperinferiorapurgantibusIanaripotuit mata eonfetjuuta. 

fttr: tandemqnecxconflfioDnaD.Danielis,'^^Obilesnonnulli,aliiqueViridoiai,cxquo- 
I>aniels,DusbufgmIisClivorumMedici celeber- ■^^rumnumerocla^miviri.Dn.D.DAMEL, ' 
rimi,vomitivumaccepiffet, frulfumcorii,laridi Medicus DusburgenlK Clivorum, j& Dn. D. ' 
fumoexficcati, quodanteduos annosinopinan- KNOIISTIUS Medicus Trcmqnienfisquoque 
ter, cum difficultate, tamen dcglutierat, maxi- fuerunt,yirginesitem&matrontenobiles, cum ’ 
ma mm admi^one aditantium evomuit, & «>Beigioperviridaria,prata,&nemoraobam- 
brevipleniflime convaluit Urinam fempercauG- l>plarent, &nnusalterum alteraravejocosefu^- 

femotbommtamfaciledebella^ipol^ent.'.TI^c g'speteret,domumquereverfieirent,labiaDn.D. 

«relarioncipfiusDn. D. Danielis, amicimeiin- RNOUSTII eadem velperl, ac interim dum 
tegerrimi habeo. uoenabant, fupra modum intumuerunt. Mos au- 

■ “ “"' ' 1 —"" ... '^umilliefat, utconrihud ferebarbam digiristra- 

.-OBSERVATI.O XXXTV. fiarMatque adornaret, quodcumeadicquoque 
Sxefufungorumfimptomatagratdjpmdfi- ^°“a“anibns,tjtdicifolet,feq0et&labiadigi-.^ 
quuta,uhittiam de lapide teloar, “ fzpiffime atrigiflet, mirum non eft f cum 

„• ; - „ veneno&m &lefhiferamih fecontirieant * 

vefperamdoloretorminibusquemaximisveritris. ^^n, aepofteradie, crimiquamStapedia^- '' 

nec noncardialgia correpta fint, mox quoque qnamDn.D.Danielfeeumferebat, applicuilfet, 
^mitus&fluxusventnsfupetvenerunt. Pruno brevi convaluit. Hzc ex relatio ne DrnD.Da^ ' 

■ - emerer,o. ' . _ 

voluntariefimul, &fu£iores frigidi proSiierent, Ex Kis videre Hcet, quain periculofiis fitefus«/.: 
inteUcfttts quinetiam, omnesque adioiies dimi- . fungorum»acproinde e culina merito eos ejici- G»Un. d* 
nuerentur. Mediet etfi fiimmam adhiberent cndoselJe,-^tiamfi enim nonnulli edules fint, *^'”*®^* 
diligentiam, morbus tamen medicamenta prse- .utDiofcorides&Galenusconcedunt, malignam^ ' 
cellere, caquerelpuere videbatur. Totam itaque tamen & venenolam qualitatem in fe Continere 
coQiem veluriin agone contrivit* Altera dic quoquetefiantur,&itaqaidem,utfelediores, ^ 



iopoftprovoGacQyomitu,aifii(;erquaterveev^, 
tfiitfdtur, — mmiTct ; dolor aliquo modo ceiTayic j&quipau,', 

lacum Lcmannum Ha- ante mecte captus Scfuriofiis. fuerat, paula- 
HtuitofuSi&quadragin- timadfe rediret fapere ccepit, fedqjiiajnquig- , 
is, in convivio quodam tadines &dolores-adhuc iaftabant maximi, 

)re veneno inquinatus cvomitionos fumptp jufculb^, & Iiaufto Iadc:a5' 
ft circa undecimam oo- m^-gJaiino, circa decimarh no&is nonniliilN^ ' 
L doloribusiatisfecifTet, penthis&confe^onis Alkermes,cum:aquaciii^ 
rt, quas circa defunctam namqmidiffolutiscxhibui :'quievit latis bene>^ 
nmifit, & 'nave traje^do noa:e. _ Sequentidie dedi-poriunculam purgare 

i, narrans omnia, qiiK quoties.fubdudla eflet, 'deiride^uoque infu&\; 
iderant. Occurrebat yiniablinthii, mentha, cardui benedidi, Sffi-. 
dni Hippocratis didum^, oiiiibus, qu« yentrictilum roborant j ulus-fuis^-: 
adhibenda eprmedia: lH,mtra paucosdicspleniinjneconyaluit.'. ; 

im adhuc in ventriculo^. autem hujurdoloris fueritcauflaprsfj* - 

Itionibus, aliisque.indi- pua, non facili per^cdumeft> Cui3i^lioqu!p^^' - 
& propterea infigni'ac qua.illa-latis fit ialubris , fons iBe prs dm 
orio opus cfievdderem,' jaiidetur. Xlunamadftantcs diligenyores fi^ 


'Abaudus quidam a^la. 
^bitans» Virrobullus.ph 


dis'natura m 
ille vero gravi 
erantagenda, 
lacu Lemann 
'horarfrrcxtam 


antia (infufum enim ut daretur, violent 
inonadmittebat) cura fcrupulis duobu; 
tionis allwrmes, Sc nonihil cornu ce 
^^raparatisCxliibui. ^dem^dic cum ’ 
vomuiffet, dqlpr dc incendium venti 
Dtoferercmiferunt- .Deind^ fingulisdie 


.4afe^uuu 




nini, Erafiik^vte 
etemioriibus men* - 
mibus vifteramab 


KTIO XKXVSLK: 

frigidi ingens dohr , 


itricttU, 




C E N T U R I A IV. . 319 

avis afflans innotnit. OBSEKV ATTO XLt . ' 0 

In- njirofs fotm ahflinattiAcariam. ' 

srimevorelrigcrantiaiSccorroDoranaajVelnri ABEL ROSCIUS Medicus Doct •_ 

CTum factis 3 decoaam agrimonis & vcronicati GUILHEEMO FABRICIO Hiidaao, Chi- 
•nmfyrupo berberorum Cqnit>“s & nirgp pr^lantilTimo S. P. p. ^ 


raCTOjbngloflaj&firnibfamcoaafncranticopio- ■ capo,flactdi^dehpcfKhjeBot ^ .... 

se ■^plnavi. Tandem convaldt, a cachexia fare (fle. De mevictjftra immtii nhi henevelentit 
qaoqaeplefflflimereftittofni!:. Sic;poftpran- jiKeiiafrenmo,(a(peeffaiojfarp..Otfpv(aipi!e.p 
diam in commodam ceffit, qaod procul dujjio mamdeh^drefe, cmuanmploerae accep(Jjem,ti. 
jejuno & vacuo vcntriculoipfi exitiofum jletbi- naranofram xut dter»m !i'dtf>stttere deaevirS', 
fcrumqueiniSet. ' o(fttttlfetfant/edomitsKee'a§ilIio,p-otUe,^m 

' 4U)ngefecus'cum duobus Civibus Coloni^ fifvifttitxeriimeiwavifimi&dm)irmiim-ie,ae 
’Aprippinsc.,«tcubiasnodtar.nasagenubus,circa fere me freSftejt, acvd&mmmio.famcumdi 
Annum ifito. advenifie aColonienfi quodam mrud eam hife-iiammihi inmaiteiraexmulup-is 
Virq btie digno , narratum mihi fuit, .th enim redega-iitjifeaslxbentrr a^emitmfaxciidefirt.. 
cu.min publica platea Qp SCriDJatrfmdlinS^gaft .pdt^uttHedefderiorejfbndtrem. biheUHmtxumde 
- jendifla) ante^des mcrcatoriscujusdamjdoU- amhKftimtb'm ntifer edanmeumferlegeremtixr 
lun aqux vitx plenam nofiu offendiffent, tam cxndumrmriifmt^ m?i filamerxditioxetx tuam, 
af&tim -biberunt fequeqti die ambp mortui fi juitett tiu pape candorem ferfficere, 
feperti fuerint., C^apropter juflu MagifttatiiS' txm mihdtnm alm de.t.eperfxaderejiejjimi, 
^mpliflimi.utqutfejpjbsinteremCTint, perCar- patefacere. Id cemsfimeajferam, te nonfeliimm ' 
ni6cem extra-Urbeni.,adiocum fuppbaitradi5^ h'dccivaate^fedmmaHehetm^Sabaudia,citi-‘a 
]®idcjnque,,utalii5Vclutigscmpfarpropeneren--a®!aa»f comriverfiamprimu henoniu) in ane 
iur,fepultifuerant. - - . MachaenuamentadrgnHraiac-Jfgnisfpiahahe- 

'—^---3—^. n.Ve-nimm adremredeam, lOadestiiaimihinmc 

.petmstee tdtd- 


OBSERVATIO XL., 

De fluxu hepiuk<>.^ & rejeClione fahflamU 


acftfeUhriviierreffondxre dacrem 
Nebms (gurdam - ' • ' ' 


pii memoria Alh.Rofciiu paxin Medicam apud ' 
'DelfhirMekxme-ret,inydrifemmaIa^mAfcf 

A Nno i«bp. meofe Martio j nobilis quidam “^Juf^caAt^SiK^mL 
Freiburgenfis Hdvedoram , ®iifpar 'i>b'A ':^i,iCdiifirmdtalabiraniem 
sptarnmdn nonnne.cum obftradionibus vifce- raediorum genere abhorrent 
■rum,di&ultateanbel.tas, &tuffisda afiquan- ehrdattiatq-perfeaefanmit-mmirumeidixit-.Si 
idiulaborafilet; tandem fluxu hepatico correptus ptsfinOripmiflmeDcmmt^a-JlperfeBeabhtd; 
t^quoque fum , Ego una=cumpn.D.SebaftianO ingIn,it,emristumore.likerevadereMeflflmve- 
. _»o,qus^publ.c*Medicoord.nanoi,n^^y-^,^_r^j,^^^ 

confllium adhibitus, ipfam fab%ntl3ni hepatis. yes. Hocffecerisbnitifemperefbercte finiiati rete 
veliitibaculoconaiflam.&inpultemdifloluum, ptetiimiri.BecauditaconlUioNohiiiefAimlibii^ 
nec non excrementis copiose permixtam, per enini‘fom'imperavit,itaittper mcrtfeminteirrum 
aliquot di9 o-bpnrajnmus. , Hoc affeaucUm nthilprerik,U(iaidiha«fe-rit.r!r-Pnus evafit'. Eenb: 
per paucos dies 1 Aoraffet, ac fcMs auda, vires fair&kteque d me amari cenltibi : 

yeroimminut£foiireDtjnatursdebitumtandcm.^^j^^^_j_jjj^,^j^jj^^^^^^j^^^^^^- 

. ‘p?noi''i‘- , materlMariontuPharmaphetaJamiqaJamkii 

Caufam autem bujus fluxus fiiifle Turbith Daufanna quarte-Nonas fixtdis anne ChrUhana 
minerale Dn.D.Nicolaus Pacoras, Reipub^cz Epocha. tdoj. ' , ' 

rtfa- Freiburgenfis Helvetiorum Senator prudentifli- ty^teramhifl<>riam,deetbax«AiDn'eaquainhfa 
ae- mus ,& Medicus ordinarius, mihraueruic anno dropeo per umbilicum, cujus-meminit Oaris/imub' 
iSi5.i«,Martii,_qui&defcriptioncm,mbcllar^ q}n.-.D: Rofcim,inexirdmprA:edindsepi]iola,ie- 
vat.tqS. vtderepeterii: 


1’°'?®“'. exfpeciebusdiairidisjdiatragacantifrig.floribus 
■ Vnrbith mineralis. ' 

(quibus iger;" ' "• 


Uau.fiisfue-c _ 


, OBSERVATI.O XLIL 

1 affeSibus hepatis & pulmonis non temere es- - 

hibenda effe., ^nete & virtute .nobiliffimum A'Dierofos humores hydropicorum evafcnaria 
^^dos,Pmlus ^gineta rel^uique'Media fe-^ 


VirumDn.Benedidnraab.Ei^/tfr/i.R.eipubl.B^- 

morboobiiffe 9 esjrdatione clariifimi Viri Dn,..,quiderh in oppoficapane viTcem affecti fa^aiTij 
Paulit-enmii habeo: qui. hibftantlam hepatis laudant.Egoetriredionem hanc non improbam, 
^cum, paulo poft obitum Bobilis agri Bernara ^at^men'evacuationem hu^*pris fcrofi cpnimoT 

' _ Dd 4 ' ■ bra 


5i0 O B S E R V AT. 

OhL 4^turaeo tendente^umbilicusintumuerit ptopen- 
amnxdiia deritqae)fieripoffe,ciim LAOiffiNTio Eb. i. q.i6. 
aftiaa- leptio. DilaiatarenimaEqnandoTCnaumbilica- 
“'v Z‘°f- hy<li'opias j itant fcrofi hnoiores^ S qnic- 

"4 »«»**qnidpratter nataram in jpib hepate continetur, 
intfircfi- pftipiam quoqueefflnerepoflittnti ei obiervat. 
eii 4iiw«- 47.cemuri£i.videreBcet. AcCednnt&obler-. 
tur. vationesrarsE virorum doSiffimprum, Antonii 

Beniveni&LAURENTI1. PnelUrn hydropi^. 
aMedids pro deplorata habitam, ex apertione 
umbiEci ^ontifactacuratamfuifle, i)n. D. Ro* 
iciusMedicusdoSiflimus, mihiqneanidffimns, 

- 'ctrervavit. Hiftpriam integram Leflorin edic¬ 
tione Centuriar 2. Obfervationum mraram Chi¬ 
rurgicarum obfirvatione 5 8. videre'poterit. Por- 
rp etfi apertio umbiEci in hydropici| ad expur^ 
gandos ierolbs humores commodiflima fit via,& 
abfque periculo fieri poflit, multos quinetiam 
hocremediocuratosfuiflc.celebrioresMedicite- 
ftentur : attamen hocgenus, remedii non lemper 
' prodeflefequens oBTervatiofidemfacit. 
dhrtrvat, ‘ Anno IdII.men^eMajo,muEert^jgintaan- 
norum ietatis Alcite laborans, cui umbiEcusid 


rimo, 8cmihiaddaa:afuit,& quiaviresntcnnque' 
conliabant,ac natura viam nobis mbnftrabat; ut 
umbiEcus pungere'tur,deEberatum fuit. Inlli- 
tuta itague optima vi&us ratione, purgato item 
■ aEquotiescorpote,&quzinternavifcetacorr6- 
borant, exhibitis, umbilicum przfinte pr^difio 
Medico multisque aEis Icalpellopunxi: Aquam, 
.eaquidem, quafieripotuit, difigentia, paulatim 
. & bis folummodb in die parceque extraximus: 

. Nihilominus,tertia poft pundlionemdie, vomi- 
'tus &cibififtidium fuperveniebant, vires di¬ 
minuebantur, & intra paucos dies^animam pro- 


^epaicuhjadjfi/itmecia-atimefera^giaa 
. ■ - frigidam^ ■ > . 

A Nno ifiio.menfejunio.quadragenariusqui- 
dam, vir robuftus & ccnopolain thermis Pi- 
fttitm. perinis in finibus RJiethe,dyfenteria aut potius 
fluxu hepatico correptus filio Multum enim pi¬ 
tuita: & lerofi humoris adinllar aqua:,in qitacaro 
^ . recens maiflata lota fuit,excrevit, ablquc tamen 

,Jft'’j*3ifEcultatcS:dolote. Suafit quidam, ut jejuno 
tU puu ventriculo maxunumhauffumaquznivisebibe- 
MAliiu- ret. Exproximisitaquemontibusfibinivemad- 
vam. ferendam curat, eamque adSolem exponit,.qua 
Equefaaa,aqUam,<juzfrigidiinma,bibit. Eadem 

quedie planeceffavit. Sed paulo pofi; doloreac 
tenfione'hypochondriorum,przcipueeregione, 
hepatis, correptus fuit. Ego cura eodem anno 
menfe Augufto cum SereniffimoPrincipeJanu- 
tio B-adxivilio &c. thermashalceinviferem, in 
confiEum adhibitus fui. ,Tummanifeftamdu- 
. ritiem tenfionemque e regione hepads invem". 
AnheEtus difficultas, dolorque ventris adera^ 
‘Impetitus qumetiam, cum qmniumanuumlaffi- ■ 


tudine maxim 3,prolfaatns erat. Egofcme&tque 
iterum corpus clementer expurgavi, ventr^im. ^ 

unxi,8£ vinum ex radicib. herbis,floiib.acc.ape-^‘M* 

rientibns,partesq;nobilescorroboranhbns pr& 

fcripfi,yi<2usque rationem inftitui. Hincm^ 
liufculehabereecepit. C^dvetopoUmeumahT - 
. itumcum eofa&um fit, ignoro. 

OBSERVATIO XUV. 

De d«elms lepiddkis ingentis magnitudinis, 

' inveJicafeUisrefertis. ■/. -i 

A Nno ifii2. II. Februarii, Colonia a viris cla- 

^rilEmis atqtiedb.ailfimis, E)n. D,'Johannbcatas 
Fabricio & Henrico St^edio, Medicina Doao. wAi. 

ribus longe celeberfimisjapides duo mgenus raa- 
' gnitudinismihiexhibitifuere,quosDn.Fabriqns - ^ 

ipfemetexvefica felEs Comitis cujusdam feptna- 

genariiinErfBiaexfciderat.lInHsoblongusakec - - 

fere rotundus eft, pro magnitudine tamen non 
ufqueadebponderofifimt. Majorenimdra- 
chmas quatuordecim , minor verq drachmas 
quatuor &femis folummodd pendet, quandoc 
quidem fpongiofi funt, &perlaminas concretis / 

fed abinitio multo ppnderdfiores, neque ufqiib 
adeoduros fiiifie afferebat Dn.Fabricins, qnbS 

& etiamnunc in ipffs lapidibus, pracipne' in ma- 
■jbri beEd coiifpicitur. in ipfo enim rima hinc ' 

'&inde(uffolenteffeinEmo,cumdfoleesBccaa ' 

tury. confpiciuntur. Color aEquibus in locis 

«o_«us,aEisvttbinlocisad nigredinemvergin, 
DeEneationem horum lapidum ad vivum fa&m ' 

dono mihi dedit Clarilfimus Dn. D. Supedius, 

amicus meusfingularis,quamhicfubjungerevi-■ 

Major lapis' ex una parte, ubi A notatur, 
tantumexcavatus eft, uttertiamfere partem mi¬ 
noris'excipere poflit, eamque a, continuafricati- 

one umus contra alteram ita excavatum fuiffe,', -' 
certum eft. Przdiaum Comitem per totiun 
vitam fuam robuftnm, neque morbis ufque ad- . '' 

eoobnoxium fuiffef nifi quodahquandriicten- 

tiaftboraveraty tandemq; circa annum leptuage- 
fimum2tafis,febreconrinu3eaquemaEgnad>- ■ 
uffe,referebat Dn. DiFabricius. A midris au- - " 
tem annis, quotiescuhque in kao fefe ex una ia ; 
aheram partem-circumvolvMet, pondus ma- 
gnum,raoleftum,&exnhaihdcerampac- * 
temdeiabens,eregione hepatis 

perciperepoterat. ; . 








OBSER-VATiO XLV. " expri 
t tenmmucijftmo Saturno -vea- 
’s,deiiffiatcaappofi mortem ' 

repma, • _ 

quUam Aventicenfis v JOHANNES 
SSELLANUSnommejCumquadanwlie Og 
violentum corporis mjotum in itinerefii- - ^ 

am i